੫. ਬੁਦ੍ਧਪਿਤੁਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਤ੍ਥੁ

ਅਹਿਂਸਕਾ ਯੇਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਕੇਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਞ੍ਜਨਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਪਟ੍ਠਪਞ੍ਹਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਭਗਵਤੋ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤਸ੍ਸ ਸਾਕੇਤਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਨਕਾਲੇ ਏਕੋ ਸਾਕੇਤਵਾਸੀ ਮਹਲ੍ਲਕਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਗਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਘਰਦ੍ਵਾਰੇ ਦਸਬਲਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਾਦੇਸੁ ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਗੋਪ੍ਫਕੇਸੁ ਦਲ਼੍ਹਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਤਾਤ, ਨਨੁ ਨਾਮ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਜਿਣ੍ਣਕਾਲੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤਬ੍ਬਾ, ਕਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਮਯਾ ਤਾਵ ਦਿਟ੍ਠੋਸਿ, ਮਾਤਰਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ ਏਹੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੇਹਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀਪਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਪਾਦੇਸੁ ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਤਾਤ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਕੁਹਿਂ ਗਤੋਸਿ, ਨਨੁ ਨਾਮ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਮਹਲ੍ਲਕਕਾਲੇ ਉਪਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਧੀਤਰੋ ‘‘ਏਥ ਭਾਤਰਂ ਵਨ੍ਦਥਾ’’ਤਿ ਵਨ੍ਦਾਪੇਸਿ. ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਤੁਟ੍ਠਮਾਨਸਾ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਧੇਵ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਭਿਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਏਕਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਭਿਕ੍ਖਂ ਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯੇ ਵੋ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤੁਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਪਹਿਣੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤੁਂ ਆਗਤੇ ‘‘ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ ਪੇਸੇਸਿ. ਤੇ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਂ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਮਾ’’ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੇਹਤੋ ਭਤ੍ਤਭਾਜਨਸੂਪੇਯ੍ਯਭਾਜਨਾਨਿ ਆਦਾਯ ਸਤ੍ਥੁ ਨਿਸੀਦਨਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪਨ ਨਿਮਨ੍ਤਨੇ ਅਸਤਿ ਸਤ੍ਥਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸੇਵ ਗੇਹੇ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਤਿ. ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਨਿਚ੍ਚਕਾਲਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਦੇਨ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਸੁਣਨ੍ਤਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ.

ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ, ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ‘ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧੋਦਨੋ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਮਾਯਾ ਮਾਤਾ’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਜਾਨਨ੍ਤੋਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਤਥਾਗਤਂ ‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਤਥੇਵ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ? ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਭੋਪਿ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਤ੍ਤਮੇਵ ਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਿਸਤਾਨਿ ਮਯ੍ਹਂ ਪਿਤਾ ਅਹੋਸਿ, ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਿਸਤਾਨਿ ਚੂਲ਼ਪਿਤਾ, ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਿਸਤਾਨਿ ਮਹਾਪਿਤਾ. ਸਾਪਿ ਮੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮੇਵ ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਿਸਤਾਨਿ ਮਾਤਾ ਅਹੋਸਿ, ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਿਸਤਾਨਿ ਚੂਲ਼ਮਾਤਾ, ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਿਸਤਾਨਿ ਮਹਾਮਾਤਾ. ਏਵਾਹਂ ਦਿਯਡ੍ਢਜਾਤਿਸਹਸ੍ਸਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਸਂਵਡ੍ਢੋ, ਦਿਯਡ੍ਢਜਾਤਿਸਹਸ੍ਸਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਹਤ੍ਥੇਤਿ ਤੀਣਿ ਜਾਤਿਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਤੇਸਂ ਪੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਮਨੋ ਨਿਵਿਸਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਾਪਿ ਪਸੀਦਤਿ;

ਅਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਕੇ ਪੋਸੇ, ਕਾਮਂ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਵਿਸ੍ਸਸੇ. (ਜਾ. ੧.੧.੬੮);

‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸਨ੍ਨਿਵਾਸੇਨ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਹਿਤੇਨ ਵਾ;

ਏਵਂ ਤਂ ਜਾਯਤੇ ਪੇਮਂ, ਉਪ੍ਪਲਂਵ ਯਥੋਦਕੇ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੨.੧੭੪);

ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਮਾਸਮੇਵ ਤਂ ਕੁਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਾਸਿ. ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਂਸੁ. ਅਥ ਨੇਸਂ ਮਹਾਸਕ੍ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਭੋਪਿ ਏਕਕੂਟਾਗਾਰਮੇਵ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਨੀਹਰਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਪਞ੍ਚਸਤਭਿਕ੍ਖੁਪਰਿਵਾਰੋ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਆਲ਼ਾਹਨਂ ਅਗਮਾਸਿ. ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਕਿਰ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ’’ਤਿ ਮਹਾਜਨੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਆਲ਼ਾਹਨਸਮੀਪੇ ਏਕਂ ਸਾਲਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤੇ ਠਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ‘ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਵੋ ਕਾਲਕਤਾ’ਤਿ ਮਾ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇ ‘‘ਮਾ ਏਵਂ ਅਵਚੁਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਾਯ ਆਸਯਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਤਙ੍ਖਣਾਨੁਰੂਪਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ –

‘‘ਅਪ੍ਪਂ ਵਤ ਜੀਵਿਤਂ ਇਦਂ,

ਓਰਂ ਵਸ੍ਸਸਤਾਪਿ ਮਿਯ੍ਯਤਿ;

ਯੋ ਚੇਪਿ ਅਤਿਚ੍ਚ ਜੀਵਤਿ,

ਅਥ ਸੋ ਜਰਸਾਪਿ ਮਿਯ੍ਯਤੀ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੮੧੦; ਮਹਾਨਿ. ੩੯) –

ਇਦਂ ਜਰਾਸੁਤ੍ਤਂ ਕਥੇਸਿ. ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯਾ ਪਾਣਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਚ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤੇਸਂ ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਰੂਪਾਨਂ ਅਸੇਖਮੁਨੀਨਂ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਰੂਪਾ ਹਿ ਅਚ੍ਚੁਤਂ ਅਮਤਂ ਮਹਾਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੨੫. ‘‘ਅਹਿਂਸਕਾ ਯੇ ਮੁਨਯੋ, ਨਿਚ੍ਚਂ ਕਾਯੇਨ ਸਂਵੁਤਾ;

ਤੇ ਯਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਚੁਤਂ ਠਾਨਂ, ਯਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਸੋਚਰੇ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਮੁਨਯੋਤਿ ਮੋਨੇਯ੍ਯਪਟਿਪਦਾਯ ਮਗ੍ਗਫਲਪਤ੍ਤਾ ਅਸੇਖਮੁਨਯੋ. ਕਾਯੇਨਾਤਿ ਦੇਸਨਾਮਤ੍ਤਮੇਵੇਤਂ, ਤੀਹਿਪਿ ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਸੁਸਂਵੁਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਚ੍ਚੁਤਨ੍ਤਿ ਸਸ੍ਸਤਂ. ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਕੁਪ੍ਪਟ੍ਠਾਨਂ ਧੁਵਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਸੋਚਰੇ ਨ ਸੋਚਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਬੁਦ੍ਧਪਿਤੁਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਤ੍ਥੁ ਪਞ੍ਚਮਂ.