੨. ਉਪਨਨ੍ਦਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਪਠਮਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਉਪਨਨ੍ਦਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸੋ ਕਿਰ ਥੇਰੋ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਤੁਂ ਛੇਕੋ. ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਬਹੂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਂ ਤਿਚੀਵਰੇਹਿ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਧੁਤਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮਾਦਿਯਿਂਸੁ. ਤੇਹਿ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇ ਸੋਯੇਵ ਗਣ੍ਹਿ. ਸੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸੇ ਉਪਕਟ੍ਠੇ ਜਨਪਦਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਦਹਰਸਾਮਣੇਰਾ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਪੇਮੇਨ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਧ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪੇਥਾ’’ਤਿ ਵਦਿਂਸੁ. ‘‘ਇਧ ਕਿਤ੍ਤਕਂ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਂ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ‘‘ਏਕੇਕੋ ਸਾਟਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਉਪਾਹਨਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਹਾਰਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਧ ਕਿਂ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਸਾਟਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਤ੍ਤਰਯਟ੍ਠਿਂ ਠਪੇਸਿ. ਤਤਿਯਂ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਧ ਕਿਂ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਯੋ ਸਾਟਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਉਦਕਤੁਮ੍ਬਂ ਠਪੇਸਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਧ ਕਿਂ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਾਟਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਸਾਧੁ ਇਧ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਹਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਭਿਕ੍ਖੂਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਤੇ ਨਂ ਬਹੂਹਿ ਵਤ੍ਥੇਹਿ ਚੇਵ ਚੀਵਰੇਹਿ ਚ ਪੂਜੇਸੁਂ. ਸੋ ਵੁਟ੍ਠਵਸ੍ਸੋ ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਵਿਹਾਰੇਸੁ ਸਾਸਨਂ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਂ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਮੇ ਪਹਿਣਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਆਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਯਾਨਕਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਪਾਯਾਸਿ.

ਅਥੇਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਦ੍ਵੇ ਦਹਰਭਿਕ੍ਖੂ ਦ੍ਵੇ ਸਾਟਕੇ ਏਕਞ੍ਚ ਕਮ੍ਬਲਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਯ੍ਹਂ ਸਾਟਕਾ ਹੋਨ੍ਤੁ, ਮਯ੍ਹਂ ਕਮ੍ਬਲੋ’’ਤਿ ਭਾਜੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਸਮੀਪੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਥੇਰਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਨੋ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਵਦਿਂਸੁ. ਤੁਮ੍ਹੇਯੇਵ ਭਾਜੇਥਾਤਿ. ਨ ਸਕ੍ਕੋਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇਯੇਵ ਨੋ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਦੇਥਾਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ ਮਮ ਵਚਨੇ ਠਸ੍ਸਥਾਤਿ. ਆਮ, ਠਸ੍ਸਾਮਾਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਤੇਸਂ ਦ੍ਵੇ ਸਾਟਕੇ ਦਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤਾਨਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਾਰੁਪਨਾਰਹੋ’’ਤਿ ਮਹਗ੍ਘਂ ਕਮ੍ਬਲਂ ਆਦਾਯ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਦਹਰਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਿਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਿਨੋ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਅਕਾਸਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ –

ਅਤੀਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਤੀਰਚਾਰੀ ਚ ਗਮ੍ਭੀਰਚਾਰੀ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਉਦ੍ਦਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਰੋਹਿਤਮਚ੍ਛਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਸੀਸਂ ਹੋਤੁ, ਤਵ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾ ਭਾਜੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਏਕਂ ਸਿਙ੍ਗਾਲਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਮਾਤੁਲ, ਇਮਂ ਨੋ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਦੇਹੀ’’ਤਿ. ਅਹਂ ਰਞ੍ਞਾ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪਿਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਚਿਰਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਜਙ੍ਘਵਿਹਾਰਤ੍ਥਾਯ ਆਗਤੋਮ੍ਹਿ, ਇਦਾਨਿ ਮੇ ਓਕਾਸੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਮਾਤੁਲ, ਮਾ ਏਵਂ ਕਰੋਥ, ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਏਵ ਨੋ ਦੇਥਾਤਿ. ਮਮ ਵਚਨੇ ਠਸ੍ਸਥਾਤਿ. ਠਸ੍ਸਾਮ, ਮਾਤੁਲਾਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਸੋ ਸੀਸਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤੇ ਅਕਾਸਿ, ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਂ ਏਕਮਨ੍ਤੇ. ਕਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ, ‘‘ਤਾਤਾ, ਯੇਨ ਵੋ ਅਨੁਤੀਰੇ ਚਰਿਤਂ, ਸੋ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਂ ਗਣ੍ਹਾਤੁ. ਯੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਚਰਿਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਸੀਸਂ ਹੋਤੁ. ਅਯਂ ਪਨ ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਖਣ੍ਡੋ ਮਮ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤੋ –

‘‘ਅਨੁਤੀਰਚਾਰਿ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਂ, ਸੀਸਂ ਗਮ੍ਭੀਰਚਾਰਿਨੋ;

ਅਚ੍ਚਾਯਂ ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਖਣ੍ਡੋ, ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਸ੍ਸ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੭.੩੩) –

ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਖਣ੍ਡਂ ਆਦਾਯ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਤੇਪਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਿਨੋ ਤਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਂਸੁ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਅਤੀਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਵਮੇਸ ਅਤੀਤੇਪਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਿਨੋ ਅਕਾਸਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਨਨ੍ਦਂ ਗਰਹਨ੍ਤੋ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਂ ਓਵਦਨ੍ਤੇਨ ਨਾਮ ਪਠਮਮੇਵ ਅਤ੍ਤਾ ਪਤਿਰੂਪੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੫੮. ‘‘ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਪਠਮਂ, ਪਤਿਰੂਪੇ ਨਿਵੇਸਯੇ;

ਅਥਞ੍ਞਮਨੁਸਾਸੇਯ੍ਯ, ਨ ਕਿਲਿਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਪਣ੍ਡਿਤੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਤਿਰੂਪੇ ਨਿਵੇਸਯੇਤਿ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕੇ ਗੁਣੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦਿਗੁਣੇਹਿ ਵਾ ਅਰਿਯਵਂਸਪਟਿਪਦਾਦੀਹਿ ਵਾ ਪਰਂ ਅਨੁਸਾਸਿਤੁਕਾਮੋ, ਸੋ ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਪਠਮਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗੁਣੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਥਞ੍ਞਂ ਤੇਹਿ ਗੁਣੇਹਿ ਅਨੁਸਾਸੇਯ੍ਯ. ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਪਰਮੇਵ ਅਨੁਸਾਸਮਾਨੋ ਪਰਤੋ ਨਿਨ੍ਦਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ ਨਾਮ, ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਾਸਮਾਨੋ ਪਰਤੋ ਪਸਂਸਂ ਲਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ ਨਾਮ. ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਨ ਕਿਲਿਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੁ, ਮਹਾਜਨਸ੍ਸਾਪਿ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਉਪਨਨ੍ਦਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਦੁਤਿਯਂ.