੭. ਅਨੁਸਯਯਮਕਂ
ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਇਦਾਨਿ ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਮੂਲਯਮਕੇ ਦੇਸਿਤਾਨਂ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਵਸੇਨ ਏਕਦੇਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ਦੇਸਿਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਯਮਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਤਾਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ – ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਅਨੁਸਯਯਮਕੇ ਖਨ੍ਧਯਮਕਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਦੇਸਨਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਨਯੇਨ ਪਾਲ਼ਿਦੇਸਨਾ ਕਤਾ. ਕਥਂ? ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ, ਉਦ੍ਦੇਸਤੋ, ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤੋਤਿ ਤੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਨੁਸਯੇ ਗਹਾਪੇਤੁਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਾਰੋ, ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰੋ, ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਾਰੋਤਿ, ਤਯੋ ਵਾਰਾ ਦੇਸਿਤਾ. ਤਤੋ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਮਹਾਵਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਨੁਸਯੇ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਯਮਕਦੇਸਨਾ ਕਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾਨੁਸਯਾਤਿ ਅਯਂ ‘‘ਸਤ੍ਤੇਵ, ਨ ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਂ, ਨ ਹੇਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਾਰੋ ਨਾਮ. ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ…ਪੇ… ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋਤਿ ਅਯਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਾਰੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਨਂ ਨਾਮਮਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਨਾਮ ਤੇ’’ਤਿ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰੋ ਨਾਮ. ਕਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ…ਪੇ… ਏਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਅਯਂ ‘‘ਇਮੇਸੁ ਨਾਮ ਠਾਨੇਸੁ ਇਮੇ ਅਨੁਸਯਾ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤੇਸਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਾਰੋ ਨਾਮ.
ਯੇਸਂ ਪਨ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਮਹਾਵਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਨੁਸਯੇ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਯਮਕਦੇਸਨਾ ਕਤਾ, ਤੇਸਂ ਇਮਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ – ਅਨੁਸਯਵਾਰੋ, ਸਾਨੁਸਯਵਾਰੋ, ਪਜਹਨਵਾਰੋ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰੋ, ਪਹੀਨਵਾਰੋ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੋ ਧਾਤੁਵਾਰੋਤਿ. ਤੇਸੁ ਪਠਮੋ ਅਨੁਸਯਵਾਰੋ. ਸੋ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਨਯਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧੋ ਹੋਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਲੋਮਨਯੇ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਯਤ੍ਥ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਤਦੁਭਯਵਸੇਨ ਤਯੋ ਅਨ੍ਤਰਵਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਪਠਮੇ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰੇ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ; ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ; ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਮਾਨਾਨੁਸਯੋ, ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯੋ, ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਮੂਲਕਾਨਿ ਛ ਯਮਕਾਨਿ. ਪੁਨ ਅਗਹਿਤਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਮੂਲਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚ, ਮਾਨਾਨੁਸਯਮੂਲਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਮੂਲਕਾਨਿ ਤੀਣਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਮੂਲਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ, ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯਮੂਲਕਂ ਏਕਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਏਕਮੂਲਕਾਨਿ ਏਕਵੀਸਤਿ. ਪੁਨ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਚ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਚ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਗਤਾਨਿ ਦੁਕਮੂਲਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚ, ਤਿਕਮੂਲਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਚਤੁਕ੍ਕਮੂਲਕਾਨਿ ਤੀਣਿ, ਪਞ੍ਚਕਮੂਲਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ, ਛਕ੍ਕਮੂਲਕਂ ਏਕਨ੍ਤਿ ਅਪਰਾਨਿਪਿ ਪਨ੍ਨਰਸ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਾਨਿ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਏਕਵੀਸਤਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਛਤ੍ਤਿਂਸਾਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰੇ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਯਮਕਾਨਿ. ਤਥਾ ਓਕਾਸਵਾਰੇ, ਤਥਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਾਰੇਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਅਨੁਲੋਮਨਯੇ ਅਟ੍ਠਸਤਂ ਯਮਕਾਨਿ. ਤਥਾ ਪਟਿਲੋਮਨਯੇਤਿ ਅਨੁਸਯਵਾਰੇ ਸੋਲ਼ਸਾਧਿਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਯਮਕਸਤਾਨਿ, ਤਤੋ ਦਿਗੁਣਾ ਪੁਚ੍ਛਾ, ਤਤੋ ਦਿਗੁਣਾ ਅਤ੍ਥਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ, ਏਵਂ ਸਾਨੁਸਯਵਾਰੋ, ਪਜਹਨਵਾਰੋ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰੋ, ਪਹੀਨਵਾਰੋ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੋਤਿ ਇਮੇਸਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਾਰਾਨਂ, ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਯਮਕਗਣਨਾ; ਯਮਕਦਿਗੁਣਾ ਪੁਚ੍ਛਾ, ਪੁਚ੍ਛਾਦਿਗੁਣਾ ਚ ਅਤ੍ਥਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਵਾਰੇਸੁ ਵਿਸੇਸੋ. ਓਕਾਸਵਾਰੇ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਯਤੋ ਤਤੋਤਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨੇਨ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ. ਸੇਸਂ ਤਾਦਿਸਮੇਵ.
ਯੋ ਪਨਾਯਂ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮੋ ਧਾਤੁਵਾਰੋ ਨਾਮ, ਸੋ ਪੁਚ੍ਛਾਵਾਰੋ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਵਾਰੋਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਠਿਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਾਵਾਰੇ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਚੁਤਸ੍ਸ ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਵਾ ਪਨ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਚੁਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ. ਦ੍ਵੇਪਿ ਹਿ ਏਤਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਏਕਤ੍ਥਾਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕੇਕਸ੍ਮਾ ਯਮਕਾ ਏਕੇਕਮੇਵ ਪੁਚ੍ਛਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਪੁਚ੍ਛਾਵਸਾਨੇ ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨੇਵ ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਚੁਤਸ੍ਸ ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਤ੍ਤ ਅਨੁਸਯਾ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਤਂ.
ਤਤ੍ਥ ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਚੁਤਸ੍ਸ ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਰੂਪਧਾਤੁਂ, ਅਰੂਪਧਾਤੁਂ, ਨਕਾਮਧਾਤੁਂ, ਨਰੂਪਧਾਤੁਂ ਨਅਰੂਪਧਾਤੁਂ, ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਛ ਸੁਦ੍ਧਿਕਪੁਚ੍ਛਾ; ‘‘ਨਕਾਮਧਾਤੁਂ, ਨਅਰੂਪਧਾਤੁਂ, ਨਰੂਪਧਾਤੁਂ; ਨਅਰੂਪਧਾਤੁਂ, ਨਕਾਮਧਾਤੁਂ, ਨਰੂਪਧਾਤੁਂ, ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਮਿਸ੍ਸਕਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਚਾਤਿ ਕਾਮਧਾਤੁਮੂਲਕਾ ਨਵ ਅਨੁਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਰੂਪਧਾਤੁਮੂਲਕਾ ਨਵ, ਅਰੂਪਧਾਤੁਮੂਲਕਾ ਨਵਾਤਿ ਸਤ੍ਤਵੀਸਤਿ ਅਨੁਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਨਕਾਮਧਾਤੁਨਰੂਪਧਾਤੁਨਅਰੂਪਧਾਤੁਮੂਲਕਾ ਸਤ੍ਤਵੀਸਤਿ ਪਟਿਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾ. ਪੁਨ ‘‘ਨਕਾਮਧਾਤੁਯਾ, ਨਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ, ਨਰੂਪਧਾਤੁਯਾ, ਨਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ, ਨਕਾਮਧਾਤੁਯਾ, ਨਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਵੀਸਤਿ ਦੁਕਮੂਲਕਾ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਿਤਾ ਏਕਾਸੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਾਸਂ ਵਸੇਨੇਤ੍ਥ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਧਾਤੁਵਾਰੇ ਪਾਲ਼ਿਵਵਤ੍ਥਾਨਂ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਸਕਲੇਪਿ ਅਨੁਸਯਯਮਕੇ ਪਾਲ਼ਿਵਵਤ੍ਥਾਨਮੇਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯਂ ਯਂ ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ – ਅਨੁਸਯਾਤਿ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਸਯਾ? ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠੇਨ. ਕੋ ਏਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠੋ ਨਾਮਾਤਿ? ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੋ. ਏਤੇ ਹਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਸਯਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥਾਪਿ ਸਿਯਾ – ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰੋ. ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰੋ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਅਨੁਸਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਪਟਿਵਚਨਂ – ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰੋ ਅਨੁਸਯੋ, ਅਨੁਸਯੋਤਿ ਪਨ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਥਾਮਗਤਕਿਲੇਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਸਾਰਮ੍ਮਣੋ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੇਨ ਸਹੇਤੁਕੋ ਏਕਨ੍ਤਾਕੁਸਲੋ ਅਤੀਤੋਪਿ ਹੋਤਿ ਅਨਾਗਤੋਪਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋਪਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.
ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਪਮਾਣਂ – ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਤਾਵ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ (ਕਥਾ. ੫੫੪ ਆਦਯੋ) ‘‘ਅਨੁਸਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ, ਅਨੁਸਯਾ ਅਹੇਤੁਕਾ, ਅਨੁਸਯਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਵਾਦਾ ਪਟਿਸੇਧਿਤਾ. ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੨੧) ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ‘‘ਥਾਮਗਤਾਨੁਸਯਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੇ ਪਨ ਮੋਹਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨੇ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਲਙ੍ਗੀ ਮੋਹੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ, ਅਯਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮੋਹੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੩੯੦) ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਨੁਸਯਯਮਕੇ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਮਹਾਵਾਰਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੇ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਇਮਿਨਾ ਤਨ੍ਤਿਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਸੁਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਸਾਰਮ੍ਮਣੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਅਨੁਸਯੋ ਹਿ ਨਾਮੇਸ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮੋਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋਤਿਆਦੀਸੁ ਕਾਮਰਾਗੋ ਚ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਸਯੋ ਚਾਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ.
ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੨. ਇਦਾਨਿ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ਕਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਭੂਮਿਯਂ ਸੁਖਾਯ ਚ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ. ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਇਮਾਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਪਨੇਸ ਅਕੁਸਲਵੇਦਨਾਸੁ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਅਕੁਸਲਾਯ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਚੇਵ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਚ ਸਹਜਾਤੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਾ ਵੇਦਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਸੇਸਾ ਪਨ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਵੇਦਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸਯਮਾਨੋ ਚੇਸ ਤਾਹਿ ਵੇਦਨਾਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣੇਸੁਪਿ ਅਨੁਸੇਤਿਯੇਵ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸਯਮਾਨੇਨ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸਞ੍ਞਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਸਹਜਾਤੇਨ ਵਾ ਭਵਿਤੁਂ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਦਯੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਵੇਦਨਾਵ ਸਾਤਸਨ੍ਤਸੁਖਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਦਟ੍ਠੇਨ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਧਾਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਓਲ਼ਾਰਿਕਵਸੇਨ ਹਿ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯੇ ਸੁਖਂ ਬੋਧੇਤੁਨ੍ਤਿ.
ਨਨੁ ਚੇਸ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਅਨੁਸਯਮਾਨੋ ਨ ਕੇਵਲਂ ਇਮਾਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਚੇਵ ਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਇਟ੍ਠੇਸੁ ਪਨ ਰੂਪਾਦੀਸੁਪਿ ਅਨੁਸੇਤਿਯੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਵਿਭਙ੍ਗਪ੍ਪਕਰਣੇ (ਵਿਭ. ੮੧੬) ‘‘ਯਂ ਲੋਕੇ ਪਿਯਰੂਪਂ ਸਾਤਰੂਪਂ, ਏਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਪਕਰਣੇ ਅਨੁਸਯਵਾਰਸ੍ਸ ਪਟਿਲੋਮਨਯੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ, ਨੋ ਚ ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ. ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਚ ਨਾਨੁਸੇਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਚ ਨਾਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਚੇਵ ਰੂਪਧਾਤੁਆਦੀਸੁ ਚ ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਂ ਸਓਕਾਸੇ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇ ਨਵ ਚ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਰੂਪਸਦ੍ਦਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਇਧ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਅਨੋਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਾ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਹਿ ਵੇਦਨਾਨਞ੍ਞੇਵ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਾ ਇਮੇਸਂ ਪਨ ਅਨੋਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਾ ਏਤੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇਸੁਪਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿਯੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਹਿ ਸਤ੍ਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਕਥੇਤਿ. ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਨ ਵਸੇਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਯਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਕਥੇਤਿ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਨ ਕਥੇਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਨੇਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਯਂ ਲਬ੍ਭਤਿ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਕਥਿਤਂ. ਅਪਰਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਤ੍ਥ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯੋ ਚ ਮਾਨਾਨੁਸਯੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਚ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ, ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਏਤ੍ਥ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯੋ ਚ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਚ ਮਾਨਾਨੁਸਯੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਚ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਏਤ੍ਥ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯੋ ਚ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਚ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਯਂ ਲਬ੍ਭਤਿ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ਰੂਪਧਾਤੁਅਰੂਪਧਾਤੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਵ ਕਥਿਤਾ. ਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਨ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਰੂਪਂ ਨ ਕਥਿਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨ ਕਥਿਤਂ, ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਨੁਸੇਤਿਯੇਵ. ਏਵਮੇਵ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਇਧ ਰੂਪਾਦਿਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਕਥਿਤਂ, ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਨੁਸੇਤਿਯੇਵਾਤਿ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਪਨ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਦ੍ਵੇ ਦੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਸੋ ਪਨੇਸ ਦੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾਸੁ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਅਵਸੇਸਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨੇਵ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਤਾਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸਯਮਾਨੋ ਚੇਸ ਤਾਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁਪਿ ਅਨੁਸੇਤਿਯੇਵ. ਯਾਯ ਹਿ ਵੇਦਨਾਯ ਏਸ ਸਹਜਾਤੋ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸਞ੍ਞਾਦੀਹਿਪਿ ਸਹਜਾਤੋਵ. ਯਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਾਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਸਞ੍ਞਾਦਯੋਪਿ ਕਰੋਤਿਯੇਵ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਵ ਅਸਾਤਦੁਕ੍ਖਵੇਦਯਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਟ੍ਠੇਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਧਿਕਾ; ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਓਲ਼ਾਰਿਕਵਸੇਨ ਹਿ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯੇ ਸੁਖਂ ਬੋਧੇਤੁਨ੍ਤਿ.
ਨਨੁ ਚੇਸ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਅਨੁਸਯਮਾਨੋ ਨ ਕੇਵਲਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਚੇਵ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਅਨਿਟ੍ਠੇਸੁ ਪਨ ਰੂਪਾਦੀਸੁਪਿ ਅਨੁਸੇਤਿਯੇਵ? ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਵਿਭਙ੍ਗਪ੍ਪਕਰਣੇ (ਵਿਭ. ੮੧੬) ‘‘ਯਂ ਲੋਕੇ ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪਂ ਅਸਾਤਰੂਪਂ, ਏਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਪਕਰਣੇ ਅਨੁਸਯਵਾਰਸ੍ਸ ਪਟਿਲੋਮਨਯੇ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ, ਨੋ ਚ ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ. ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਚ ਨਾਨੁਸੇਤਿ, ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਚ ਨਾਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਕਾਮਾਵਚਰਵੇਦਨਾਸੁ ਚੇਵ ਰੂਪਧਾਤੁਆਦੀਸੁ ਚ ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਦ੍ਵੇ ਵੇਦਨਾ ਸਓਕਾਸੇ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇ ਨਵ ਚ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਇਧ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਅਨੋਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਾ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਏਵ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਾ ਇਮੇਸਂ ਪਨ ਅਨੋਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਾ ਏਤੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇਸੁਪਿ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿਯੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਕਿਂ ਪਨ ਇਤਰਾ ਦ੍ਵੇ ਵੇਦਨਾ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ ਪਟਿਘਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ? ਨੋ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਹੀਨਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਵਸੇਨ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਤਾ ਵੇਦਨਾ ਆਰਬ੍ਭ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਪਰਿਣਾਮਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਟਿਲਾਭਂ ਵਾ ਸਮਨੁਸ੍ਸਰਤੋਪਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਦੋਮਨਸ੍ਸਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਨ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ. ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਹਿ ਅਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਟਿਹਞ੍ਞਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਥਾਮਗਤੋ ਕਿਲੇਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਘੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਘਕਿਚ੍ਚਂ ਅਕਰਣਭਾਵੇਨ ਏਵ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਨ ਹੋਤਿ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਤ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਚੇਤਨਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਪਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਤ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਂ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਤ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਏਕਚ੍ਚਂ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਮ੍ਪਿ ਵਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਯਂ ਏਵਰੂਪਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਘਂ ਤੇਨ ਪਜਹਤਿ ਨ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੫). ਏਵਂ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਮਾਨਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਪਨ ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਦ੍ਵੇ ਕਾਮਾਵਚਰਵੇਦਨਾ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਯੋ ਚਾਤਿ ਇਦਂ ਤਿਵਿਧਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਾਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਹਜਾਤਾਨੁਸਯਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਸੁ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਸੁਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਸੁ ਸੁਖਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਾਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੂਸੁ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨੇਵ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਅਨੁਸਯਵਾਰਸ੍ਸ ਪਨ ਪਟਿਲੋਮਨਯੇ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਚ ਨਾਨੁਸੇਤਿ, ਮਾਨਾਨੁਸਯੋ ਚ ਨਾਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਞ੍ਚੇਵ ਨਵਵਿਧਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਸੇਸਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਅਯਂ ਅਨੁਸੇਤਿਯੇਵਾਤਿ. ਏਵਂ ਮਾਨਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਾ ਪਨ ਕੇਵਲਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇਸ੍ਵੇਵ ਨਾਨੁਸੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਭੂਮਕੇਸੁ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸਬ੍ਬਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੂਤਿ ਸਂਸਾਰਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਟ੍ਠੇਨ ਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਨੇਤੇ ਪਞ੍ਚਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਸਹਜਾਤਾਨੁਸਯਨਵਸੇਨ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਵਾ ਪਨ ਪਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਅਞ੍ਞੇ ਵਾ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੁਸਯਨਵਸੇਨ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਾਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਸਹਜਾਤਾਨੁਸਯਨਵਸੇਨ ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਕਾਮਧਾਤੁਯਂ ਪਨੇਸ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵੇਦਨਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋਪਿ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮਮੇਵ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਏਕਧਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੁਸਯਨਵਸੇਨ ਨਿਯਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਤ੍ਥ ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਿਚ ਰਾਗੋ ਨਾਮੇਸ ਕਾਮਰਾਗਭਵਰਾਗਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗੋ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਚੇ ਪਨ ਭਵਰਾਗੋਪਿ ਕਾਮਰਾਗੋ ਵਿਯ ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਕਾਮਰਾਗੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦੇਸਨਾ ਸਂਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਰਾਗਕਿਲੇਸਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਾਮਰਾਗਤੋ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਏਵਂ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ. ਏਵਂ ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਦਸਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਸਹਜਾਤਾਨੁਸਯਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਪਨ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਂ ਆਰਬ੍ਭ ਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਾਰਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਾਰੇਸੁ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ.
ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ.
ਮਹਾਵਾਰੋ
੧. ਅਨੁਸਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੩. ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਪਨ ਮਹਾਵਾਰਾਨਂ ਪਠਮੇ ਅਨੁਸਯਵਾਰੇ ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਦੇਤਂ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਟਿਵਚਨਂ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਤਂ ਦੁਦ੍ਦਿਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਖਾਯਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਕਾਮਰਾਗਪਟਿਘਾਨਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਯਥਾ ਹਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਮਨਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ‘ਆਮਨ੍ਤਾ’, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਤੇਸਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਮਨਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨਾਨਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਕਾਮਰਾਗਪਟਿਘਾ. ਕਾਮਰਾਗੋ ਹਿ ਅਟ੍ਠਸੁ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਪਟਿਘੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤੇਸੂਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਨੇਸਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ‘ਨੋ’ਤਿ ਪਟਿਸੇਧੋ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ. ਤਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਪਨ ‘ਆਮਨ੍ਤਾ’ਤਿ ਪਟਿਵਚਨਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਹੇਟ੍ਠਾਯਮਕੇਸੁ ਵਿਯ ਏਤ੍ਥ ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵੋਹਾਰਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.
ਕਥਂ? ਅਪ੍ਪਹੀਨਵਸੇਨ. ਅਪ੍ਪਹੀਨਤਞ੍ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਯਂ ‘‘ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵੋਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਨ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਾਦਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋਪਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਤੇਸੁ ਯਸ੍ਸੇਕੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਇਤਰੋਪਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ, ਯਂ ਉਪਰਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੇ ‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘ਆਮਨ੍ਤਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ; ਤਤ੍ਥ ਕਥਂ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਵਸੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯੇ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਿਵਾਰਿਤਵਸੇਨ ਵਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਾਦੀਨਿ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਕਾਰਾਦਯੋ ਤੇਸਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਕਰਣਕ੍ਖਣੇਪਿ ਮਿਤ੍ਤਸੁਹਜ੍ਜਾਦੀਹਿ ਦਿਟ੍ਠਦਿਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਇਮੇਸੁ ਦਿਵਸੇਸੁ ਕਿਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ‘‘ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮ, ਕਟ੍ਠਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਮ੍ਮਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਕਤਖਣਞ੍ਚ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਖਣਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਯ ਕਰੋਨ੍ਤਿਯੇਵ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਯਮ੍ਹਿ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਸਯਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ, ਯਮ੍ਹਿ ਵਾ ਪਨ ਨੇਸਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯੇ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਨਿਵਾਰਿਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕ੍ਖਣੇਪਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚੇਵ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਯ ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵ ਨਾਮਾਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨੋ ਚ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦਂ ਅਨਾਗਾਮਿਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਾਨਂ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮੀਨਂ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮੀਨਂ. ਪਰਤੋਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
੧੪. ਓਕਾਸਵਾਰਸ੍ਸ ਪਠਮਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਸੁ ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ; ਤਸ੍ਮਾ ‘ਨੋ’ਤਿ ਪਟਿਸੇਧੋ ਕਤੋ. ਤਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸਯਨਤੋ ‘ਆਮਨ੍ਤਾ’ਤਿ ਪਟਿਵਚਨਂ ਦਿਨ੍ਨਂ. ਰੂਪਧਾਤੁਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਪਨ ਮਾਨਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਨੋ ਚ ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਾਰਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਸਾਧਾਰਣਾਸਾਧਾਰਣਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੨੦. ਦੁਕਮੂਲਕਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਮਰਾਗਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾ ਨਾਪਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਕਤੋ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਅਨੁਸਯਾ ਅਨੁਸਯੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਂ ਠਾਨਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਤ੍ਥ ਮਾਨਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਪੁਚ੍ਛਾਯੇਵਾਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
੨੭. ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਾਰੇ ਚਤੁਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮਿਅਨਾਗਾਮੀਨਂ.
੩੬. ਪਟਿਲੋਮਨਯੇ ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ਅਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਾਮਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਤਿ.
੫੬. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ. ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਤੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂਤਿ ਚ ਵੇਦਨਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਂ ਅਨੁਸਯਵਾਰੇ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ.
ਅਨੁਸਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ.
੨. ਸਾਨੁਸਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੬੬-੧੩੧. ਸਾਨੁਸਯਵਾਰੇ ਪਨ ਯੋ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੇਨ ਸਾਨੁਸਯੋਤਿ ਯਥਾ ਏਕਨ੍ਤਰਿਕਜਰਾਦਿਰੋਗੇਨ ਆਬਾਧਿਕੋ ਯਾਵ ਤਮ੍ਹਾ ਰੋਗਾ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਾਵ ਤਸ੍ਸ ਰੋਗਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਪਿ ਸਰੋਗੋਯੇਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਸਂਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਗਾਮਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਾਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਅਨੁਸਯਾ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਤੇਸਂ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਪਿ ਸਾਨੁਸਯੋਯੇਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਏਵਰੂਪਂ ਸਾਨੁਸਯਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘ਆਮਨ੍ਤਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਸਯਵਾਰਸਦਿਸਮੇਵ.
ਓਕਾਸਵਾਰੇ ਪਨ ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਤ੍ਥ ਮਾਨਾਨੁਸਯੇਨ ਸਾਨੁਸਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਾਸੁ ਧਾਤੂਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਾਨੁਸਯਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯ, ਅਨੁਸਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯ. ਅਨੁਸਯਸ੍ਸ ਚ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਯਂ ਵਾਰੋ ਆਰਦ੍ਧੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤੋ ਮਾਨਾਨੁਸਯੇਨ ਸਾਨੁਸਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਤਤੋ ਧਾਤੁਦ੍ਵਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਮਾਨਾਨੁਸਯੇਨ ਸਾਨੁਸਯੋਤਿ ਅਨੁਸਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੇ ਅਵੁਤ੍ਤੇ ਆਦਿਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਪਾਕਟੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਪਠਮਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਤੋ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੇਨਾਤਿ ਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੇਨ ਸਾਨੁਸਯੋ, ਕਿਂ ਸੋ ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੇਨਪਿ ਸਾਨੁਸਯੋਤਿ? ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤੇ ਦ੍ਵੇ ਏਕਸ੍ਮਾ ਠਾਨਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨੋ’’ਤਿ ਪਟਿਸੇਧੋ ਕਤੋ. ਅਰਹਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਅਰਹਾ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕੇਨ ਕੇਨਚਿ ਅਨੁਸਯੇਨ ਨਿਰਾਨੁਸਯੋਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਮੇਵ ਕਤਨ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਸਾਨੁਸਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ.
੩. ਪਜਹਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩੨-੧੯੭. ਪਜਹਨਵਾਰੇ ਪਜਹਤੀਤਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਪਜਹਤਿ, ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਾਦੇਤਿ. ਆਮਨ੍ਤਾਤਿ ਅਨਾਗਾਮੀਮਗ੍ਗਟ੍ਠਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਵਚਨਂ. ਤਦੇਕਟ੍ਠਂ ਪਜਹਤੀਤਿ ਪਹਾਨੇਕਟ੍ਠਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨੋਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਟ੍ਠਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਸੇਧੋ.
ਯਤੋ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਂ ਪਜਹਤੀਤਿ ਯਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਂ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਂ ਪਜਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਟ੍ਠਮਕੋਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਟ੍ਠਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਨਗਣਨਾਯ ਗਣਿਯਮਾਨੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਟ੍ਠੋ ਅਟ੍ਠਮਕੋ ਨਾਮ. ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਗਣਨਾਯ ਹਿ ਅਰਹਾ ਅਗ੍ਗਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਪਠਮੋ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਟ੍ਠੋ ਦੁਤਿਯੋ, ਅਨਾਗਾਮੀ ਤਤਿਯੋ…ਪੇ… ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਟ੍ਠੋ ਅਟ੍ਠਮੋ. ਸੋ ਇਧ ‘‘ਅਟ੍ਠਮਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨਾਮਸਞ੍ਞਾਯੇਵ ਵਾ ਏਸਾ ਤਸ੍ਸਾਤਿ. ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਮਕਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾਤਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਨ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਾ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵੇਨ ਨਪ੍ਪਜਹਤਿ. ਸੇਸਾ ਤੇਸਂ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗੀਨਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਪਜਹਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ.
੪. ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੮-੨੬੩. ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰੇ ਪਰਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਵਾਰੋ ਪਜਹਨਵਾਰੋ ਵਿਯ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਞ੍ਞੇਵ ਵਸੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੋਤਿ.
ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ.
੫. ਪਹੀਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੨੬੪-੨੭੪. ਪਹੀਨਵਾਰੇ ਫਲਟ੍ਠਵਸੇਨੇਵ ਦੇਸਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾ. ਅਨਾਗਾਮਿਸ੍ਸ ਹਿ ਉਭੋਪੇਤੇ ਅਨੁਸਯਾ ਪਹੀਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੨੭੫-੨੯੬. ਓਕਾਸਵਾਰੇ ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਪਹੀਨੋਤਿ ਵਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋਤਿ ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਂ ਕਸ੍ਮਾਤਿ? ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞਂ ਹਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਸ੍ਸ. ਅਭਾਵਿਤਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਯਤ੍ਥ ਅਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਮਗ੍ਗੇ ਭਾਵਿਤੇ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸੋ ਪਹੀਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਨੇਵ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨੇ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨੇ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਸੋ ਪਹੀਨੋਤਿ ਵਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋਤਿ ਵਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਹਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਪਹੀਨੋਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਯਂ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ.
ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ, ਤਤ੍ਥ ਮਾਨਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਾਧਾਰਣਟ੍ਠਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਆਮਨ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਹਿ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਮਾਨਾਨੁਸਯੋ ਤਾਸੁ ਚੇਵ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੂਸੁ ਚ. ਸੋ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਸਾਧਾਰਣਟ੍ਠਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਟ੍ਠਾਨੇ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਹੀਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘ਆਮਨ੍ਤਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਓਕਾਸਵਾਰੇ ਪਹੀਨਤਾ ਚ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਪਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸੋਵ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ. ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਾਰੋ, ਓਕਾਸਵਾਰਗਤਿਕੋਯੇਵ.
੨੯੭-੩੦੭. ਪਟਿਲੋਮਨਯੇ ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮਿਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਅਨੁਸਯਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾ ਛਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ. ਇਧ ਪਨ ਪਰਤੋ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘ਆਮਨ੍ਤਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮੀਨਂ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰੇ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੩੦੮-੩੨੯. ਓਕਾਸਵਾਰਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਾਰਾ ਪਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ.
ਪਹੀਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ.
੬. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੩੩੦. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੋ ਅਨੁਸਯਵਾਰਸਦਿਸੋਯੇਵ.
੭. ਧਾਤੁਪੁਚ੍ਛਾਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੩੩੨-੩੪੦. ਧਾਤੁਵਾਰਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਾਵਾਰੇ ਤਾਵ ਕਤਿ ਅਨੁਸਯਾ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਿ ਅਨੁਸਯਾ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਗਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਯਨ੍ਤਿ. ਕਤਿ ਅਨੁਸਯਾ ਨਾਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਿ ਅਨੁਸਯਾ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਨ ਅਨੁਗਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਯਨ੍ਤਿ. ਕਤਿ ਅਨੁਸਯਾ ਭਙ੍ਗਾਤਿ ਕਤਿ ਅਨੁਸਯਾ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ ਨਾਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਾਲ਼ਿਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.
੭. ਧਾਤੁਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੩੪੧-੩੪੯. ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਪਨਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਤ੍ਤ ਅਨੁਸਯਾ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਚ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯੋ ਚ ਪਹੀਨਾਤਿ ਪਞ੍ਚੇਵ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਅਨੁਸਯਵਾਰੇ ‘‘ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹਿਤੋ, ਏਵਮਿਧ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚੇਵ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਨੁਸਯਾ ਚ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਤਥਾ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਥਂ ਪਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਯਥਾ ਲਬ੍ਭਤਿ ਤਥਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਥਞ੍ਚ ਲਬ੍ਭਤਿ? ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ. ਯਥਾ ਹਿ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ. ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘‘ਸਰਾਗੋ ਸਦੋਸੋ ਸਮੋਹੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇਪਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤੇ ਤੇ ਅਨੁਸਯਾ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਪਨ ਤੇ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿਯੇਵ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਅਨੁਸਯਾ ਭਙ੍ਗਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਸੋ ਅਨੁਸੇਤਿਯੇਵ; ਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ, ਸੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿਯੇਵ. ਅਯਂ ਅਨੁਸੇਤਿ ਚ ਨਾਨੁਸੇਤਿ ਚ, ਅਯਂ ਸਿਯਾ ਅਨੁਸੇਤਿ ਸਿਯਾ ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬੋ ਅਨੁਸਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਰੂਪਧਾਤੁਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਤਯੋਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਕਾਮਰਾਗਪਟਿਘਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਹੀਨਾ. ਇਤਰੇ ਤਯੋਵ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਕਸ੍ਸਚਿ ਤਯੋ ਅਨੁਸਯਾ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਨ ਕਾਮਧਾਤੁਨ੍ਤਿ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਸੇਸਾ ਦ੍ਵੇ ਧਾਤੁਯੋ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤ੍ਤੇ ਵਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਚੁਤਸ੍ਸ ਕਾਮਧਾਤੁਯਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤੇਵਾਤਿ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਚੁਤਸ੍ਸ ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤੇਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥਿ? ਉਪਪਤ੍ਤਿਨਿਪ੍ਫਾਦਕਸ੍ਸ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ. ਸੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਤਂ ਧਾਤੁਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋਤਿ ਨਾਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਦਭਾਵਾ ਰੂਪਧਾਤੁਯਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਚੁਤਸ੍ਸ ਨ ਕਾਮਧਾਤੁਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਧਾਤੁਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ.
ਅਨੁਸਯਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.