੨੩. ਨਾਗਵਗ੍ਗੋ

੧. ਅਤ੍ਤਦਨ੍ਤਵਤ੍ਥੁ

ਅਹਂ ਨਾਗੋ ਵਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਵਤ੍ਥੁ ਅਪ੍ਪਮਾਦਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਦਿਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾਯ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਮੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਤਤ੍ਥ (ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਸਾਮਾਵਤਿਵਤ੍ਥੁ) –

ਮਾਗਣ੍ਡਿਯਾ ਤਾਸਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸੇਵ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਨਾਗਰਾਨਂ ਲਞ੍ਜਂ ਦਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਅਨ੍ਤੋਨਗਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਚਰਨ੍ਤਂ ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਕ੍ਕੋਸੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਲਾਪੇਥਾ’’ਤਿ ਆਣਾਪੇਸਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਤੀਸੁ ਰਤਨੇਸੁ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਅਨ੍ਤੋਨਗਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਚੋਰੋਸਿ ਬਾਲੋਸਿ ਮੂਲ਼੍ਹੋਸਿ ਥੇਨੋਸਿ ਓਟ੍ਠੋਸਿ ਗੋਣੋਸਿ ਗਦ੍ਰਭੋਸਿ ਨੇਰਯਿਕੋਸਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋਸਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਤੁਯ੍ਹਂ ਸੁਗਤਿ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਯੇਵ ਤੁਯ੍ਹਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ’’ਤਿ ਦਸਹਿ ਅਕ੍ਕੋਸਵਤ੍ਥੂਹਿ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭਾਸਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਨਾਗਰਾ ਅਮ੍ਹੇ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭਾਸਨ੍ਤਿ, ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੁਹਿਂ, ਆਨਨ੍ਦਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਨਗਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੇਸੁ ਪਰਿਭਾਸਨ੍ਤੇਸੁ ਪੁਨ ਕਤ੍ਥ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾਨਨ੍ਦਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਤੋਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਨਗਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੇਸੁ ਪਰਿਭਾਸਨ੍ਤੇਸੁ ਕੁਹਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾਨਨ੍ਦਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਤੋਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਨਗਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਆਨਨ੍ਦ, ਨ ਏਵਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਅਧਿਕਰਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੂਪਸਨ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਕੇ ਪਨ ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰੇ ਉਪਾਦਾਯ ਸਬ੍ਬੇ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਗਾਮਂ ਓਤਿਣ੍ਣਹਤ੍ਥਿਸਦਿਸੋ. ਸਙ੍ਗਾਮਂ ਓਤਿਣ੍ਣਹਤ੍ਥਿਨੋ ਹਿ ਚਤੂਹਿ ਦਿਸਾਹਿ ਆਗਤੇ ਸਰੇ ਸਹਿਤੁਂ ਭਾਰੋ, ਤਥੇਵ ਬਹੂਹਿ ਦੁਸ੍ਸੀਲੇਹਿ ਕਥਿਤਕਥਾਨਂ ਸਹਨਂ ਨਾਮ ਮਯ੍ਹਂ ਭਾਰੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੩੨੦. ‘‘ਅਹਂ ਨਾਗੋਵ ਸਙ੍ਗਾਮੇ, ਚਾਪਤੋ ਪਤਿਤਂ ਸਰਂ;

ਅਤਿਵਾਕ੍ਯਂ ਤਿਤਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਂ, ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਹਿ ਬਹੁਜ੍ਜਨੋ.

੩੨੧. ‘‘ਦਨ੍ਤਂ ਨਯਨ੍ਤਿ ਸਮਿਤਿਂ, ਦਨ੍ਤਂ ਰਾਜਾਭਿਰੂਹਤਿ;

ਦਨ੍ਤੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ, ਯੋਤਿਵਾਕ੍ਯਂ ਤਿਤਿਕ੍ਖਤਿ.

੩੨੨. ‘‘ਵਰਮਸ੍ਸਤਰਾ ਦਨ੍ਤਾ, ਆਜਾਨੀਯਾ ਚ ਸਿਨ੍ਧਵਾ;

ਕੁਞ੍ਜਰਾ ਚ ਮਹਾਨਾਗਾ, ਅਤ੍ਤਦਨ੍ਤੋ ਤਤੋ ਵਰ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਨਾਗੋਵਾਤਿ ਹਤ੍ਥੀ ਵਿਯ. ਚਾਪਤੋ ਪਤਿਤਨ੍ਤਿ ਧਨੁਤੋ ਮੁਤ੍ਤਂ. ਅਤਿਵਾਕ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਅਨਰਿਯਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਵਚਨਂ. ਤਿਤਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਸੁਦਨ੍ਤੋ ਮਹਾਨਾਗੋ ਖਮੋ ਸਤ੍ਤਿਪਹਾਰਾਦੀਨਿ ਚਾਪਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿ ਪਤਿਤੇ ਸਰੇ ਅਵਿਹਞ੍ਞਮਾਨੋ ਤਿਤਿਕ੍ਖਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਏਵਰੂਪਂ ਅਤਿਵਾਕ੍ਯਂ ਤਿਤਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਂ, ਸਹਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਹੀਤਿ ਅਯਞ੍ਹਿ ਲੋਕਿਯਮਹਾਜਨੋ ਬਹੁਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੁਚਿਵਸੇਨ ਵਾਚਂ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਤ੍ਵਾ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤੋ ਚਰਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਮੇਵ ਮਮ ਭਾਰੋ. ਸਮਿਤਿਨ੍ਤਿ ਉਯ੍ਯਾਨਕੀਲ਼ਮਣ੍ਡਲਾਦੀਸੁ ਮਹਾਜਨਮਜ੍ਝਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਦਨ੍ਤਮੇਵ ਗੋਣਜਾਤਿਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਜਾਤਿਂ ਵਾ ਯਾਨੇ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਨਯਨ੍ਤਿ. ਰਾਜਾਤਿ ਤਥਾਰੂਪੇਹੇਵ ਵਾਹਨੇਹਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਰਾਜਾਪਿ ਦਨ੍ਤਮੇਵ ਅਭਿਰੂਹਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੂਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁਪਿ ਚਤੂਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਹਿ ਦਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ. ਯੋਤਿਵਾਕ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੋ ਏਵਰੂਪਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਵਚਨਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਮ੍ਪਿ ਤਿਤਿਕ੍ਖਤਿ ਨ ਪਟਿਪ੍ਫਰਤਿ ਨ ਵਿਹਞ੍ਞਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਦਨ੍ਤੋ ਸੇਟ੍ਠੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਸ੍ਸਤਰਾਤਿ ਵਲ਼ਵਾਯ ਗਦ੍ਰਭੇਨ ਜਾਤਾ. ਆਜਾਨੀਯਾਤਿ ਯਂ ਅਸ੍ਸਦਮਸਾਰਥਿ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਾਨਨਸਮਤ੍ਥਾ. ਸਿਨ੍ਧਵਾਤਿ ਸਿਨ੍ਧਵਰਟ੍ਠੇ ਜਾਤਾ ਅਸ੍ਸਾ. ਮਹਾਨਾਗਾਤਿ ਕੁਞ੍ਜਰਸਙ੍ਖਾਤਾ ਮਹਾਹਤ੍ਥਿਨੋ. ਅਤ੍ਤਦਨ੍ਤੋਤਿ ਏਤੇ ਅਸ੍ਸਤਰਾ ਚ ਸਿਨ੍ਧਵਾ ਚ ਕੁਞ੍ਜਰਾ ਚ ਦਨ੍ਤਾਵ ਵਰਂ, ਨ ਅਦਨ੍ਤਾ. ਯੋ ਪਨ ਚਤੂਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਨ੍ਤਤਾਯ ਅਤ੍ਤਦਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨੋ, ਅਯਂ ਤਤੋਪਿ ਵਰਂ, ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਏਤੇਹਿ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਲਞ੍ਜਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੀਥਿਸਿਙ੍ਘਾਟਕਾਦੀਸੁ ਠਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੋ ਪਰਿਭਾਸਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਸੋ ਮਹਾਜਨੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣੀਤਿ.

ਅਤ੍ਤਦਨ੍ਤਵਤ੍ਥੁ ਪਠਮਂ.

੨. ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯਪੁਬ੍ਬਕਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ

ਨ ਹਿ ਏਤੇਹੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯਪੁਬ੍ਬਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸੋ ਕਿਰ ਏਕਦਿਵਸਂ ਅਚਿਰਵਤੀਨਦੀਤੀਰੇ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕਂ ‘‘ਏਕਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਦਮੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਇਚ੍ਛਿਤਂ ਕਾਰਣਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਮੀਪੇ ਠਿਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਸਚੇ ਅਯਂ ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯੋ ਇਮਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਅਸੁਕਟ੍ਠਾਨੇ ਨਾਮ ਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਇਮਂ ਕਾਰਣਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਸੁਦਨ੍ਤਂ ਦਮੇਸਿ. ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਤ੍ਥੁ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤਯਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਤੇ, ਮੋਘਪੁਰਿਸ, ਹਤ੍ਥਿਯਾਨੇਨ ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਦਨ੍ਤੇਨ. ਨ ਹਿ ਏਤੇਹਿ ਯਾਨੇਹਿ ਅਗਤਪੁਬ੍ਬਂ ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਨ ਸੁਦਨ੍ਤੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਗਤਪੁਬ੍ਬਂ ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਦਮੇਹਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਏਤੇਸਂ ਦਮਨੇਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੩੨੩. ‘‘ਨ ਹਿ ਏਤੇਹਿ ਯਾਨੇਹਿ, ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਅਗਤਂ ਦਿਸਂ;

ਯਥਾਤ੍ਤਨਾ ਸੁਦਨ੍ਤੇਨ, ਦਨ੍ਤੋ ਦਨ੍ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਹਤ੍ਥਿਯਾਨਾਦੀਨਿ ਯਾਨਾਨਿ, ਨ ਹਿ ਏਤੇਹਿ ਯਾਨੇਹਿ ਕੋਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇਨਪਿ ਅਗਤਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਦਿਸਂ ਤਥਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਯਥਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦਮੇਨ ਅਪਰਭਾਗੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਸੁਦਨ੍ਤੇਨ ਦਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨੋ ਸਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤਂ ਅਗਤਪੁਬ੍ਬਂ ਦਿਸਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਦਨ੍ਤਭੂਮਿਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਦਮਨਮੇਵ ਤਤੋ ਵਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯਪੁਬ੍ਬਕਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਪਰਿਜਿਣ੍ਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪੁਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁ

ਧਨਪਾਲੋਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਪਰਿਜਿਣ੍ਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੇ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕਿਰੇਕੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਟ੍ਠਸਤਸਹਸ੍ਸਵਿਭਵੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਆਵਾਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਅਦਾਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਕਾਲਕਤਾਯ ਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤਯਿਂਸੁ – ‘‘ਸਚੇ ਅਯਂ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਆਨੇਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਕੁਲਸਨ੍ਤਕਂ ਭਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਹਨ੍ਦ ਨਂ ਮਯਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਤੇ ਤਂ ਪਣੀਤੇਹਿ ਘਾਸਚ੍ਛਾਦਨਾਦੀਹਿ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਾ ਹਤ੍ਥਪਾਦਸਮ੍ਬਾਹਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਏਕਦਿਵਸਮਸ੍ਸ ਦਿਵਾ ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਪਾਦੇ ਸਮ੍ਬਾਹਨ੍ਤਾ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਘਰਾਵਾਸੇ ਆਦੀਨਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਯਾਵਜੀਵਂ ਉਪਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮ, ਸੇਸਧਨਮ੍ਪਿ ਨੋ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਯਾਚਿਂਸੁ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੁਨ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਵਤ੍ਥਪਾਰੁਪਨਮਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਸਿ. ਤਂ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤੋ ਕਤਿਪਾਹਂ ਉਪਟ੍ਠਹਿ. ਅਥ ਨਂ ਏਕਦਿਵਸਂ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸੁਣ੍ਹਾ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਕਿਂ ਤਯਾ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਂ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਤਿਰੇਕਂ ਦਿਨ੍ਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਨਨੁ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਦਿਨ੍ਨਾਨਿ, ਕਿਂ ਸੇਸਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਘਰਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਂ ਨ ਜਾਨਾਸੀ’’ਤਿ. ਸੋਪਿ ‘‘ਨਸ੍ਸ ਵਸਲੀ’’ਤਿ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਘਰਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਤੋਪਿ ਕਤਿਪਾਹਚ੍ਚਯੇਨ ਇਮਿਨਾਵ ਉਪਾਯੇਨ ਪਲਾਪਿਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂ ਏਕਘਰਮ੍ਪਿ ਪਵੇਸਨਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਪਣ੍ਡਰਙ੍ਗਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖਾਯ ਚਰਨ੍ਤੋ ਕਾਲਾਨਮਚ੍ਚਯੇਨ ਜਰਾਜਿਣ੍ਣੋ ਦੁਬ੍ਭੋਜਨਦੁਕ੍ਖਸੇਯ੍ਯਾਹਿ ਮਿਲਾਤਸਰੀਰੋ ਭਿਕ੍ਖਾਯ ਚਰਨ੍ਤੋ ਆਗਮ੍ਮ ਪੀਠਿਕਾਯ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਮਣੋ ਕਿਰ ਗੋਤਮੋ ਅਬ੍ਭਾਕੁਟਿਕੋ ਉਤ੍ਤਾਨਮੁਖੋ ਸੁਖਸਮ੍ਭਾਸੋ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਕੁਸਲੋ, ਸਕ੍ਕਾ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਲਭਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨਂ ਸਣ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖਭਾਜਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡਮਾਦਾਯ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੦੦) –

ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲੋ ਲੂਖੋ ਲੂਖਪਾਵੁਰਣੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਨ੍ਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਲੂਖੋ ਲੂਖਪਾਵੁਰਣੋ’’ਤਿ. ਇਧ ਮੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਮਂ ਦਾਰੇਹਿ ਸਂਪੁਚ੍ਛ ਘਰਾ ਨਿਕ੍ਖਾਮੇਨ੍ਤੀਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਇਮਾ ਗਾਥਾਯੋ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਸਭਾਯਂ ਮਹਾਜਨਕਾਯੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇ ਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਸੁ ਭਾਸਸ੍ਸੁ –

‘‘ਯੇਹਿ ਜਾਤੇਹਿ ਨਨ੍ਦਿਸ੍ਸਂ, ਯੇਸਞ੍ਚ ਭਵਮਿਚ੍ਛਿਸਂ;

ਤੇ ਮਂ ਦਾਰੇਹਿ ਸਂਪੁਚ੍ਛ, ਸਾਵ ਵਾਰੇਨ੍ਤਿ ਸੂਕਰਂ.

‘‘ਅਸਨ੍ਤਾ ਕਿਰ ਮਂ ਜਮ੍ਮਾ, ਤਾਤ ਤਾਤਾਤਿ ਭਾਸਰੇ;

ਰਕ੍ਖਸਾ ਪੁਤ੍ਤਰੂਪੇਨ, ਤੇ ਜਹਨ੍ਤਿ ਵਯੋਗਤਂ.

‘‘ਅਸ੍ਸੋਵ ਜਿਣ੍ਣੋ ਨਿਬ੍ਭੋਗੋ, ਖਾਦਨਾ ਅਪਨੀਯਤਿ;

ਬਾਲਕਾਨਂ ਪਿਤਾ ਥੇਰੋ, ਪਰਾਗਾਰੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖਤਿ.

‘‘ਦਣ੍ਡੋਵ ਕਿਰ ਮੇ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਯਞ੍ਚੇ ਪੁਤ੍ਤਾ ਅਨਸ੍ਸਵਾ;

ਚਣ੍ਡਮ੍ਪਿ ਗੋਣਂ ਵਾਰੇਤਿ, ਅਥੋ ਚਣ੍ਡਮ੍ਪਿ ਕੁਕ੍ਕੁਰਂ.

‘‘ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਪੁਰੇ ਹੋਤਿ, ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਗਾਧਮੇਧਤਿ;

ਦਣ੍ਡਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵੇਨ, ਖਲਿਤ੍ਵਾ ਪਤਿਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੦੦);

ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਤਾ ਗਾਥਾਯੋ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾਰੂਪੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸਮਾਗਮਦਿਵਸੇ ਸਬ੍ਬਾਲਙ੍ਕਾਰਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤੇਸੁ ਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਤਂ ਸਭਂ ਓਗਾਹਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਮਹਾਰਹੇਸੁ ਆਸਨੇਸੁ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਸੁ ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਕਾਲੋ’’ਤਿ ਸਭਾਯ ਮਜ੍ਝੇ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਹਂ, ਭੋ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਗਾਥਾਯੋ ਭਾਸਿਤੁਕਾਮੋ, ਸੁਣਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਾਸਸ੍ਸੁ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸੁਣੋਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਠਿਤਕੋਵ ਅਭਾਸਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਯੋ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਖਾਦਨ੍ਤੋ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਨ ਪੋਸੇਤਿ, ਸੋ ਮਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪੁਤ੍ਤਾ ਪਿਤੁ ਪਾਦੇਸੁ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਜੀਵਿਤਂ ਨੋ, ਤਾਤ, ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਯਾਚਿਂਸੁ. ਸੋ ਪਿਤੁ ਹਦਯਮੁਦੁਤਾਯ ‘‘ਮਾ ਮੇ, ਭੋ, ਪੁਤ੍ਤਕੇ ਵਿਨਾਸਯਿਤ੍ਥ, ਪੋਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਅਥਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਸਚੇ, ਭੋ, ਅਜ੍ਜ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਿਤਰਂ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਸ੍ਸਥ, ਘਾਤੇਸ੍ਸਾਮ ਵੋ’’ਤਿ. ਤੇ ਭੀਤਾ ਪਿਤਰਂ ਪੀਠੇ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਗੇਹਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਸਰੀਰਂ ਤੇਲੇਨ ਅਬ੍ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਬ੍ਬਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਚੁਣ੍ਣਾਦੀਹਿ ਨ੍ਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯੋ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਿਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਜਗ੍ਗਥ, ਸਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਮਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਥ, ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮ ਵੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਣੀਤਭੋਜਨਂ ਭੋਜੇਸੁਂ.

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸੁਭੋਜਨਞ੍ਚ ਸੁਖਸੇਯ੍ਯਞ੍ਚ ਆਗਮ੍ਮ ਕਤਿਪਾਹਚ੍ਚਯੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤਬਲੋ ਪੀਣਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਤ੍ਥਾਯ ਏਕਂ ਦੁਸ੍ਸਯੁਗਂ ਆਦਾਯ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਤਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੋ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਤਂ ਦੁਸ੍ਸਯੁਗਂ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦਮੂਲੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨਾਮ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਧਨਂ ਪਰਿਯੇਸਾਮ, ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਮੇ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਆਚਰਿਯੋ ਆਚਰਿਯਧਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਰਣੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਭੋ ਗੋਤਮ, ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਧੁਵਭਤ੍ਤਾਨਿ ਦਿਨ੍ਨਾਨਿ, ਤਤੋ ਅਹਂ ਦ੍ਵੇ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਮਯਂ ਪਨ ਰੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਘਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤੇ ਆਹ – ‘‘ਤਾਤਾ, ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਮਯ੍ਹਂ ਸਹਾਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਦ੍ਵੇ ਧੁਵਭਤ੍ਤਾਨਿ ਦਿਨ੍ਨਾਨਿ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਮਾ ਪਮਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਤੇ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਂਸੁ.

ਸਤ੍ਥਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤੋ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਘਰਦ੍ਵਾਰਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਮਾਦਾਯ ਘਰਂ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਰਹੇ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਣੀਤਭੋਜਨਮਦਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਇਤਰਸ੍ਸ ਇਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਘਰਾਨਿ ਅਗਮਾਸਿ. ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਤਥੇਵ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਅਕਂਸੁ. ਏਕਦਿਵਸਂ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤੋ ਮਙ੍ਗਲੇ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੇ ਪਿਤਰਂ ਆਹ – ‘‘ਤਾਤ, ਕਸ੍ਸ ਮਙ੍ਗਲਂ ਦੇਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨਾਹਂ ਅਞ੍ਞੇ ਜਾਨਾਮਿ, ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਮਯ੍ਹਂ ਸਹਾਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤਂ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਪਞ੍ਚਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਥਾ’’ਤਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਸਪਰਿਵਾਰੋ ਤਸ੍ਸ ਗੇਹਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸੋ ਹਰਿਤੁਪਲਿਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬਾਲਙ੍ਕਾਰਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤੇ ਗੇਹੇ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੋਦਕਮਧੁਪਾਯਸੇਨ ਚੇਵ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਚ ਪਰਿਵਿਸਿ. ਅਨ੍ਤਰਾਭਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਭੋ ਗੋਤਮ, ਮਯਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਿਤਰਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਾਮ ਨ ਪਮਜ੍ਜਾਮ, ਪਸ੍ਸਥਿਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵੋ ਕਤਂ, ਮਾਤਾਪਿਤੁਪੋਸਨਂ ਨਾਮ ਪੋਰਾਣਕਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਆਚਿਣ੍ਣਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਨਾਗਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸੇਨ, ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਾ ਸਲ੍ਲਕੀ ਚ ਕੁਟਜਾ ਚਾ’’ਤਿ ਇਮਂ ਏਕਾਦਸਨਿਪਾਤੇ ਮਾਤੁਪੋਸਕਨਾਗਰਾਜਜਾਤਕਂ (ਚਰਿਯਾ. ੨.੧ ਆਦਯੋ; ਜਾ. ੧.੧੧.੧ ਆਦਯੋ) ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ –

੩੨੪. ‘‘ਧਨਪਾਲੋ ਨਾਮ ਕੁਞ੍ਜਰੋ,

ਕਟੁਕਭੇਦਨੋ ਦੁਨ੍ਨਿਵਾਰਯੋ;

ਬਦ੍ਧੋ ਕਬਲ਼ਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜਤਿ,

ਸੁਮਰਤਿ ਨਾਗਵਨਸ੍ਸ ਕੁਞ੍ਜਰੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਧਨਪਾਲੋ ਨਾਮਾਤਿ ਤਦਾ ਕਾਸਿਕਰਞ੍ਞਾ ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯਂ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਰਮਣੀਯੇ ਨਾਗਵਨੇ ਗਾਹਾਪਿਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਿਨੋ ਏਤਂ ਨਾਮਂ. ਕਟੁਕਭੇਦਨੋਤਿ ਤਿਖਿਣਮਦੋ. ਹਤ੍ਥੀਨਞ੍ਹਿ ਮਦਕਾਲੇ ਕਣ੍ਣਚੂਲ਼ਿਕਾ ਪਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਪਕਤਿਯਾਪਿ ਹਤ੍ਥਿਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਅਙ੍ਕੁਸੇ ਵਾ ਕੁਨ੍ਤਤੋਮਰੇ ਵਾ ਨ ਗਣੇਨ੍ਤਿ, ਚਣ੍ਡਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਅਤਿਚਣ੍ਡੋਯੇਵ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ਕਟੁਕਭੇਦਨੋ ਦੁਨ੍ਨਿਵਾਰਯੋਤਿ. ਬਦ੍ਧੋ ਕਬਲ਼ਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜਤੀਤਿ ਸੋ ਬਦ੍ਧੋ ਹਤ੍ਥਿਸਾਲਂ ਪਨ ਨੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਸਾਣਿਯਾ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਤਗਨ੍ਧਪਰਿਭਣ੍ਡਾਯ ਉਪਰਿ ਬਦ੍ਧਵਿਚਿਤ੍ਰਵਿਤਾਨਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਠਪਿਤੋ ਰਞ੍ਞਾ ਰਾਜਾਰਹੇਨ ਨਾਨਗ੍ਗਰਸੇਨ ਭੋਜਨੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਤੋਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਇਚ੍ਛਿ, ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਬਦ੍ਧੋ ਕਬਲ਼ਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਮਰਤਿ ਨਾਗਵਨਸ੍ਸਾਤਿ ਸੋ ਰਮਣੀਯਂ ਮੇ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਨਾਗਵਨਂ ਸਰਤਿ. ‘‘ਮਾਤਾ ਪਨ ਮੇ ਅਰਞ੍ਞੇ ਪੁਤ੍ਤਵਿਯੋਗੇਨ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਹੋਸਿ, ਮਾਤਾਪਿਤੁਉਪਟ੍ਠਾਨਧਮ੍ਮੋ ਨ ਮੇ ਪੂਰਤਿ, ਕਿਂ ਮੇ ਇਮਿਨਾ ਭੋਜਨੇਨਾ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਮਾਤਾਪਿਤੁਉਪਟ੍ਠਾਨਧਮ੍ਮਮੇਵ ਸਰਿ. ਤਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਾਗਵਨੇਯੇਵ ਠਿਤੋ ਸਕ੍ਕਾ ਪੂਰੇਤੁਂ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ਸੁਮਰਤਿ ਨਾਗਵਨਸ੍ਸ ਕੁਞ੍ਜਰੋਤਿ. ਸਤ੍ਥਰਿ ਇਮਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਬ੍ਬਚਰਿਯਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਨ੍ਤੇ ਕਥੇਨ੍ਤੇਯੇਵ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਅਸ੍ਸੁਧਾਰਾ ਪਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮੁਦੁਹਦਯਾ ਓਹਿਤਸੋਤਾ ਭਵਿਂਸੁ. ਅਥ ਨੇਸਂ ਭਗਵਾ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਚੇਵ ਸੁਣਿਸਾਹਿ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹੀਤਿ.

ਪਰਿਜਿਣ੍ਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪੁਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁ ਤਤਿਯਂ.

੪. ਪਸੇਨਦਿਕੋਸਲਵਤ੍ਥੁ

ਮਿਦ੍ਧੀ ਯਦਾ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸੇਨਦਿਕੋਸਲਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਰਾਜਾ ਤਣ੍ਡੁਲਦੋਣਸ੍ਸ ਓਦਨਂ ਤਦੁਪਿਯੇਨ ਸੂਪਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਭੁਤ੍ਤਪਾਤਰਾਸੋ ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦਂ ਅਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾਵ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਿਲਨ੍ਤਰੂਪੋ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨਿਦ੍ਦਾਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਮਾਨੋਪਿ ਉਜੁਕਂ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਵਿਸ੍ਸਮਿਤ੍ਵਾਵ ਆਗਤੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭੁਤ੍ਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮੇ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ, ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤਿਬਹੁਭੋਜਨਂ ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੩੨੫. ‘‘ਮਿਦ੍ਧੀ ਯਦਾ ਹੋਤਿ ਮਹਗ੍ਘਸੋ ਚ,

ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਤਾ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਸਾਯੀ;

ਮਹਾਵਰਾਹੋਵ ਨਿਵਾਪਪੁਟ੍ਠੋ,

ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਗਬ੍ਭਮੁਪੇਤਿ ਮਨ੍ਦੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਮਿਦ੍ਧੀਤਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭੂਤੋ. ਮਹਗ੍ਘਸੋ ਚਾਤਿ ਮਹਾਭੋਜਨੋ ਆਹਰਹਤ੍ਥਕਅਲਂਸਾਟਕਤਤ੍ਰਵਟ੍ਟਕਕਾਕਮਾਸਕਭੁਤ੍ਤਵਮਿਤਕਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਵਿਯ. ਨਿਵਾਪਪੁਟ੍ਠੋਤਿ ਕੁਣ੍ਡਕਾਦਿਨਾ ਸੂਕਰਭਤ੍ਤੇਨ ਪੁਟ੍ਠੋ. ਘਰਸੂਕਰੋ ਹਿ ਦਹਰਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪੋਸਿਯਮਾਨੋ ਥੂਲਸਰੀਰਕਾਲੇ ਗੇਹਾ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤੁਂ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾਮਞ੍ਚਾਦੀਸੁ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਸਯਤੇਵ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਦਾ ਪੁਰਿਸੋ ਮਿਦ੍ਧੀ ਚ ਹੋਤਿ ਮਹਗ੍ਘਸੋ ਚ, ਨਿਵਾਪਪੁਟ੍ਠੋ ਮਹਾਵਰਾਹੋ ਵਿਯ ਚ ਅਞ੍ਞੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥੇਨ ਯਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨਸੀਲੋ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਸਾਯੀ, ਤਦਾ ਸੋ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਮਨਸਿਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤੇਸਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਗਬ੍ਭਮੁਪੇਤਿ, ਗਬ੍ਭਵਾਸਤੋ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਸਤ੍ਥਾ ਰਞ੍ਞੋ ਉਪਕਾਰਵਸੇਨ –

‘‘ਮਨੁਜਸ੍ਸ ਸਦਾ ਸਤੀਮਤੋ, ਮਤ੍ਤਂ ਜਾਨਤੋ ਲਦ੍ਧਭੋਜਨੇ;

ਤਨੁਕਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾ, ਸਣਿਕਂ ਜੀਰਤਿ ਆਯੁ ਪਾਲਯ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੪);

ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਮਾਣਵਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਰਞ੍ਞੋ ਭੋਜਨਵੇਲਾਯ ਪਵੇਦੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ ਭੋਜਨਂ ਪਰਿਹਾਪੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ ਉਪਾਯਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿ, ਸੋ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਰਾਜਾ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਨਾਲ਼ਿਕੋਦਨਪਰਮਤਾਯ ਸਣ੍ਠਿਤੋ ਸੁਸਲ੍ਲਹੁਕਸਰੀਰੋ ਸੁਖਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਸ੍ਸਾਸੋ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਅਸਦਿਸਦਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ. ਦਾਨਾਨੁਮੋਦਨਾਯ ਮਹਾਜਨੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਪਾਪੁਣੀਤਿ.

ਪਸੇਨਦਿਕੋਸਲਵਤ੍ਥੁ ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਸਾਨੁਸਾਮਣੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਇਦਂ ਪੁਰੇਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਾਨੁਂ ਨਾਮ ਸਾਮਣੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸੋ ਕਿਰ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਾ ਦਹਰਕਾਲੇਯੇਵ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ. ਸੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸੀਲਵਾ ਅਹੋਸਿ ਵਤ੍ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਵਤ੍ਤਂ ਕਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਮਾਸਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਮੇ ਦਿਵਸੇ ਪਾਤੋਵ ਉਟ੍ਠਾਯ ਉਦਕਮਾਲ਼ਕੇ ਉਦਕਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਗ੍ਗਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦੀਪਂ ਜਾਲੇਤ੍ਵਾ ਮਧੁਰਸ੍ਸਰੇਨ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਘੋਸੇਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਸ੍ਸ ਥਾਮਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਰਭਞ੍ਞਂ ਭਣ ਸਾਮਣੇਰਾ’’ਤਿ ਅਜ੍ਝੇਸਨ੍ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਹਦਯਵਾਤੋ ਰੁਜਤਿ, ਕਾਯੋ ਵਾ ਬਾਧਤੀ’’ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਚ੍ਚਾਹਾਰਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਸਨਂ ਅਭਿਰੂਹਿਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸਗਙ੍ਗਂ ਓਤਾਰੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਰਭਞ੍ਞਂ ਵਤ੍ਵਾ ਓਤਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਰਭਞ੍ਞੇ ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਨ੍ਨਭਾਵਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਨਨ੍ਤਰਤ੍ਤਭਾਵੇ ਪਨਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਯਕ੍ਖਿਨੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਦੇਵਤਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਾਮਣੇਰੇਨ ਦਿਨ੍ਨਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਮੋਦਾਮਿ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ‘‘ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪਿਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਾਮਣੇਰੇ ਦੇਵਤਾ ਸਲਜ੍ਜਾ ਸਗਾਰਵਾ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਵਿਯ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਵਿਯ ਚ ਨਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਸਾਮਣੇਰੇ ਗਾਰਵੇਨ ਤਞ੍ਚ ਯਕ੍ਖਿਨਿਂ ਗਰੁਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਯਕ੍ਖਸਮਾਗਮਾਦੀਸੁ ‘‘ਸਾਨੁਮਾਤਾ ਸਾਨੁਮਾਤਾ’’ਤਿ ਯਕ੍ਖਿਨਿਯਾ ਅਗ੍ਗਾਸਨਂ ਅਗ੍ਗੋਦਕਂ ਅਗ੍ਗਪਿਣ੍ਡਂ ਦੇਨ੍ਤਿ. ਮਹੇਸਕ੍ਖਾਪਿ ਯਕ੍ਖਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਾ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਆਸਨਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਸਾਮਣੇਰੋ ਵੁਡ੍ਢਿਮਨ੍ਵਾਯ ਪਰਿਪਕ੍ਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਅਨਭਿਰਤਿਯਾ ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਅਨਭਿਰਤਿਂ ਵਿਨੋਦੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਪਰੁਲ਼੍ਹਕੇਸਨਖੋ ਕਿਲਿਟ੍ਠਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨਾਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਏਕਕੋਵ ਮਾਤੁਘਰਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਉਪਾਸਿਕਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ, ਤਾਤ, ਤ੍ਵਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯੇਹਿ ਵਾ ਦਹਰਸਾਮਣੇਰੇਹਿ ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਇਧਾਗਚ੍ਛਸਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਏਕਕੋਵ ਅਜ੍ਜ ਆਗਤੋਸੀ’’ਤਿ? ਸੋ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਭਾਵਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਸਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਘਰਾਵਾਸੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਓਵਦਮਾਨਾਪਿ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ ‘‘ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯਪਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਅਨੁਯ੍ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਿਟ੍ਠ, ਤਾਤ, ਯਾਵ ਤੇ ਯਾਗੁਭਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਮਿ, ਯਾਗੁਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤੇ ਮਨਾਪਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਨਿਸੀਦਿ ਸਾਮਣੇਰੋ. ਉਪਾਸਿਕਾ ਮੁਹੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਯਾਗੁਖਜ੍ਜਕਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਅਥ ‘‘ਭਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਵਿਦੂਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਤਣ੍ਡੁਲੇ ਧੋਵਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸਾ ਯਕ੍ਖਿਨੀ ‘‘ਕਹਂ ਨੁ ਖੋ ਸਾਮਣੇਰੋ, ਕਚ੍ਚਿ ਭਿਕ੍ਖਾਹਾਰਂ ਲਭਤਿ, ਨੋ’’ਤਿ ਆਵਜ੍ਜਮਾਨਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਬ੍ਭਮਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਾਮਣੇਰੋ ਮੇ ਮਹੇਸਕ੍ਖਾਨਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਲਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ, ਗਚ੍ਛਾਮਿਸ੍ਸ ਵਿਬ੍ਭਮਨੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਗੀਵਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਖੇਲ਼ੇਨ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤੇਨ ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਪਤਿ. ਉਪਾਸਿਕਾ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵੇਗੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਆਲਿਙ੍ਗੇਤ੍ਵਾ ਊਰੂਸੁ ਨਿਪਜ੍ਜਾਪੇਸਿ. ਸਕਲਗਾਮਵਾਸਿਨੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬਲਿਕਮ੍ਮਾਦੀਨਿ ਕਰਿਂਸੁ. ਉਪਾਸਿਕਾ ਪਨ ਪਰਿਦੇਵਮਾਨਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਂ ਪਞ੍ਚਦਸਿਂ, ਯਾ ਚ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਮੀ;

ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਪਕ੍ਖਞ੍ਚ, ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸੁਸਮਾਗਤਂ.

‘‘ਉਪੋਸਥਂ ਉਪਵਸਨ੍ਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ ਯੇ;

ਨ ਤੇਹਿ ਯਕ੍ਖਾ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਮੇ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤਂ;

ਸਾ ਦਾਨਿ ਅਜ੍ਜ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਕ੍ਖਾ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਿ ਸਾਨੁਨਾ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੯);

ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ –

‘‘ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਂ ਪਞ੍ਚਦਸਿਂ, ਯਾ ਚ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਮੀ;

ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਪਕ੍ਖਞ੍ਚ, ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸੁਸਮਾਗਤਂ.

‘‘ਉਪੋਸਥਂ ਉਪਵਸਨ੍ਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ ਯੇ;

ਨ ਤੇਹਿ ਯਕ੍ਖਾ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਿ, ਸਾਹੁ ਤੇ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੯) –

ਵਤ੍ਵਾ ਆਹ –

‘‘ਸਾਨੁਂ ਪਬੁਦ੍ਧਂ ਵਜ੍ਜਾਸਿ, ਯਕ੍ਖਾਨਂ ਵਚਨਂ ਇਦਂ;

ਮਾਕਾਸਿ ਪਾਪਕਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਆਵਿ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਰਹੋ.

‘‘ਸਚੇ ਚ ਪਾਪਕਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਕਰਿਸ੍ਸਸਿ ਕਰੋਸਿ ਵਾ;

ਨ ਤੇ ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਮੁਤ੍ਯਤ੍ਥਿ, ਉਪ੍ਪਚ੍ਚਾਪਿ ਪਲਾਯਤੋ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੯);

ਏਵਂ ਪਾਪਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਕੁਣਸ੍ਸ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਤੋਪਿ ਤੇ ਮੋਕ੍ਖੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਾ ਯਕ੍ਖਿਨੀ ਸਾਮਣੇਰਂ ਮੁਞ੍ਚਿ. ਸੋ ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਉਮ੍ਮੀਲੇਤ੍ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਕੇਸੇ ਵਿਕਿਰਿਯ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤਿਂ ਰੋਦਮਾਨਂ ਸਕਲਗਾਮਵਾਸਿਨੋ ਚ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਯਕ੍ਖੇਨ ਗਹਿਤਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਹਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪੀਠੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਮਾਤਾ ਮੇ ਅਵਿਦੂਰੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲੇ ਧੋਵਿ, ਇਦਾਨਿ ਪਨਮ੍ਹਿ ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਪਨ੍ਨੋ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਪਨ੍ਨਕੋਵ ਮਾਤਰਂ ਆਹ –

‘‘ਮਤਂ ਵਾ ਅਮ੍ਮ ਰੋਦਨ੍ਤਿ, ਯੋ ਵਾ ਜੀਵਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ;

ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਮ੍ਮ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ, ਕਸ੍ਮਾ ਮਂ ਅਮ੍ਮ ਰੋਦਸੀ’’ਤਿ. (ਥੇਰਗਾ. ੪੪; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੯);

ਅਥਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਕਿਲੇਸਕਾਮੇ ਪਹਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਵਿਬ੍ਭਮਨਤ੍ਥਂ ਆਗਮਨੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ਆਹ –

‘‘ਮਤਂ ਵਾ ਪੁਤ੍ਤ ਰੋਦਨ੍ਤਿ, ਯੋ ਵਾ ਜੀਵਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ;

ਯੋ ਚ ਕਾਮੇ ਚਜਿਤ੍ਵਾਨ, ਪੁਨਰਾਗਚ੍ਛਤੇ ਇਧ;

ਤਂ ਵਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤ ਰੋਦਨ੍ਤਿ, ਪੁਨ ਜੀਵਂ ਮਤੋ ਹਿ ਸੋ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੯);

ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਘਰਾਵਾਸਂ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਸਦਿਸਞ੍ਚੇਵ ਨਰਕਸਦਿਸਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਘਰਾਵਾਸੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ਪੁਨ ਆਹ –

‘‘ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾ ਉਬ੍ਭਤੋ ਤਾਤ, ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਂ ਪਤਿਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ;

ਨਰਕਾ ਉਬ੍ਭਤੋ ਤਾਤ, ਨਰਕਂ ਪਤਿਤੁਮਿਚ੍ਛਸੀ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੯);

ਅਥ ਨਂ, ‘‘ਪੁਤ੍ਤ, ਭਦ੍ਦਂ ਤਵ ਹੋਤੁ, ਮਯਾ ਪਨ ‘ਅਯਂ ਨੋ ਪੁਤ੍ਤਕੋ ਡਯ੍ਹਮਾਨੋ’ਤਿ ਗੇਹਾ ਭਣ੍ਡਂ ਵਿਯ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਾਜਿਤੋ, ਘਰਾਵਾਸੇ ਪੁਨ ਡਯ੍ਹਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛਸਿ. ਅਭਿਧਾਵਥ ਪਰਿਤ੍ਤਾਯਥ ਨੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਕਸ੍ਸ ਉਜ੍ਝਾਪਯਾਮ ਕਂ ਨਿਜ੍ਝਾਪਯਾਮਾ’’ਤਿ ਦੀਪੇਤੁਂ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

‘‘ਅਭਿਧਾਵਥ ਭਦ੍ਦਨ੍ਤੇ, ਕਸ੍ਸ ਉਜ੍ਝਾਪਯਾਮਸੇ;

ਆਦਿਤ੍ਤਾ ਨੀਹਤਂ ਭਣ੍ਡਂ, ਪੁਨ ਡਯ੍ਹਿਤੁਮਿਚ੍ਛਸੀ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੯);

ਸੋ ਮਾਤਰਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿਯਾ ਕਥੇਨ੍ਤਿਯਾ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਮਯ੍ਹਂ ਗਿਹਿਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ‘‘ਸਾਧੁ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ ਤੁਟ੍ਠਾ ਪਣੀਤਭੋਜਨਂ ਭੋਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਤਿਵਸ੍ਸੋਸਿ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਸ੍ਸਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਿਚੀਵਰਂ ਪਟਿਯਾਦੇਸਿ. ਸੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਪਤ੍ਤਚੀਵਰੋ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਲਭਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਅਚਿਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਚਿਤ੍ਤਨਿਗ੍ਗਹੇ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮੇਤਂ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤਂ ਅਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੋਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਙ੍ਕੁਸੇਨ ਮਤ੍ਤਹਤ੍ਥਿਨੋ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨੇ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੩੨੬. ‘‘ਇਦਂ ਪੁਰੇ ਚਿਤ੍ਤਮਚਾਰਿ ਚਾਰਿਕਂ,

ਯੇਨਿਚ੍ਛਕਂ ਯਤ੍ਥਕਾਮਂ ਯਥਾਸੁਖਂ;

ਤਦਜ੍ਜਹਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮਿ ਯੋਨਿਸੋ,

ਹਤ੍ਥਿਪ੍ਪਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਅਙ੍ਕੁਸਗ੍ਗਹੋ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਯਤ੍ਥੇਵਸ੍ਸ ਕਾਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਂ ਯਥਾਰੁਚਿ ਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਂ ਹੋਤਿ, ਤਥੇਵ ਵਿਚਰਣਤੋ ਯਥਾਸੁਖਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਿ, ਤਂ ਅਜ੍ਜ ਅਹਂ ਪਭਿਨ੍ਨਂ ਮਤ੍ਤਹਤ੍ਥਿਂ ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯਸਙ੍ਖਾਤੋ ਛੇਕੋ ਅਙ੍ਕੁਸਗ੍ਗਹੋ ਅਙ੍ਕੁਸੇਨ ਵਿਯ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਨਿਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਨਾਸ੍ਸ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਸਾਨੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਾਨਂ ਬਹੂਨਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸਿ. ਸੋਪਾਯਸ੍ਮਾ ਤੇਪਿਟਕਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵੀਸਵਸ੍ਸਸਤਂ ਠਤ੍ਵਾ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪਂ ਸਙ੍ਖੋਭੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀਤਿ.

ਸਾਨੁਸਾਮਣੇਰਵਤ੍ਥੁ ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਪਾਵੇਯ੍ਯਕਹਤ੍ਥਿਵਤ੍ਥੁ

ਅਪ੍ਪਮਾਦਰਤਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਕੋਸਲਰਞ੍ਞੋ ਪਾਵੇਯ੍ਯਕਂ ਨਾਮ ਹਤ੍ਥਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸੋ ਕਿਰ ਹਤ੍ਥੀ ਤਰੁਣਕਾਲੇ ਮਹਾਬਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਜਰਾਵਾਤਵੇਗਬ੍ਭਾਹਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਸਰਂ ਓਰੁਯ੍ਹ ਕਲਲੇ ਲਗ੍ਗਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਮਹਾਜਨੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਏਵਰੂਪੋਪਿ ਨਾਮ ਹਤ੍ਥੀ ਇਮਂ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਰਾਜਾ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯਂ ਆਣਾਪੇਸਿ – ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਆਚਰਿਯ, ਤਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਕਲਲਤੋ ਉਦ੍ਧਰਾਹੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਸਙ੍ਗਾਮਸੀਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਾਮਭੇਰਿਂ ਆਕੋਟਾਪੇਸਿ. ਮਾਨਜਾਤਿਕੋ ਹਤ੍ਥੀ ਵੇਗੇਨੁਟ੍ਠਾਯ ਥਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਿਨਾ ਪਕਤਿਪਙ੍ਕਦੁਗ੍ਗਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਧਟੋ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਨ ਕਿਲੇਸਦੁਗ੍ਗੇ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੋਨਿਸੋ ਪਦਹਿਤ੍ਵਾ ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਤਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਦ੍ਧਰਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੩੨੭. ‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਦਰਤਾ ਹੋਥ, ਸਚਿਤ੍ਤਮਨੁਰਕ੍ਖਥ;

ਦੁਗ੍ਗਾ ਉਦ੍ਧਰਥਤ੍ਤਾਨਂ, ਪਙ੍ਕੇ ਸਨ੍ਨੋਵ ਕੁਞ੍ਜਰੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਮਾਦਰਤਾਤਿ ਸਤਿਯਾ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸੇ ਅਭਿਰਤਾ ਹੋਥ. ਸਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਥਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਏਵਂ ਰਕ੍ਖਥ. ਦੁਗ੍ਗਾਤਿ ਯਥਾ ਸੋ ਪਙ੍ਕੇ ਸਨ੍ਨੋ ਕੁਞ੍ਜਰੋ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਚ ਪਾਦੇਹਿ ਚ ਵਾਯਾਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਙ੍ਕਦੁਗ੍ਗਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਥਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਏਵਂ ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਕਿਲੇਸਦੁਗ੍ਗਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਦ੍ਧਰਥ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਥਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੂਤਿ.

ਪਾਵੇਯ੍ਯਕਹਤ੍ਥਿਵਤ੍ਥੁ ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਸਮ੍ਬਹੁਲਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ

ਸਚੇ ਲਭੇਥਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਪਾਲਿਲੇਯ੍ਯਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਰਕ੍ਖਿਤਵਨਸਣ੍ਡੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਵਤ੍ਥੁ ਯਮਕਵਗ੍ਗੇ ‘‘ਪਰੇ ਚ ਨ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾਯ ਆਗਤਮੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ (ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੫ ਕੋਸਮ੍ਬਕਵਤ੍ਥੁ) –

ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਹਤ੍ਥਿਨਾਗੇਨ ਉਪਟ੍ਠਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਵਸਨਭਾਵੋ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਪਾਕਟੋ ਅਹੋਸਿ. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਗਰਤੋ ‘‘ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋ ਵਿਸਾਖਾ ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਮਹਾਕੁਲਾਨਿ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ ਪਹਿਣਿਂਸੁ ‘‘ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਸ੍ਸੇਥਾ’’ਤਿ. ਦਿਸਾਵਾਸਿਨੋਪਿ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵੁਟ੍ਠਵਸ੍ਸਾ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਿਰਸ੍ਸੁਤਾ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਧਮ੍ਮੀ ਕਥਾ, ਸਾਧੁ ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਲਭੇਯ੍ਯਾਮ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਸਵਨਾਯਾ’’ਤਿ ਯਾਚਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਦਾਯ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਮਾਸਂ ਏਕਵਿਹਾਰਿਨੋ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਏਤ੍ਤਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਂ ਅਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਬਹਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਏਕਕੋਵ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਪਾਲਿਲੇਯ੍ਯਕੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡਮਾਦਾਯ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿ. ਤਂ ਸਤ੍ਥਾ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਪੇਹਿ, ਅਪੇਹਿ, ਪਾਲਿਲੇਯ੍ਯਕ, ਮਾ ਵਾਰਯਿ, ਬੁਦ੍ਧੁਪਟ੍ਠਾਕੋ ਏਸੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਦਣ੍ਡਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿ. ਥੇਰੋ ਨਾਦਾਸਿ. ਨਾਗੋ ‘‘ਸਚੇ ਉਗ੍ਗਹਿਤਵਤ੍ਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਤ੍ਥੁ ਨਿਸੀਦਨਪਾਸਾਣਫਲਕੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਨ ਠਪੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਥੇਰੋ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਭੂਮਿਯਂ ਠਪੇਸਿ. ਵਤ੍ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਹਿ ਗਰੂਨਂ ਆਸਨੇ ਵਾ ਸਯਨੇ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਨ ਠਪੇਨ੍ਤਿ.

ਥੇਰੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਏਕਕੋਵ ਆਗਤੋਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਆਗਤਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਹਂ ਪਨ ਤੇ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਬਹਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਪਕ੍ਕੋਸਾਹਿ ਨੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਬੁਦ੍ਧਸੁਖੁਮਾਲੋ ਚੇਵ ਖਤ੍ਤਿਯਸੁਖੁਮਾਲੋ ਚ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਤੇਮਾਸਂ ਏਕਕੇਹਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੇਹਿ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤੇਹਿ ਚ ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਕਤਂ, ਵਤ੍ਤਪਟਿਵਤ੍ਤਕਾਰਕੋਪਿ ਮੁਖੋਦਕਾਦਿਦਾਯਕੋਪਿ ਨਾਹੋਸਿ ਮਞ੍ਞੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਲਿਲੇਯ੍ਯਕਹਤ੍ਥਿਨਾ ਮਮ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਤਾਨਿ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਹਿ ਸਹਾਯਂ ਲਭਨ੍ਤੇਨ ਏਕਕੋਵ ਵਸਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਚਾਰਿਕਭਾਵੋਵ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਨਾਗਵਗ੍ਗੇ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੩੨੮. ‘‘ਸਚੇ ਲਭੇਥ ਨਿਪਕਂ ਸਹਾਯਂ,

ਸਦ੍ਧਿਂਚਰਂ ਸਾਧੁਵਿਹਾਰਿ ਧੀਰਂ;

ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਪਰਿਸ੍ਸਯਾਨਿ,

ਚਰੇਯ੍ਯ ਤੇਨਤ੍ਤਮਨੋ ਸਤੀਮਾ.

੩੨੯. ‘‘ਨੋ ਚੇ ਲਭੇਥ ਨਿਪਕਂ ਸਹਾਯਂ,

ਸਦ੍ਧਿਂਚਰਂ ਸਾਧੁਵਿਹਾਰਿ ਧੀਰਂ;

ਰਾਜਾਵ ਰਟ੍ਠਂ ਵਿਜਿਤਂ ਪਹਾਯ,

ਏਕੋ ਚਰੇ ਮਾਤਙ੍ਗਰਞ੍ਞੇਵ ਨਾਗੋ.

੩੩੦. ‘‘ਏਕਸ੍ਸ ਚਰਿਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ,

ਨਤ੍ਥਿ ਬਾਲੇ ਸਹਾਯਤਾ;

ਏਕੋ ਚਰੇ ਨ ਚ ਪਾਪਾਨਿ ਕਯਿਰਾ,

ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ ਮਾਤਙ੍ਗਰਞ੍ਞੇਵ ਨਾਗੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਨਿਪਕਨ੍ਤਿ ਨੇਪਕ੍ਕਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ. ਸਾਧੁਵਿਹਾਰਿ ਧੀਰਨ੍ਤਿ ਭਦ੍ਦਕਵਿਹਾਰਿਂ ਪਣ੍ਡਿਤਂ. ਪਰਿਸ੍ਸਯਾਨੀਤਿ ਤਾਦਿਸਂ ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਿਂ ਸਹਾਯਂ ਲਭਨ੍ਤੋ ਸੀਹਬ੍ਯਗ੍ਘਾਦਯੋ ਪਾਕਟਪਰਿਸ੍ਸਯੇ ਚ ਰਾਗਭਯਦੋਸਭਯਮੋਹਭਯਾਦਯੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਪਰਿਸ੍ਸਯੇ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਵ ਪਰਿਸ੍ਸਯੇ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸਤੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਰਾਜਾਵ ਰਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਰਟ੍ਠਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਗਤੋ ਮਹਾਜਨਕਰਾਜਾ ਵਿਯ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਵਿਜਿਤਭੂਮਿਪਦੇਸੋ ਰਾਜਾ ‘‘ਇਦਂ ਰਜ੍ਜਂ ਨਾਮ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਿਂ ਮੇ ਰਜ੍ਜੇਨ ਕਾਰਿਤੇਨਾ’’ਤਿ ਵਿਜਿਤਂ ਰਟ੍ਠਂ ਪਹਾਯ ਏਕਕੋਵ ਮਹਾਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਚਤੂਸੁ ਇਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਏਕਕੋਵ ਚਰਤਿ, ਏਵਂ ਏਕਕੋਵ ਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਮਾਤਙ੍ਗਰਞ੍ਞੇਵ ਨਾਗੋਤਿ ਯਥਾ ਚ ‘‘ਅਹਂ ਖੋ ਆਕਿਣ੍ਣੋ ਵਿਹਰਾਮਿ ਹਤ੍ਥੀਹਿ ਹਤ੍ਥਿਨੀਹਿ ਹਤ੍ਥਿਕਲ਼ਭੇਹਿ ਹਤ੍ਥਿਚ੍ਛਾਪੇਹਿ, ਛਿਨ੍ਨਗ੍ਗਾਨਿ ਚੇਵ ਤਿਣਾਨਿ ਖਾਦਾਮਿ, ਓਭਗ੍ਗੋਭਗ੍ਗਞ੍ਚ ਮੇ ਸਾਖਾਭਙ੍ਗਂ ਖਾਦਨ੍ਤਿ, ਆਵਿਲਾਨਿ ਚ ਪਾਨੀਯਾਨਿ ਪਿਵਾਮਿ, ਓਗਾਹਾ ਚ ਮੇ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਿਨਿਯੋ ਕਾਯਂ ਉਪਨਿਘਂਸਨ੍ਤਿਯੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਏਕਕੋਵ ਗਣਮ੍ਹਾ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੪੬੭; ਉਦਾ. ੩੫) ਏਵਂ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਮਨਤੋ ਮਾਤਙ੍ਗੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਰਞ੍ਞੇ ਅਯਂ ਹਤ੍ਥਿਨਾਗੋ ਯੂਥਂ ਪਹਾਯ ਸਬ੍ਬਿਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਏਕਕੋਵ ਸੁਖਂ ਚਰਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਏਕੋਵ ਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਕਸ੍ਸਾਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਏਕੀਭਾਵਾਭਿਰਤਸ੍ਸ ਏਕਕਸ੍ਸੇਵ ਚਰਿਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ. ਨਤ੍ਥਿ ਬਾਲੇ ਸਹਾਯਤਾਤਿ ਚੂਲ਼ਸੀਲਂ ਮਜ੍ਝਿਮਸੀਲਂ ਮਹਾਸੀਲਂ ਦਸ ਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨਿ ਤੇਰਸ ਧੁਤਙ੍ਗਗੁਣਾਨਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਫਲਾਨਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਅਮਤਮਹਾਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਅਯਞ੍ਹਿ ਸਹਾਯਤਾ ਨਾਮ. ਸਾ ਬਾਲੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਬਾਲੇ ਸਹਾਯਤਾ. ਏਕੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਸਬ੍ਬਿਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਏਕਕੋਵ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਾਨਿਪਿ ਨ ਚ ਪਾਪਾਨਿ ਕਯਿਰਾ. ਯਥਾ ਸੋ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ ਨਿਰਾਲਯੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਰਞ੍ਞੇ ਮਾਤਙ੍ਗਨਾਗੋ ਇਚ੍ਛਿਤਿਚ੍ਛਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਸੁਖਂ ਚਰਤਿ, ਏਵਂ ਏਕਕੋਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਾਨਿਪਿ ਨ ਚ ਪਾਪਾਨਿ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਪਤਿਰੂਪਂ ਸਹਾਯਂ ਅਲਭਨ੍ਤੇਹਿ ਏਕਚਾਰੀਹੇਵ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਦੇਸੇਸਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਪਞ੍ਚਸਤਾਪਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੂਤਿ.

ਸਮ੍ਬਹੁਲਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਮਾਰਵਤ੍ਥੁ

ਅਤ੍ਥਮ੍ਹੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸੇ ਅਰਞ੍ਞਕੁਟਿਕਾਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਮਾਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਕਾਲੇ ਰਾਜਾਨੋ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਅਧਮ੍ਮਿਕਰਾਜੂਨਂ ਰਜ੍ਜੇ ਦਣ੍ਡਕਰਣਪੀਲ਼ਿਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਾਰੁਞ੍ਞੇਨ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਕ੍ਕਾ ਨੁ ਖੋ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤੁਂ ਅਹਨਂ ਅਘਾਤਯਂ, ਅਜਿਨਂ ਅਜਾਪਯਂ, ਅਸੋਚਂ ਅਸੋਚਾਪਯਂ ਧਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿ, ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਤਂ ਭਗਵਤੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ‘ਸਕ੍ਕਾ ਨੁ ਖੋ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤੁਕਾਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਰਜ੍ਜਞ੍ਚ ਨਾਮੇਤਂ ਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਸਕ੍ਕਾ ਓਕਾਸਂ ਲਭਿਤੁਂ, ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਉਸ੍ਸਾਹਮਸ੍ਸ ਜਨੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਕਾਰੇਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਰਜ੍ਜਂ, ਕਾਰੇਤੁ ਸੁਗਤੋ ਰਜ੍ਜਂ ਅਹਨਂ ਅਘਾਤਯਂ, ਅਜਿਨਂ ਅਜਾਪਯਂ, ਅਸੋਚਂ ਅਸੋਚਾਪਯਂ ਧਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਪਾਪਿਮ, ਪਸ੍ਸਸਿ, ਯਂ ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਵਦੇਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਗਵਤਾ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਸੁਭਾਵਿਤਾ. ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਹਿ ਭਗਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਂ ‘ਸੁਵਣ੍ਣ’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਤਞ੍ਚ ਸੁਵਣ੍ਣਮੇਵ ਅਸ੍ਸ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋ ਧਨੇਨ ਧਨਕਰਣੀਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਧਮ੍ਮੇਨ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ –

‘‘ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਸੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸ, ਜਾਤਰੂਪਸ੍ਸ ਕੇਵਲੋ;

ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਾਵ ਨਾਲਮੇਕਸ੍ਸ, ਇਤਿ ਵਿਦ੍ਵਾ ਸਮਞ੍ਚਰੇ.

‘‘ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਮਦਕ੍ਖਿ ਯਤੋਨਿਦਾਨਂ,

ਕਾਮੇਸੁ ਸੋ ਜਨ੍ਤੁ ਕਥਂ ਨਮੇਯ੍ਯ;

ਉਪਧਿਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗੋਤਿ ਲੋਕੇ,

ਤਸ੍ਸੇਵ ਜਨ੍ਤੁ ਵਿਨਯਾਯ ਸਿਕ੍ਖੇ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੫੬) –

ਇਮਾਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਸਂਵੇਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਞ੍ਞੋ ਏਵ ਖੋ, ਪਾਪਿਮ, ਤਵ ਓਵਾਦੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਮਮ, ਤਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਧਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਹਞ੍ਹਿ ਏਵਂ ਓਵਦਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੩੩੧. ‘‘ਅਤ੍ਥਮ੍ਹਿ ਜਾਤਮ੍ਹਿ ਸੁਖਾ ਸਹਾਯਾ,

ਤੁਟ੍ਠੀ ਸੁਖਾ ਯਾ ਇਤਰੀਤਰੇਨ;

ਪੁਞ੍ਞਂ ਸੁਖਂ ਜੀਵਿਤਸਙ੍ਖਯਮ੍ਹਿ,

ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਖਂ ਪਹਾਨਂ.

੩੩੨. ‘‘ਸੁਖਾ ਮਤ੍ਤੇਯ੍ਯਤਾ ਲੋਕੇ,

ਅਥੋ ਪੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਤਾ ਸੁਖਾ;

ਸੁਖਾ ਸਾਮਞ੍ਞਤਾ ਲੋਕੇ,

ਅਥੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਸੁਖਾ.

੩੩੩. ‘‘ਸੁਖਂ ਯਾਵ ਜਰਾਸੀਲਂ, ਸੁਖਾ ਸਦ੍ਧਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ;

ਸੁਖੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਲਾਭੋ, ਪਾਪਾਨਂ ਅਕਰਣਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਮ੍ਹੀਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸਾਪਿ ਹਿ ਚੀਵਰਕਰਣਾਦਿਕੇ ਵਾ ਅਧਿਕਰਣਵੂਪਸਮਾਦਿਕੇ ਵਾ ਗਿਹਿਨੋਪਿ ਕਸਿਕਮ੍ਮਾਦਿਕੇ ਵਾ ਬਲਵਪਕ੍ਖਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੇਹਿ ਅਭਿਭਵਨਾਦਿਕੇ ਵਾ ਕਿਚ੍ਚੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਯੇ ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤੁਂ ਵਾ ਵੂਪਸਮੇਤੁਂ ਵਾ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਾ ਸੁਖਾ ਸਹਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੁਟ੍ਠੀ ਸੁਖਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਗਿਹਿਨੋਪਿ ਸਕੇਨ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ ਸਨ੍ਧਿਚ੍ਛੇਦਾਦੀਨਿ ਆਰਭਨ੍ਤਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਪਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਅਨੇਸਨਂ. ਇਤਿ ਤੇ ਸੁਖਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਾ ਇਤਰੀਤਰੇਨ ਪਰਿਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕੇਨ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿ, ਅਯਮੇਵ ਸੁਖਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਮਰਣਕਾਲੇ ਪਨ ਯਥਾਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਕਤਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਮੇਵ ਸੁਖਂ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ ਸਕਲਸ੍ਸਪਿ ਪਨ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਹਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਮੇਵ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਸੁਖਂ ਨਾਮ.

ਮਤ੍ਤੇਯ੍ਯਤਾਤਿ ਮਾਤਰਿ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਪੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਤਾਤਿ ਪਿਤਰਿ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਉਭਯੇਨਪਿ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਕਥਿਤਂ. ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਹਿ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਪਟ੍ਠਹਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਭੂਮਿਯਂ ਵਾ ਨਿਦਹਨ੍ਤਿ, ਪਰੇਸਂ ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿ, ‘‘ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਨ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਨੇਸਂ ਨਿਨ੍ਦਾਪਿ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਗੂਥਨਿਰਯੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਧਨਮ੍ਪਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ, ਪਸਂਸਮ੍ਪਿ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾਮਞ੍ਞਤਾਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਤਾਤਿ ਬਾਹਿਤਪਾਪੇਸੁ ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯੇਵ. ਉਭਯੇਨਪਿ ਤੇਸਂ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਟਿਜਗ੍ਗਨਭਾਵੋ ਕਥਿਤੋ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਲੋਕੇ ਸੁਖਂ ਨਾਮ ਕਥਿਕਂ.