੬. ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕਂ
੧. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਇਦਾਨਿ ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਮੂਲਯਮਕੇ ਦੇਸਿਤਾਨਂ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਵਸੇਨ ਏਕਦੇਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਯਮਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ਦੇਸਿਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਨਾ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰਾਦਯੋ ਤਯੋ ਮਹਾਵਾਰਾ, ਅਨ੍ਤਰਵਾਰਾਦਯੋ ਚ ਅਵਸੇਸਪਭੇਦਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ – ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰੇ ਤਾਵ ਯਥਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮੇ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਰੂਪਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ; ਚਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ; ਚਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ; ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸੋਧਨਵਾਰੋ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਤਥਾ ਅਨਾਰਭਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ ਪਠਮਂ ਤਯੋਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ.
ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ. ‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯਿਕਾ, ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੩; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੪੮ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਮਾਨਂ) ਹਿ ਵਚਨਤੋ ਕਾਰਣਭੂਤਸ੍ਸ ਕਰਜਕਾਯਸ੍ਸ ਫਲਭੂਤੋ ਏਵ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਸਙ੍ਖਰਿਯਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਕੇਨ ਸਙ੍ਖਰਿਯਤੀਤਿ? ਕਾਯੇਨ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਵਾਤੋ ਵਿਯ ਭਸ੍ਤਾਯ ਕਰਜਕਾਯੇਨ ਸਙ੍ਖਰਿਯਤੀਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਕਾਯੇਨ ਕਤੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਾਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਵਿਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾਚਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੩; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੪੮) ਵਚਨਤੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਕਿਂ ਸਙ੍ਖਰੋਤਿ? ਵਚਿਂ. ਵਚਿਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਵਚੀਭੇਦਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਦ੍ਵਯਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੩; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੪੮) ਵਚਨਤੋਯੇਵ ਪਨ ਤਤਿਯਪਦੇਪਿ ਸਙ੍ਖਰਿਯਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਕੇਨ ਸਙ੍ਖਰਿਯਤਿ? ਚਿਤ੍ਤੇਨ. ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਚੇਤਸਿਕਧਮ੍ਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਪਨ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਭਾਵੇਨ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੨-੭. ਇਦਾਨਿ ਕਾਯੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਪਦਸੋਧਨਵਾਰੋ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਨਯੇ ਤੀਣਿ, ਪਟਿਲੋਮਨਯੇ ਤੀਣੀਤਿ ਛ ਯਮਕਾਨਿ. ਪਦਸੋਧਨਮੂਲਚਕ੍ਕਵਾਰੇ ਏਕੇਕਸਙ੍ਖਾਰਮੂਲਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨੁਲੋਮਨਯੇ ਛ, ਪਟਿਲੋਮਨਯੇ ਛਾਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸ ਯਮਕਾਨਿ. ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਵਾਰੇ ਪਨ ਯਥਾ ਸੁਦ੍ਧਖਨ੍ਧਵਾਰਾਦੀਸੁ ‘‘ਰੂਪਂ ਖਨ੍ਧੋ, ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪਂ; ਚਕ੍ਖੁ ਆਯਤਨਂ, ਆਯਤਨਾ ਚਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਯਮਕਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਏਵਂ ‘‘ਕਾਯੋ ਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਮੂਲਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ, ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਮੂਲਕਂ ਏਕਨ੍ਤਿ ਅਨੁਲੋਮੇ ਤੀਣਿ, ਪਟਿਲੋਮੇ ਤੀਣੀਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਸੁਦ੍ਧਿਕਵਾਰੇ ਛ ਯਮਕਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਸੁਦ੍ਧਿਕਏਕੇਕਪਦਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਖਨ੍ਧਯਮਕਾਦੀਸੁ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਿਟ੍ਠਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਿਸਿਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਆਯਤਨਾਦੀਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਰੂਪਂ ਖਨ੍ਧੋ, ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪਂ, ਚਕ੍ਖੁ ਆਯਤਨਂ, ਆਯਤਨਾ ਚਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਸੁਦ੍ਧਿਕਏਕੇਕਪਦਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਏਵਮਿਧ ‘‘ਕਾਯੋ ਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਪਨ ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਪਦੇਹਿ ਏਕੋਵ ਅਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਵਾ ਪਸ੍ਸਾਸੋ ਵਾਤਿ ਸੁਦ੍ਧਿਕਏਕੇਕਪਦਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ ‘‘ਕਾਯੋ ਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਾਯੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਤਮ੍ਪਿ ਕਾਯਵਚੀਚਿਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਵਾਰੋ ਹੇਸ. ਪਦਸੋਧਨੇ ਪਨ ਵਿਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਵਚਨਂ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਸੋ ਨਯੋ ਗਹਿਤੋਵ. ਇਧ ਪਨ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਹਿ, ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਹਿ, ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਚ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਹਿ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ ਏਕੇਕਸਙ੍ਖਾਰਮੂਲਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਕਤ੍ਵਾ ਛ ਯਮਕਾਨਿ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਅਗ੍ਗਹਿਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤੀਣੇਵ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਨੁਲੋਮਨਯੇ ਤੀਣਿ, ਪਟਿਲੋਮਨਯੇ ਤੀਣੀਤਿ ਛ ਯਮਕਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਮੂਲਚਕ੍ਕਵਾਰੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨ ਗਹਿਤੋਤਿ. ਏਵਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੮-੧੮. ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਪਨਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮੇ ਤਾਵ ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਕਾਯਾਦਯੋਵ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਨਾਮਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨੋਤਿ ਪਟਿਸੇਧੋ ਕਤੋ. ਪਟਿਲੋਮੇ ਨ ਕਾਯੋ ਨ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਯੋ ਨ ਕਾਯੋ ਸੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋਪਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨ ਕਾਯੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਕਾਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋਯੇਵ ਪਨੇਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਸੇਸਨ੍ਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸੇਸਸਙ੍ਖਾਰਦ੍ਵਯਮੇਵ. ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਪਨ ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਭੇਦਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਨੇਵ ਕਾਯੋ, ਨ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ ਸਬ੍ਬਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ.
੨. ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯. ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲੇ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਨਯੇ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਮੂਲਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ, ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਮੂਲਕਂ ਏਕਨ੍ਤਿ ਤੀਣੇਵ ਯਮਕਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ; ਤਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨੇਵ. ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਲੋਮਨਯੇਪਿ ਓਕਾਸਵਾਰਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁ ਤਿਣ੍ਣਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਯਮਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਯਮਕਗਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਅਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਇਦਂ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕੇ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਦਿਕਾਲਭੇਦੋ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨਾਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨੇਵ. ‘‘ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਚ ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਯਂ ਯਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਨਯਮੁਖਂ – ਵਿਨਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇਹੀਤਿ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸਮਙ੍ਗੀਨਂ. ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਤ੍ਤਾਨਂ. ਰੂਪਾਵਚਰਦੇਵਾਨਂ ਪਨ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਰੂਪਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਵਿਨਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇਹੀਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੨੧. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਕਾਮਾਵਚਰੇਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਭੂਮਿਯਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ. ਅਙ੍ਗਮਤ੍ਤਵਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਅਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨੇਵ. ਅਨਪ੍ਪਨਾਪਤ੍ਤੇਪਿ ਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਚਿਤ੍ਤੇ ਇਦਂ ਸਙ੍ਖਾਰਦ੍ਵਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੇਵ.
੨੪. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇਤਿ ਇਦਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਵਾ ਅਰੂਪਂ ਵਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਨ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨਂ.
੩੭. ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਨਂ ਦੁਤਿਯੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਦੁਤਿਯੇ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤੇ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਪਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥੇਵ. ਯਾਵ ਪਨ ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣਂ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਾਵ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥੇਵ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਸਤਸੋਪਿ ਸਹਸ੍ਸਸੋਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤਮੇਵ. ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਨ ਵਿਸਦਿਸਂ ਭਵਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਆਵਜ੍ਜਨਚਿਤ੍ਤਂ ਦੁਤਿਯਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੪੪. ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾਨਂ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ. ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਂ ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਿਕਾਦਿਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ, ਅਰੂਪਾਵਚਰਾਨਞ੍ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਿਕਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀਆਦੀਨਂ.
੭੯. ਯਸ੍ਸ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਯਮਤੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ ਆਮਨ੍ਤਾਤਿ ਪਟਿਵਚਨਂ ਦਿਨ੍ਨਂ. ਨ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ ਹਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਚ. ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਾਤੋ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤੇਸਂ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤਰਸਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਨਾਪਿ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਸਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਤਾਤਿ ਨਿਯਮਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ ਆਮਨ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਪਨ ਵਿਭਙ੍ਗਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਸੀਹਲ਼ਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ ਸਤ੍ਤਰਸਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੂਜ੍ਝਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਤੋ ਚ ਪਾਲ਼ਿਯੇਵ ਬਲਵਤਰਾਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਪਮਾਣਂ.
੧੨੮. ਯਸ੍ਸ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨੋਤਿ ਪਟਿਸੇਧੋ ਕਤੋਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯਮੁਖੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰੋ ਪਾਕਤਿਕੋਯੇਵਾਤਿ.
ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ.
ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.