੩. ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੫੭੬. ਇਦਾਨਿ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਹਾਸਂਘਿਕਾਨਂ, ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਅਥ ਨਂ ‘‘ਸਚੇ ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਗਤਿਕੇਨ ਵਾ ਮਗ੍ਗੇਨ, ਮਗ੍ਗਗਤਿਕੇਹਿ ਵਾ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਚ ਤਾਨਿ ਮਗ੍ਗਗਤਿਕਾਨਿ ਅਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਅਲੋਕੁਤ੍ਤਰਤ੍ਤਾ ਚ, ਨ ਮਗ੍ਗੋ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਗਤਿਕੋ ਤੇਸਂ ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚੋਦੇਤੁਂ ਨਨੁ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਕਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਦਿ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ ਸਿਯਾ, ਯੇਨ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਮਗ੍ਗੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਤਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਸਿਯਾ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਯਦਿਦਂ ‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਕਾ’’ਤਿਆਦਿ ਲਕ੍ਖਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਏਵਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਛ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਪਨ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਵਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ਅਯਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਕਵਾਦੀ ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਰਵਾਦਿਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਤਿ ਆਹ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਕਾ, ਮਗ੍ਗੋ ਅਵਤ੍ਥੁਕੋਪਿ ਹੋਤਿ. ਤੇ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਮਗ੍ਗੋ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣੋ. ਤੇ ਪੁਰੇਜਾਤਵਤ੍ਥੁਕਾਵ ਮਗ੍ਗੋ ਅਵਤ੍ਥੁਕੋਪਿ. ਤੇ ਪੁਰੇਜਾਤਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਮਗ੍ਗੋ ਅਪੁਰੇਜਾਤਾਰਮ੍ਮਣੋ. ਤੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੁਕਾਵ ਮਗ੍ਗੋ ਅਵਤ੍ਥੁਕੋਪਿ ਹੋਤਿ. ਤੇ ਚ ਰੂਪਾਦਿਵਸੇਨ ਬਾਹਿਰਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਮਗ੍ਗੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੋ. ਤੇ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਕਾ, ਮਗ੍ਗੋ ਅਵਤ੍ਥੁਕੋਪਿ. ਤੇ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਾਨੇਵ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਮਗ੍ਗੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੋ. ਤੇ ਨਾਨਾਵਤ੍ਥੁਕਾ, ਮਗ੍ਗੋ ਅਵਤ੍ਥੁਕੋ ਵਾ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕੋ ਵਾ. ਤੇ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਮਗ੍ਗੋ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣੋ. ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋਵ ਰੂਪਾਦਿਗੋਚਰੇ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਗੋਚਰਵਿਸਯਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਨ੍ਤਿ, ਮਗ੍ਗੋ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਏਕਮ੍ਪਿ ਗੋਚਰਂ ਨ ਕਰੋਤਿ. ਤੇ ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁਂ ਪੁਰੇਚਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਨ ਅਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਾ ਨ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਮਗ੍ਗੋ ਨਿਰਾਵਜ੍ਜਨੋਵ. ਤੇ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਦੀਹਿ ਵੋਕਿਣ੍ਣਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵੋਕਾਰੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪੁਬ੍ਬਚਰਿਮਭਾਵੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਤਾਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਤੇਸਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਤਿਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮਯੇ, ਤੇਸਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦੇਸੇ ਆਰੁਪ੍ਪੇਪਿ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਤੇ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਦੀਹਿ ਅਨ੍ਤਰਿਤਤ੍ਤਾ ਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਮਨਨ੍ਤਰਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਦੀਹਿ ਅਨ੍ਤਰਿਤਭਾਵੋਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਭਿਨਿਪਾਤਾ ਆਭੋਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਸਮੁਗ੍ਘਾਤਨਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਕਵਾਦੀ ਇਮੇਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਰਵਾਦਿਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਗਤਿਕਭਾਵਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਤਿ ਆਹ.

੫੭੭. ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਆਰਬ੍ਭਾਤਿ ‘‘ਯਥਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ, ਲੋਕਿਯੋ ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਪੁਞ੍ਜਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਇਤਰੋ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ‘‘ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਤਦੇਵ ਸੁਞ੍ਞਤਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਞ੍ਹਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

੫੭੮-੫੭੯. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਂ ਆਰਬ੍ਭਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪੀਤਿ. ਫਸ੍ਸਂ ਆਰਬ੍ਭਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਣੇ. ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਅਸਾਧਕਨ੍ਤਿ.

ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.