੨. ਦੁਤਿਯਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਰੂਪਹਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੩੦੭. ਇਦਾਨਿ ਪਰੂਪਹਾਰਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਪਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀਨਂ ਅਧਿਮਾਨਿਕਾਨਂ ਕੁਹਕਾਨਂ ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਾਨਂ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਾਰਕਾਯਿਕਾ ਦੇਵਤਾ ਅਰਹਤੋ ਅਸੁਚਿਂ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ; ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਪੁਬ੍ਬਸੇਲਿਯਾ ਚ ਅਪਰਸੇਲਿਯਾ ਚ; ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਤ੍ਥਿ ਅਰਹਤੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿ ਨਾਮ ਰਾਗਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਿ ਅਰਹਤੋ ਰਾਗੋਤਿ ਅਨੁਯੋਗੋ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਸੋ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥੋਯੇਵ.

ਮਾਰਕਾਯਿਕਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋਤਿਆਦਿਪਞ੍ਹੇ ਯਸ੍ਮਾ ਤਾਸਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਸੁਕ੍ਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਰਹਤੋ ਪਨ ਸੁਕ੍ਕਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਹੇਵਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ.

ਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋਤਿਪਞ੍ਹੇ ਪਨ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਲੋਮਕੂਪੇਹੀਤਿਪਞ੍ਹੇ ਸਪ੍ਪਿਤੇਲਾਨਂ ਵਿਯ ਲੋਮਕੂਪੇਹਿ ਉਪਸਂਹਰਣਾਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ.

੩੦੮. ਹਨ੍ਦ ਹੀਤਿ ਵਚਸਾਯਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ‘‘ਅਰਹਾ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ, ਨੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਮਤਿਂ ਗਾਹਯਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਏਵਂ ਵਚਸਾਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਥਿ ਅਰਹਤੋ ਵਿਮਤੀਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਅਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਕਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਦੁਤਿਯਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਨਂ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ.

੩੦੯. ਅਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਆਸਯੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਾਨਂ ਵਿਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨੋਕਾਸੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ.

੩੧੨. ਸਧਮ੍ਮਕੁਸਲਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਰਹਤ੍ਤਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਕੁਸਲਸ੍ਸ. ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਵਂ ਵਦਤਿ. ਪਰਧਮ੍ਮਕੁਸਲਸ੍ਸਾਤਿ ਸਧਮ੍ਮਤੋ ਪਰਸ੍ਮਿਂ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੇਪਿ ਕੁਸਲਸ੍ਸ. ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਵਂ ਵਦਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਅਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਪਰੂਪਹਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.

੨-੩-੪. ਅਞ੍ਞਾਣਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੩੧੪. ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾਣਂ, ਕਙ੍ਖਾ, ਪਰਵਿਤਰਣਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ‘‘ਅਰਹਤੋ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਦੀਨਂ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਥਿ ਅਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਥਿ ਕਙ੍ਖਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਨੇਸਂ ਤਾਨਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਪਰੇ ਵਿਤਰਨ੍ਤਿ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਿ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨੇਸਂ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰਵਿਤਰਣਾ’’ਤਿ ਇਮਾ ਲਦ੍ਧਿਯੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਪੁਬ੍ਬਸੇਲਿਯਾਦੀਨਂ; ਤੇਸਂ ਤਾ ਲਦ੍ਧਿਯੋ ਭਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਤੀਸੁਪਿ ਕਥਾਸੁ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਚ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਚ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਪਞ੍ਹੇਸੁ ਚੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਸੁ ਚ ਪਾਲ਼ਿਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਅਞ੍ਞਾਣਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.

੫. ਵਚੀਭੇਦਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੩੨੬. ਇਦਾਨਿ ਵਚੀਭੇਦਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ‘‘ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵਾਚਾ ਭਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਪੁਬ੍ਬਸੇਲਿਯਾਦੀਨਂ; ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਵਚੀਭੇਦੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਲਦ੍ਧਿਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਪੁਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਤਯੋ ਭਵੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਟ੍ਠੋ ਅਰੂਪਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਸਬ੍ਬਦਾਤਿ ਕਾਲਵਸੇਨ ਪੁਟ੍ਠੋ ਪਠਮਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕਾਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਲੋਕਿਯਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਮਾਪਨ੍ਨੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਸਬ੍ਬਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੂਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦਿਕਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਲੋਕਿਯਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ.

ਕਾਯਭੇਦੋਤਿ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਇਦਂ ‘‘ਯਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਾਨੇਵ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਕਸ੍ਮਾ ਕਾਯਭੇਦੋਪਿ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਚੋਦਨਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਇਤਰੋ ਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਚੇਵ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ਚ. ਇਦਾਨਿ ਯਦਿ ਸੋ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ‘‘ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾਚਂ ਭਾਸਤਿ, ‘‘ਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿਆਦਿਕਮ੍ਪਿ ਭਾਸੇਯ੍ਯ. ਯਦਿ ਵਾ ਤਂ ਨ ਭਾਸਤਿ, ਇਤਰਮ੍ਪਿ ਨ ਭਾਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਚੋਦਨਤ੍ਥਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤੋਤਿਆਦਯੋ ਪਞ੍ਹਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਇਤਰੋ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨੇਵ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ਚੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਚ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਹਿਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਿ.

੩੨੮. ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਞਾਣਂ. ਸੋਤਨ੍ਤਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਯੇਨ ਤਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਿ ਸੋਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਨਂ.

੩੨੯. ਨੋ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇਤਿ ਯਦਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ ਵਚੀਭੇਦੋ, ਨ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਵਚੀਭੇਦੋ’’ਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੁਤ੍ਤਸਾਧਨਾਯ. ਯਂ ਪਨੇਤੇਨ ‘‘ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਆਨਨ੍ਦ, ਭਗਵਤੋ’’ਤਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਭਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਯੇਨ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸੋ ਵਚੀਭੇਦੋ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤੋ, ਕਾਯਭੇਦੋਪਿ ਤੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿਯੇਵ, ਨ ਚ ਤਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸਾਧਕਨ੍ਤਿ.

ਵਚੀਭੇਦਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.

੬. ਦੁਕ੍ਖਾਹਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੩੩੪. ਇਦਾਨਿ ਦੁਕ੍ਖਾਹਾਰਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵਾਚਂ ਭਾਸਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖੇ ਞਾਣਂ ਆਹਰਤਿ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਾਹਾਰੋ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਪਨੇਤਂ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਂ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਯੇਸਂ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਪੁਬ੍ਬਸੇਲਿਯਾਨਂ; ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਹਾਰੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਯੇ ਕੇਚੀਤਿ ਪਠਮਪਞ੍ਹੇ ਅਵਿਪਸ੍ਸਕੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਹੇ ਵਿਪਸ੍ਸਕੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਿਮਤ੍ਤਮੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ’’ਤਿ ਵਾਦਸ੍ਸ ਭਿਨ੍ਦਨਤ੍ਥਂ ਬਾਲਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.

ਦੁਕ੍ਖਾਹਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.

੭. ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੩੩੫. ਇਦਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚੇਵ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਏਕਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਰਂ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦਾਨਂ ਅਨ੍ਧਕਾਨਂ, ਤਂਲਦ੍ਧਿਵਿਸੋਧਨਤ੍ਥਂ ਏਕਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਉਪਡ੍ਢਦਿਵਸੋ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਵਤ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਧਮ੍ਮਿਨੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੬; ੨.੧੪੩) ਦੇਸਨਾਨਯੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਵਸੇਨੇਵ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾ.

ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਾਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਚਿਤ੍ਤਤੋ ਲਹੁਤਰਪਰਿਵਤ੍ਤਿਨੋ ਧਮ੍ਮੇ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੀਘਟ੍ਠਿਤਿਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਪਞ੍ਹੇ ‘‘ਚੁਲ੍ਲਾਸੀਤਿਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਕਪ੍ਪਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮਰੂ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਵਸੇਨ (ਮਹਾਨਿ. ੧੦) ਆਰੁਪ੍ਪਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਪਞ੍ਹੇ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਧਮ੍ਮਿਨੋ’’ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤਵਿਰੋਧਭਯੇਨ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਠਿਤਿਂ ਪਨਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਇਚ੍ਛਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.

ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.

੮. ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੩੩੮. ਇਦਾਨਿ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦਿਤ੍ਤਂ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੮; ਮਹਾਵ. ੫੪) ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿਆਦੀਨਿ (ਧ. ਪ. ੨੭੮) ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਅਯੋਨਿਸੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾ ਵੀਤਚ੍ਚਿਤਙ੍ਗਾਰਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਾ ਛਾਰਿਕਨਿਰਯਸਦਿਸਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਗੋਕੁਲਿਕਾਨਂ; ਤੇਸਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਸੁਖਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤਂ ਲਦ੍ਧਿਂ ਵਿਵੇਚੇਤੁਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਓਧਿਂ ਮਰਿਯਾਦਂ ਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਅਕਰਿਤ੍ਵਾ, ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਸਬ੍ਬੇਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਾਲ਼ਿਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੁਤ੍ਤਸਾਧਨਾਯਾਤਿ.

ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.

੯. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਮਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੩੩੯. ਇਦਾਨਿ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਮਯਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ –

‘‘ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਮੇਧਾਵੀ, ਥੋਕਂ ਥੋਕਂ ਖਣੇ ਖਣੇ;

ਕਮ੍ਮਾਰੋ ਰਜਤਸ੍ਸੇਵ, ਨਿਦ੍ਧਮੇ ਮਲਮਤ੍ਤਨੋ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੨੩੯) –

ਆਦੀਨਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਅਯੋਨਿਸੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਏਕਚ੍ਚੇ ਕਿਲੇਸੇ ਦੁਕ੍ਖਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਜਹਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਸਮੁਦਯਨਿਰੋਧਮਗ੍ਗਦਸ੍ਸਨੇਨ, ਤਥਾ ਸੇਸਾਪੀਤਿ ਏਵਂ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹਿ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਰੂਪਾ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯਲਦ੍ਧਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਅਨ੍ਧਕਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਸਮ੍ਮਿਤਿਯਭਦ੍ਰਯਾਨਿਕਾਨਂ; ਤੇਸਂ ਲਦ੍ਧਿਵਿਵੇਚਨਤ੍ਥਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਮਯੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਪਨ ਏਕਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਬਹੁਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਭਯੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਦੁਕ੍ਖਦਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਤਾਨਿ ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਞਾਣਾਨਿ ਏਕੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋਯੇਵਾਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਫਲਂ ਪਨ ਏਕਮੇਵ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

੩੪੪. ਮਗ੍ਗੇ ਦਿਟ੍ਠੇ ਫਲੇ ਠਿਤੋਤਿ ਪਞ੍ਹੇ ਯਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਦਸ੍ਸਨਾਦੀਹਿ ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਂ, ਮਗ੍ਗਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਸੋ ਫਲੇ ਠਿਤੋਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ.

੩੪੫. ਦੁਕ੍ਖੇ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਏਕਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਪੁਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਅਨੁਯੋਗੇ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਨਾਨਾਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਤਸ੍ਸੇਵ.

ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦਿਟ੍ਠੇਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਸਮੁਦ੍ਦਤੋ ਏਕਬਿਨ੍ਦੁਸ੍ਸ ਰਸੇ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੇ ਸੇਸਉਦਕਸ੍ਸ ਪਟਿਵੇਧੋ ਵਿਯ ਏਕਧਮ੍ਮੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ.

ਚਤੂਹਿ ਞਾਣੇਹੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇ ਞਾਣਾਦੀਹਿ. ਅਟ੍ਠਹਿ ਞਾਣੇਹੀਤਿ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣੇਹਿ ਸਚ੍ਚਞਾਣੇਹਿ ਚੇਵ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣੇਹਿ ਚ. ਦ੍ਵਾਦਸਹਿ ਞਾਣੇਹੀਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਙ੍ਗਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਞਾਣੇਹਿ. ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਰੀਸਾਯ ਞਾਣੇਹੀਤਿ ‘‘ਜਰਾਮਰਣੇ ਞਾਣਂ, ਜਰਾਮਰਣਸਮੁਦਯੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਿਦਾਨਵਗ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਞਾਣੇਹਿ. ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਤਿਯਾ ਞਾਣੇਹੀਤਿ ‘‘ਜਰਾਮਰਣਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੦) ਏਵਂ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵੁਤ੍ਤਞਾਣੇਹਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੁਤ੍ਤਸਾਧਨੇਨਾਤਿ.

ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਮਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.

੧੦. ਵੋਹਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੩੪੭. ਇਦਾਨਿ ਵੋਹਾਰਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਨ ਵੋਹਾਰੇਨ ਵੋਹਰਤੀਤਿ ਯੇਸਂ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਅਨ੍ਧਕਾਨਂ; ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇ ਸੋਤੇਤਿਆਦੀਨਿ ਤਸ੍ਸ ਅਯੁਤ੍ਤਵਾਦੀਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ‘‘ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਮੇਵ ਤੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ, ਉਦਾਹੁ ਸੋਤਾਦੀਨਿਪੀ’’ਤਿ.

ਹਞ੍ਚਿ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵੋਹਾਰੋ ਲੋਕਿਯੇ ਸੋਤੇ ਪਟਿਹਞ੍ਞਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਦਿ ਸੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇ ਪਟਿਹਞ੍ਞੇਯ੍ਯ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਸਿਯਾਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਲੋਕਿਯੇ ਪਟਿਹਞ੍ਞਮਾਨਸ੍ਸ ਪਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਤਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਲੋਕਿਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਲੋਕਿਯੇਨੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਰਥਾ ਅਨੇਕਨ੍ਤਤਾ ਸਿਯਾ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਞ੍ਹਿ ਲੋਕਿਯੇਨਪਿ ਞਾਣੇਨ ਞਾਯਤੀ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਂ ਯਥਾਨੁਰੂਪਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਞ੍ਹੇਸੁ ਯੇ ਮਗ੍ਗਂ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਯੇ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ.

੩੫੧. ਸੋਵਣ੍ਣਮਯਾਯਾਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਮਯਾਯ. ਇਦਂ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ ਉਦਾਹਰਣਂ.

ਏਲ਼ਣ੍ਡਿਯਾਯਾਤਿ ਏਲ਼ਣ੍ਡਮਯਾਯ. ਇਦਂ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ ਉਦਾਹਰਣਂ. ਲੋਕਿਯਂ ਵੋਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਲੋਕਿਯੋਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਏਕਾ ਲਦ੍ਧਿ. ਸਾ ਏਤਰਹਿ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਨ੍ਧਕਾਨਂ ਲਦ੍ਧਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.

ਵੋਹਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.

੧੧. ਨਿਰੋਧਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੩੫੩. ਇਦਾਨਿ ਨਿਰੋਧਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਿਰੋਧਞ੍ਚ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਿਰੋਧਞ੍ਚ ਦ੍ਵੇਪਿ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਮਹਿਸਾਸਕਾਨਞ੍ਚੇਵ ਅਨ੍ਧਕਾਨਞ੍ਚ; ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਦ੍ਵੇ ਨਿਰੋਧਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ, ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਦ੍ਵੇ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਾਤਿ ਪਞ੍ਹੇਸੁ ਯਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵੇ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾਨਿ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿਪਞ੍ਹੇਸੁ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾਨਂ ਨਿਰੋਧਵਸੇਨਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਤਾਣਾਨੀਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਅਤ੍ਥਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਪੁਚ੍ਛਾਸੁ ਉਚ੍ਚਨੀਚਤਾਦੀਨਿ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ.

ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਿਰੁਦ੍ਧੇਤਿ ਯੇ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਨ ਞਾਣੇਨ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਸੁਦ੍ਧਪਕਤਿਕਤ੍ਤਾ ਵਾ ਉਦ੍ਦੇਸਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਦੀਨਂ ਵਾ ਵਸੇਨ ਨ ਸਮੁਦਾਚਰਣਤੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ. ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੀਤਿ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਞਾਣੇਨ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭਾਵਂ ਗਮੇਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸ. ਤਤ੍ਥ ਭਗ੍ਗਾਨਂ ਪੁਨ ਅਭਞ੍ਜਨਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਿਰੁਦ੍ਧਾਨਂ ਵਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤਥਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋਵ ਸਕਵਾਦੀ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਭਗ੍ਗਤਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.

ਨਿਰੋਧਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.

ਦੁਤਿਯੋ ਵਗ੍ਗੋ.