੧੧. ਅਪੁਤ੍ਤਕਸੇਟ੍ਠਿਵਤ੍ਥੁ

ਹਨਨ੍ਤਿ ਭੋਗਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਪੁਤ੍ਤਕਸੇਟ੍ਠਿਂ ਨਾਮ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਕਾਲਕਿਰਿਯਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ‘‘ਅਪੁਤ੍ਤਕਂ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਂ ਕਸ੍ਸ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਰਞ੍ਞੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਹਿ ਦਿਵਸੇਹਿ ਤਸ੍ਸ ਗੇਹਤੋ ਧਨਂ ਰਾਜਕੁਲਂ ਅਭਿਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਹਨ੍ਦ ਕੁਤੋ ਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਗਚ੍ਛਸਿ ਦਿਵਾਦਿਵਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਸੇਟ੍ਠਿ, ਗਹਪਤਿ, ਕਾਲਕਤੋ, ਤਮਹਂ ਅਪੁਤ੍ਤਕਂ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਂ ਰਾਜਨ੍ਤੇਪੁਰਂ ਅਭਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਤ੍ਤੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੩੦) ਆਗਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸੋ ਕਿਰ ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਤਿਯਾ ਨਾਨਗ੍ਗਰਸਭੋਜਨੇ ਉਪਨੀਤੇ ‘‘ਏਵਰੂਪਂ ਨਾਮ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਕਿਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਗੇਹੇ ਕੇਲ਼ਿਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਭੋਜਨੇ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇ ਲੇਡ੍ਡੁਦਣ੍ਡਾਦੀਹਿ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਭੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਕਣਾਜਕਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਬਿਲ਼ਙ੍ਗਦੁਤਿਯਂ. ਵਤ੍ਥਯਾਨਛਤ੍ਤੇਸੁਪਿ ਮਨਾਪੇਸੁ ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਤੇਸੁ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਲੇਡ੍ਡੁਦਣ੍ਡਾਦੀਹਿ ਪਹਰਨ੍ਤੋ ਪਲਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਾਣਾਨਿ ਧਾਰੇਤਿ, ਜਜ੍ਜਰਰਥਕੇਨ ਯਾਤਿ ਪਣ੍ਣਛਤ੍ਤਕੇਨ ਧਾਰਿਯਮਾਨੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਰਞ੍ਞਾ ਆਰੋਚਿਤੇ ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ ਕਥੇਸਿ.

ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੇਟ੍ਠਿ, ਗਹਪਤਿ, ਤਗਰਸਿਖਿਂ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਨ ਪਟਿਪਾਦੇਸਿ. ‘‘ਦੇਥ ਸਮਣਸ੍ਸ ਪਿਣ੍ਡ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੇ ਬਾਲੇ ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ ਸਦ੍ਧਾ ਪਸਨ੍ਨਾ ‘‘ਚਿਰਸ੍ਸਂ ਵਤ ਮੇ ਇਮਸ੍ਸ ਮੁਖਤੋ ‘ਦੇਹੀ’ਤਿ ਵਚਨਂ ਸੁਤਂ, ਅਜ੍ਜ ਮਮ ਮਨੋਰਥਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤੀ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਣੀਤਭੋਜਨਸ੍ਸ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਸੋਪਿ ਨਿਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ, ਸਮਣ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਤੇ ਲਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਣੀਤਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਵਰਮੇਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਦਾਸਾ ਵਾ ਕਮ੍ਮਕਰਾ ਵਾ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ. ਤੇ ਹਿ ਇਮਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਮਯ੍ਹਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਟ੍ਠੋ ਮੇ ਸੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਭਾਤੁ ਚ ਪਨ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕਂ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸਿ. ਸੋ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗੁਲਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਦਂ ਮਯ੍ਹਂ ਪਿਤੁਸਨ੍ਤਕਂ ਯਾਨਕਂ, ਅਯਂ ਤਸ੍ਸ ਗੋਣੋ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਆਹ. ਅਥ ਨਂ ਸੋ ਸੇਟ੍ਠਿ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਤਾਵੇਸ ਏਵਂ ਵਦੇਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਵੁਡ੍ਢਿਪ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਗੇਹੇ ਭੋਗੇ ਕੋ ਰਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਗਚ੍ਛਮੂਲੇ ਗੀਵਾਯ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮੂਲਕਨ੍ਦਂ ਵਿਯ ਗੀਵਂ ਫਾਲੇਤ੍ਵਾ ਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਛਡ੍ਡੇਸਿ. ਇਦਮਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਯਂ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੇਟ੍ਠਿ, ਗਹਪਤਿ, ਤਗਰਸਿਖਿਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਨ ਪਟਿਪਾਦੇਸਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੇਨ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਾਵਸੇਸੇਨ ਇਮਿਸ੍ਸਾਯੇਵ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਾ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੇਟ੍ਠਿਤ੍ਤਂ ਕਾਰੇਸਿ. ਯਂ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੇਟ੍ਠਿ, ਗਹਪਤਿ, ਦਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਅਹੋਸਿ ‘ਵਰਮੇਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਦਾਸਾ ਵਾ ਕਮ੍ਮਕਰਾ ਵਾ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੇਨ ਨਾਸ੍ਸੁਲ਼ਾਰਾਯ ਭਤ੍ਤਭੋਗਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਤਿ, ਨਾਸ੍ਸੁਲ਼ਾਰਾਯ ਵਤ੍ਥਭੋਗਾਯ, ਨਾਸ੍ਸੁਲ਼ਾਰਾਯ ਯਾਨਭੋਗਾਯ, ਨਾਸ੍ਸੁਲ਼ਾਰਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਕਾਮਗੁਣਾਨਂ ਭੋਗਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਤਿ. ਯਂ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੇਟ੍ਠਿ, ਗਹਪਤਿ, ਭਾਤੁ ਚ ਪਨ ਏਕਪੁਤ੍ਤਂ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੇਨ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਥ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਾਵਸੇਸੇਨ ਇਦਂ ਸਤ੍ਤਮਂ ਅਪੁਤ੍ਤਕਂ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਂ ਰਾਜਕੋਸਂ ਪਵੇਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੇਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਰਾਣਞ੍ਚ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਂ, ਨਵਞ੍ਚ ਪੁਞ੍ਞਂ ਅਨੁਪਚਿਤਂ. ਅਜ੍ਜ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੇਟ੍ਠਿ, ਗਹਪਤਿ, ਮਹਾਰੋਰੁਵੇ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੩੧).

ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਥੁ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਹੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਰਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਏਤ੍ਤਕੇ ਨਾਮ ਭੋਗੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿ, ਨ ਤੁਮ੍ਹਾਦਿਸੇ ਬੁਦ੍ਧੇ ਧੁਰਵਿਹਾਰੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੁਮ੍ਮੇਧਪੁਗ੍ਗਲਾ ਨਾਮ ਭੋਗੇ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਗਵੇਸਨ੍ਤਿ, ਭੋਗੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤਣ੍ਹਾ ਪਨੇਤੇ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਨਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੩੫੫. ‘‘ਹਨਨ੍ਤਿ ਭੋਗਾ ਦੁਮ੍ਮੇਧਂ, ਨੋ ਚ ਪਾਰਗਵੇਸਿਨੋ;

ਭੋਗਤਣ੍ਹਾਯ ਦੁਮ੍ਮੇਧੋ, ਹਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਵ ਅਤ੍ਤਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਨੋ ਚ ਪਾਰਗਵੇਸਿਨੋਤਿ ਯੇ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਾਰਗਵੇਸਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ, ਨ ਤੇ ਭੋਗਾ ਹਨਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਵ ਅਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਭੋਗੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰੇ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਹਨਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਅਪੁਤ੍ਤਕਸੇਟ੍ਠਿਵਤ੍ਥੁ ਏਕਾਦਸਮਂ.