੩. ਤਤਿਯਵਗ੍ਗੋ
੧. ਬਲਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੫੪. ਇਦਾਨਿ ਬਲਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸਂਯੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਪਨਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਤ੍ਤਾ ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋ ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਾਨਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੯੧੩) ਦਸਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਅਯੋਨਿਸੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਸਾਵਕਸਾਧਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਅਨ੍ਧਕਾਨਂ; ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਲਦ੍ਧਿਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਤਥਾਗਤਬਲਞ੍ਚ ਨਾਮੇਤਂ ਸਾਵਕੇਹਿ ਸਾਧਾਰਣਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਅਸਾਧਾਰਣਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣਾਸਾਧਾਰਣਮ੍ਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੇ ਞਾਣਂ ਸਾਧਾਰਣਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਿਞਾਣਂ ਅਸਾਧਾਰਣਂ. ਸੇਸਂ ਸਾਧਾਰਣਞ੍ਚ ਅਸਾਧਾਰਣਞ੍ਚ. ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਹਿ ਸਾਵਕਾ ਪਦੇਸੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਗਤਾ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੇਨ. ਇਤਿ ਤਾਨਿ ਉਦ੍ਦੇਸਤੋ ਸਾਧਾਰਣਾਨਿ, ਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਮੇਨਂ ਤਤੋ ਵਿਵੇਚੇਤੁਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਸਾਵਕਬਲਨ੍ਤਿ ਪੁਨ ਅਨੁਯੋਗੋ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਪਞ੍ਹੇ ਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਵਿਸਯਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਹੇ ਉਦ੍ਦੇਸਤੋ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਮਤ੍ਤਾਦਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਤਞ੍ਞੇਵਾਤਿਆਦਿਪਞ੍ਹੇਸੁ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣਤਾਯ ਅਭਾਵੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਯੋਗੋ ਚ ਪੁਬ੍ਬਚਰਿਯਾ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ, ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਚ.
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪਞ੍ਹੇ ਏਕਦੇਸੇਨ ਸਾਧਾਰਣਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਸਾਵਕਵਿਸਯੇ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ.
੩੫੫. ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਉਦ੍ਦੇਸਤੋ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਸਾਵਕੋ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਵਕਸ੍ਸ ਤਥਾ ਜਾਨਨਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਜਾਨਨਮਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਤੇਸਂ ਸਾਵਕਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ਸਾਵਕੋ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿਆਦਯੋ ਪਰਵਾਦਿਪਞ੍ਹਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਿਞਾਣਂ ਛਨ੍ਨਂ ਅਸਾਧਾਰਣਞਾਣਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਨ੍ਤਿ ਨ ਗਹਿਤਂ. ਆਸਵਕ੍ਖਯੇਨ ਵਾ ਆਸਵਕ੍ਖਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਆਸਵਕ੍ਖਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਵਕਸ੍ਸ ਆਸਵਕ੍ਖਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ ਨਾਨਾਕਰਣਂ, ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਪਦੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ.
੩੫੬. ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਸਕਵਾਦਿਨਾ ‘‘ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੇ ਞਾਣਂ ਸਾਧਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ, ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾਨਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਂ ਪੁਨ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੇਤਿਆਦਯੋ ਪਰਵਾਦਿਪਞ੍ਹਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਸਕਵਾਦਿਨਾ ਆਸਵਕ੍ਖਯੇ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵੇਨ ਤਂ ਞਾਣਂ ਸਾਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ. ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵੇਨ ਸਾਧਾਰਣਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ. ਪੁਨ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਂ ਆਸਵਕ੍ਖਯੇਨੇਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਸਾਧਾਰਣਪੁਚ੍ਛਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣੇ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਸੇਸੇਸੁ ਚ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਤਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਸਾਧਾਰਣਪੁਚ੍ਛਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਸਾ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤਥਾਪਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤੇ ਪਟਿਞ੍ਞਾ, ਸੇਸੇਸੁ ਚ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਤਤੋ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣਪੁਚ੍ਛਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਸਾਪਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਵ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਸੇਸੇਸੁ ਚ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸਾਤਿ.
ਬਲਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
੨. ਅਰਿਯਨ੍ਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੫੭. ਇਦਾਨਿ ਅਰਿਯਨ੍ਤਿਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ‘‘ਨ ਕੇਵਲਂ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਮੇਵ ਅਰਿਯਂ, ਅਥ ਖੋ ਪੁਰਿਮਾਨਿਪਿ ਨਵ ਬਲਾਨਿ ਅਰਿਯਾਨਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਅਨ੍ਧਕਾਨਂ; ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਰਿਯਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਪੁਨ ਯਦਿ ਤਂ ਅਰਿਯਂ, ਮਗ੍ਗਾਦੀਸੁ ਤੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਇਤਰਸ੍ਸ.
ਪੁਨ ਸੁਞ੍ਞਤਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਸੁਞ੍ਞਤਾ – ਸਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਸੁਞ੍ਞਤਾ ਚ. ਸਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾ ਨਾਮ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੇਨ ਸਤ੍ਤੇਨ ਸੁਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਸੁਞ੍ਞਤਾ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਟਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਵਾਦੀ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੀਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਤਤੋ ਸਕਵਾਦਿਨਾ ‘‘ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਦਿਮਨਸਿਕਾਰੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣੋ, ਸੁਞ੍ਞਤਮਨਸਿਕਾਰੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੋ’’ਤਿ ਇਮਂ ਨਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮੋਧਾਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਲੇਸੋਕਾਸਂ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਪਣਿਹਿਤੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਤ੍ਤਨਿਮਿਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਹਿ ਖਨ੍ਧਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਏਕਧਮ੍ਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਠਪੇਤਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਚ ਪਣਿਦਹਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਪਣਿਹਿਤਸਙ੍ਖਂ ਗਤੇਨ ਸਤ੍ਤਪਣਿਧਿਨਾ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾ ਖਨ੍ਧਾ. ਤਣ੍ਹਾਪਣਿਧਿਨਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤੇਨ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਪਣਿਧਿਨਾ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧਾਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਚ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਚ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੩੫੮. ਤਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਯੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ ਅਰਿਯਾ ਚੇਵ ਸੁਞ੍ਞਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾ ਚ, ਕਿਂ ਤੇ ਏਵਂ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਸਬ੍ਬੇ ਚ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸੇਵ. ਇਮਿਨਾਵੁਪਾਯੇਨ ਸੇਸਞਾਣੇਸੁਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਸੇਸਾਨਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਅਵਸਾਨੇ ਚੁਤੂਪਪਾਤਞਾਣਮੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਸਕਸਮਯੇਪਿ ‘‘ਅਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸੇਸਞਾਣਾਨਂ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਚ ਪਟਿਲੋਮਤੋ ਚ ਅਰਿਯਭਾਵਪੁਚ੍ਛਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਾ ਸਬ੍ਬਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਚ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਤੇ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਯੇਵ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਠਮਨਵਮਾਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ ਞਾਣਾਨਿ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ.
ਅਰਿਯਨ੍ਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
੩. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੬੩. ਇਦਾਨਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ‘‘ਵੀਤਰਾਗਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਯੋਜਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਮਲੀਨਂ ਵਤ੍ਥਂ ਧੋਵਿਯਮਾਨਂ ਮਲਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਸਰਾਗਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਾਗਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਅਨ੍ਧਕਾਨਂ; ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਸਰਾਗਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਤਤੋ ਰਾਗਸਹਗਤਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪੁਟ੍ਠੋ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਨਾਮ. ਤਦਾ ਚ ਏਵਰੂਪਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ.
ਸਫਸ੍ਸਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪੁਟ੍ਠੋਪਿ ਯਥਾ ਫਸ੍ਸੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਉਭੋ ਰਾਗਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਅਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਸਦੋਸਾਦੀਸੁਪਿ ਇਮਿਨਾਵੁਪਾਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
੪. ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੬੬. ਇਦਾਨਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ‘‘ਝਾਨੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਇਤਰਸ.
ਪੁਨ ਏਕਦੇਸਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਦੇਸਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਂ. ਯਥਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਏਕਦੇਸੇਨ ਵਾ ਏਕਦੇਸੇ ਵਾ ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਕਿਂ ਏਵਂ ਏਕਦੇਸਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਏਕਦੇਸਂ ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ? ‘‘ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਪਕਤਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਕਰਿਯਮਾਨਾ ਕਟਾਦਯੋ ਵਿਪ੍ਪਕਤਤ੍ਤਾ ਏਕਦੇਸੇਨ ਕਤਾ ਏਕਦੇਸੇਨ ਅਕਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਇਦਮ੍ਪਿ ਏਕਦੇਸਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਏਕਦੇਸਂ ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਵਾਦੀ ਕਟਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸਾਭਾਵਾ ਪਠਮਪਞ੍ਹੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯੇ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਸ੍ਸ ਅਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਵਿਮੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਲੋਕਿਯਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਣਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਤਦਾ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਂ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਤਦਾ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੇਕਦੇਸੇਨ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਿ. ਤਤੋ ਸਕਵਾਦੀ ‘‘ਯਦਿ ਤੇ ਏਕਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਦੇਸਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਏਕਦੇਸਂ ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਯੋ ਏਕੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਸੋਪਿ ਤੇ ਏਕਦੇਸਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ, ਏਕਦੇਸਂ ਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਚੋਦਨਤ੍ਥਂ ਏਕਦੇਸਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਤਰੋ ਤਂ ਵਿਧਾਨਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਸੇਸਵਾਰੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੇ ਯਦਿ ਏਕਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਞ੍ਚ, ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਿਂ ਤੇ ਏਵਰੂਪਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੩੬੭. ਸੁਤ੍ਤਸਾਧਨੇ ਪਠਮਸੁਤ੍ਤਂ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਸਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਵਿਪ੍ਪਕਤਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਤਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਤੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਏਤੇਹਿ ਆਸਵੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ. ਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤਂ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਸਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਦਿ ਤੇ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਵਚਨਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਂ, ਇਧ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਵਚਨਾਭਾਵਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਮੇਵ ਸਿਯਾ, ਨ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਨ੍ਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ‘‘ਯਥਾ ਤੇ ਵਿਪ੍ਪਕਤਵਿਮੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਂ, ਕਿਂ ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਪਕਤਰਾਗਾਦਿਤਾਯ ਰਜ੍ਜਮਾਨਾਦੀਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਚੋਦਨਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ਅਤ੍ਥਿ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਪਰਵਾਦਿਨਾਪਿ ਤਥਾਰੂਪਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਨਂ ਸਕਵਾਦੀ ‘‘ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਕੋਟਿਯੋ, ਤਤਿਯਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਅਨੁਬੋਧੇਨ੍ਤੋ ਨਨੁ ਰਤ੍ਤਞ੍ਚੇਵ ਅਰਤ੍ਤਞ੍ਚਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਨਨੁ ਭਦ੍ਰਮੁਖ, ਰਾਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਅਰਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇਵ ਕੋਟਿਯੋ, ਰਜ੍ਜਮਾਨਂ ਨਾਮ ਤਤਿਯਾ ਕੋਟਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਦੁਟ੍ਠਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਥ ਨਂ ਆਮਨ੍ਤਾਤਿ ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਕ੍ਖੇਪਿ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਕੋਟਿਯੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਹਞ੍ਚਿ ਰਤ੍ਤਞ੍ਚੇਵਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਦਿ ਏਤਾ ਦ੍ਵੇ ਕੋਟਿਯੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਸਿ, ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਵ ਵਿਮੁਤ੍ਤਞ੍ਚਾ ਤਿ ਇਮਾਪਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛ. ਕਿਲੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਤਤਿਯਾ ਕੋਟਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ.
ਵਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
੫. ਅਟ੍ਠਮਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੬੮. ਇਦਾਨਿ ਅਟ੍ਠਮਕਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ਅਨੁਲੋਮਗੋਤ੍ਰਭੁਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਦਾਚਾਰਾਭਾਵਤੋ ਅਟ੍ਠਮਕਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਟ੍ਠਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾ ਪਹੀਨਾਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਅਨ੍ਧਕਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਮ੍ਮਿਤਿਯਾਨਞ੍ਚ; ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਤਤੋ ਯਸ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਨਾਮੇਸਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸੇਵ ਪਹੀਨਾ, ਨ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਮਕੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਨੁਯੋਗੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਪਞ੍ਹੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਨੁਸਯਪਞ੍ਹੇ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਅਨੁਸਯੋਤਿ ਤੇਸਂ ਲਦ੍ਧਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨ ਹੇਵ’’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ.
ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਪਞ੍ਹੇਪਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵੋਹਾਰਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਮੇਵਸ੍ਸ ਪਹੀਨਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ.
੩੬੯. ਮਗ੍ਗੋ ਭਾਵਿਤੋਤਿ ਪਞ੍ਹੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਭਾਵੇਤਿ, ਨ ਭਾਵਿਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਅਮਗ੍ਗੇਨਾਤਿਆਦਿਅਨੁਯੋਗੇ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਪਹੀਨਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਅਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਯੇਥ, ਗੋਤ੍ਰਭੁਪੁਗ੍ਗਲਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਪਹੀਯੇਥਾਤਿ ਆਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.
ਅਟ੍ਠਮਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
੬. ਅਟ੍ਠਮਕਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੧. ਇਦਾਨਿ ਅਟ੍ਠਮਕਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਮਕੋ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਟਿਲਭਤਿ ਨਾਮ, ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਅਨ੍ਧਕਾਨਂ; ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਨਤ੍ਥਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਨਤ੍ਥਿ ਸਦ੍ਧਾਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਪਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤੋ ਸਦ੍ਧਾਯ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯਥਾ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਮਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ; ਏਵਂ ਯਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿਪੀਤਿ ਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਥਿ ਮਨੋ ਅਤ੍ਥਿ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੁਤ੍ਤਸਾਧਨੇਨਾਤਿ.
ਅਟ੍ਠਮਕਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
੭. ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੩. ਇਦਾਨਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਧਮ੍ਮੂਪਤ੍ਥਦ੍ਧਂ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਮੇਵ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਅਨ੍ਧਕਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਮ੍ਮਿਤਿਯਾਨਞ੍ਚ; ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਇਤਰਸ੍ਸ.
ਪੁਨ ‘‘ਮਂਸਚਕ੍ਖੁ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਮਂਸਚਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਤਂ ਮਤ੍ਤਮੇਵ ਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਯਾਦਿਸਨ੍ਤਿਆਦਿਪੁਚ੍ਛਾਸੁਪਿ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਏਕਸਭਾਵਾਭਾਵੇਨੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ.
ਵਿਸਯੋਤਿਆਦੀਸੁ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਰੂਪਾਯਤਨਮੇਵ ਵਿਸਯੋ. ਮਂਸਚਕ੍ਖੁ ਪਨ ਆਪਾਥਗਤਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਇਤਰਂ ਅਨਾਪਾਥਗਤਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਾਦਿਗਤਮ੍ਪਿ. ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਚ ਅਤਿਸੁਖੁਮਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਗੋਚਰੋ, ਨ ਤਾਦਿਸਂ ਇਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਆਨੁਭਾਵਗੋਚਰਾ ਅਸਦਿਸਾ.
ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਯਸ੍ਮਾ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਂ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਂ, ਨ ਚ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਮੇਵ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੂਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਮਗ੍ਗੋ ਦਿਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਨੋ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਪਚ੍ਚਯਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਰੂਪਾਵਚਰਿਕਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਪਸਾਦੋਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋਪਿ ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਮੇਵ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੂਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਨਾਮ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ.
ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਰੂਪਾਵਚਰਨ੍ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋਪਿ ਤਤੋ ਪਰਂ ਭਾਵਨਾਯ ਅਰੂਪਾਵਚਰਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਅਰੂਪਾਵਚਰਿਕਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਪਸਾਦੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਭਾਵਂ ਪਨਸ੍ਸ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿਯੇਵ.
੩੭੪. ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਂ ਧਮ੍ਮੁਪਤ੍ਥਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਪੁਨ ਧਮ੍ਮੁਪਤ੍ਥਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇਨ ਉਪਤ੍ਥਦ੍ਧਂ. ਦ੍ਵੇਵ ਚਕ੍ਖੂਨੀਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨੋ ਧਮ੍ਮੁਪਤ੍ਥਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਭਾਵਂ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਪੁਨ ਪੁਟ੍ਠੋ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮੁਪਤ੍ਥਦ੍ਧਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਹੋਤੀਤਿ ਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.
ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
੮. ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੫. ਇਦਾਨਿ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਂਯੇਵ ਸੋਤਨ੍ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਪੁਨ ਪੁਟ੍ਠੋ ਯਸ੍ਮਾ ਤਦੇਵ ਧਮ੍ਮੁਪਤ੍ਥਦ੍ਧਂ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾਤਿ.
ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
੯. ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਤਞਾਣਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੭. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਤਞਾਣਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ‘‘ਇਤਿ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ…ਪੇ… ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੪੬; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੦੬) ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਯੋਨਿਸੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਤਞਾਣਮੇਵ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਪੁਨ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਤਞ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੀਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਏਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਦ੍ਵਯਾਭਾਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਪੁਨ ਲੇਸੋਕਾਸਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਇਤਿ ਯਥਾ ਇਮਿਨਾ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਤਪਦੇਨ, ਏਵਮੇਵ ਇਮੇ ਵਤ ਭੋਨ੍ਤੋ, ਸਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਪਦੇਹਿਪਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੋਜਨਾਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੩੭੮. ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਤਂ ਞਾਣਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਇਦਂ ਸਕਵਾਦੀ ਯਸ੍ਮਾ ਥੇਰੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣਾਨਿ ਨ ਵਲ਼ਞ੍ਜੇਤੀਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਪਨਸ੍ਸ ਨੇਵ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨੋ ਅਲਾਭੀ ਥੇਰੋ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਕਾਰਣੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਪਰਤੋ ਪੁਟ੍ਠੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਸਾਵਕੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਥੇਰੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਕਵਾਦੀ ਨਨੁ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਮਞ੍ਹਿ ਗਾਥਂ ਥੇਰੋ ਵਲ਼ਞ੍ਜਨਪਣਿਧਿਯਾ ਏਵ ਅਭਾਵੇਨ ਆਹ, ਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ. ਪਰਵਾਦੀ ਪਨ ਅਭਾਵੇਨੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਤਞਾਣਮੇਵ ਅਤ੍ਥਿ, ਨੋ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਤਞਾਣਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੂ’’ਤਿ.
ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਤਞਾਣਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
੧੦. ਸਂਵਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੯. ਇਦਾਨਿ ਸਂਵਰਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ਤਾਵਤਿਂਸੇ ਦੇਵੇ ਉਪਾਦਾਯ ਤਤੁਤ੍ਤਰਿ ਦੇਵੇਸੁ ਯਸ੍ਮਾ ਤੇ ਪਞ੍ਚ ਵੇਰਾਨਿ ਨ ਸਮਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਂਵਰੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਵੇਰਸਮੁਦਾਚਾਰਂ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਤਤੋ ਯਸ੍ਮਾ ਸਂਵਰੋ ਨਾਮ ਸਂਵਰਿਤਬ੍ਬੇ ਅਸਂਵਰੇ ਸਤਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸਂਵਰਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਦੇਵੇਸੁ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਇਤਰਸ੍ਸ.
ਅਤ੍ਥਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੂਤਿਆਦਿ ਸਂਵਰੇ ਸਤਿ ਅਸਂਵਰਸ੍ਸ ਅਸਂਵਰੇ ਚ ਸਤਿ ਸਂਵਰਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੩੮੦. ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣੀਤਿ ਆਦਿਪਞ੍ਹੇਸੁ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਨਂ ਅਸਮਾਚਰਣਵਸੇਨ ਪਟਿਞ੍ਞਾ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਨਂ ਨਤ੍ਥਿਤਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਟਿਲੋਮਪਞ੍ਹਾ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਯੇਵ.
ਅਵਸਾਨੇ ਨਤ੍ਥਿ ਦੇਵੇਸੁ ਸਂਵਰੋਤਿਪਞ੍ਹੇ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਤੋ ਸਂਵਰਾਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਤਤੋ ਛਲਵਸੇਨ ਯਦਿ ਸਂਵਰੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਦੇਵਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨੋਤਿਆਦਿਪੁਚ੍ਛਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਦੇਵਾਨਂ ਵੇਰਸਮੁਦਾਚਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਨਹੇਵਨ੍ਤਿ ਵਚਨਮਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਿਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਂ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਪਨ ਲਦ੍ਧਿ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਵ ਹੋਤੀਤਿ.
ਸਂਵਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
੧੧. ਅਸਞ੍ਞਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮੧. ਇਦਾਨਿ ਅਸਞ੍ਞਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਵਿਨਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ‘‘ਸਞ੍ਞੁਪ੍ਪਾਦਾ ਚ ਪਨ ਤੇ ਦੇਵਾ ਤਮ੍ਹਾ ਕਾਯਾ ਚਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਸਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਅਨ੍ਧਕਾਨਂ; ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਤਤੋ ਨਂ ਸਕਵਾਦੀ ‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਤਂ ਠਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਭਵੋ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਚੋਦੇਤੁਂ ਸਞ੍ਞਾਭਵੋ ਸਞ੍ਞਾਗਤੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਤੋ ਪਰਞ੍ਚ ਪਾਲ਼ਿਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
ਅਸਞ੍ਞਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
੧੨. ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮੪. ਇਦਾਨਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ‘‘ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਸਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਅਨ੍ਧਕਾਨਂ; ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਂ ਪਾਲ਼ਿਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
ਤਤਿਯੋ ਵਗ੍ਗੋ.