੧੧. ਵਿਸੇ
ਕਿਨ੍ਤਂ ਵਿਸੇਸਨ ਮਿਚ੍ਛਾਹ-‘ਯਮਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਂ ਅਵਤ੍ਥਾਪਯਤਿ ਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕਿਨ੍ਤਂ ਵਿਸੇਸ੍ਸਮਿਚ੍ਚਾਹ-‘ਯਦਨੇਕੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਂ ਅਵਤ੍ਥਾ ਪੀਯਤੇ ਤਮਭਿਧੀਯਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਨਨ੍ਵੇਕਤ੍ਥੇਨੇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਵਿਸੇਸ੍ਸੇਨੇਤਿ ਕਥਮਵਗਮ੍ਯਤੇ, ਯਤੋ ਏਵਂ ਵਿਵਰਿਤਵਾ ਤ੍ਯਾਸਙ੍ਕਿਯਾਹ- ‘ਯਦਿਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ.
ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾਤਿ ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਤੇ ‘‘ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਸਦ੍ਦਾ ਸਕਤ੍ਥਮਿਵ ਨਿਯਤਮ੍ਪਟਿ-ਯੋਗਿਨਮਾਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ… ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਤੇਸਂ ਸਕਤ੍ਥਸ੍ਸਾਸਮ੍ਭਵਾਤਿ, ਵਿਵਰਿਤਵਾਤਿ ਵਿਵਰਿਤ੍ਥ, ਏਕਤ੍ਥੇਨੇਤੀਮਸ੍ਸ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣੇਨ ਸਹ ਸਮਾਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਾਜ੍ਝਾਹਾਰੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਅਤ੍ਥਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸੇਤਿ ‘ਅਤ੍ਥੋ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯੋ’ਤਿ. ਕਥਂ ਤੇਨਤ੍ਥੋ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤ੍ਯਾਹ- ‘ਅਧਿਕਰੀਯਤਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ.
ਵਿਸੇਸ੍ਸਸ੍ਸ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤ੍ਤਞ੍ਚ ਵਿਸੇਸਨਾਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਵਿਸੇਸ੍ਸਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨੇਨ ਸਹ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤ੍ਤਂ ਵਿਸੇਸਨ ਸਦ੍ਦਾਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ- ‘ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ’ਤਿ, ਅਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਸਮਾਨਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਨਂ ਭਵਤਿ, ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋ ਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮਨ੍ਤਰੇਨ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀ [ਹੋਤਿ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇ, ਏਵਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਾ ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਦ੍ਦਬ੍ਯਤਿਰੇਕੇਨ ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਥਾ ਹਿ ‘ਨੀਲਮੁਪ੍ਪਲ’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾਨਿ ਨੀਲਨ੍ਤਿ ਨੀਲਤ੍ਤਂ ਗੁਣਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਨੀਲੋ ਗੁਣੋ, ਤਦਾਧਾਰੋ ਦਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤੀਣਿ, ਉਪ੍ਪਲਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਲਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਲਜਾਤਿ, ਦਬ੍ਬਞ੍ਚ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਦ੍ਵੇ.
ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਲਜਾਤਿ ਗੁਣਜਾਤੀਨਂ [ਨੀਲਜਾਤਿਉਪ੍ਪਲਜਾਭਧਨਂ (ਕਾਤਨ੍ਤਟੀਕਾ)] ਤਾਵ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵੋ ਜਾਤਿਯਾ ਨਿਗ੍ਗੁਣਤ੍ਤਾ, ਨੀਲਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਨੀਲਗੁਣੇ ਸਮਵਾਯਿਨੋ, ਉਪ੍ਪਲਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਉਪ੍ਪਲਦਬ੍ਬੇ ਸਮਵਾਯਿਨੋ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਉਪ੍ਪਲਜਾਤਿਯਾ ਨੀਲਸ੍ਸ ਚ ਗੁਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤ੍ਤਂ… ਨੀਲ ਮੁਪ੍ਪਲਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਲਜਾਤਿਨੀਲਗੁਣਾਨਮੇਕਮਧਿ ਕਰਣਂਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ, ਵਿਸੇਸਨ ਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵੋ ਤੁ ਨਤ੍ਥਿ ਜਾਤਿਯਾ ਅਨੀਲਤ੍ਤਾ, ਗੁਣਦਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤੁ ਸਮ੍ਭਵਤਿਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸਾਨੇਕਗੁਣਤ੍ਤਾ, ਸਮਾਨਨ੍ਤੁ ਤੇਸਮ੍ਪਰਮਧਿਕਰਣਂ ਤਤਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੇਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ਏਵਂ ਨੀਲਦਬ੍ਬ ਉਪ੍ਪਲਦਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਰਿਹਾਰੇਨ ਵਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਿਤਾਨਂ ਨ ਵਿਸੇਸਨ ਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵੋ, ਨਾਪਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤ੍ਤਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤੋ ਅਪੇਕ੍ਖਾਭਾਵਤੋ, ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਪਨ ਵਕ੍ਖਮਾਨਨਯੇਨ ਸਦ੍ਦਾਨਮੇਵ ਸਾਮਾਨਾਧਿਕਰਣ੍ਯਂ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਤ੍ਤਞ੍ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਨੇਵਾਹ-‘ਅਤੋਯੇਵੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ.
ਅਤੋਯੇਵਾਤਿ ਯਤੋ ਵਿਸੇਸ੍ਸਸ੍ਸ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤ੍ਤਂ ਵਿਸੇਸਨਾਪੇਕ੍ਖਂ, ਅਤੋਯੇਵ ਹੇਤੁਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਭਿਨ੍ਨਨਿਮਿਤ੍ਤਪ੍ਪ ਯੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਨੀਲਗੁਣਾਧਾਰੇ ਦਬ੍ਬੇ ਗੁਣੇਯੇਵ ਵਾ ਨੀਲਸਦ੍ਦਸ੍ਸ, ਉਪ੍ਪਲਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਗੁਣਵਤਿ ਦਬ੍ਬੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਸੁ ਭਿਨ੍ਨੇਸੁ ਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣੇਸੁ ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨਮੇਵ [ਨਿਟ੍ਠਾਨਮੇਵ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)].
ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੀਲੁਪ੍ਪਲਸਦ੍ਦਾਨਂ ਵਿਸੁਂਵਿਸੁਂ ਯੋਗੇ ਵਿਸਿਟ੍ਠਦਬ੍ਬ ਵਾਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਸਮ੍ਭਵਾ, ਨੀਲਞ੍ਚ ਤਂ ਉਪ੍ਪਲਂ ਚੇਤਿ ਸਾਮਾਨਾਧਿਕਰਣ੍ਯੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇ ਸਤਿ ਸਮ੍ਭਵਾ ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸਿਟ੍ਠੇ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤਾ, ਏਵਕਾਰੇਨ ਬ੍ਯਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਨਤ੍ਵਭਿਨ੍ਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ.
ਨਨੁਚੇਤ੍ਯਾਦਿ ਚੋਦ੍ਯਂ, ਸੀਸਮ੍ਪਾਤੀਤਿ ਸੀਸਪਾ ਰੁਕ੍ਖਵਿਸੇਸੋ, ਨਯਿਦ ਮੇਵਮਿਚ੍ਚਾਦਿ ਪਰਿਹਾਰੋ.
ਅਥ ਤੁਚ੍ਚਤੇਇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਪਰਸ੍ਸ ਵਚਨਾਵਕਾਸਮਾਸਙ੍ਕਤੇ, ਵਿਸੇਸਵੁਤ੍ਤੀਤਿ ਫਲਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਸਾਮਞ੍ਞਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾ ਭਾਵੇਨ ਵਿਸੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਿ, ਇਮੇਸਨ੍ਤਿ ਸੀਸਪਾਦੀਨਂ ਨ ਸਮੋਧਾਰਿਤਾਤਿ ਨ ਨਿਚ੍ਛਿਤਾ, ਸਾਮਞ੍ਞਵੁਤ੍ਤਿਯੇਵ ਸਮੋਧਾਰਿਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਅਵਸਿਤਾ ਨਿਚ੍ਛਿਤਾ ਵੁਤ੍ਤਿ ਯੇਸਂ ਸੀਸਪਾਦੀਨਂ ਤੇ ਅਵਸਿਤਵੁਤ੍ਤਯੋ, ਪਯਤਨਂ ਵਿਨਾ ਤਦਾ ਪਪ੍ਪੋਤਿ ਚਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਪਯਤਨਨ੍ਤਿ ‘ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਲਦ੍ਧੇਪਿਵਿਸੇਸ੍ਸੇ’ਤਿਵਚਨਂ. ਤਞ੍ਚਨਤ੍ਥਿਚ੍ਚਾਦਿ ਪਰਿਹਾਰੋ, ਸਰੂਪਮਤ੍ਤਕਥਨਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨਮ੍ਪਿ ਸਰੂਪਮਤ੍ਤਕਥਨਾਯ ‘ਪੂਪੇ ਬਹੂ ਆਨਯੇ’ਤਿ ਯਥਾ, ਏਵਂ ਜਾਤੀਯਕਨ੍ਤਿ ਸਰੂਪਕਥਨਪ੍ਪਕਾਰਯੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਸਂਹਰਮਾਹ-‘ਤਦੇਵ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਨਿਪਾਤਸਮੁਦਾਯੋਵਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨੇਤ੍ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਤੇ.
ਅਞ੍ਞਤਰਸਮ੍ਭਵੇਪਿ ਤਨ੍ਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਚਨਸਬ੍ਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ- ‘ਅਥਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਞ੍ਞਤਰਸਮ੍ਭਵੇਪੀਤਿ ਵਿਸੇਸਨਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਾ ਸਮ੍ਭਵੇਪਿ, ਯਤ੍ਰਪ੍ਯੁਭਿਨ੍ਨਮਤ੍ਥਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵਸਮ੍ਭਵੋ ਤਤ੍ਥਪਿਤਾਵ ਬਹੁਲਂਵਚਨਤੋਵ ਨਿਵਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਕਿਮ੍ਪਨਾ-ਞ੍ਞਤਰਸਮ੍ਭਵੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਯਥਾ ਪੁਣ੍ਣੋ’ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਪੁਣ੍ਣਨਾਮਕਾ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਸਮ੍ਭਵਾ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵਸਮ੍ਭਵੇ ਬਹੁਲਂਵਚਨਮੇਵ ਸਮਾਸਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਧੇਪੀਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਸਮ੍ਭਵੇਪਿ, ਨ ਕੇਵਲਂ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵਸਮ੍ਭਵੇ, ਅਥ ਖੋ ਏਵਂ ਵਿਧੇਪ੍ਯਞ੍ਞ ਤਰਸਮ੍ਭਵੇਪਿਤ੍ਯਵਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ.
ਯਜ੍ਜੇਵਮਿਚ੍ਚਾਦਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵੇ ਸਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਾ ਪਾਦਨਚੋਦਨਾ, ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਵਿਸੇਸਨਂ ਸਿਯਾ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਦੋਸਮਾਹ-‘ਵਿਸੇਸ੍ਸਸ੍ਸਚ ਪੁਬ੍ਬਨਿਪਾਤੋ’ਤਿ, ਚੋ-ਵਧਾਰਣੇ, ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਰਸਮੁਚ੍ਚਯੇ ਵਾ, ਕੁਤੋਚ੍ਚਾਹ- ‘ਨਾਗ੍ਗਹਿਤੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਇਤਿ ਕਾਰਣੇ, ਅਤੋ ਕਿਮਨਿਟ੍ਠਮਾਯਾਤ ਮਿਚ੍ਚਾਹ- ‘ਉਪ੍ਪਲਨੀਲਨ੍ਤਿਪਿ ਸਿਯਾ’ਤਿ, ਇਤ੍ਥਞ੍ਚਰਹਿ ਕਿਨ੍ਤ੍ਯਾਹ- ‘ਨੀਲੁਪ੍ਪਲਨ੍ਤਿ ਚੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ. ਪਰਿਹਾਰਮਾਹ-‘ਨੇਸਦੋਸੋ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਉਪਪਤ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤਰਮਾਹ- ‘ਅਥ ਚੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ.
ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਨੁਪਕਾਰਿਤ੍ਤਾਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਤ੍ਤੇ ਨਾਨੁਪਕਾਰਿਤ੍ਤਾ ਸਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਥ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਂ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਸਿਯਾ ਤ੍ਯਾਹ- ‘ਅਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤੇਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਸਕਸਕਪ੍ਪਧਾਨਾਪੇਕ੍ਖਾਵਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਸਕੇਸਕੇ ਪਧਾਨੇ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਪੇਕ੍ਖਾਵਨ੍ਤਾਨਂ. ਅਥ ਕੁਤੋ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ ਪਧਾਨਤ੍ਤਮਸਿਤਂ, ਨ ਤੁ ਗੁਣਸ੍ਸੇਤ੍ਯਾਸਙ੍ਕਿਯ ਞਾਯਮੁਪਨਿਸ੍ਸਯਤਿ ‘ਅਥ ਚੇ’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ. ਛਾਗੋਤ੍ਯਜੋ ਵੁਚ੍ਚਤੇ, ਤਂ ਸੇਤਵਣ੍ਣਮਾਲਭੇਥ ਮਾਰੇਯ੍ਯ, ਫੁਸਨਂ ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਆਪੁਬ੍ਬੋ ਲਭਿ ਹਿ ਮਾਰਣੇ ਫੁਸਨੇ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਦੇਸਨਾਯਨ੍ਤਿ [ਚੋਦਨਾਯਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਾਵਾਕ੍ਯ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਵੇਦਵਾਕ੍ਯੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਕੁਤੋ ਛਾਗਤੋ-ਞ੍ਞੋ ਨਾਲਬ੍ਭਤੇਚ੍ਚਾਹ- ‘ਨ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ.
ਛਾਗਾਭਾਵੇਤਿ ਸੇਤਗੁਣਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਛਾਗਸ੍ਸਾਭਾਵੇ, ਪਿਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡਿਮਾਲਬ੍ਭਾਤਿ ਸੇਤਗੁਣਯੋਗੇਨ ਵਿਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡਿਂ ਆਲਮ੍ਭ, ਨ ਚ ਨਾਲਮ੍ਭਤੇ ਤਸ੍ਮਾ ਗੁਣੋ ਅਪ੍ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝਾਹਰਿਤਬ੍ਬਂ.
ਪੁਨ ਚੋਦੇਨ੍ਤੋ ਆਹ- ‘ਨਨੁ ਚੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਥੇਤ੍ਯਧਿਪ੍ਪਾਯਮਾਸਙ੍ਕਤੇ, ਅਨਿਟ੍ਠਮਾਪਾਦਯਤਿ ਨੀਲਸਦ੍ਦੇਪਿ ਪਸਙ੍ਗੋ’ਤਿ, ਕੁਤੋਚ੍ਚਾਹ- ‘ਸੋਪਿਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ- ‘‘ਉਪ੍ਪਲਸਦ੍ਦੋ ਜਾਤਿਵਾਚੀ, ਨ ਤੁ ਦਬ੍ਬਵਾਚੀ, ਜਾਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਦਬ੍ਬਵਾਚਿਤ੍ਤਾ ਯਦਿ ਦਬ੍ਬਵਾਚੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੇ, ਤਦਾ ਨੀਲਸਦ੍ਦੋਪਿ ਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠ ਦਬ੍ਬਵਾਚਿਤ੍ਤਾ ਦਬ੍ਬਵਚਨਮਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਮੇਸਂ ਨ ਕੋਚਿ ਵਿਸੇਸੋ’’ਤਿ, ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘ਨੇਦਮਤ੍ਥਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਪਾਯਿਨੋ ਅਪਗਨ੍ਤਾਰੋ ਦਬ੍ਬਾਤਿ ਗਮ੍ਯਤੇ, ਕੁਤੋਚ੍ਚਾਹ- ‘ਸਤੀਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਇਤਿ ਕਾਰਣੇ.
ਵਿਸੇਸਨਮੇਕਤ੍ਥੇਨੇਤਿ ਸਿਦ੍ਧੇਪਿ ਪਪਞ੍ਚਤ੍ਥਂ ਪਰਿਪ੍ਫੁਟਤ੍ਥਞ੍ਚ ਉਦਾਹਰਣਬਹੁਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਾਣਿਨਿਯੇਹਿ ਬਹੁਂ ਸੁਤ੍ਤਿਤਂ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਿਯਮੁਦਾਹਰਣਮਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਤਦਿਦਾਨਿ ਬ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਕਾਮੋ ਆਹ- ‘ਪੁਬ੍ਬਕਾਲੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਛਿਨ੍ਨੋਚ ਵਿਸੇਸਨਨ੍ਤੀ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਾਲੇਕ ਸਬ੍ਬਧੁਰਪੁਰਾਣਨਵਕੇਵਲਾਨਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣੇਨੇ’’ਤਿ (੨-੧-੪੯) ਤੇ ਸਮੇਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥੇਕਾਦੀਨਂ ਵੁਤ੍ਤਿਯਮੁਦਾਹਰਣਾਨਿ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨ੍ਯੁਪਲਕ੍ਖਣਤੋਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ- ‘ਏਕੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਏਕੋ ਚ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋਚਾਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਉਪਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਯੇਵ ਚ ‘ਸਤ੍ਤ ਚ ਤੇ ਇਸਯੋ ਚ ਸਤ੍ਤਿਸਯੋ’ਚ੍ਚਾਦਿਕਞ੍ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਉਪਮੀਯਤੇ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤੇ-ਨੇਨੇਤ੍ਯੁਪਮਾਨਂ, ਉਪਮੀਯਤੀਤ੍ਯੁਪਮੇਯ੍ਯਂ, ਤੇਸਂ ਉਪਮਾਨੋਪਮੇਯ੍ਯਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣੋ ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਮਤਾਤੇਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਯਦੁਪਮੇਯ੍ਯਂ, ਤਂ ਵਚਨੇਨੇਤ੍ਯਤ੍ਥੋ ਉਪਮਾਨੋਪਮੇਯ੍ਯਚ੍ਚਾਦਿ ਕਸ੍ਸ, ਸਮਾਸੋ ਭਵਤੀਤਿ ਸੇਸੋ, ਕਾਰਣਮਾਹ- ‘ਵਿਸੇਸੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਵਿਸੇਸਾਪਰਿਗ੍ਗਹਾਤਿ ਵਿਸੇਸਨਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ, ਏਵਮ੍ਭੂ ਤਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਉਪਮਾਨਰੂਪਸ੍ਸਾਪਿ. ਨਨੁ ਸਤ੍ਥੀਸਦ੍ਦਸ੍ਸਸਤ੍ਥਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਿ ਸਾਮਾਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤੁ ਦੇਵਦਤ੍ਤਾਯ, ਅਤੋ ਬ੍ਯਧਿਕਰਣਤ੍ਤਾ ਕਥਮੇਤ੍ਥ ਸਮਾਸੋਚ੍ਚਾਸਙ੍ਕੀਯਾਹ- ‘ਯਦੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਸਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਮਤ੍ਤਾਦਿ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਸਧਮ੍ਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਾਧਮ੍ਮਿਯਂ ਸਾਮਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਾਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਤੇ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ, ਸਾਮਾਸਦ੍ਦੋਪਿ ਗੁਣਵਚਨੋਪਿ ਸਾਮਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਦਿਤ੍ਤਵਸੇਨਾਭੇਦੋਪਚਾਰੇਨ ਵਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਾਯਂ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਨਨੁ ਚ ਸਾਮਾਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਦੇਵਦਤ੍ਤਾਭਿਧਾਨੇ ਚਰਿਤਤ੍ਥਤਾਯ ਸਤ੍ਥੀ ਗੁਣੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਤ੍ਯਨਿਯਤਗੁਣਪ੍ਪਤੀਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਨੇਕਗੁਣਾਧਾਰਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਥਿਯਾਤ੍ਯਾਸਙ੍ਕਿਯਾਹ- ‘ਯਦਿਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ.
ਇਹਾਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ, ਏਤੇਸਂ ਗੁਣਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਇਹ ਵਾ ਸਤ੍ਥਿਯਂ, ਸਾਮਗੁਣਵਨ੍ਤਤਾਯ ਸਾਮਾਯਾਤਿ ਗਮ੍ਯਤੇ, ਪਸਿਦ੍ਧਿਵਸੇਨਾਤਿ ਸਤ੍ਥਿਸਾਮਾਤ੍ਯਤ੍ਰੋਪਮਾਨਂ ਸਤ੍ਥੀ, ਉਪਮੇਯ੍ਯਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਾ, ਪਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤੁਪਮਾਨਂ ਭਵਤਿ ਨਾਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਂ… ਪਸਿਦ੍ਧਸਾਧਮ੍ਮਿਯਾ ਸਾਧ੍ਯੁ ਸਾਧਨਮੁਪਮਾਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਿਯੇਵ ਸਾਮਙ੍ਗੁਣੇਨ ਪਸਿਦ੍ਧਾ ਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਮਗੁਣਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾਧ੍ਯੁਤੇ ਉਪਮੀਯਤੇਨੇਨੇਤਿ ਸਾਧਨਮੁਪਮਾਨਂ, ਸਾਧ੍ਯਤੇ ਉਪਧੀਯਤੇਤਿ ਸਾਧ੍ਯਮੁਪਮੇਯ੍ਯਂ, ਪਸਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਧਮ੍ਮਿਯਂ ਤੇਨ, ਸਾਧ੍ਯਸ੍ਸਾਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਾਧਨਂ ਸਾਧ੍ਯਸਾਧਨਂ. ਯਤ੍ਰਤ੍ਵਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਬਹੁਲਂਵਚਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨੇਨੇਵ ਸਮਾਸਸਬ੍ਭਾਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨਾਸਬ੍ਭਾਵਮੁਦਾਹਰਣੇਨ ਫੁਟਯਿਤੁਂ ‘ਫਾਲਾ ਇਵ ਤਣ੍ਡੁਲਾ’ਤ੍ਯਾਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ.
ਤਣ੍ਡੁਲਸਦ੍ਦੋਤਿ ਉਪਮੇਯ੍ਯਭੂਤਤਣ੍ਡੁਲਸਦ੍ਦੋ, ਤਣ੍ਡੁਲਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦਬ੍ਬੇ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨੋ ਨਤੁ ਭਵਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਦਬ੍ਬੇਤਿ ਤਣ੍ਡੁਲਦਬ੍ਬੇ ਫਾਲਦਬ੍ਬੇ ਚ.
ਉਪਮਾਨੋਪਮੇਯ੍ਯਸਾਧਾਰਣਸੂਰਤ੍ਤਾਦਿਧਮ੍ਮਵਚਨਾਪ੍ਪਯੋਗੇਤਿ ਉਪਮਾਨੋਪਮੇਯ੍ਯਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣੋ ਯੋ ਵਿਸਾਰਦਤ੍ਤਾਦਿਧਮ੍ਮੋ ਤਬ੍ਬਚਨਸ੍ਸ ‘ਮੁਨਿ ਅਯਂ ਸੀਹੋ ਵਿਯ ਵਿਸਾਰਦੋ’ਤ੍ਯਾਦੋ ਵਿਸਾਰਦਾਦਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਪ੍ਪਯੋਗੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਕੇਸਞ੍ਚਿਤਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ, ਵਿਸੇਸ੍ਸਤ੍ਤਮੇਵ ਫੁਟਯਤਿ. ‘ਤਥਾ ਚੇ’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ, ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਾਨਂ ਯਥਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਨਿਚ੍ਚਂ ਸੀਹਾਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸ੍ਸਤਾਯੇਵ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਨਿਪਾਤਤ੍ਤਾਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਤਿ ਭਾਵੋ, ਉਪਪਤ੍ਯਨ੍ਤਰਮਾਹ-‘ਵਿਸੇਸਨਸ੍ਸੇਵੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਦਿਪਿ ਸੀਹੋ ਵਿਸੇਸਨਮੇਵ ਨ ਵਿਸੇਸ੍ਸਂ, ਤਥਾਪਿ ਬਹੁਲਾਧਿਕਾਰਾ ਵਿਸੇਸਨਸ੍ਸਾਪਿ ਪਰਨਿਪਾਤੋਤਿ ਭਾਵੋ.
ਅਥਾਤ੍ਰਾਪਿ ਵਿਸੇਸਨਨ੍ਤੇਵ ਸਮਾਸਪ੍ਪਟਿਪਾਦਨੇ’ਮੁਨਿ ਅਯਂ ਸੀਹੋਵ ਵਿਸਾਰਦੋ’ਚ੍ਚਾਦੋ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋਵ ਸਮਾਸਾਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਪਿ ਉਪਮਾਨੋ ਪਮੇਯ੍ਯਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਵਿਸਾਰਦਤ੍ਤਾਦਿਧਮ੍ਮਵਚਨਾਪ੍ਪਯੋਗੇ ਸਤਿ ਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗਾਭਾਵਤ੍ਥਂ ਵਚਨਮਾਰਬ੍ਭਨੀਯਨ੍ਤਿ ਚੋਦੇਤਿ ‘ਨਨੁਚੇ’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ, ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗੇ ਸਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਸਮਾਸਾਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਤਿ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾਮਞ੍ਞਪ੍ਪਯੋਗਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਸਮਾਸਵਾਕ੍ਯੇ ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨਸ੍ਸ ਸੂਰਤ੍ਤਾਦਿ(ਨੋ), ਅਪ੍ਪਯੋਗਤ੍ਥਂ, ਤਥਾ ਹਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਸਾਮਞ੍ਞਸਦ੍ਦਪ੍ਪਯੋਗੇ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਸਮਾਸਾਸਬ੍ਭਾਵਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਸ੍ਸਾਨਾਰਬ੍ਭਨੀਯਭਾਵਂ ਸਾਧੇਤਿ.
ਵਿਸੇਸਾਨਨ੍ਤਬ੍ਭਾਵਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਮਾਸੇ ਅਨ੍ਤੋਭਾਵੇਪਿ ਤਿਖੀਣਤ੍ਤਾਦਿਤੋ ਵਿਸਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸੂਰਸ੍ਸਾਦਿਵਚਨੀਯਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਸਮਾਸੇ ਅਨਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਸਾਪੇਕ੍ਖਮਸਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ. ਅਥੇਤਿ ‘ਸਚ੍ਚਮੇਤ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਂ ਪਰਵਚਨਮਾਸਙ੍ਕਿਯ ਵਦਤਿ, ਏਵਮਾਦਿਸਿਜ੍ਝਨਤ੍ਥਂ ਸਮਾਸੋਤਿ (ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ) ਆਰਬ੍ਭਨੀਯਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
ਪਧਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ‘ਰਞ੍ਞੋਪੁਰਿਸੋ-ਭਿਰੂਪੋ’ਤੇਤ੍ਥ ਅਭਿਰੂਪਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਤੇਨੇਵਾ [ਵਿਸੇਸਨਂ ਤੇਨੇਵਾ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਪ੍ਪਧਾਨਂ, ਸਮਾਸਾਵਯਵਭੂਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਪਤਿ ਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵੇਨਾਵਿਫਲਿਤਸਕਤ੍ਥਤਾਯ ਪਧਾਨਭੂਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ‘ਰਾਜਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੀਯਸ੍ਸ ਗੇਹ’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.
ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਗੇਹਮ੍ਪਤਿ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨਾਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤੇਪਿ ਰਾਜਾਨਮ੍ਪਤਿ ਪਧਾਨਭੂਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸਾਪਿ ਸਮਾਸੋ ਹੋਤੇਵ. ਇਦਞ੍ਚਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ਵਚਨਾਰਮ੍ਭਪ੍ਪਯੋਜਨਞ੍ਚ, ਕਾਰਣਮਾਹ- ‘ਗਮਕਤ੍ਤਾ’ਇਚ੍ਚਾਦਿ.
ਗਮਕਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹਵਾਕ੍ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਤੀਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ਗਮਕਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਮਾ, ਨਚੇਹ ਗਮਕਤ੍ਤਮਤ੍ਥੀਤਿ ‘ਮੁਨਿ ਸੀਹੋਵ ਸੂਰੋ’ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਤੁ ਵਾਕ੍ਯਤੋ ਯੋਤ੍ਥੋ ਪਤੀਯਤੇ, ਨਾਯਂ ‘ਮੁਨਿ ਸੀਹੋ ਸੂਰੋ’ਤ੍ਯਤੋ ਗਮ੍ਯਤੇਤਿ ਗਮਕਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥੀ-ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਥਾਹਿ ਮੁਨਿਸੀਹਸਦ੍ਦੇਨੇਵੋ ਪਮਾਨੋਪਮੇਯ੍ਯਭਾਵਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਾਰਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵੇਨੇਵੋਪਾਦਾਨਤੋ ਵਿਸਾਰਦਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਭਾਵੋ.
ਅਪਵਗ੍ਗੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਵਾਕ੍ਯਮੇਵੇਤਿ ਏਵਕਾਰੇਨ ਬ੍ਯਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮਤ੍ਥਮ੍ਪਦਸ੍ਸਯਮਾਹ- ‘ਵੁਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤੀ’ਤਿ ਬਹੁਲਾਧਿਕਾਰਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨਨੁ ਚਾਤ੍ਰ ਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵਾਸਮ੍ਭਵਾਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਚੋਦੇਤਿ. ‘ਨਨੁਚੇ’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ.
ਪੁਣ੍ਣਤਾਬ੍ਯਭਿਚਾਰਾਤਿ ਪੁਣ੍ਣਤਾਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਬਾਲਾਦਿਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਵਿਨਾਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰੀ ਹਿ ਵਿਸੇਸ੍ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਯਥਾ ਨੀਲਤਾਯੁਪ੍ਪਲਂ, ਪਰਿਹਰਤਿ ‘ਨੇਦਮਤ੍ਤਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਮਨ੍ਤਾਣਿਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੇਕਤ੍ਤਾਤਿ ਕੇਵਲਂ ਮਨ੍ਤਾਣਿਯਾ ਪੁਤ੍ਤੋ ਪੁਣ੍ਣੋਯੇਵਾਤਿ ਅਭਾਵਾ ਤੇਸਂ ਬਹੁਭਾਵਤੋ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਹਸ੍ਸ ਪਤਯੋਤਿ ਗਹਪਤੀਨਂ ਬਹੁਤ੍ਤਂ ਪਾਕਟਮੇਵ.
ਵੁਤ੍ਤਿਯੇਵੇਤਿ ਏਵਕਾਰੇਨ ਬ੍ਯਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮਤ੍ਥਮਾਹ-‘ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੀ’ਤਿ. ਵਿਸਿਟ੍ਠਜਾਤਿਵਚਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪਜਾਤਿਯਾ ਲੋਹਿਤਸਾਲਿਜਾਤਿਯਾ ਚ ਵਿਸਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ.
ਤਚ੍ਛਕੋ ਸਪ੍ਪੋਤਿ ਬ੍ਯਾਖ੍ਯੇਯਮੁਪਨਿਕ੍ਖਿਪ੍ਪਚੋਦਯਮਾਹ- ‘ਨਨੁ ਚੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ. ਤਚ੍ਛਕਭਾਵਾਨਪੇਤੋਤਿ ਬਾਲਯੁਵਤ੍ਤਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਤਚ੍ਛਕਭਾਵਤੋ ਅਬ੍ਯਾਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਥਿਨਾਮਧੇਯ੍ਯੋਤਿ ਤਚ੍ਛਕੋ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਤਨ੍ਨਾਮੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਿਰਿਯਾਸਦ੍ਦੋਤਿ ਤਚ੍ਛਤੀਤਿ ਤਚ੍ਛਕੋਤਿ ਏਵਂ ਕਿਰਿਯਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਤੇਨੋਪਾਦਿਨ੍ਨੋ ਵਡ੍ਢਕੀਵਾਚੀ ਤਚ੍ਛਕਸਦ੍ਦੋ, ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਤੇ ‘‘ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਸਬ੍ਭਾਵਾ ਸਮਾਸੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾ ਸਤਿ ਕਿਮਿਦਂ ਪਚ੍ਚੁਦਾਹਰਣਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਰ ਕੇਨਚਿ ਨ ਨਾਮਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸੇਤ੍ਯਾਦਿ ਨੋਪਜਾਯਤੇਵਾਤ੍ਯੇਤਦਵਸਾਨਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਮਨੁਦ੍ਯਤਂ ਨਿਰਾਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਆਹ-‘ਯੋਪਾ ਹੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ.
ਇਮਸ੍ਸਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਚ੍ਛਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਤ੍ਥਵਿਸਯਾਪੇਕ੍ਖਾਯਾਭਾਵਤੋ ਵਿਸੇਸ੍ਸਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਪਚ੍ਚੁਦਾਹਰਣਮਿਦਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਕਸ੍ਮਾ ਅਯੁਤ੍ਤਮਿਚ੍ਚਾਹ-‘ਯਤੋ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਨਾਮਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾਵਾਚਿਨੋ ਚ ਅਤ੍ਥਾਭਿਧਾਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਤੁਲ੍ਯਂ ਵਾ ਨ ਵਾ, ਅਵਯਵਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਸਮੁਦਾਯਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿ ਬਲਵਤਿ ਵਾ ਨਵੇਤ੍ਯੇਤਂ ਵਿਚਾਰੇਤੁਂ ਯਤੋ ਨਾਧਿਕਤਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਕਿਞ੍ਚਰਹਿ ਅਧਿਕਤਨ੍ਤ੍ਯਾਹ- ‘ਅਪਿਤ੍ਵਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਤਚ੍ਛਕਸਦ੍ਦੋਨੇਕਤ੍ਥਵੁਤ੍ਤਿ ਨਾਨੇਕਤ੍ਥੋਤਿ ਵਿਚਾਰੇਤੁਮਧਿਕਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਤੇ- ‘‘ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵਚਿਨ੍ਤਾਯਂ ਸਦ੍ਦਾਨਮਤ੍ਥਾਭਿਧਾਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯਚਿਨ੍ਤਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੇ ‘ਸਤਿ ਸਮ੍ਭਵੇ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰੇ ਚ ਵਿਸੇਸਨਂ ਸਾਤ੍ਥਕਂ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਂ ਮਗ੍ਗੀਯਤੇ, ਨਾਸਮ੍ਭਵੇ ਨਾਬ੍ਯਭਿਚਾਰੇ ਯਥਾ ਸੀਤਂ (ਹਿਮਂ) ਉਣ੍ਹੋਗ੍ਗੀਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਬ੍ਯਭਿਚਾਰਚਿਨ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵਚਿਨ੍ਤਾਯਮੁਪਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਚ੍ਛਕਸਦ੍ਦੋ-ਨੇਕਤ੍ਥਵੁਤ੍ਤਿਵਾ ਨ ਵੇਤ੍ਯੇਤਦੇਵ ਵਿਚਾਰੇਤੁਮਧਿਕਤਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵੇ ਸਮਾਸੋ ਹੋਤੇਵਾ’’ਤਿ, ਯਦਿਪਿ ਨਾਮਧੇਯ੍ਯਕਿਰਿਯਾਵਾਚੀਨਮਤੁਲ੍ਯਮਤ੍ਥਾਭਿਧਾਨਂ ਸਮੁਦਾਯਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਚ ਬਲਵਤਿਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨਨਯੇਨ ਸਮਾਸਸਬ੍ਭਾਵਾ ਨ ਕਾਚਿ ਹਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ- ‘ਏਤ੍ਥ ਚਾ’ਤਿਆਦਿ.
ਏਤ੍ਥਚਾਤਿ ਕੇਚਿ ਪਕ੍ਖੇ ਚ, ਕਞ੍ਚਿ ਪੀਲ਼ਮਾਵਹਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕੁਤੋਚ੍ਚਾਹ ‘ਤਥਾਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ. ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਤੇ- ‘‘ਯਦੀਪਿ ਸਮੁਦਾਯਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਸਤਿ ਕਿਰਿਯਾਸਦ੍ਦਤ੍ਥਵਿਸਯਾਪੇਕ੍ਖਾ ਨੋਪਜਾਯਤੇ, ਤਥਾਪਿ ਨਾਮਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸੇਵ ਤਚ੍ਛਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਪ੍ਯਨੇਕਤ੍ਥਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਮਤ੍ਥੇਵ… ਸਪ੍ਪਵਿਸੇਸੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਚ ਤਨ੍ਨਾਮਕੇ ਨਾਮਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਤਚ੍ਛਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਾ(ਤਿ) ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਸਮਾਸਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਤਦਵਤ੍ਥੋ ਯੇਵਾ’’ਤਿ, ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਪ੍ਪਵਿਸੇਸਸ੍ਸੇਵ ਤਚ੍ਛਕਸਦ੍ਦੋ ਨਾਮਧੇਯ੍ਯਮਪਿਤੁ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ. ਤਚ੍ਛਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਨੇਕਤ੍ਥਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤੇਪਿ ਨ ਸਮੁਦਾਯਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਅਵਯਵਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧੀਬਾਧਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ- ‘ਨਚਾ’ਤਿਆਦਿ. ਚੋ-ਵਧਾਰਣੇ, ਕੁਤੋਚ੍ਚਾਹ ‘ਕਿਰਿਯੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ. ਕਮੇਨਤ੍ਥਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧੀਤਿ ਯਂ, ਏਤਮ੍ਪਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਪਸਿਜ੍ਝਨਂ, ਕਮੇਨਾਤਿ ਬਾਧਾਭਾਵਤੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਚੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ… ਕਿਮ੍ਪਟਿਵਿਹਿਤਂ ਸਿਯਾ ਪਰਿਹਟਂ ਸਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ‘ਤਚ੍ਛਕੋ ਸਪ੍ਪੋ’ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਦਾਹਰਣਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ… ਤਚ੍ਛਕਸਪ੍ਪੋਤਿ ਸਮਾਸਸਬ੍ਭਾਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਨੇਦਮੇਵਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਯਦਾ ਚਰਤਿ ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵਸਮ੍ਭਵੋ, ਤਦਾ ਕਥਂਤ੍ਯਾਹ- ‘ਯਦਾ ਵਿਸੇਸਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ. ਤਦਾਪਿ ਕਥਂ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਮਿਚ੍ਚਾਹ- ‘ਇਦਞ੍ਚੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ. ਬਹੁਲਂਵਚਨਤੋਯੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਕਮ੍ਮਨਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਂ ਛਟ੍ਠੀ. ਅਵਚ੍ਛੇਦਕਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਤ੍ਤੁਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕਾਲ਼ਸ੍ਸਾਤਿ ਕਤ੍ਤਰਿ ਭਾਵਯੋਗੇ ਛਟ੍ਠਿਯਾ ਅਜ੍ਝਾਹਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਤ੍ਤਾਪਨ੍ਨੇਹਿ ਦੁਤਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਜੀਵਿਕਮ੍ਪਤ੍ਤੋ ਜੀਵਿਕਾ ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਸਮਾਸੋ ‘ਕਾਰਕਂ ਬਹੁਲ’’ਨ੍ਤੇਵ (ਚਂ-੨-੨-੧੯) ਵਿਹਿਤੋ ਦੁਤਿਯਨ੍ਤੇਨ ਤੁ ਤੇਸਂ ਸਮਾਸਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਂ ਕਤਂ ਪਰੇਹਿ, ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਤੇਸਮਿਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮਾਸੇਨੇਵ, ਕਾਰਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ, ਤਥਾ ਮਾਸੋ ਜਾਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹੇ ਪਰਿਮਾਣਿਵਾਚਿਨਾ ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤੇਨ ਪਰਿਮਾਣਵਚਨਾਨਂ ਕਾਲਸਦ੍ਦਾਨਂ, ਤਦਾਹ- ‘ਪਤ੍ਤਾਪਨ੍ਨਾਨ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਪਰਿਮਾਣਂ ਮਾਸਾਦਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਤਮਸ੍ਸਤ੍ਥੀਤਿ ਪਰਿਮਾਣੀ ਜਾਤਾਦਿ.
ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਮਾਸੋ ਪਰਿਮਾਣਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਤ੍ਤਾ, ਜਾਤੋ ਪਰਿਮਾਣੀ ਪਰਿਚ੍ਛੇਜ੍ਜਤ੍ਤਾ, ਪਤ੍ਤਾ ਜੀਵਿਕਾਨੇਨਾਤਿ [ਪਤ੍ਤੋ ਜੀਵਿਕਨ੍ਤਿ ਪਾਠੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ] ਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਂ ਯੋ-ਤ੍ਥੋ ਸੋ- ਞਾਪਦਤ੍ਥਸਮਾਸੇਪ੍ਯਤਿਨ੍ਨੋ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾਭੇਦਮਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਬ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਕਾਮੋ ਆਹ- ‘ਵਾਨੇਕਞ੍ਞਤ੍ਥੇ ਇਚ੍ਚੇਵਾ’ਤਿਆਦਿ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਸਮਾਸੇ ਕਤੇ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਭਾਸਿਤੇ’’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ (੩-੬੭) ਪੁਮ੍ਭਾਵੋ. ਮਾਸੋ ਜਾਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਂ ਯੋ-ਤ੍ਥੋ, ਸੋ-ਞ੍ਞਤ੍ਥਸਮਾਸੇਪ੍ਯਭਿਨ੍ਨੋ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾਭੇਦ ਮਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ- ‘ਯਸ੍ਸ ਜਾਤਾਦਿਨੋ’ਚ੍ਚਾਦਿ.
ਜਾਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸਤ੍ਥਮਾਹ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ, ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣੋਤ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਇਮਿਨਾ ਚ ਮਾਸੋ ਜਾਤੋ-ਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਯਦਿ ਮਾਸੋ ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਜਾਤਾਦਿਨੋ ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣੋ ਨ ਭਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤ੍ਤਤ੍ਤਵਨ੍ਤੂਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਸਞ੍ਞਂ ਵਿਧਾਯ ਤਦਨ੍ਤਸ੍ਸਞ੍ਞਤ੍ਥਸਮਾਸੇ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ (੨-੨-੩੬) ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਪੁਬ੍ਬਨਿਪਾਤੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਦਾਹ- ‘ਨਚੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਪੁਬ੍ਬਨਿਪਾਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਨਚ ਸਿਯਾਤਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕੁਤੋਚ੍ਚਾਹ- ‘ਜਾਤਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ. ਕੇਸਞ੍ਚਿਤਿ ਵਾਕ੍ਯਕਾਰਮਾਹ, ਨਚ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕਾਰਣਮਾਹ- ‘ਵਿਸੇਸਨ’ਮੇਚ੍ਚਾਦਿ, ਤਥਾਹਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵਿਸੇਸਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤੇ ਸਮਾਸਬ੍ਭਾਵਮਭਾਵੇ ਚਾਭਾਵਂ ਸਾਧੇਤਿ… ਛਟ੍ਠੀਸਮਾਸੇ ‘ਸਤਿ ਸਮ੍ਭਵੇ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰੇ ਚ ਵਿਸੇਸਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਕਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਾ.
ਅਵਚਨੇਪੀਤਿ ਨਿਯਮਵਚਨੇ (ਅ)ਸਤੀਪਿ, ਛਟ੍ਠੀਸਮਾਸਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਚਰਹਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਬ੍ਯਵਚ੍ਛੇਜ੍ਜ ਬ੍ਯਵਚ੍ਛੇਦਕਤ੍ਤਾਭਾਵੇਨ ਵਿਸੇਸਨਾਨਤ੍ਥਕ੍ਯਾ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ ਚੇ ਵਾਕ੍ਯੇਨਾਪਿ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ- ‘ਵਾਕ੍ਯਂ ਤ੍ਵਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ. ਅਯਮ੍ਪਨ ਵਿਸੇਸਨਸਮਾਸੋ ਪਰੇਹਿ ਕਮ੍ਮਧਾਰਯੋਤਿ ਞਾਯਤਿ… ਯਥਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਿਰਿਯਂ ਪਯੋਜਨਞ੍ਚ ਧਾਰੇਤਿ ਏਵਮਯਂ ਸਮਾਸੋ ਕਮ੍ਮਮਿਵ ਦ੍ਵਯਂ ਧਾਰਯਤੀਤਿ.