੩. ਪਧਾਨਿਕਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚੇਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪਧਾਨਿਕਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸੋ ਕਿਰ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਸਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਦਾਯ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਧਰਮਾਨਕਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹਿਤਂ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾਵ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਓਵਦਿਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੁਪਤਿ. ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਠਮਯਾਮੇ ਚਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮੇ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਤ੍ਵਾ ਪਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ‘ਨਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ ਆਗਤਾ, ਸੀਘਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥੇਵ ਸੁਪਤਿ. ਇਤਰੇ ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮੇ ਬਹਿ ਚਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮੇ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਪੁਨਪਿ ਪਬੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇ ਵਿਹਾਰਾ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਪੁਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥੇਵ ਸੁਪਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਚ੍ਚਕਾਲਂ ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂਸੁ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤੇ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਚਰਿਯੋ ਅਤਿਵਿਯ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ, ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਨਟ੍ਠਮ੍ਹਾ, ਆਵੁਸੋ, ਆਚਰਿਯੋ ਨੋ ਤੁਚ੍ਛਰਵਂ ਰਵਤੀ’’ਤਿ ਵਦਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਅਤਿਵਿਯ ਨਿਦ੍ਦਾਯ ਕਿਲਮਨ੍ਤਾਨਂ ਏਕਭਿਕ੍ਖੁਪਿ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਤੇ ਵੁਟ੍ਠਵਸ੍ਸਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਕਤਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਾ ‘‘ਕਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵ, ਪੁਬ੍ਬੇਪੇਸ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਮਕਾਸਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਯਾਚਿਤੋ –

‘‘ਅਮਾਤਾਪਿਤਰਸਂਵਡ੍ਢੋ, ਅਨਾਚੇਰਕੁਲੇ ਵਸਂ;

ਨਾਯਂ ਕਾਲਂ ਅਕਾਲਂ ਵਾ, ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧.੧੧੯) –

ਇਮਂ ਅਕਾਲਰਾਵਿਕੁਕ੍ਕੁਟਜਾਤਕਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਸਿ. ‘‘ਤਦਾ ਹਿ ਸੋ ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਅਯਂ ਪਧਾਨਿਕਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਅਹੋਸਿ, ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਸਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇ ਮਾਣਵਾ ਅਹੇਸੁਂ, ਦਿਸਾਪਾਮੋਕ੍ਖੋ ਆਚਰਿਯੋ ਅਹਮੇਵਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਜਾਤਕਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਂ ਓਵਦਨ੍ਤੇਨ ਨਾਮ ਅਤ੍ਤਾ ਸੁਦਨ੍ਤੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਹਿ ਸੁਦਨ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦਮੇਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੫੯. ‘‘ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚੇ ਤਥਾ ਕਯਿਰਾ, ਯਥਾਞ੍ਞਮਨੁਸਾਸਤਿ;

ਸੁਦਨ੍ਤੋ ਵਤ ਦਮੇਥ, ਅਤ੍ਤਾ ਹਿ ਕਿਰ ਦੁਦ੍ਦਮੋ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਪਠਮਯਾਮਾਦੀਸੁ ਚਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਓਵਦਤਿ, ਸਯਂ ਚਙ੍ਕਮਨਾਦੀਨਿ ਅਧਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚੇ ਤਥਾ ਕਯਿਰਾ, ਯਥਾਞ੍ਞਮਨੁਸਾਸਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਸੁਦਨ੍ਤੋ ਵਤ ਦਮੇਥਾਤਿ ਯੇਨ ਗੁਣੇਨ ਪਰਂ ਅਨੁਸਾਸਤਿ, ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸੁਦਨ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦਮੇਯ੍ਯ. ਅਤ੍ਤਾ ਹਿ ਕਿਰ ਦੁਦ੍ਦਮੋਤਿ ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਦੁਦ੍ਦਮੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਸੋ ਸੁਦਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਦਮੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਪਞ੍ਚ ਸਤਾਪਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਪਧਾਨਿਕਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਤਤਿਯਂ.