੮. ਮਾਰਵਤ੍ਥੁ

ਅਤ੍ਥਮ੍ਹੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸੇ ਅਰਞ੍ਞਕੁਟਿਕਾਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਮਾਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਕਾਲੇ ਰਾਜਾਨੋ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਅਧਮ੍ਮਿਕਰਾਜੂਨਂ ਰਜ੍ਜੇ ਦਣ੍ਡਕਰਣਪੀਲ਼ਿਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਾਰੁਞ੍ਞੇਨ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਕ੍ਕਾ ਨੁ ਖੋ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤੁਂ ਅਹਨਂ ਅਘਾਤਯਂ, ਅਜਿਨਂ ਅਜਾਪਯਂ, ਅਸੋਚਂ ਅਸੋਚਾਪਯਂ ਧਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿ, ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਤਂ ਭਗਵਤੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ‘ਸਕ੍ਕਾ ਨੁ ਖੋ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤੁਕਾਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਰਜ੍ਜਞ੍ਚ ਨਾਮੇਤਂ ਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਸਕ੍ਕਾ ਓਕਾਸਂ ਲਭਿਤੁਂ, ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਉਸ੍ਸਾਹਮਸ੍ਸ ਜਨੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਕਾਰੇਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਰਜ੍ਜਂ, ਕਾਰੇਤੁ ਸੁਗਤੋ ਰਜ੍ਜਂ ਅਹਨਂ ਅਘਾਤਯਂ, ਅਜਿਨਂ ਅਜਾਪਯਂ, ਅਸੋਚਂ ਅਸੋਚਾਪਯਂ ਧਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਪਾਪਿਮ, ਪਸ੍ਸਸਿ, ਯਂ ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਵਦੇਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਗਵਤਾ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਸੁਭਾਵਿਤਾ. ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਹਿ ਭਗਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਂ ‘ਸੁਵਣ੍ਣ’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਤਞ੍ਚ ਸੁਵਣ੍ਣਮੇਵ ਅਸ੍ਸ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋ ਧਨੇਨ ਧਨਕਰਣੀਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਧਮ੍ਮੇਨ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ –

‘‘ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਸੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸ, ਜਾਤਰੂਪਸ੍ਸ ਕੇਵਲੋ;

ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਾਵ ਨਾਲਮੇਕਸ੍ਸ, ਇਤਿ ਵਿਦ੍ਵਾ ਸਮਞ੍ਚਰੇ.

‘‘ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਮਦਕ੍ਖਿ ਯਤੋਨਿਦਾਨਂ,

ਕਾਮੇਸੁ ਸੋ ਜਨ੍ਤੁ ਕਥਂ ਨਮੇਯ੍ਯ;

ਉਪਧਿਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗੋਤਿ ਲੋਕੇ,

ਤਸ੍ਸੇਵ ਜਨ੍ਤੁ ਵਿਨਯਾਯ ਸਿਕ੍ਖੇ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੫੬) –

ਇਮਾਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਸਂਵੇਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਞ੍ਞੋ ਏਵ ਖੋ, ਪਾਪਿਮ, ਤਵ ਓਵਾਦੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਮਮ, ਤਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਧਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਹਞ੍ਹਿ ਏਵਂ ਓਵਦਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੩੩੧. ‘‘ਅਤ੍ਥਮ੍ਹਿ ਜਾਤਮ੍ਹਿ ਸੁਖਾ ਸਹਾਯਾ,

ਤੁਟ੍ਠੀ ਸੁਖਾ ਯਾ ਇਤਰੀਤਰੇਨ;

ਪੁਞ੍ਞਂ ਸੁਖਂ ਜੀਵਿਤਸਙ੍ਖਯਮ੍ਹਿ,

ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਖਂ ਪਹਾਨਂ.

੩੩੨. ‘‘ਸੁਖਾ ਮਤ੍ਤੇਯ੍ਯਤਾ ਲੋਕੇ,

ਅਥੋ ਪੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਤਾ ਸੁਖਾ;

ਸੁਖਾ ਸਾਮਞ੍ਞਤਾ ਲੋਕੇ,

ਅਥੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਸੁਖਾ.

੩੩੩. ‘‘ਸੁਖਂ ਯਾਵ ਜਰਾਸੀਲਂ, ਸੁਖਾ ਸਦ੍ਧਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ;

ਸੁਖੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਲਾਭੋ, ਪਾਪਾਨਂ ਅਕਰਣਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਮ੍ਹੀਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸਾਪਿ ਹਿ ਚੀਵਰਕਰਣਾਦਿਕੇ ਵਾ ਅਧਿਕਰਣਵੂਪਸਮਾਦਿਕੇ ਵਾ ਗਿਹਿਨੋਪਿ ਕਸਿਕਮ੍ਮਾਦਿਕੇ ਵਾ ਬਲਵਪਕ੍ਖਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੇਹਿ ਅਭਿਭਵਨਾਦਿਕੇ ਵਾ ਕਿਚ੍ਚੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਯੇ ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤੁਂ ਵਾ ਵੂਪਸਮੇਤੁਂ ਵਾ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਾ ਸੁਖਾ ਸਹਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੁਟ੍ਠੀ ਸੁਖਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਗਿਹਿਨੋਪਿ ਸਕੇਨ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ ਸਨ੍ਧਿਚ੍ਛੇਦਾਦੀਨਿ ਆਰਭਨ੍ਤਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਪਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਅਨੇਸਨਂ. ਇਤਿ ਤੇ ਸੁਖਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਾ ਇਤਰੀਤਰੇਨ ਪਰਿਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕੇਨ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿ, ਅਯਮੇਵ ਸੁਖਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਮਰਣਕਾਲੇ ਪਨ ਯਥਾਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਕਤਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਮੇਵ ਸੁਖਂ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ ਸਕਲਸ੍ਸਪਿ ਪਨ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਹਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਮੇਵ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਸੁਖਂ ਨਾਮ.

ਮਤ੍ਤੇਯ੍ਯਤਾਤਿ ਮਾਤਰਿ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਪੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਤਾਤਿ ਪਿਤਰਿ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਉਭਯੇਨਪਿ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਕਥਿਤਂ. ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਹਿ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਪਟ੍ਠਹਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਭੂਮਿਯਂ ਵਾ ਨਿਦਹਨ੍ਤਿ, ਪਰੇਸਂ ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿ, ‘‘ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਨ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਨੇਸਂ ਨਿਨ੍ਦਾਪਿ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਗੂਥਨਿਰਯੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਧਨਮ੍ਪਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ, ਪਸਂਸਮ੍ਪਿ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾਮਞ੍ਞਤਾਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਤਾਤਿ ਬਾਹਿਤਪਾਪੇਸੁ ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯੇਵ. ਉਭਯੇਨਪਿ ਤੇਸਂ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਟਿਜਗ੍ਗਨਭਾਵੋ ਕਥਿਤੋ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਲੋਕੇ ਸੁਖਂ ਨਾਮ ਕਥਿਕਂ.

ਸੀਲਨ੍ਤਿ ਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲਰਤ੍ਤਵਤ੍ਥਾਦਯੋ ਹਿ ਅਲਙ੍ਕਾਰਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਯੇ ਠਿਤਾਨਂਯੇਵ ਸੋਭਨ੍ਤਿ. ਨ ਦਹਰਾਨਂ ਅਲਙ੍ਕਾਰੋ ਮਹਲ੍ਲਕਕਾਲੇ, ਮਹਲ੍ਲਕਾਨਂ ਵਾ ਅਲਙ੍ਕਾਰੋ ਦਹਰਕਾਲੇ ਸੋਭਤਿ, ‘‘ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਏਸ ਮਞ੍ਞੇ’’ਤਿ ਗਰਹੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਪਨ ਦੋਸਮੇਵ ਜਨੇਤਿ. ਪਞ੍ਚਸੀਲਦਸਸੀਲਾਦਿਭੇਦਂ ਪਨ ਸੀਲਂ ਦਹਰਸ੍ਸਾਪਿ ਮਹਲ੍ਲਕਸ੍ਸਾਪਿ ਸਬ੍ਬਵਯੇਸੁ ਸੋਭਤਿਯੇਵ, ‘‘ਅਹੋ ਵਤਾਯਂ ਸੀਲਵਾ’’ਤਿ ਪਸਂਸੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਮੇਵ ਆਵਹਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ਸੁਖਂ ਯਾਵ ਜਰਾ ਸੀਲਨ੍ਤਿ. ਸਦ੍ਧਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਤੋ ਦੁਵਿਧਾਪਿ ਸਦ੍ਧਾ ਨਿਚ੍ਚਲਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ. ਸੁਖੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਲਾਭੋ ਸੁਖੋ. ਪਾਪਾਨਂ ਅਕਰਣਨ੍ਤਿ ਸੇਤੁਘਾਤਵਸੇਨ ਪਨ ਪਾਪਾਨਂ ਅਕਰਣਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂਨਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਮਾਰਵਤ੍ਥੁ ਅਟ੍ਠਮਂ.

ਨਾਗਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਤੇਵੀਸਤਿਮੋ ਵਗ੍ਗੋ.