ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕੇ

ਕਥਾਵਤ੍ਥੁ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ

ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਦੇਵਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਦੇਵਸਙ੍ਘਪੁਰਕ੍ਖਤੋ;

ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਸਤ੍ਥਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋ.

ਸਬ੍ਬਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕੁਸਲੋ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਰਿਦੀਪਨਂ;

ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ, ਲੋਕੇ ਉਤ੍ਤਮਪੁਗ੍ਗਲੋ.

ਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲਕਥਾਦੀਨਂ, ਕਥਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋ;

ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪ੍ਪਕਰਣਂ, ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਅਦੇਸਯੀ.

ਮਾਤਿਕਾਠਪਨੇਨੇਵ, ਠਪਿਤਸ੍ਸ ਸੁਰਾਲਯੇ;

ਤਸ੍ਸ ਮੋਗ੍ਗਲਿਪੁਤ੍ਤੇਨ, ਵਿਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਹੀਤਲੇ.

ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮੋ;

ਤਸ੍ਮਾ ਨਂ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਂ ਸੁਣਾਥ ਸਮਾਹਿਤਾਤਿ.

ਨਿਦਾਨਕਥਾ

ਯਮਕਪਾਟਿਹੀਰਾਵਸਾਨਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਭਗਵਾ ਤਿਦਸਪੁਰੇ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕਮੂਲੇ ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲਸਿਲਾਯਂ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਕਾਯਸਕ੍ਖਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਪਰਿਸਾਯ ਅਭਿਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣੀਵਿਭਙ੍ਗਧਾਤੁਕਥਾਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਾਨਿ ਦੇਸਯਿਤ੍ਵਾ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਦੇਸਨਾਯ ਵਾਰੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ‘‘ਅਨਾਗਤੇ ਮਮ ਸਾਵਕੋ ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ ਮੋਗ੍ਗਲਿਪੁਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਾਸਨਮਲਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਸਙ੍ਗੀਤਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸਕਵਾਦੇ ਪਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਸਤਾਨਿ ਪਰਵਾਦੇ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸਹਸ੍ਸਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਪਕਰਣਂ ਭਾਜੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸੋਕਾਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਯਾ ਚੇਸਾ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਦੇ ਤਾਵ ਚਤੂਸੁ ਪਞ੍ਹੇਸੁ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਚਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਮੁਖਾ ਵਾਦਯੁਤ੍ਤਿ, ਤਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਕਥਾਮਗ੍ਗੇਸੁ ਅਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਭਾਣਵਾਰਮਤ੍ਤਾਯ ਤਨ੍ਤਿਯਾ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਸਿ. ਅਥਾਵਸੇਸਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਕਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਨਯੇਨੇਵ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸੋ ਸੁਵਣ੍ਣਰਜਤਸੋਪਾਨਮਜ੍ਝੇ ਮਣਿਮਯੇਨ ਸੋਪਾਨੇਨ ਦੇਵਲੋਕਤੋ ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਨਗਰੇ ਓਰੁਯ੍ਹ ਸਤ੍ਤਹਿਤਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਠਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿ.

ਅਥਸ੍ਸ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਪ੍ਪਮੁਖੋ ਵਸੀਗਣੋ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਰਾਜਾਨਂ ਸਹਾਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਸਰੀਰਂ ਸਙ੍ਗਹਂ ਆਰੋਪੇਸਿ. ਤਤੋ ਵਸ੍ਸਸਤਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦਸ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਦੀਪਯਿਂਸੁ. ਤਾਨਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਕਾਕਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਯਸਤ੍ਥੇਰੋ ਸੁਸੁਨਾਗਪੁਤ੍ਤਂ ਕਾਲਾਸੋਕਂ ਨਾਮ ਰਾਜਾਨਂ ਸਹਾਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਸਤ੍ਤਥੇਰਸਤਾਨਿ ਉਚ੍ਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਦਸਵਤ੍ਥੂਨਿ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਸਰੀਰਂ ਸਙ੍ਗਹਂ ਆਰੋਪੇਸਿ.

ਤੇਹਿ ਪਨ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਥੇਰੇਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਦਸਸਹਸ੍ਸਾ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਕ੍ਖਂ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਰੂਪਂ ਦੁਬ੍ਬਲਪਕ੍ਖਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸੁਂ ਮਹਾਸਙ੍ਘਿਕਾਚਰਿਯਕੁਲਂ ਨਾਮ ਅਕਂਸੁ. ਤਤੋ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਆਚਰਿਯਕੁਲਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ – ਗੋਕੁਲਿਕਾ ਚ ਏਕਬ੍ਯੋਹਾਰਿਕਾ ਚ. ਗੋਕੁਲਿਕਨਿਕਾਯਤੋ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਆਚਰਿਯਕੁਲਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ – ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਦਾ ਚ ਬਾਹੁਲਿਯਾ ਚ. ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਿਕਾਤਿਪਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਨਾਮਂ. ਤੇਸਂਯੇਵ ਅਨ੍ਤਰੇ ਚੇਤਿਯਵਾਦਾ ਨਾਮ ਅਪਰੇ ਆਚਰਿਯਵਾਦਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਏਵਂ ਮਹਾਸਙ੍ਘਿਕਾਚਰਿਯਕੁਲਤੋ ਦੁਤਿਯੇ ਵਸ੍ਸਸਤੇ ਪਞ੍ਚਾਚਰਿਯਕੁਲਾਨਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਮਹਾਸਙ੍ਘਿਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਛ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਦੁਤਿਯੇ ਵਸ੍ਸਸਤੇ ਥੇਰਵਾਦਤੋ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਆਚਰਿਯਵਾਦਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ – ਮਹਿਸਾਸਕਾ ਚ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਵਾਦਤੋ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਚਰਿਯਵਾਦਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ – ਧਮ੍ਮੁਤ੍ਤਰਿਯਾ, ਭਦ੍ਰਯਾਨਿਕਾ, ਛਨ੍ਨਾਗਾਰਿਕਾ, ਸਮਿਤਿਯਾਤਿ. ਪੁਨ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਦੁਤਿਯੇ ਵਸ੍ਸਸਤੇ ਮਹਿਸਾਸਕਵਾਦਤੋ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਵਾਦਾ ਧਮ੍ਮਗੁਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਆਚਰਿਯਵਾਦਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਪੁਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਵਾਦਕੁਲਤੋ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਸਪਿਕਾ ਨਾਮ ਜਾਤਾ. ਕਸ੍ਸਪਿਕੇਸੁ ਭਿਨ੍ਨੇਸੁ ਅਪਰੇ ਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਕਾ ਨਾਮ ਜਾਤਾ. ਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਕੇਸੁ ਭਿਨ੍ਨੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਵਾਦਾ ਨਾਮ ਜਾਤਾਤਿ ਥੇਰਵਾਦਤੋ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਇਮੇ ਏਕਾਦਸ ਆਚਰਿਯਵਾਦਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਤੇ ਥੇਰਵਾਦੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦ੍ਵਾਦਸ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਇਮੇ ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ, ਮਹਾਸਙ੍ਘਿਕਾਨਞ੍ਚ ਛ ਆਚਰਿਯਵਾਦਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਵ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਆਚਰਿਯਵਾਦਾ ਦੁਤਿਯੇ ਵਸ੍ਸਸਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਨਿਕਾਯਾਤਿਪਿ, ਅਟ੍ਠਾਰਸਾਚਰਿਯਕੁਲਾਨੀਤਿਪਿ ਏਤੇਸਂਯੇਵ ਨਾਮਂ. ਏਤੇਸੁ ਪਨ ਸਤ੍ਤਰਸ ਵਾਦਾ ਭਿਨ੍ਨਕਾ, ਥੇਰਵਾਦੋ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਕੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਦੀਪਵਂਸੇ –

‘‘ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਿਤਾ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੂ, ਥੇਰੇਹਿ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਾ;

ਅਞ੍ਞਂ ਪਕ੍ਖਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾਨ, ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਬਹੂ ਜਨਾ.

‘‘ਦਸਸਹਸ੍ਸਾ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਅਕਂਸੁ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹਂ;

ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗੀਤਿ, ਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਵਿਲੋਮਂ ਅਕਂਸੁ ਸਾਸਨੇ;

ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮੂਲਸਙ੍ਗਹਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਅਕਂਸੁ ਸਙ੍ਗਹਂ.

‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਕਰਿਂਸੁ ਤੇ;

ਅਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਨ੍ਦਿਂਸੁ, ਵਿਨਯੇ ਨਿਕਾਯੇਸੁ ਚ ਪਞ੍ਚਸੁ.

‘‘ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਿਤਞ੍ਚਾਪਿ, ਅਥੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਿਤਂ;

ਨੀਤਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਂ, ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾਨ ਭਿਕ੍ਖਵੋ.

‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਣਿਤਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਥਂ ਠਪਯਿਂਸੁ ਤੇ;

ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਚ੍ਛਾਯਾਯ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਬਹੁਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਨਾਸਯੁਂ.

‘‘ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾਨ ਏਕਦੇਸਂ, ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਨਯਗਮ੍ਭੀਰਂ;

ਪਤਿਰੂਪਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਨਯਂ, ਤਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਂ ਕਰਿਂਸੁ ਤੇ.

‘‘ਪਰਿਵਾਰਂ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਂ, ਅਭਿਧਮ੍ਮਂ ਛਪ੍ਪਕਰਣਂ;

ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਞ੍ਚ ਨਿਦ੍ਦੇਸਂ, ਏਕਦੇਸਞ੍ਚ ਜਾਤਕਂ.

‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਨ, ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਅਕਰਿਂਸੁ ਤੇ;

ਨਾਮਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ, ਆਕਪ੍ਪਕਰਣਾਨਿ ਚ.

‘‘ਪਕਤਿਭਾਵਂ ਜਹਿਤ੍ਵਾ, ਤਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਂ ਅਕਂਸੁ ਤੇ;

ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਭਿਨ੍ਨਵਾਦਾ, ਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਕਾ.

‘‘ਤੇਸਞ੍ਚ ਅਨੁਕਾਰੇਨ, ਭਿਨ੍ਨਵਾਦਾ ਬਹੂ ਅਹੁ;

ਤਤੋ ਅਪਰਕਾਲਮ੍ਹਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਭੇਦੋ ਅਜਾਯਥ.

‘‘ਗੋਕੁਲਿਕਾ ਏਕਬ੍ਯੋਹਾਰਿ, ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖਵੋ;

ਗੋਕੁਲਿਕਾਨਂ ਦ੍ਵੇ ਭੇਦਾ, ਅਪਰਕਾਲਮ੍ਹਿ ਜਾਯਥ.

‘‘ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਿਕਾ ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖਵੋ;

ਚੇਤਿਯਾ ਚ ਪੁਨਵਾਦੀ, ਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਭੇਦਕਾ.

‘‘ਪਞ੍ਚਵਾਦਾ ਇਮੇ ਸਬ੍ਬੇ, ਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਮੂਲਕਾ;

ਅਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਨ੍ਦਿਂਸੁ, ਏਕਦੇਸਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਹਂ.

‘‘ਗਨ੍ਥਞ੍ਚ ਏਕਦੇਸਞ੍ਹਿ, ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਅਕਂਸੁ ਤੇ;

ਨਾਮਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ, ਆਕਪ੍ਪਕਰਣਾਨਿ ਚ.

‘‘ਪਕਤਿਭਾਵਂ ਜਹਿਤ੍ਵਾ, ਤਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਂ ਅਕਂਸੁ ਤੇ;

ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਥੇਰਵਾਦਮ੍ਹਿ, ਪੁਨ ਭੇਦੋ ਅਜਾਯਥ.

‘‘ਮਹਿਸਾਸਕਾ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਾ, ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖਵੋ;

ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਵਾਦਮ੍ਹਿ, ਚਤੁਧਾ ਭੇਦੋ ਅਜਾਯਥ.

‘‘ਧਮ੍ਮੁਤ੍ਤਰਿਕਾ ਭਦ੍ਦਯਾਨਿਕਾ, ਛਨ੍ਨਾਗਾਰਿਕਾ ਚ ਸਮਿਤਿ;

ਮਹਿਸਾਸਕਾਨਂ ਦ੍ਵੇ ਭੇਦਾ, ਅਪਰਕਾਲਮ੍ਹਿ ਅਜਾਯਥ.

‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਵਾਦਾ ਧਮ੍ਮਗੁਤ੍ਤਾ, ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖਵੋ;

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਵਾਦਾਨਂ ਕਸ੍ਸਪਿਕਾ, ਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਕਸ੍ਸਪਿਕੇਨ ਚ.

‘‘ਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਕਾਨਂ ਸੁਤ੍ਤਵਾਦੀ, ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਭਿਜ੍ਜਥ;

ਇਮੇ ਏਕਾਦਸ ਵਾਦਾ, ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾ ਥੇਰਵਾਦਤੋ.

‘‘ਅਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਨ੍ਦਿਂਸੁ, ਏਕਦੇਸਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਹਂ;

ਗਨ੍ਥਞ੍ਚ ਏਕਦੇਸਞ੍ਹਿ, ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਅਕਂਸੁ ਤੇ.

‘‘ਨਾਮਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ, ਆਕਪ੍ਪਕਰਣਾਨਿ ਚ;

ਪਕਤਿਭਾਵਂ ਜਹਿਤ੍ਵਾ, ਤਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਂ ਅਕਂਸੁ ਤੇ.

‘‘ਸਤ੍ਤਰਸ ਭਿਨ੍ਨਵਾਦਾ, ਏਕਵਾਦੋ ਅਭਿਨ੍ਨਕੋ;

ਸਬ੍ਬੇਵਟ੍ਠਾਰਸ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਭਿਨ੍ਨਵਾਦੇਨ ਤੇ ਸਹ.

‘‘ਨਿਗ੍ਰੋਧੋਵ ਮਹਾਰੁਕ੍ਖੋ, ਥੇਰ ਵਾਦਾਨਮੁਤ੍ਤਮੋ;

ਅਨੂਨਂ ਅਨਧਿਕਞ੍ਚ, ਕੇਵਲਂ ਜਿਨਸਾਸਨਂ.

‘‘ਸਨ੍ਤਕਾ ਵਿਯ ਰੁਕ੍ਖਮ੍ਹਿ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵਾਦਸੇਸਕਾ;

ਪਠਮੇ ਵਸ੍ਸਸਤੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਦੁਤਿਯੇ ਵਸ੍ਸਸਤਨ੍ਤਰੇ;

ਭਿਨ੍ਨਾ ਸਤ੍ਤਰਸ ਵਾਦਾ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਜਿਨਸਾਸਨੇ’’ਤਿ.

ਅਪਰਾਪਰਂ ਪਨ ਹੇਮਵਤਿਕਾ, ਰਾਜਗਿਰਿਕਾ, ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਿਕਾ, ਪੁਬ੍ਬਸੇਲਿਯਾ, ਅਪਰਸੇਲਿਯਾ, ਵਾਜਿਰਿਯਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਛ ਆਚਰਿਯਵਾਦਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਤੇ ਇਧ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਪੁਰਿਮਕਾਨਂ ਪਨ ਅਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਨਂ ਆਚਰਿਯਵਾਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਸਾਸਨੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਅਸੋਕੋ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ, ਧਮ੍ਮਪੂਜਾਯ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ, ਸਙ੍ਘਪੂਜਾਯ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਨਿਗ੍ਰੋਧਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ, ਚਤੂਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਭੇਸਜ੍ਜਤ੍ਥਾਯ ਸਤਸਹਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤੋ ਸਾਸਨੇ ਉਲ਼ਾਰਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ.

ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਹਤਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਾ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਘਾਸਚ੍ਛਾਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਲਭਨ੍ਤਾ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨਾ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਕਾਨਿ ਸਕਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ – ‘‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ. ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਲਭਮਾਨਾਪਿ ਸਯਮੇਵ ਕੇਸੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰੇਸੁ ਵਿਚਰਨ੍ਤਾ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਾਦਿਕਰਣਕਾਲੇ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਿਨਯੇਨ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇਨ ਨਿਗ੍ਗਯ੍ਹਮਾਨਾਪਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਾਨੁਲੋਮਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਸਣ੍ਠਹਨ੍ਤਾ ਅਨੇਕਰੂਪਂ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਬ੍ਬੁਦਞ੍ਚ ਮਲਞ੍ਚ ਕਣ੍ਟਕਞ੍ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਪਞ੍ਚਾਤਪੇ ਤਪਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਆਦਿਚ੍ਚਂ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਨਯਞ੍ਚ ਵੋਭਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ. ਤਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਨ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪੋਸਥਂ ਵਾ ਪਵਾਰਣਂ ਵਾ ਅਕਾਸਿ. ਅਸੋਕਾਰਾਮੇ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਉਪੋਸਥੋ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿ.

ਰਾਜਾ ‘‘ਆਣਾਯ ਕਾਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋਪਿ ਕਾਰੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਗਾਹਿਨਾ ਬਾਲੇਨ ਅਮਚ੍ਚੇਨ ਅਨੇਕੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪਿਤੇਸੁ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਤਞ੍ਚ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਂ ਤਞ੍ਚ ਸਾਸਨੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਬ੍ਬੁਦਂ ਵੂਪਸਮੇਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਪਟਿਬਲੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਘਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮੋਗ੍ਗਲਿਪੁਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਚਨੇਨ ਅਹੋਗਙ੍ਗਾਪਬ੍ਬਤਤੋ ਥੇਰਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵੇ ਨਿਬ੍ਬਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਂ ਵੂਪਸਮੇਸਿ. ਥੇਰੋਪਿ ਤਂ ਰਾਜੁਯ੍ਯਾਨੇਯੇਵ ਵਸਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤ ਦਿਵਸਾਨਿ ਸਮਯਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਉਗ੍ਗਹਿਤਸਮਯੋ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਅਸੋਕਾਰਾਮੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਾਣਿਪਾਕਾਰਂ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਾਣਿਪਾਕਾਰਨ੍ਤਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਏਕਲਦ੍ਧਿਕੇ ਏਕਲਦ੍ਧਿਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਕਤੋ ਏਕਤੋ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮੇਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਮੂਹਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਂਵਾਦੀ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ? ਤਤੋ ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਿਨੋ – ‘‘ਸਸ੍ਸਤਵਾਦੀ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਏਕਚ੍ਚਸਸ੍ਸਤਿਕਾ, ਅਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿਕਾ, ਅਮਰਾਵਿਕ੍ਖੇਪਿਕਾ, ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਿਕਾ, ਸਞ੍ਞੀਵਾਦਾ, ਅਸਞ੍ਞੀਵਾਦਾ, ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀਵਾਦਾ, ਉਚ੍ਛੇਦਵਾਦਾ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਵਾਦਾ – ‘‘ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਵਾਦੀ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਰਾਜਾ ਪਠਮਮੇਵ ਸਮਯਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨਯਿਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਇਮੇਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਸੇਤਕਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਦਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ. ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਟ੍ਠਿਸਹਸ੍ਸਾ ਅਹੇਸੁਂ.

ਅਥਞ੍ਞੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਿਂਵਾਦੀ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ? ‘‘ਵਿਭਜ੍ਜਵਾਦੀ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਰਾਜਾ ਥੇਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਵਿਭਜ੍ਜਵਾਦੀ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਰਾਜਾ ‘ਸੁਦ੍ਧਂ ਦਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਸਨਂ, ਕਰੋਤੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਉਪੋਸਥ’ਨ੍ਤਿ ਆਰਕ੍ਖਂ ਦਤ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਸਮਗ੍ਗੋ ਸਙ੍ਘੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਂ ਅਕਾਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਸਟ੍ਠਿਭਿਕ੍ਖੁਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਅਹੇਸੁਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਾਗਮੇ ਮੋਗ੍ਗਲਿਪੁਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਯਾਨਿ ਚ ਤਦਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ, ਯਾਨਿ ਚ ਆਯਤਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਪਟਿਬਾਹਨਤ੍ਥਂ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦਿਨ੍ਨਨਯਵਸੇਨੇਵ ਤਥਾਗਤੇਨ ਠਪਿਤਮਾਤਿਕਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਸਕਵਾਦੇ ਪਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਸਤਾਨਿ ਪਰਵਾਦੇ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸਹਸ੍ਸਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਮਥਨਂ ਆਯਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪ੍ਪਕਰਣਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤੋ ਸਟ੍ਠਿਸਤਸਹਸ੍ਸਸਙ੍ਖ੍ਯੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਚ੍ਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਤਿਪਿਟਕਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਰਾਨਂ ਪਭਿਨ੍ਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਹਸ੍ਸਮੇਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰੋ ਚ ਯਸਤ੍ਥੇਰੋ ਚ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਨਯਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਾਯਿਂਸੁ; ਏਵਮੇਵ ਸਙ੍ਗਾਯਨ੍ਤੋ ਸਾਸਨਮਲਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਸਙ੍ਗੀਤਿਂ ਅਕਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਧਮ੍ਮਂ ਸਙ੍ਗਾਯਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਯਥਾਭਾਸਿਤਂ ਪਕਰਣਂ ਸਙ੍ਗਹਂ ਆਰੋਪੇਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲਕਥਾਦੀਨਂ, ਕਥਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋ;

ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪ੍ਪਕਰਣਂ, ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਅਦੇਸਯੀ.

‘‘ਮਾਤਿਕਾਠਪਨੇਨੇਵ, ਠਪਿਤਸ੍ਸ ਸੁਰਾਲਯੇ;

ਤਸ੍ਸ ਮੋਗ੍ਗਲਿਪੁਤ੍ਤੇਨ, ਵਿਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਹੀਤਲੇ.

‘‘ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮੋ;

ਤਸ੍ਮਾ ਨਂ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਂ ਸੁਣਾਥ ਸਮਾਹਿਤਾ’’ਤਿ.

ਨਿਦਾਨਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਮਹਾਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪੁਗ੍ਗਲਕਥਾ

੧. ਸੁਦ੍ਧਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ

੧. ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਤਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਅਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ. ਆਮਨ੍ਤਾਤਿ ਅਯਂ ਪਟਿਜਾਨਨਾ. ਕਸ੍ਸ ਪਨਾਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ, ਕਸ੍ਸ ਪਟਿਜਾਨਨਾਤਿ? ਅਸੁਕਸ੍ਸਾਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਭਗਵਤਾ ਹਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਲਦ੍ਧੀਨਂ ਵਿਸੋਧਨਤ੍ਥਂ ਤਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਮਾਤਿਕਾ ਠਪਿਤਾ. ਸਾ ਥੇਰੇਨ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦਿਨ੍ਨਨਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਤਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਥੇਰੋ ਯਤ੍ਤਕਾ ਏਤ੍ਥ ਵਾਦਮਗ੍ਗਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਤਤ੍ਤਕੇਹਿ ਵਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਾਦੇਨ ਵਿਗ੍ਗਾਹਿਕਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਪਨ ਤਾਸਂ ਤਾਸਂ ਕਥਾਨਂ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸੁਖਾਵਧਾਰਣਤ੍ਥਂ ਸਕਵਾਦੀਪੁਚ੍ਛਾ, ਪਰਵਾਦੀਪੁਚ੍ਛਾ, ਸਕਵਾਦੀਪਟਿਞ੍ਞਾ, ਪਰਵਾਦੀਪਟਿਞ੍ਞਾਤਿ ਏਵਂ ਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਵ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ.

ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਹਿ ਅਯਂ ਸਕਵਾਦੀਪੁਚ੍ਛਾ. ਤਾਯ ‘‘ਯੇ ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕਾ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਦਿਨੋ, ਤੇ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਕੇ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਦਿਨੋਤਿ? ਸਾਸਨੇ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਾ ਚੇਵ ਸਮਿਤਿਯਾ ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਬਹੂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਅਤ੍ਤਾ, ਸਤ੍ਤੋ ਜੀਵੋ. ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਞਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋਤਿ ਮਾਯਾਮਰੀਚਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ਅਭੂਤਾਕਾਰੇਨ ਅਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਭੂਤਟ੍ਠੋ. ਪਰਮਤ੍ਥੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਦਿਵਸੇਨ ਅਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥੋ. ਉਭਯੇਨਾਪਿ ਯੋ ਪਰਤੋ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨ, ਰੂਪਞ੍ਚ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸਵਿਧੋ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਯਥਾ ਸੋ ਭੂਤੇਨ ਸਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਏਵਂ ਤਵ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਪਰਵਾਦੀ ਆਮਨ੍ਤਾਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਪਟਿਜਾਨਨਞ੍ਹਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਕਤ੍ਥਚਿ ‘‘ਆਮੋ’’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ. ਇਧ ਪਨ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਗਤਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਸੋ ਹਿ ਯਂ ਤਂ ਪਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਗਤਂ, ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਾ ਸਚ੍ਚਵਾਦੀ ਨ ਵਿਸਂਵਾਦਨਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰੋ ਵਾਚਂ ਭਾਸਤਿ, ਨਾਪਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਦਿਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਸਦੇਵਕਂ ਪਨ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੋ ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ, ਸੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਲਦ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ.

ਅਥਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਲੇਸਵਚਨਸ੍ਸ ਛਲਵਾਦਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਅਦਦਮਾਨੋ ਸਕਵਾਦੀ ਯੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯ੍ਵਾਯਂ ਪਰਤੋ ‘‘ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਙ੍ਖਤੋ ਅਸਙ੍ਖਤੋ, ਸਸ੍ਸਤੋ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਸਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਦੀਪਿਤੋ ਰੂਪਾਦਿਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸਵਿਧੋ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦੋ ਆਗਤੋ; ਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਵਸੇਨ, ਨਾਪਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਦਿਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਨ ਭੂਤਤਾਯ ਏਵ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ, ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤਾਯ ਚ ਪਰਮਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ – ‘‘ਯੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ ਪਰਮਤ੍ਥੋ, ਤਤੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾ’’ਤਿ.

ਤਤੋਤਿ ਕਰਣਵਚਨਮੇਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਨ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਭੇਦੇਨ ਵਾ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਦਿਭੇਦੇਨ ਵਾ ਆਕਾਰੇਨ ਯੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲੋਪਿ ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇਤਿ ਅਵਜਾਨਨਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਸੋ ਹਿ ਤਥਾਰੂਪਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਵਜਾਨਾਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ – ‘ਨ ਹਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ’ਤਿ, ਨ ਹਿ ਏਵਨ੍ਤਿਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਏਵਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਆਜਾਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹਨ੍ਤਿ ਸਕਵਾਦਿਵਚਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਤੇ ਪੁਰਿਮਾਯ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਪਟਿਞ੍ਞਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਚ ਪੁਰਿਮਾ ਨ ਸਨ੍ਧਿਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਨਿਗ੍ਗਹਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਨਿਗ੍ਗਹਂ ਦੋਸਂ ਅਪਰਾਧਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਨਿਗ੍ਗਹਂ ਆਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਠਪਨਾਯ ਚੇਵ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਤੋ ਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਹਞ੍ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਹਞ੍ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਯਦਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਸਚੇ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਪਰਵਾਦੀਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਠਪਨਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾਨਂ ਲਕ੍ਖਣਭੂਤਾ ਅਨੁਲੋਮਠਪਨਾ ਨਾਮ. ਤੇਨ ਵਤ ਰੇਤਿਆਦਿ ਅਨੁਲੋਮਪਕ੍ਖੇ ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਪਾਪਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨੁਲੋਮਪਾਪਨਾ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨਾਤਿ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਵਤਾਤਿ ਓਕਪ੍ਪਨਵਚਨਂ. ਰੇਤਿ ਆਮਨ੍ਤਨਵਚਨਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਤੇਨ, ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਵਤ, ਰੇ ਹਮ੍ਭੋ, ਭਦ੍ਰਮੁਖ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਯੇਵਾਤਿ. ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਵਦੇਸੀਤਿਆਦਿ ਅਨੁਲੋਮਪਕ੍ਖੇ ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਆਰੋਪਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨੁਲੋਮਰੋਪਨਾ ਨਾਮ. ਯਂ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਮਿਚ੍ਛਾਤਿਪਦਂ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਇਦਂ ਤੇ’ਤਿ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ ਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾਤਿ ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਤੋ ਚ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਏਤਂ ਆਗਤਮੇਵ.

ਨੋ ਚੇ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇਤਿਆਦਿ ‘‘ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਲੋਮਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾਨਂ ਲਕ੍ਖਣਭੂਤਾ ਪਟਿਲੋਮਠਪਨਾ ਨਾਮ. ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇਤਿਆਦਿ ਪਟਿਲੋਮਪਕ੍ਖੇ ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਪਾਪਿਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਲੋਮਪਾਪਨਾ ਨਾਮ. ਪੁਨ ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਵਦੇਸੀਤਿਆਦਿ ਪਟਿਲੋਮਪਕ੍ਖੇ ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਆਰੋਪਿਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਲੋਮਰੋਪਨਾ ਨਾਮ. ਇਧਾਪਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਮਿਚ੍ਛਾਤਿਪਦਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਇਦਂ ਤੇਤਿ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਪਰਤੋਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯਦਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨ, ਤੇਨ ਵਤ ਭੋ ਸੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਵਦੇਸਿ ‘‘ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਖੋ ਪੁਰਿਮਪਞ੍ਹੇ ‘ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’ਤਿ, ਨੋ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਹੇ ‘ਤਤੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’’ਤਿ, ਇਦਂ ਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾਤਿ ਏਵਂ ਤਾਵ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਠਪਨਾਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਹੇ ‘‘ਤਤੋ ਸੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ, ਪੁਰਿਮਪਞ੍ਹੇਪਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਵ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਦੇਸਿ ‘‘ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਖੋ ਪੁਰਿਮਪਞ੍ਹੇ ‘ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’ਤਿ, ਨੋ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਹੇ ‘ਤਤੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’’ਤਿ, ਇਦਂ ਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਲੋਮਤੋ ਠਪਨਾਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤਂ ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾਨਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿਆਦਿਕਂ ਅਨੁਲੋਮਪਞ੍ਚਕਂ ਨਾਮ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾਹਿ ਏਕੋ, ਪਟਿਲੋਮਤੋ ਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾਹਿ ਏਕੋਤਿ ਦ੍ਵੇ ਨਿਗ੍ਗਹਾ ਕਤਾ. ‘ਆਜਾਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹ’ਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਪਠਮਂ ਵਾਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਠਮਸ੍ਸ ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਆਰੋਪਿਤਤ੍ਤਾ ਏਕੋਵਾਯਂ ਨਿਗ੍ਗਹੋਤਿ ਪਠਮੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ.

੨. ਇਦਾਨਿ ਪਚ੍ਚਨੀਕਨਯੋ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਅਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਸਕਵਾਦੀ ਯਥਾ ਰੂਪਾਦਿਧਮ੍ਮਾ ਉਪਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨੀਯਤੋ ਆਮਨ੍ਤਾਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਪੁਨ ਇਤਰੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਯੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵਾ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਏਵਮਾਹ. ਸਕਵਾਦੀ ‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋਪਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾਪਿ ਨ ਹੇਵਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤੇਨ ਪਠਮਂ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਨੁਪਲਬ੍ਭਨੀਯਤਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਵਸੇਨ ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ. ਪਰਵਾਦੀ ਪਨ ‘ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀ’ਤਿ ਵਚਨਸਾਮਞ੍ਞਮਤ੍ਤਂ ਛਲਵਾਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਯਂ ਤਯਾ ਪਠਮਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਂ, ਤਂ ਪਚ੍ਛਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਭਣ੍ਡਨਸ੍ਸ ਪਟਿਭਣ੍ਡਨਂ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਤਸ੍ਸ ਨਿਗ੍ਗਹਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਟਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਆਜਾਨਾਹਿ ਪਟਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਪਞ੍ਚਕੇ ਸਕਵਾਦਿਨਾ ਵਾਦਟ੍ਠਪਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਤੋ ਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਪਾਕਟੋ ਕਤੋ, ਏਵਂ ਪਟਿਕਮ੍ਮਂ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਹਞ੍ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਠਪਨਾ ਨਾਮ ਪਰਵਾਦੀਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਠਪਨਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਤਵ ਦੋਸੋ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਠਪਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਵਾ ਪਟਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾ ਪਾਕਟਭਾਵਕਰਣਂ, ਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾਹਿ ਪਨਸ੍ਸ ਪਾਕਟਕਰਣਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਤੋ ਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚਤੂਹਾਕਾਰੇਹਿ. ਪਟਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਕਮ੍ਮਚਤੁਕ੍ਕਂ ਨਾਮਾਤਿ ਏਕਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੩. ਏਵਂ ਪਟਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯ੍ਵਾਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਪਞ੍ਚਕੇ ਸਕਵਾਦਿਨਾ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਕਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਮੇਵ ਛਲਵਾਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਦੁਕ੍ਕਟਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤ੍ਵਞ੍ਚੇ ਪਨ ਮਞ੍ਞਸੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤ੍ਵਂ ਚੇ ਪਨ ਮਞ੍ਞਸੀਤਿ ਯਦਿ ਤ੍ਵਂ ਮਞ੍ਞਸਿ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਖੋਤਿ ਇਦਂ ਪਚ੍ਚਨੀਕੇ ਆਮਨ੍ਤਾਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨੋ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਨ ਹੇਵਾਤਿ ਅਵਜਾਨਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਤਵ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤ੍ਵਂਯੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਪਕ੍ਖੇ – ‘‘ਹੇਵਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੋ. ਹੇਵਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੇਤਿ ਪੁਨ ਨ ਹੇਵਾਤਿ ਅਵਜਾਨਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਤਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮਾਤਿ ਅਥੇਵਂ ਨਿਗ੍ਗਹਾਰਹਂ ਤਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮ. ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਚ ਹੋਸੀਤਿ ਸਕੇਨ ਮਤੇਨ ਨਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਚ ਭਵਸਿ.

ਏਵਮਸ੍ਸ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਹਞ੍ਚੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਠਪਨਾਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਨ ਇਦਂ ਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾਤਿ ਇਦਂ ਤਵ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਛਲਵਾਦੇਨ ਚਤੂਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਨਿਗ੍ਗਹਚਤੁਕ੍ਕਂ ਨਾਮ.

੪. ਏਵਂ ਨਿਗ੍ਗਹਂ ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਯਦਿ ਅਯਂ ਮਯਾ ਤਵ ਮਤੇਨ ਕਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹੋ, ਯੋ ਮਮ ਤਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਨੁਲੋਮਪਞ੍ਚਕੇ ਕਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ, ਸੋਪਿ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹੋ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਏਸੇ ਚੇ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹਿਤੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਏਸੇ ਚੇ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹਿਤੇਤਿ ਏਸੋ ਚੇ ਤਵ ਵਾਦੋ ਮਯਾ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਏਸੋ ਚੇ ਤਵ ਮਯਾ ਕਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹੋ. ਹੇਵਮੇਵਂ ਤਤ੍ਥ ਦਕ੍ਖਾਤਿ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਤਯਾ ਮਮ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਤੇ ਨਿਗ੍ਗਹੇ ਏਵਮੇਵਂ ਪਸ੍ਸ. ਇਦਾਨਿ ਯ੍ਵਾਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਕਵਾਦਿਨਾ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਕਤੋ, ਤਂ ‘‘ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਂ ਨਿਗ੍ਗਹਂ ਅਨਿਗ੍ਗਹਭਾਵਂ ਉਪਨੇਨ੍ਤੋ ਨੋ ਚ ਮਯਂ ਤਯਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਨੋ ਚ ਮਯਂ ਤਯਾ ਤਤ੍ਥ ਹੇਤਾਯ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਅਯਮਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਸੋ ਤਯਾ ਮਮ ਕਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਯਂ ਤਯਾ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਲੋਮਪਞ੍ਚਕੇ ਆਮਨ੍ਤਾਤਿ ਏਤਾਯ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਏਵਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਾ ਪੁਨ ਨ ਹੇਵਾਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇ ਕਤੇਪਿ ‘‘ਆਜਾਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਯੇਵ. ਏਵਂ ਅਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਮਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਸਿ, ਈਦਿਸੇਨ ਪਨ ਨਿਗ੍ਗਹੇਨ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਮਯਂ ਹੋਮ.

ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਨਿਗ੍ਗਹਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਚ ਹੋਮਾ’’ਤਿ ਅਵੋਚ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਹਞ੍ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ…ਪੇ… ਇਦਂ ਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾਤਿਆਹ. ਏਵਮਿਦਂ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਤੋ ਚਤੂਹਿ ਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਉਪਨੀਤਤ੍ਤਾ ਉਪਨਯਨਚਤੁਕ੍ਕਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

੫. ਇਦਾਨਿ ‘‘ਨ ਹੇਵਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੇ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਨਿਗ੍ਗਮਨਚਤੁਕ੍ਕਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੇਵਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੇਤਿ ਯਥਾਹਂ ਤਯਾ ਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ, ਨ ਹਿ ਏਵਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਤਸ੍ਸ ਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹਭਾਵੋ ਮਯਾ ਸਾਧਿਤੋ. ਤੇਨ ਹੀਤਿ ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ, ਯਸ੍ਮਾ ਏਸ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਮਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਸਿ ਹਞ੍ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ…ਪੇ… ਇਦਂ ਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾਤਿ, ਇਦਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਤਵ ਮਿਚ੍ਛਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਹਿ ਯੇ ਕਤੇ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਿ ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਇਦਂ ਮਿਚ੍ਛਾ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਯੋ ਤਯਾ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਕਤੋ, ਸੋ ਦੁਕ੍ਕਟੋ. ਯਂ ਮਯਾ ਪਟਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਤਦੇਵ ਸੁਕਤਂ. ਯਾਪਿ ਚੇਸਾ ਪਟਿਕਮ੍ਮਚਤੁਕ੍ਕਾਦਿਵਸੇਨ ਕਥਾਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਟਿਪਾਦਨਾ ਕਤਾ, ਸਾਪਿ ਸੁਕਤਾ. ਏਵਮੇਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿਆਦਿਕਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਪਞ੍ਚਕਸ੍ਸ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿਆਦਿਕਾਨਂ ਪਟਿਕਮ੍ਮਨਿਗ੍ਗਹੋਪਨਯਨਨਿਗ੍ਗਮਨਚਤੁਕ੍ਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕਪਞ੍ਚਕਂ ਨਾਮ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਕਵਾਦਿਨੋ ਪੁਬ੍ਬਪਕ੍ਖੇ ਸਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਵਚਨਸਾਮਞ੍ਞਮਤ੍ਤੇਨ ਛਲਵਾਦੇਨ ਜਯੋ ਹੋਤਿ.

੨. ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨੁਲੋਮਵਣ੍ਣਨਾ

੬. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਪੁਬ੍ਬਪਕ੍ਖੇ ਸਤਿ ਸਕਵਾਦਿਨੋ ਧਮ੍ਮੇਨੇਵ ਤਥੇਨ ਸੁਜਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਵਾਦੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨੁਲੋਮਪਞ੍ਚਕਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਨੀਕੇ ਪੁਚ੍ਛਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਰੂਪਾਦਿਭੇਦਂ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਸੁਦ੍ਧਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਂ ਵਾ ਪਰਮਤ੍ਥਮਿਸ੍ਸਕਂ ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਯੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋਤਿ ਪੁਨ ਅਨੁਯੋਗੋ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮੁਤਿਵਸੇਨ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਮਿਸ੍ਸਕਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨੁਯੋਗਸ੍ਸ ਸਂਕਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਨ ਹੇਵਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤੀਤਿ ਵਚਨਸਾਮਞ੍ਞਮਤ੍ਤੇਨ ਆਜਾਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਏਵਮਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਦੁਤਿਯਵਾਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਦੁਤਿਯੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਤੇਨ ਛਲੇਨ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਆਰੋਪਿਤੋ.

੭-੧੦. ਇਦਾਨਿ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਦੇ ਜਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਨੁਲੋਮਨਯੇ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਲਦ੍ਧਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਓਕਾਸਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਪਰਮਤ੍ਥਵਸੇਨ ਪੁਨ ਅਨੁਯੋਗੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਰਮਤ੍ਥਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਯਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਾਹਿ ਪਟਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਸਕਵਾਦੀਵਚਨਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਟਿਕਮ੍ਮਨਿਗ੍ਗਹੋਪਨਯਨਨਿਗ੍ਗਮਨਚਤੁਕ੍ਕਾਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਮਿਦਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿਆਦਿਕਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਨੀਕਪਞ੍ਚਕਸ੍ਸ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿਆਦੀਨਂ ਪਟਿਕਮ੍ਮਨਿਗ੍ਗਹੋਪਨਯਨਨਿਗ੍ਗਮਨਚਤੁਕ੍ਕਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨੁਲੋਮਪਞ੍ਚਕਂ ਨਾਮ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਤਾਨਿ ਪਠਮਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੇ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਚਕਾਨਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਪਞ੍ਚਕੇ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ ਸਕਵਾਦਿਨਾ ਕਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹੋ. ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ ਪਨ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਛਲਵਾਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਟਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਾਧਿਤੋ ਜਯੋ ਦੁਜ੍ਜਯੋ. ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਚਕੇ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਕਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹੋ. ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ ਪਨ ਸਕਵਾਦਿਨਾ ਧਮ੍ਮਵਾਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਟਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਾਧਿਤੋ ਜਯੋ ਸੁਜਯੋਤਿ ਪਠਮਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ. ਤਤ੍ਥੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਸੁਦ੍ਧੋ ਪਠਮਪਞ੍ਚਕੇ;

ਅਸੁਦ੍ਧੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸੇਵ, ਪਟਿਕਮ੍ਮਜਯੋ ਤਹਿਂ.

‘‘ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਅਸੁਦ੍ਧੋ ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਚਕੇ;

ਵਿਸੁਦ੍ਧੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸੇਵ, ਪਟਿਕਮ੍ਮਜਯੋ ਤਹਿਂ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ, ਜਯੋਵ ਸਕਵਾਦਿਨੋ;

ਧਮ੍ਮੇਨ ਹਿ ਜਯੋ ਨਾਮ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਕੁਤੋ ਜਯੋ.

‘‘ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੇ ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ, ਪਞ੍ਚਕਦ੍ਵਯਮਣ੍ਡਿਤੇ;

ਧਮ੍ਮਾਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ, ਵੁਤ੍ਤੋ ਜਯਪਰਾਜਯੋ.

‘‘ਇਤੋ ਪਰੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ, ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੇਸੁ ਪਣ੍ਡਿਤੋ;

ਏਵਮੇਵ ਵਿਭਾਵੇਯ੍ਯ, ਉਭੋ ਜਯਪਰਾਜਯੇ’’ਤਿ.

੨. ਓਕਾਸਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ

੧. ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧. ਏਵਂ ਸੁਦ੍ਧਿਕਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਅਪਰੇਹਿ ਓਕਾਸਾਦੀਹਿ ਨਯੇਹਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤੁਂ ਪੁਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਪੁਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਰੀਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਨੁਯੋਗੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੋਸਞ੍ਚ ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਨਦੋਸਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕਪਞ੍ਚਕੇ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਾਠੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਸਰੀਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਰੀਰਤੋ ਬਹਿ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਨੀਕੇ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਠਮਂ ਅਨੁਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਵਜਾਨਾਤੀਤਿ ਛਲਵਾਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਟਿਕਮ੍ਮਂ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ.

੩. ਕਾਲਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ

੧. ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨. ਦੁਤਿਯਨਯੇ ਸਬ੍ਬਦਾਤਿ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਜਾਤਿਕਾਲਞ੍ਚ ਧਰਮਾਨਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਕਾਲਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਨੁਯੋਗੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਸ੍ਵੇਵ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿਆਦੀਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿਦੋਸਞ੍ਚ ਧਰਮਾਨਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵਦੋਸਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਸੇਸਂ ਪਠਮਨਯੇ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਮੇਵ.

੪. ਅਵਯਵਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ

੧. ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩. ਤਤਿਯਨਯੇ ਸਬ੍ਬੇਸੂਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਨੁਯੋਗੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਾ, ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਦੋਸਭਯੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਸੇਸਂ ਤਾਦਿਸਮੇਵਾਤਿ.

ਓਕਾਸਦਿਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਾਦਿ

੨. ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨੁਲੋਮਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪. ਏਵਮੇਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕਪਞ੍ਚਕੇ ਅਨੁਲੋਮਮਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਤਾਵ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨੁਲੋਮਪਞ੍ਚਕੇ ਪਚ੍ਚਨੀਕਮਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਭਾਜੇਤੁਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਲੋਮਪਞ੍ਚਕਸ੍ਸ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤੇ ਪਚ੍ਚਨੀਕੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਨੀਕਸ੍ਸ ਚ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤੇ ਅਨੁਲੋਮੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸੁਦ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਚੇਵ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਾਨਂ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੇ ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨੁਲੋਮਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਯਂ ਅਟ੍ਠਮੁਖਾ ਨਾਮ ਵਾਦਯੁਤ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਾ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਮੁਖੇ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਕਨਿਗ੍ਗਹੋਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਲਿਖਿਯਤਿ. ਤਤ੍ਥੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਏਵਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇ ਪਞ੍ਹੇ, ਪਞ੍ਚਕਦ੍ਵਯਭੇਦਤੋ;

ਏਸਾ ਅਟ੍ਠਮੁਖਾ ਨਾਮ, ਵਾਦਯੁਤ੍ਤਿ ਪਕਾਸਿਤਾ.

‘‘ਅਟ੍ਠੇਵ ਨਿਗ੍ਗਹਾ ਤਤ੍ਥ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮਿਕਾ;

ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਕਵਾਦਿਨੋ;

ਜਯੋ ਪਰਾਜਯੋ ਚੇਵ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਰਵਾਦਿਨੋ’’ਤਿ.

ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਸੁਦ੍ਧਿਕਸਂਸਨ੍ਦਨਵਣ੍ਣਨਾ

੧੭-੨੭. ਇਦਾਨਿ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਞ੍ਚਾਤਿ ਯਥਾ ਰੂਪਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲੋਪਿ ਤਥੇਵ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਵਚਨਮਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਯਦਿ ਤੇ ਰੂਪਂ ਵਿਯ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਰੂਪਤੋ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸਾਪਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਨੁਯੋਗੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਸਮਯਸੁਤ੍ਤਵਿਰੋਧਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਸੇਸਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਧਮ੍ਮਤੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸਭੇਦਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਕਵਾਦੀਪਕ੍ਖਮੂਲਕੇ ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕੇ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸ ਅਨੁਲੋਮਪਞ੍ਚਕਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ. ਪਟਿਕਮ੍ਮਚਤੁਕ੍ਕਾਦੀਨਿ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਪਰਵਾਦੀਪਕ੍ਖਮੂਲਕੇਪਿ ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨੁਲੋਮੇ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸ ਪਟਿਲੋਮਪਞ੍ਚਕਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ. ਪਟਿਕਮ੍ਮਚਤੁਕ੍ਕਾਦੀਨਿ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ ਵਚਨਮਤ੍ਤੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥਵਸੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਨੀਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਪਟਿਜਾਨਾਪਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾਤਿ ਅਨੁਯੋਗੋ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮੁਤਿਪਰਮਤ੍ਥਾਨਂ ਏਕਤ੍ਤਨਾਨਤ੍ਤਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਠਪਨੀਯਤ੍ਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਸੇਸਮਿਧਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਾਕਟਮੇਵਾਤਿ.

ਸੁਦ੍ਧਿਕਸਂਸਨ੍ਦਨਵਣ੍ਣਨਾ.

੬. ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਵਣ੍ਣਨਾ

੨੮-੩੬. ਇਦਾਨਿ ਰੂਪਾਦੀਹੇਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਓਪਮ੍ਮਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਵੇਦਨਾਨਂ ਉਪਲਦ੍ਧਿਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਪੁਚ੍ਛਾ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਰੂਪਾਨਂ ਉਪਲਦ੍ਧਿਸਾਮਞ੍ਞਪੁਚ੍ਛਾ ਚਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਦ੍ਵਯਮ੍ਪਿ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਉਭੋਪਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੇਨ ਉਪਲਦ੍ਧਿਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਰੂਪਵੇਦਨਾਨਂ ਵਿਯ ਰੂਪਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨੁਯੋਗੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਸੇਸਮਿਧਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਧਮ੍ਮਤੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਰੂਪਮੂਲਕਾਦੀਨਂ ਚਕ੍ਕਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਸਕਵਾਦੀਪਕ੍ਖੇ ਵੀਸਾਧਿਕਾਨਿ ਨਵ ਨਿਗ੍ਗਹਪਞ੍ਚਕਸਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ. ਕਥਂ? ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਤਾਵ ਰੂਪਮੂਲਕੇ ਚਕ੍ਕੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਤਥਾ ਵੇਦਨਾਦਿਮੂਲਕੇਸੂਤਿ ਵੀਸਤਿ. ਆਯਤਨੇਸੁ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਮੂਲਕੇ ਚਕ੍ਕੇ ਏਕਾਦਸ, ਤਥਾ ਸੇਸੇਸੂਤਿ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਸਤਂ. ਧਾਤੂਸੁ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁਮੂਲਕੇ ਚਕ੍ਕੇ ਸਤ੍ਤਰਸ, ਤਥਾ ਸੇਸੇਸੂਤਿ ਛਾਧਿਕਾਨਿ ਤੀਣਿ ਸਤਾਨਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੂਲਕੇ ਚਕ੍ਕੇ ਏਕਵੀਸਤਿ, ਤਥਾ ਸੇਸੇਸੂਤਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਾਧਿਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਤਾਨਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਵੀਸਾਧਿਕਾਨਿ ਨਵ ਨਿਗ੍ਗਹਪਞ੍ਚਕਸਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.

੩੭-੪੫. ਪਰਵਾਦੀਪਕ੍ਖੇਪਿ ਰੂਪਂ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਅਨੁਲੋਮਵਸੇਨੇਵ ਰੂਪਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਪਟਿਞ੍ਞਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਛਲਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਉਪਲਦ੍ਧਿਸਾਮਞ੍ਞਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨੁਯੋਗੋ ਕਤੋ. ਸੇਸਮਿਧਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ. ਧਮ੍ਮਤੋਪਿ ਸਕਵਾਦੀਪਕ੍ਖੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੀਸਾਧਿਕਾਨਿ ਨਵ ਪਟਿਕਮ੍ਮਪਞ੍ਚਕਸਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ.

ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਓਪਮ੍ਮਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਂ.

੭. ਚਤੁਕ੍ਕਨਯਸਂਸਨ੍ਦਨਵਣ੍ਣਨਾ

੪੬-੫੨. ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਤੇਨ ਯਸ੍ਮਾ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ; ਰੂਪਾਦਿਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨ ਵਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਵਾ ਰੂਪਾਦੀਹਿ, ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਚਤੁਕ੍ਕਨਯੇਨ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਅਨੁਯੋਗੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਭਯੇਨ ਨ ਹੇਵਾਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਨਿਗ੍ਗਹਾਰੋਪਨਂ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਕਿਂ ਪਨੇਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਰੂਪਂ ਵੇਦਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ? ਆਮ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਪਨ ਰੂਪਤੋ ਵੇਦਨਾਯ ਅਞ੍ਞਸਭਾਵਸਬ੍ਭਾਵਤੋ, ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਏਕਧਮ੍ਮਤੋਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਨੁਯੋਗੋ ਰੂਪਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ…ਪੇ… ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਸਕਲਂ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਸਕਲਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਏਕਤੋ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਤਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਨੁਯੋਗਲਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਮੇਤਂ ਠਪਿਤਂ. ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞੂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਿ. ਵਾਦਕਾਮੇਨ ਪਨ ਇਮਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਯਥਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ ਓਕਾਸੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਇਤਿ ਤਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਨੁਯੋਗਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾਪਿ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਾਨੁਯੋਗੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿਆਦੀਸੁ ਯਥਾ ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਯੋ ਮਹਾਭੂਤਾ, ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਰੂਪਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਏਵਂ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ? ਯਥਾ ਚ ਸਭਾਗਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਤੋ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ, ਅਰੂਪਾ ਵਾ ਪਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਵਾ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਰੂਪਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਏਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ? ਯਥਾ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ‘‘ਵੇਦਨਾਯ ਰੂਪਂ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਏਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ? ਸਬ੍ਬਾਨੁਯੋਗੇਸੁ ਪਨ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਭਯੇਨ ਚੇਵ ਸਮਯਵਿਰੋਧੇਨ ਚ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਧਮ੍ਮਤੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੇਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਗ੍ਗਹਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਵੀਸਾਧਿਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਚਕਸਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ. ਪਰਵਾਦੀਪਕ੍ਖੇਪਿ ਪਟਿਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਤਤ੍ਤਕਾਨੇਵ. ਯਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ ਪਟਿਞ੍ਞਾ, ਸਾ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤੇਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿਵਸੇਨ. ਯੋ ਰੂਪਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿਆਦੀਸੁ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਸੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਠਪਨੀਯਤ੍ਤਾ. ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ ਪਟਿਕਮ੍ਮਂ ਛਲਵਸੇਨੇਵਾਤਿ.

ਚਤੁਕ੍ਕਨਯਸਂਸਨ੍ਦਨਂ.

ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਚ ਸਂਸਨ੍ਦਨਕਥਾ.

੮. ਲਕ੍ਖਣਯੁਤ੍ਤਿਵਣ੍ਣਨਾ

੫੩. ਇਦਾਨਿ ਲਕ੍ਖਣਯੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸੇਸੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੋ ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਬਦ੍ਧਤਾਯ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ, ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਮਾਗਮ੍ਮ ਕਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਤੋ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ ਸਦਾ ਅਭਾਵਤੋ ਅਸਸ੍ਸਤੋ, ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਸਨਿਮਿਤ੍ਤੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਭਾਵਤੋ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਸਸ੍ਸਤਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਦਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਪਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੋਵ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਇਮਿਨਾ ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋਤਿਆਦਯੋ ਅਟ੍ਠਪਿ ਅਨੁਯੋਗਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਆਜਾਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਏਵਮੇਤਾਨਿ ਸਕਵਾਦੀਪਕ੍ਖੇ ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕੇ ਅਨੁਲੋਮਮਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਚਕਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.

੫੪. ਪਰਵਾਦੀਪਕ੍ਖੇਪਿ ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨੁਲੋਮੇ ਪਚ੍ਚਨੀਕਮਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਂ ਸਾਧਿਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾ ਚ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਦਿਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਾਥਾਵਤੋ ਚ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਛਲਵਸੇਨ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਆਜਾਨਾਹਿ ਪਟਿਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਇਧਾਪਿ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤਮੇਵ.

ਲਕ੍ਖਣਯੁਤ੍ਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਵਚਨਸੋਧਨਵਣ੍ਣਨਾ

੫੫-੫੯. ਇਦਾਨਿ ਵਚਨਸੋਧਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਦੇਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਸੋਧੇਤੁਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ. ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਦੇਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯਂ, ਤਂ ਏਕਤ੍ਥਂ ਵਾ ਭਵੇਯ੍ਯ ਨਾਨਤ੍ਥਂ ਵਾ. ਯਦਿ ਤਾਵ ਨਾਨਤ੍ਥਂ, ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਂ ਰੂਪਂ, ਅਞ੍ਞਾ ਵੇਦਨਾ, ਏਵਂ ਅਞ੍ਞੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਥੇਕਤ੍ਥਂ, ਯਥਾ ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਂ ਮਨੋ, ਏਵਂ ਸ੍ਵੇਵ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਸੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨ ਤਂ ਵਦਾਮਿ ‘‘ਯਦਿ ਤੇ ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਸੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਯੋ ਯੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਸੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਿਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਸਿ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ? ਤਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਦੀ ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪਲਬ੍ਭਤਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਭਾਵਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਕੇ ਹਿ ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੇ ਹਿ ਚਿ ਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਮਮ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਵਚਨਤੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਸੋ ਸਬ੍ਬੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਅਥ ਖੋ ਕੇ ਹਿ ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੇ ਹਿ ਚਿ ਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕੋ-ਕਾਰਤ੍ਥੇ ਕੇ-ਕਾਰੋ, ਹਿ-ਕਾਰੋ ਚ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤੋ. ਕੋਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਕੋਚਿ ਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਪੁਗ੍ਗਲੋਪਿ ਹਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁਪਿ ਯੋ ਕੋਚਿ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿਯੇਵ, ਤਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲੋਵ ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਪਨ ਕੋਚਿਪਿ ਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ. ਤਤੋ ਤਂ ਸਕਵਾਦੀ ਆਹ – ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੇ ਹਿ ਚਿ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਕੇ ਹਿ ਚਿ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਤ੍ਤੇ ਯਦਿ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲਤੋ ਅਨਞ੍ਞੋਪਿ ਕੋਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੋਚਿ ਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਪੁਗ੍ਗਲੋਪਿ ਤੇ ਕੋਚਿ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਕੋਚਿ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਿਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਸਿ ਏਤਨ੍ਤਿ? ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਨੁਪਲਦ੍ਧਿਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨ ਹੇਵਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਇਤੋ ਪਰਂ ‘‘ਆਜਾਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਹੇਤਾਨਿ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿਵੇਵਚਨਾਨੇਵ, ਅਪਿਚ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਦਿਨੋ ਪਟਿਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਯਥੇਵ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋਤਿਪਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਾ ਪਨਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋਤਿਵੇਵਚਨਮੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪੇਤਾਨਿ ਵਚਨਾਨਿ ਸੋਧਿਤਾਨਿ.

੬੦. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਅਵਸਾਨੇ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਰਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਞ੍ਹੇਤਂ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਹਿਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਕੇਹਿਚਿ ਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਯਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਏਤ੍ਤਕਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਂ ਸਕਵਾਦੀ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਨਂ ਏਵਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਤਿ. ਤਯਾ ਹਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਚਨਮਤ੍ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ ਗਹਿਤਾ, ਯਥਾ ਚ ਭਗਵਤਾ ਏਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਲੋਕਂ ਅਵੇਕ੍ਖਸ੍ਸੁ, ਮੋਘਰਾਜਾ, ਸਦਾ ਸਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੧੨੫) ਨਯੇਨ ‘‘ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥੇਵ ਤੇ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਤਥਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿਪਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਿਂ ਏਤਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਸੀਤਿ? ਅਥ ਨਂ ਅਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨ ਹੇਵਾਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਨਿਗ੍ਗਹਾਦਿਵਿਧਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਵਚਨਸੋਧਨਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨੁਯੋਗਵਣ੍ਣਨਾ