ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ

ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ ਪਞ੍ਚਿਕਾ ਟੀਕਾ

ਸਾਰਤ੍ਥਵਿਲਾਸਿਨੀਨਾਮ

ਪਞ੍ਚਿਕਾਟੀਕਾ

ਪਣਾਮਾਦਿਕਥਾ

ਵਿਜ੍ਜਾਧਨਸ੍ਸ ਸਮਨੁਸ੍ਸਰਣਮ੍ਪਿ ਯਸ੍ਸ,

ਪਞ੍ਞਾਵਿਸੁਦ੍ਧਰਤਨਾਨਯਨੇਕਹੇਤੁ;

ਤਂ ਧਮ੍ਮਰਾਜਮਮਲੁਜ੍ਜਲਕਿਤ੍ਤਿਮਾਲਂ,

ਸਾਮੋਦਮਾਦਰਮਯੇ ਹਦਯੇ ਨਿਧਾਯ.

ਲਦ੍ਧਮ੍ਮਹੋਦਯ ਮਹਾਦਯ (ਸਮ੍ਪਸਾਦਾ) [ਜਪਸੋ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)],

ਸਕ੍ਕਾ(ਦਿ) ਸਕ੍ਕਤਗੁਣਂ ਰਤਨ (ਦ੍ਵਯਞ੍ਚ) [ਤ੍ਤਯਤਾ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)];

(ਯਾਪਞ੍ਚਿਕਾ) ਗੁਰੁਵਰਪ੍ਪ(ਭਵਾਤ੍ਯਗਾਹਾ) [ਹਪਾ ਤ੍ਯ ਗਾਯਾ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)],

ਤਂ ਸਾਧੁ ਸਿਸ੍ਸਜਨ ਮਜ੍ਜਵਗਾਹ ਯਾਮ.

ਜਯਤੀਹ ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ, ਸੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਯਨੋ ਮੁਨਿ;

ਯਸ੍ਸ ਸਾਧੁਗੁਣੁਬ੍ਭੂਤ,ਕਿਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਤ੍ਥਟਾ.

ਇਚ੍ਚੇਵ ਮਨਵਸੇਸ ਮਤ੍ਤਨੋ ਭਯਾਦ੍ਯੂਪਦ੍ਦਵੋਪਘਾਭਕਰਸਾਮਤ੍ਥਿਯ ਯੋਗੇਨ ਸਕਲਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਯਨ੍ਤਰਾਯ ਨਿਵਾਰਣ ਮਧਿਪ੍ਪੇਤਸਿਦ੍ਧਿ ਵਿਸੇਸ ਮਭਿਕਙ੍ਖਿਯ ਰਤਨਤ੍ਤਯ ਵਿਸਯਭੂਤਂ ਤਂਸਾਧਨੇ ਕਨ੍ਤਨਿਦਾਨ ਭੂਤਸ੍ਸ ਆਲੋਕਿਯਯਾਤਿਸਯਗੁਣਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਹਤੋ ਪ੍ਯਤਿਮਹਨੀਯਸ੍ਸ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਸਾਦਾਨੁਰੂਪਂ ਪੂਜਾਵਿਸਯਂ ਤਦਨੁਸ੍ਸ(ਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ) ਗੁਰੁਸਨ੍ਨਿਯੋਗਮਨੁਟ੍ਠਾਤੁਂ–

ਕਿਨ੍ਤੇਹਿ ਪਾਦਸੁਸ੍ਸੂਸਾ, ਯੇਸਂ ਨਤ੍ਥਿ ਗੁਰੂਨਿਹ;

ਯੇ ਤਪ੍ਪਾਦਰਜੋਕਿਣ੍ਣਾ, ਤੇਵ ਸਾਧੂ ਵਿਵੇਕਿਨੋਤਿ.

ਵਚਨਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਰੁਪੂਜਾ ਪੁਰਸ੍ਸਰਂ ਪਞ੍ਚਿਕਾਵਿਵਰਣਂ ਪਥਿ’ਯਾ ਪਞ੍ਚਿਕਾ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਤਪਟਿਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਤਿ ਮਹਾਦਯੋਤਿਆਦਿਨੋ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਧੁਜਨਵਣ੍ਣਨਂ ਵਣ੍ਣਨਮਾਰਭਿਸ੍ਸਾਮ.

ਨਨੁ ਚ ਵੁਤ੍ਤਿਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਕਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋ-ਯਮਾਚਰਿਯੋਤਿ ਕਥਮਿਹਾਨਧਿਕਤੇ ਮਹਾਦਯੋਤਿਆਦਿਕੇ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਰਤਨਤ੍ਤਪ੍ਪਣਾਮਗਨ੍ਥਕਤ੍ਤੁਗਨ੍ਥਨਿਸ੍ਸਯਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਫਲਅਭਿਧੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤ- ਪਯੋਜਨਸੋਤੁਜਨਸਮੁਸ੍ਸਾਹਨਾਨਂ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤਤ੍ਥ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪ੍ਪਣਾਮ ਕਰਣਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰਾਪੁਞ੍ਞਵਿਘਾਤਕਰਪੁਞ੍ਞਵਿਸੇਸੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਕਤ੍ਤੁ ਮਿਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨਂ ਪਰਿਸਮਾਪਨਤ੍ਥਂ. ਵਚੀਪਣਾਮੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸੋਤੂਨਮ੍ਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਨਿਪ੍ਫਾਦਨਕੋ ਆਚਰਿਯੇਨਾਪ੍ਯਯ ਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਯੇਵ’ਤਤ੍ਥ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪ੍ਪਣਾਮਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ, ਵਾਚਸਿਕਸਤ੍ਥਾਧਿਕਾਰਤੋਪਿ ਵਚੀਪਣਾਮੋਤਿ ਕਾਯਪ੍ਪਣਾਮੋ ਮਨੋਪਣਾਮੋ ਚ. ਨ ਕਤੋ, ਗਨ੍ਥਕਤ੍ਤੁਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਂ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਪਮਾਣ ਭਾਵਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਂ, ਗਨ੍ਥਨਿਸ੍ਸਯਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਤ੍ਤਨਿਯਭਾਵਸਨ੍ਧਸ੍ਸਨੇਨ ਤਬ੍ਬਿਸੁਦ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਫਲਦਸ੍ਸਨਂ ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਕਜਨਨਿਸੇਧਾਯ, ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਯਯੋਜਨਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਂ ਵੀਮਂਸਾਪੁਬ੍ਬਕਾਰੀਨਂ ਪਯੋਜਨੋ ਪਾਲਮ੍ਭਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਸਤ੍ਥੇ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸੋਤੁਜਨਸਮੁਸ੍ਸਾਹਨਂ (ਕਤ੍ਵਾ) ਆਦਰੇਨ ਗਨ੍ਥੇ ਪਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ, ਯਦਾਹੁ –

ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ, ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾਪਿ ਚ ਕਸ੍ਸਚਿ;

ਕੇਨੇਤਂ ਗਯ੍ਹਤੇ ਤਾਵ, ਯਾਵ-ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਯੋਜਨਂਤਿ.

ਨਨੁ ਸਤ੍ਥਪ੍ਪਯੋਜਨਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਇਦਮਸ੍ਸ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਯਤੋ–

ਸਿਦ੍ਧਪ੍ਪਯੋਜਨਂ ਸਿਦ੍ਧ,ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਸੋਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ;

ਸੋਤਾਦੋ ਤੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਸਪ੍ਪਯੋਜਨੋਤਿ.

ਤਤ੍ਰੇਦਮੁਤ੍ਤਰਂ–

ਸਤ੍ਤਂ ਪਯੋਜਨਞ੍ਚੇਵ, ਉਭੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨਿਸ੍ਸਯਾ;

ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਨ, ਭਿਨ੍ਨੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਪਯੋਜਨਾਤਿ.

ਪਯੋਜਨਪ੍ਪਯੋਜਨਮ੍ਪਨ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਲਦ੍ਧਬ੍ਬਂ ਸਯਮਾਚਰਿਯੇਨ ‘‘ਕੋ ਪਨ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਅਜਾਨਨੇ ਦੋਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਥ‘ਮਹਾਦਯੋ’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਗਾਥਾਦ੍ਵਯੇਨ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪਣਾਮੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ‘ਯੋ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੇਸੂ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਗਨ੍ਥਕਤ੍ਤਾ, ‘ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਗਨ੍ਥਨਿਸ੍ਸਯੋ, ‘ਸਙ੍ਖੇਪਨਯੇਨਾ’ਤਿਚ ‘ਸਾਰਭੂਤਂ ਵਿਪੁਲਤ੍ਥਗਾ ਹਿਂ ਅਨਾਕੁਲ’ਨ੍ਤਿ ਚ ਇਮੇਹਿ ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਫਲਂ ਸੋਤੁਜਨਸਮੁਸ੍ਸਾਹਨਞ੍ਚ, ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਪ੍ਪਯੋਜਨਮ੍ਪਨ‘ਸਂਵਣ੍ਣਨ’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥ ਬ੍ਯਪਦੇਸੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣੀਯਤਿ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥੀਯਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਮ੍ਪਨ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਕਥਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨੁਸਾਸਨਸਤ੍ਥਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤਾ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯੋ ਨਾਮ ਸਮੁਦਿਤੇਨ ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਚਨੀਯਤ੍ਥੋ ਤਂ [ਵਚਨੀਯਤ੍ਥੋਤਿ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਵੁਤ੍ਤਸਦ੍ਦਾਨੁਸਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤਪਯੋਜਨਮੇਵਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਮੁਦਾਯਤ੍ਥੋ.

ਅਯਮ੍ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਵਯਵਤ੍ਥੋ-ਯੋਤਿ ਅਨਿਯਮਵਚਨਂ ਧਮ੍ਮਰਾਜਸਦ੍ਦਾ ਪੇਕ੍ਖਾਯ ਚੇਤ੍ਥ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਤਾ, ਤੇਨੇਤ੍ਥ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਗੁਣਵਿਸੇਸਾ ਧਾਰਪੁਗ੍ਗਲਵਿਸੇਸਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਦਯਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਸੁਖਂ ਦਦਾਤਿ, ਦਯੀਯਤਿ ਵਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੇਹਿ ਗਮਿਯ(ਤਿ ਸ) ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤੀਯਤਿ, ਦਯਤਿ ਵਾ ਪਰਦੁਕ੍ਖਂ ਹਿਂਸਤਿ, ਦਯਤਿ ਵਾ ਪਰਦੁਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਤਂਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਦਯਖੇਦਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਦਯਾ, ‘‘ਦਯ=ਦਾਨਗਤਿ ਹਿਂਸਾਦਾਨੇਸੁ’’ ਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਯਮਣਤ੍ਤਿਕਯਕ੍ਯਾਚੇ’’ਤਿ (੫-੪੯) ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ, ਵਿਸਯਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਮਹਤੀ ਪਸਤ੍ਥਾ ਵਾ ਦਯਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਾਦਯੋ, ਵਿਸੇਸਨ ਸਮਾਸੇ ‘‘ਸਦ੍ਧਾਦਿਤ੍ਵ’’ (੪-੮੪) ਵਕ੍ਖਮਾਨਪਾਰਮਿਤਾਸਮ੍ਭਰਣਦੁਕ੍ਖਾਨੁਭਵ ਨਾਨਮਿਦਂ ਹੇਤੁਵਚਨਂ, ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸੇਹਿ ਜਨਿਤਾਤਿ ਜਨਾ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ, ਇਮਿਨਾ ਖੀਣਾਸਵਾਪਿ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸੁਖਵਿਹਾਰਸਙ੍ਖਾਤ ਹਿਤਸ੍ਸ ਦਾਨਤੋ, ਜਨਾਨਂ ਸਮੂਹੋ ਜਨਤਾ ਤਸ੍ਸਾ ਹਿਤਾਯ ਅਭਿਵਡ੍ਢਿਯਾ ਸਕਲਵਟ੍ਟ ਦੁਕ੍ਖਨਿਸ੍ਸਟਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਭਾਗਿਯਕਰਣਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਸ੍ਸਚ’ਸਮ੍ਪੂਰਯ’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ’ਦੁਕ੍ਖਮਨੁਭਵੀ’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸਮ੍ਬੋਧੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਂਸਦ੍ਦੋ ਸਾਮਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਂਸਯਮੇਵ ਅਨਞ੍ਞਬੋਧਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਬੁਜ੍ਝਤਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬੋਧਿ, ਸਂਪੁਬ੍ਬਾ ਬੁਧਧਾਤੁਤੋ ‘‘ਇ’’ਇਤਿ ਣ੍ਵਾਦਿ (ਕੋ) ਇਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਵਾਸਨਸਕਲਸਂਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਯਕਂ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞ੍ਞਾਣਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਪਾਪਯਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਾਪਕਂ, ਸਮ੍ਬੋਧਿਯਾ ਸਮ੍ਪਾਪਕਨ੍ਤਿ ਛਟ੍ਠੀਸਮਾਸੋ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਧਮ੍ਮਸਦ੍ਦੇਨੇਤ੍ਥ ਪਾਰਮਿਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਮਹਾਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾਦਯੋ ਚ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤੇਪਿ ਹਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬੋਧਿ ਸਮ੍ਪਾਪਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯਯੋਗੇਨ ਪਰੇਪਿ ਧਾਰੇਨ੍ਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ‘ਧਰ=ਧਾਰਣੇ’ਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ਖੀਸੁ, ਵਿਯਾਦਿਸੁਤ੍ਤੇਨ ਣ੍ਵਾਦਿ(ਕੋ) ਮਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ, ਧਮ੍ਮਾਨਂਜਾਤਂ, ਧਮ੍ਮਾਏਵਵਾ ਜਾਤਂ, ਸਮ੍ਬੋਧਿਸਮ੍ਪਾਪਕਞ੍ਚ ਤਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਚੇਤਿ ਵਿਸੇਸਨਸਮਾਸੋ, ‘ਸਮ੍ਪੂਰਯ’ਨ੍ਤਿ ਮਸ੍ਸੇਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਸਮ੍ਪੂਰਯਨ੍ਤਿ ਪਯੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋਗਾ ਦੀਪਙ੍ਕਰ (ਪਾਦ)ਮੂਲੇ ਹਤ੍ਥੋਪਗਤਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਹਾਯ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਰੁਣਾਗੁਣਯੋਗਸੀਤਲੀਭੂਤਹਦਯਤਾਯ ‘‘ਕਥਨ੍ਨਾਮੇਤੇ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤ ਦੁਸ੍ਸਹਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖੋਪਗਤੇ ਸਤ੍ਤੇ ਤਂਮਹਾਦੁਕ੍ਖਾ ਮੋਚੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਨਿਸ੍ਸਰਣੇਕਹੇਤੁਤਾਯ ਸਮ੍ਮਾ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਗਮੇਨ੍ਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਹੇਤੁਯੇਵੇਦਮਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਭਵਨਸ੍ਸ, ਮਹਾਦਯਤਾ ਪਨਸ੍ਸ ਪਰਮ੍ਪਰਹੇਤੁ, ਦੁਟ੍ਠੁ ਖਨਤਿ ਕਾਯਿਕਂ ਅਸ੍ਸਾਦਨ੍ਤਿ’ਦੁਪੁਬ੍ਬਾ ਖਨਿਸ੍ਮਾ’ ‘‘ਕ੍ਵੀ’’ਤਿ (੫-੪) ਕ੍ਵਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਕਾਯਿਕਦੁਕ੍ਖ ਵੇਦਨਾ, ਕੀਦਿਸਨ੍ਤਿ ਆਹ-’ਅਨਨ੍ਤਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ, ਸਭਾਵਵਚਨੋ ਯਂ ਰੂਪਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਪਿਯਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਵਿਯ, ਤੇ ਚ ਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਾ (ਅਨਨ੍ਤਾ) ਅਨਨ੍ਤਕਾਰਣਾਨਂ ਵਸੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਨ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਸਭਾਵੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰੂਪਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵੀ ਵਿਨ੍ਦੀ, ਕਿਮਿਵਾਤਿ ਆਹ-‘ਸੁਖਂ ਵਾ’ਤਿ, ਸੁਟ੍ਠੁ ਖਨਤਿ ਕਾਯਿਕਂ ਆਬਾਧਨ੍ਤਿ ਸੁਖਂ, ਇਵਸਦ੍ਦੋ ਸਧਮ੍ਮਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤੋਪਮਾਜੋਤਕੋ, ਸਧਮ੍ਮਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਉਪਮਾ, ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਉਪਮਾਨੋਪਮੇਯ੍ਯਾਨਂ, ਸਧਮ੍ਮਤ੍ਤਂ ਸਿਯੋ ਪਮਾ’’ਤਿ, ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਅਨਿਟ੍ਠਾਨੁਭਵਨਸਭਾਵਾਯਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਅਨੁਭਵਨਸਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਯੋਗਾ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕਸ੍ਸ ਸੁਖੇਨ ਸਦਿਸਤਾਪਤ੍ਤਿਹੋਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਤਂ ਸੁਖਮਿਵ ਵਿਨ੍ਦੀ’’ਤਿ. ਕਥਮਞ੍ਞਥਾ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਸਕਲਲੋਕਸ੍ਸ ਸਮੁਦ੍ਧਰਣਂ ਸਿਯਾਤਿ, ਅਥਵਾ ਸੁਖਮਿਵ ਸੁਖਂ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਨਞ੍ਞਵਿਨ੍ਦਿਯਮਪਿ ਤਾਦਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਕਲਲੋਕਹਿਤਾਵ ਹਿਤਮਨਤਾਯ ਵਿਨ੍ਦੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨਾਹ ‘ਅਖਿਨ੍ਨਰੂਪੋ’ਤਿ, ਅਖਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸ੍ਸਮਮਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਸਭਾਵੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹੋ.

ਤਂ ਧਮ੍ਮਰਾਜਨ੍ਤਿ ਯੋਤਿ ਅਨਿਯਮਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਗੁਣਵਿਸੇਸਾਧਾਰ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸਨਿਯਮਨਵਚਨਂ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਰਾਜਤਿ ਨੋ ਅਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਵਾ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਮਿਭਾਵੇਨ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਰਾਜਾ ਸਾਮੀਤਿ ਵਾ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਯਮਾਨੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋਵ ਤਤ੍ਥ ਰਾਜਤਿ ਦਿਪ੍ਪਤੀਤਿ ਵਾ, ਪਰੂਪਕਾਰਵਸੇਨ ਤਦਤ੍ਥਾਯੇਵ ਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਰਾਜੇਤਿ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ, ਤਂ ਧਮ੍ਮਰਾਜਂ ਨਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਨਮਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਕੀਦਿਸਨ੍ਤਿ ਆਹ-‘ਜਿਤਮਾਰਵੀਰਂ ਸੁਧਨ੍ਤ ਸੋਵਣ੍ਣਨਿਭ’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਾਰੋ ਚ ਸੋ ਵੀਰੋਚਾਤਿ ਮਾਰਵੀਰੋ ਜਿਤੋ ਵਿਦ੍ਤੇਧਸ੍ਤਬਲੋ ਮਾਰਵੀਰੋ ਨਾਤਿ ਜਿਤਮਾਰਵੀਰੋ, ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਮਚ੍ਚੁਕ੍ਖਨ੍ਧ ਮਾਰਾ-ਨੇਨ ਜਿਤਾ ਏਵ, ਤਥਾਪਿ ਵੀਰਸਦ੍ਦਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇਨ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਮਾਰੇ ਗਹਿਤੇ ਤਂਵਿਜਯਾ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਜਿਤਾ ਏਵ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ, ਸੁਟ੍ਠੁ ਧਨ੍ਤਂ ਧਮਿਤਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤਂ ਸੁਧਨ੍ਤਂ, ਸੁਵਣ੍ਣਮੇਵ ਸੋਵਣ੍ਣਂ, ਸੁਧਨ੍ਤ ਚ ਤਂ ਸੋਵਣ੍ਣਞ੍ਚ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਿਭਾ ਸੋਭਾ ਅਸ੍ਸੇਤਿ ਸਮਾਸੋ, ਅਥਵਾ ਸੁਧਨ੍ਤਞ੍ਚ ਤਂ ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਚੇਤਿ ਸਮਾਸੇ ਤਸ੍ਸਿਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਣੋ’’ਤਿ (੪-੩੪) ਣਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ‘‘ਮਜ੍ਝੇ’’ਤਿ (੪-੧੨੬) ਮਜ੍ਝਵੁਦ੍ਧਿਯਂ ਸੁਧਨ੍ਤਸੋਵਣ੍ਣਂ ਪਟਿਮਾਰੂਪਂ, ਤੇਨ ਨਿਭੋ ਸਦਿਸੋ, ਤਂ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ –

ਹੇਤੁ ਫਲਂ ਪਰਤ੍ਥੋ ਚ, ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਥੁਤਿਸਙ੍ਗਹੋ;

ਹੇਤੁ ਸਮ੍ਬੋਧਿਤੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਵ, ਯਮਞ੍ਞਂ ਤਤੋਪਰੀਤਿ.

ਵੁਤ੍ਤਹੇਤੁਫਲਸਤ੍ਤੋਪਕਾਰਵਸੇਨ ਬੁਦ੍ਧਰਤਨਸ੍ਸ ਥੁਤਿਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਪਣਾਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਧਮ੍ਮਰਾਜੇਨ ਤੇਨਾਪਿ ਪੂਜਨੀਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਰਤਨਸ੍ਸ ਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ‘ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਮੋਹਨ੍ਧਤਮਪ੍ਪਧਂਸਿ’ਨ੍ਤਿ ਆਹ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਸਦ੍ਦੋ ‘ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਨਮਿਤ੍ਵਾ’ਤਿ [ਨਮਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਨਮਸ੍ਸਨਕ੍ਰਿਯਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ, ਕਿਮ੍ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਆਹ, ‘ਮੋਹਨ੍ਧਤਮਪ੍ਪਧਂਸਿ’ਨ੍ਤਿ, ਮੁਯ੍ਹਤੀਤਿ ਮੋਹੋ=ਅਞ੍ਞਾਣਂ, ਅਨ੍ਧਯਤਿ ਸਮਤ੍ਥਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਪਰਿਹਾਨੇਨਾਤਿ ਅਨ੍ਧਂ, ਅਨ੍ਧਞ੍ਚ ਤਂ ਤਮਞ੍ਚੇਤਿ ਅਨ੍ਧਤਮਂ=ਬਾਲ਼੍ਹਤਿਮਿਰਂ, ਮੋਹੋਯੇਵ ਤਂਸਦਿਸਤਾਯ ਅਨ੍ਧਤਮਨ੍ਤਿ ਮੋ ਹਨ੍ਧਤਮਂ, ਤਂ ਪਧਂਸੇਤਿ ਪਕਾਰੇਨ ਨਾਸੇਤਿ ਸੀਲੇਨਾਤਿ ਮੋਹਨ੍ਧਤਮਪ੍ਪਧਂਸੀ, ਪਸਦ੍ਦਸ੍ਸਪਕਾਸਨਤ੍ਥਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਕਾਰਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਤੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਸਹ–

ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਾਦਯੋ ਮਗ੍ਗਾ,ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਤਪ੍ਫਲਾਨਿਚ;

ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਥ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਨਵਾਤਿ.

ਵੁਤ੍ਤਨਵਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮ੍ਮੋ ਗਹਿਤਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋਵ ਗਯ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਮੋਹਸ੍ਸੇਵ ਪਹਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨੇਤਰੇਸਨ੍ਤਿ ਤਮ੍ਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਂ, ਤਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਤਮ੍ਮੁਖੇਨੇਤਰੇਸਮ੍ਪਿ ਪਹਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਰਤਨਸ੍ਸ ਨਮਕ੍ਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਦਾਧਾਰਭੂਤਸਙ੍ਘਰਤਨਂ ਨਮਸ੍ਸਿਤੁਂ ‘ਸਙ੍ਘਂ ਤਥਾ ਸਙ੍ਘਟਿਤਂ ਗੁਣੇਹੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਤਥਾਸਦ੍ਦੋ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ ਵਾ, ਵਚੋਯੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵਾ, ਵਚੋਯੁਤ੍ਤਿਪਕ੍ਖੇ ਚ ਸਦ੍ਦੋ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬੋ, ਕਿਲੇਸਾਦਯੋ ਸਂਹਨਤਿ ਹਿਂਸਤੀਤਿ ਸਙ੍ਘੋ, ਸਂਪੁਬ੍ਬਤੋ ਹਨਤਿਸ੍ਮਾ ਕ੍ਵਿਮ੍ਹਿ ‘‘ਕ੍ਵਿਮ੍ਹਿ ਘੋਪਰਿਪਚ੍ਚਸਮੋ ਹੀ’’ਤਿ (੫.੧੦੦) ਹਨਸ੍ਸ ਘੋ, ਕਿਲੇਸਹਿਂਸਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਗੁਣੇਹੀਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ

ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਫਲੇਠਿਤਾ;

ਏਸ ਸਙ੍ਘੋ ਉਜੁਭੂਤੋ, ਪਞ੍ਞਾਸੀਲਸਮਾਹਿਤੋਤਿ.

ਵੁਤ੍ਤਅਟ੍ਠਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਗੁਣੇਹੀਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਹਿ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣੇਹਿ, ਸਙ੍ਘਟਿਤਨ੍ਤਿ ਸਂਹਤਂ.

ਏਵਮਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਗਨ੍ਥਪਰਿਸਮਾਪਨਤ੍ਥਮਨਨ੍ਤ ਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠਲੋਕਤ੍ਤਯਗ੍ਗਸੀਖਾਮਣਿਭੂਤਸ੍ਸ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਪਣਾਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਗਨ੍ਥ ਕਤ੍ਤਾਦਿਯਥਾਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥੋਪਦਸ੍ਸਨ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਮਤ੍ਤਨਾ ਸਮਾਰਭਿਤਬ੍ਬਂ ਗਨ੍ਥ ਕਰਣਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤੁਕਾਮੋ’ਯੋ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੇਸੂ’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਤ੍ਥ ‘ਯੋ’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ‘ਤਨ੍ਨਾਮਧੇਯ੍ਯੇਨਾ’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਏਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਇਦ੍ਧਾ ਵੁਦ੍ਧਾ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿ=ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾਦਯੋ ਲੋਕਿਯਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਚ ਸਾ ਏਤੇਸਮਤ੍ਥੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ, ਤੇਸੁ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੇਸੁ, ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤਾਨਂ ਮਹਾਸਾਵਕਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਮਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਮਹਤ੍ਤਂ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵਂ ਗਤੋ, ਤਨ੍ਨਾਮਧੇਯ੍ਯੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਧੇਯ੍ਯਮਸ੍ਸਾਤਿ ਤਨ੍ਨਾਮਧੇਯ੍ਯੋ, ਤੇਨ, ਤਪੋਧਨੇਨਾਤਿ ਮੁਨਿਨਾ, ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ- ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ’’ਤਿ ਭਗਵਤਾ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਨਾਮ ਯੋ ਦੁਤਿਯੋ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕੋ… (ਤੇਨ ਸਮਾਨਨਾਮਧੇਯ੍ਯੇਨਾਤਿ) ਤਮਪਦਿਸਨ੍ਤੋ-ਯਮਾਚਰਿਯੋ ਅਨੁਦ੍ਧਤਭਾਵੇਨ ਉਜੁਨਾਕ੍ਕਮੇਨ ਨਾਮਾਦਿਕਮਵਤ੍ਵਾ ਵਙ੍ਕਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋਤਿ ਨਾਮਂ ਮਹਾਸਾਮਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਰਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਾਲੋਚਿਤਪਞ੍ਞਾ ਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੋਪਕਾਰਿਤਾਦਿਞ੍ਚ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ‘ਯਂ ਰਚਿਤ’ਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਰਚਿਤਨ੍ਤਿ ਕਤਂ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਆਹ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥ’ਨ੍ਤਿ, ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਂ ਨਾਮ ਸੁਤ੍ਤ, ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਬ੍ਯਾਕਰਣਾਦ੍ਯਪਰਨਾਮਧੇਯ੍ਯਂ, ਸੁਤ੍ਤਂ(ਹਿ) ‘ਸਦ੍ਦਾ (ਲਕ੍ਖੀਯਨ੍ਤਿ) ਸਾਸੀਯਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਾਸੀਯਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਦਿਵਿਭਾਗਕਪ੍ਪਨਾਯ ਏਤੇਨਾ’ਤਿ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਚ ‘ਬ੍ਯਾਕਰੀਯਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਨਿਪ੍ਫਾਦਨਵਸੇਨ ਕਥੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾ’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪਰਮ੍ਪਨ ਵੁਤ੍ਯਾਦਿ ਤਦੁਪਕਰਣਭਾਵੇਨ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਂ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਂ ਬ੍ਯਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਅਨੁਨਨ੍ਤਿ ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਨਂ, ਅਸੇਸਲਕ੍ਖਿਯੋਪਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਰਸ੍ਸਾਭਾਵਾ ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਥਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਰਚਨਾਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਸੇਤਿ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਸ੍ਸ, ਵੁਤ੍ਤਿ ਚ ਸਮਾਸਾ ਕਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਵਰੀਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿ, ਸਮਸ੍ਸਤੇ ਸਙ੍ਖਿਪੀਯਤੀਤਿ ਸਮਾਸਾ.

ਤਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਾਪਿ, ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਦਵਸੇਨ ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਖਿਪਨਂ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਤਸ੍ਸ ਨਯੋ ਕਮੋ ਸਙ੍ਖੇਪਨਯੋ, ਤੇਨ, ਭੋਵਾਤਿ ਯੋ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਕਤ੍ਤਾ ਸੋ ਏਵ, ਇਦਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਰਚਨਾਨਨ੍ਤਰਮਵਸਰਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ, ਸਮਾਰਭੇਯ੍ਯ ਸਮ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਭਂ ਕਰੇਯ੍ਯ ਬਹੁਨ੍ਨਂ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਖਣਾਨਮਾਦਿਭੂਤਂ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਖਣਮਨੁਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ, ਸਂਵਣ੍ਣੀਯਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ, ਪਞ੍ਚੀਯਤਿ ਵਿਪਞ੍ਚੀਯਤਿ ਬ੍ਯਤ੍ਤੀ ਕਰੀਯਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਪਞ੍ਚਯਤੀਤਿ ਵਾ ਲਦ੍ਧਨਾਮਪਞ੍ਚਿਕਾ, ਤਂ.

ਏਵਮਤ੍ਤਨਾ ਕਰਣੀਯਸਤ੍ਥਮ੍ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ (ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ) ਪਰਤੋ ਚ ਘੋਸੋ (ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ) ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਵਨਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਸਾਸਨ (ਪ੍ਪਟਿ) ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸਾਸਨਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਬ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਤਂ ਸਵਨੇ ਸਾਧੁਜਨੇ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ‘ਤਂ ਸਾਰਭੂਤ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਤ੍ਥ ਤਨ੍ਤਿ ਯਸਦ੍ਦਵਿਰਹੇਪਿ ਅਧਿਕਤਤ੍ਤਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਤਂ ਸੁਣਨ੍ਤੂ’ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸਾਧੂਤਿ ਸਵਨਕ੍ਰਿਯਾਵਿਸੇਸਨਂ, ਅਤ੍ਥਾਨੁਰੂਪਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨੁਰੂਪਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਂਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਅਨਞ੍ਞਮਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸੁਣਨ੍ਤੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸੁਵਣ੍ਣਭਾਜਨੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸੀਹਵਸਾਵਿਯ ਅਵਿਨਸ੍ਸਮਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਹਦਯੇ ਠਪਨਵਸੇਨ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਸਵਨਮੇਵ ਹਿ ਸੋਤੂਨਮਤ੍ਥਾਵਹਂ ਹੋਤੀਤਿ, ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਸਵਨਕ੍ਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤਾਰੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਥਾ ਸਾਤਿਸਯਬ੍ਯਾਕਰਣਂ… ਤਥਾਵਿਧਾ ਏਵ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਸਾਧੁਕਂ ਸੋਤੁਕਾਮਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ, ਕਿਮ੍ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘ਸਾਰਭੂਤ’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਭੂਤਸਦ੍ਦੋ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਭੂਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਥੋ, ਫੇਗ੍ਗੁਤ੍ਤਾਭਾਵੇਨ ਅਪਰਿਚ੍ਚਜਨੀਯਤਾਯ ਸਾਰੋ ਥਿਰਂ ਸੋ ਅਤ੍ਥੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਾਰਾ ਚ ਸਾ ਭੂਤਾਚ, ਅਥ ਵਾ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਗੁਣਾਤਿਸਯਸਾਧਨੇਕਸਾਧਨਭਾਵਤੋ ਸੇਟ੍ਠਟ੍ਠੇਨ ਸਾਰਞ੍ਚ ਸਾ ਭੂਤਾਚਾਤਿ ਸਾਰਭੂਤਾ, ਤਂ ਗਨ੍ਥੋ ਯੇਵੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਿਤੋ, ਅਤ੍ਥੋ ਪਨ ਨਯਗ੍ਗਾਹਿਤਤਾਯਪਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋਯੇਵਾਤਿ ਵਿਪੁਲਂ ਅਤ੍ਥਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਵਿਪੁਲਤ੍ਥਗਾਹੀ, ਤਂ, ਵਿਧੀਯਮਾਨਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮਵਿਸੇਸੇਨ ਬ੍ਯਾਕੁਲਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮਸ੍ਸ ਨਿਰਸਨਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਆਕੁਲਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨਾਕੁਲਂ, ਤਂ, ਇਮਿਨਾ ਚ ਕਚ੍ਚਾਯਨਵੁਤ੍ਤਿਵਣ੍ਣਨਾਸੁ ਨ ਤਥਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਤਦੇਵਮਧਿਕਤਤ੍ਤਾਯੇਵਾਯਮਾਚਰਿਯੋ ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭੇ’ਮਹਾਦਯੋ ਯੋ’ਤਿਆਦਿਕੇ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਦਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਣ੍ਣਨੀਯਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸਾਦਿ ਭੂਤਂ ਵਾਕ੍ਯਮਨਧਿਕਤਪਰਿਹਾਰਮੁਖੇਨੇਵੋਪਨ੍ਯਸ੍ਯ ਬ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਾਹ- ‘ਇਧਾ’ਤਿਆਦਿ, ਤਤ੍ਥ ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਮਾਗਧਿਕਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਵਿਰਚਨਾਧਿਕਾਰੇ, ਮਾਗਧਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਇਦਨ੍ਤਿ ਮਾਗਧਿਕਂ, ਮਾਗਧਿਕਂ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਨ ਸਮਾਸੋ, ਵਿਰਚਯਿਤੁਕਾਮੋਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ, ਰਤਿਂਜਨੇਤੀਤਿ ਰਤਨਂ, ਰਮਯਤੀ [ਰ ਤਯਤੀ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਤਿ (ਵਾ) ਰਤਨਂ ਅਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਨ, ਅਥਵਾ ਯਂ ਲੋਕੇ ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਾਦਿਕਂ ਰਤਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਤਂ ਸਦਿਸਤਾਯ ਰਤਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਥਾਚਾਹੁ–

ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਮਹਗ੍ਘਞ੍ਚ, ਅਤੁਲਂ ਦੁਲ੍ਲਭਦਸ੍ਸਨਂ;

ਅਨੋਮਸਤ੍ਤਪਰਿਭੋਗਂ, ਰਤਨਂ ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ.

ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਮੇਤਮਧਿਵਚਨਂ, ਤਯੋ ਅਵਯਵਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਤਯਂ, ਸਮੁਦਾਯੋ, ਰਤਨਾਨਂ ਤਯਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਂ, ਅਵਯਵਵਿਨਿਮ੍ਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਤੀਣਿ ਏਵ ਰਤਨਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਪਣਮਨਂ ਪਣਾਮੋ, ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਨਿਨ੍ਨਤਾ, ਪਣਮਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਾ ਪਣਾਮੋ, ਪਣਾਮਕ੍ਰਿਯਾਨਿਪ੍ਫਾਦਿਕਾ ਕੁਸਲਚੇਤਨਾ, ਰਤਨਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਪਣਾਮੋਤਿ ਛਟ੍ਠੀਸਮਾਸੋ, ਅਭਿਧੀਯਤਿ ਪਟਿਪਾਦੀਯਤੀਤ੍ਯਭਿਧੇਯ੍ਯੋ ਸਮੁਦਿਤੇਨ ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਚਨੀਯਤ੍ਥੋ, ਯੇਨ ਚ ਯੋ ਪਟਿਪਾਦੀਯਤਿ ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਹੋਤੀਤਿ, ਸੋ ਚ ਪਕਤਿਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਦਿਵਿਭਾਗਕਪ੍ਪਨਾਯ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਙ੍ਖਰਣਂ, ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥੇਨ ਹਿ ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਰਣਮੇਵ ਪਟਿਪਾਦੀਯਤਿ, (ਰਤਨਤ੍ਤਯਪ੍ਪਣਾਮੋ ਚ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯੋ ਚ) ਰਤਨਤ੍ਤਯਪ੍ਪਣਾਮਾਭਿਧੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚਤ੍ਥਸਮਾਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥੋ, ਕਿਨ੍ਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ, ਤਾ ਵਾਤਿ ਵਾਕ੍ਯਾਲਙ੍ਕਾਰੇ, ਨਨੁਚੇਵਮਧਿਕਤਤ੍ਤੇਪਿ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਮਤ੍ਤਮੇਵਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ ਕਿਂ ਵਾਚਾਪਣਾਮੇਨ, ਕਾਯਮਨੋਮਯੇਨਾਪਿ ਪੁਞ੍ਞਾਤਿ ਸਯਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਸਮੀਹਿਤਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿ ਹੋਤੇਵਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਨਿਧਾਯ ਵਚੀਪਣਾਮਸ੍ਸ ਪਰਤ੍ਥਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਤਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਿਭਾਗੇਨ ਪਯੋਜਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ- ‘ਤਤ੍ਥ’ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਗੁਣਸਦ੍ਦੋ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸਤਗੁਣਾ ਦਕ੍ਖਿਣਾ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਆਨਿਸਂਸਟ੍ਠੋ, ਗੁਣਾਨਮਾਨਿਸਂਸਾਨਂ ਅਨੁਕੂਲਂ ਅਨੁਗੁਣਂ, ਹੇਤੁਮਨ੍ਤਵਿਸੇਸਨਮੇਤਂ, ਪਧਾਨਭਾਵਂ ਨੀਤਂ ਪਣੀਤਂ ਅਤਿਉਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਤੀਸਯੇਨ ਪਣੀਤਂ ਪਣੀਤਤਰਂ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਸਨ੍ਤਾਨਂ ਪਬਨ੍ਧੋ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ, ਪਣੀਤਤਰਞ੍ਚ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ, ਅਨੁਗੁਣਞ੍ਚ ਤਂ ਪਣੀਤਤਰਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਵਿਸੇਸਨਸਮਾਸੋ, ਤਪ੍ਪਣਾਮਕਰਣੇਨ ਅਨੁਗੁਣ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਯੇਸਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥੋ, ਤੇਸਂ, ਯਥਾ ਤੇ ਸੋਤਾਰੋ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਪਣਾਮਕਰਣੇਨ ਪੁਞ੍ਞਾਤਿਸਯਪ੍ਪਟਿਲਾਭਾ ਅਨੇਕਾਨਿਸਂਸਾਤਿਸਯਪ੍ਪਟਿਲਾਭਾਨੁਕੂਲ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਤਾਯ ਪਧਾਨਤਰਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਅਧਿਗਤਾ…ਪੇ… ਨ੍ਤਰਾਧਾਨਨ੍ਤੀਮੇਸਂ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਧਿਗਤਾ ਪਤ੍ਤਾ ਅਨੇਕੇ ਬਹੂ ਆਨਿਸਂਸਵਿਸੇਸਾ ਆਯੁ ਵਣ੍ਣਸੁਖਬਲਪਟਿਭਾਨਾਦਯੋ ਯੇਸਨ੍ਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹੋ, ਵਿਸੋਸਿਤਾ ਸੁਕ੍ਖਾਪਿਤਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾ ਭਯਾਦਯੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਬਾਹਿਯਾ ਵਾ ਯੇਸਂ ਤਥਾਵਿਧਾਨਂ ਸੋਤੂਨਂ, ਏਤੇਪਿ ਅਭਿ,ਪੇ,ਦ੍ਧਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਹੇਤੂ, ਅਭਿਸਮੀਹਿਤਸ੍ਸ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਕਤਨਿਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਅਵਬੋਧੋਯੇਵ ਫਲਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਿਜ੍ਝਨਤ੍ਥਂ, ਕਿਨ੍ਤਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪ੍ਪਣਾਮਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਂ.

ਸਚ੍ਚਂ ਪੁਨਪਿ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਭੁਜਮੁਕ੍ਖਿਪ੍ਪ ਵੁਚ੍ਚਤੇ;

ਸਕਤ੍ਥੋ ਨਤ੍ਥੀ ਨਤ੍ਥੇਵ,ਪਰਸ੍ਸਤ੍ਥਮਕੁਬ੍ਬਤੋਤਿ.

ਵਚਨਤੋ ਪਰਤ੍ਥੋਵ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੇਹਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਪਰਤ੍ਥੇ ਸਮ੍ਪਾਦਿਤੇ ਪਨ ਸਕਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਵ ਨਾਮ ਸਿਯਾਤਿ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ- ‘ਏਤਦੇਵਾ’ਤਿਆਦਿ. ਕਾਯਮਨੋਸਮਾਚਰਣੇਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਞ੍ਚ ਵਚੀਸਮਾਚਰਣੇਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੇਵਾਤਿ ਅਨੇਨੇਵ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਅਵਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਬੁਦ੍ਧਿ ਪੁਬ੍ਬਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਰਣੇ ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਿ ਪੁਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਸੀਲੇਨ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਪੁਬ੍ਬਕਾਰਿਨੋ, ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮੋ ਜਾਨਨਂ ਪੁਬ੍ਬੋ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਾਧਿਗਮਪੁਬ੍ਬਕੋ, ਅਵਤਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਏਕਦੇਸਦਸ੍ਸਨੇ ‘‘ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਦਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵਿਯ ਏਕਦੇਸੇਪਿ ਸਮੁਦਾਯਵੋਹਾਰਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਚ੍ਛਿਮ ਪਾਦੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਚ੍ਛਿਮਪਾਦਸ੍ਸੇਕਦੇਸਭੂਤੇਨ ‘ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣ’ਮਿਚ੍ਚਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਾਧਿਯਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਙ੍ਖਰਣਂ, ਸਾਧਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਸਭਾਵੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸਾਧਿਯਸਾਧਨਲਕ੍ਖਣੋ, ਸਾਧਿਯਸ੍ਸੇਦਂ ਸਾਧਨਂ, ਸਾਧਨਸ੍ਸ ਚੇਦਂ ਸਾਧਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਮਸ੍ਸੇਦਮ੍ਭਾਵਹੇਤੁਸਭਾਵੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਪਯੋਜਨਂ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਸਦ੍ਦੋਪਦਸ੍ਸਿਤਂ ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਰਣਂ, ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਂ… ਸਾਧਿਯੋਪਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਸਾਧਨਸ੍ਸਾਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਸ੍ਸਯੋਪਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਂ, ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ, ਪੂਰੇਤ੍ਵਾਤਿ–

ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਲਿਙ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਹੇਤੁ ਸਤ੍ਥਾਰਦਸ੍ਸਨਂ;

ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਅਧਿਕਾਰੋ ਚ ਛਨ੍ਦਤਾ;

ਅਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸਮੋਧਾਨਾ, ਅਭਿਨੀਹਾਰੋ ਸਮਿਜ੍ਝਤੀਤਿ.

ਵੁਤ੍ਤਅਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਅਭਿਨੀਹਾਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਪਾਰਮਿਤਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮੇ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਆਗਤਾਤਿ ਸਤ੍ਤਤ੍ਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨੇਨ ਆਗਤਾ, ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ, ਆਗਤਾਤਿ ਪਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਯਥਾ ਸਮ੍ਪਤਿ ਜਾਤਾ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਪਦਵੀਤਿਹਾਰੇਨ ਗਤਾ, ਤਥਾ ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਤ੍ਤਰਾਭਿਮੁਖਂ ਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਮੁਹੁਤ੍ਤਜਾਤੋਵਾਤਿ ਸਮ੍ਪਤਿਜਾਤੋ ਏਵ, ਜਾਤਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਵਿਕ੍ਕਮੀਤਿ ਅਗਮਾਸਿ, ਸਤ੍ਤ ਪਦਾਨਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਨ ਦਿਸਾ ਵਿਲੋਕੇਸੀਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਤਾ ਏਸਾ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਸਮ੍ਪਤਿ ਜਾਤੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਸਮੇਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਵ ਮਾਦਿਕਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਤ੍ਤਪਦਵੀਤਿਹਾਰੂਪਰਿਠਿਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਨੁਵਿਲੋਕਨਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਦਿਸਾ ਵਿਲੋਕੇਸਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋਤਿ ਇਦਮ੍ਪਨ ‘ਸਮੇਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਫੁਸੀ ਵਸੁਨ੍ਧਰ’ਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ… ਪਾਦੇਹਿ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਫੁਸਨਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਦਸਦਿਸਾਵਲੋਕਿਤਤ੍ਤਾ, ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਾਨਿ ਨਾਮ–

ਵਿਸਟ੍ਠਂ ਮਞ੍ਜੁ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ, ਸਵਨੀਯਾ-ਵਿਸਾਰਿਨੋ;

ਬਿਨ੍ਦੁ ਗਮ੍ਭੀਰਨਿਨ੍ਨਾਦਿ,ਚ੍ਚੇਵਮਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਸਰੋਤਿ.

ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਾਨਿ, ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਇਮਸ੍ਸੇਵ ਵਿਸੁਂ ਅਤ੍ਥਪਰਿਯਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਅਥਵਾ’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਅਰਿਯੇਨ ਸੇਤੁਨਾਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਉਤ੍ਤਮੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ, ਏਵਮਾਦਿਨਾਤਿਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਂ ਤਥਂ ਆਗਤੋ ਯਥਾਵਤੋ ਅਧਿਗਤੋ’ਯੇਗਤ੍ਯਤ੍ਥਾ ਤੇ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਤ੍ਥਾ, ਯੇ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤੇ ਗਤ੍ਯਤ੍ਥਾ’ਤਿਤਥਾਗਤੋਤਿ ਏਵਮਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਤ੍ਥਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਦੀਘਾਗਮਾਦੀਸੁ, ਤਥਾਗਤਭਾਵੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਭਵਨਂ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ ਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਤਿ’ਨਮਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਅਭਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਇਮਿਨਾ ਤਥਾਗਤਾਦੀਨਂ ਕਮ੍ਮਤ੍ਤਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਨਤ੍ਤਾਤਿ ‘ਨਮਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ’ਤਿ ਨਮਸ੍ਸਨਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਸਿਯਾਤਿ ਨਮਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਮਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਤਾ, ਬੋਧਿਯਾਤਿ ਬੋਧਿਵੁਚ੍ਚਤਿ ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਞਾਣਂ, ਤਂ ਭਗਵਾ ਏਤ੍ਥ ਪਤ੍ਤੋਤਿ (ਬੋਧਿ, ਤਸ੍ਸਾ) ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਮੂਲੇਤਿ ਮੂਲਸਮੀਪੇ ‘‘ਯਾਵ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ ਕਾਲੇ ਛਾਯਾ ਫਰਤਿ ਨਿਵਾਤੇ ਪਣ੍ਣਾਨਿ ਪਤਨ੍ਤਿ ਏਤਾਵਤਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ, ਨਨੁ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਖੀਣਾਸਵਾ ‘ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨ ਨਯੇਨ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ ਏਵਾਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਮਨਸਿਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘ਸਹੇਵ ਵਾਸਨਾਯਾ’ਤਿ, ਨ ਹਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇ ਸਹ ਵਾਸਨਾਯ ਕਿਲੇਸੇ ਪਹਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਏਤੇਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਇਦ੍ਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ’ਤੇਪਿ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਕਂ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਕਾਪਨਾਯਂ ਵਾਸਨਾ ਨਾਮ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਸ੍ਸਾਪਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਪਯੋਗਸਦਿਸਪਯੋਗਹੇਤੁਭੂਤੋ ਕਿਲੇਸਨਿਹਿਤੋ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਵਿਸੇਸੋ’ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਪਿਲਿਨ੍ਦਵਚ੍ਛਸ੍ਸ ਵਸਲਸਮੁਦਾਚਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ’, ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ, ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਰਾਗਾਦਿਕੇ, ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਫਲਂ, ਸਮ੍ਮੁਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਦੇਵਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਦੇਵਭਾਵੇਨਾਤਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਆਹ-‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੇਵਭਾਵੇਨਾ’ਤਿ, ਸਕਲਕਿਲੇਸਕਾਲੁਸ੍ਸਿਯਾਪਗਮੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਗੁਣਾ ਲਙ੍ਕਾਰੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੇਵਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘ਇਧ=ਸਂਸਿਦ੍ਧਿਯਂ’ ਇਦ੍ਧਵਨ੍ਤੋ ਇਦ੍ਧਾਤ੍ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਨ, ‘ਗੁਣ=ਆਮਨ੍ਤਣੇ’ ਭੂਵਾਦਿਸੇਸੋ, ਗੁਣੀਯਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚੀਯਨ੍ਤਿ ਸੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਕੇਹੀਤਿ ਗੁਣਾ ਕਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਨ, ਤੇਪੀਤਿ ਸਾਵਕਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਪਿ, ਹਿ ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਅਗ੍ਗਂ…ਪੇ… ਅਨੂਨਗੁਣਾ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਦੀਨਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਊਨਗੁਣਤਾਯ ਹੇਤੁਵਚਨਂ, ਕੇਚਿ ‘ਸਿਦ੍ਧੋ ਮਿਦ੍ਧਗੁਣੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸਿਦ੍ਧਮਿਦ੍ਧਗੁਣਨ੍ਤਿ ਦੁਟ੍ਠਮਤ੍ਥਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਦੂਸੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪਨ ‘ਮਿਦ੍ਧੋ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਗੁਣੋ ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਚ, ‘ਤਥਾਗਤੋ ਨਾਮ ਮਿਦ੍ਧ ਗੁਣੋ ਨ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਚ, ‘ਤਾਦਿਸੋ ਚੇ ਸਿਯਾ ਨ ਞਾਣਨਿਸ੍ਸਿਤਪੂਜਾ ਪਕਤੋਪਯੋਗਿਨੀ ਭਵਤੀ’ਤਿ ਚ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਵਦਥ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ, ਮਙ੍ਗਲਤ੍ਥਞ੍ਚੇਤ੍ਥਾਦੋ ਸਿਦ੍ਧਸਦ੍ਦੋਪਾਦਾਨਂ, ਮਙ੍ਗਲਾਦੀਨਿ ਹਿ ਸਤ੍ਥਾਨ੍ਯਬ੍ਯਾਹਤਪ੍ਪਸਰਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤ੍ਯਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਬ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਸੋਤੁਕਾਨਿ ਚ, ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਘਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਵਯਵੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹੇਪਿ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਸਮਾਸਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸਮਾਸੋਯਂ ਤਗ੍ਗੁਣਸਂਵਿਞ੍ਞਾਣੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਤੇਨਾਹ- ‘ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਗੁਣੀਭੂਤਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਅਪ੍ਪਧਾਨਭੂਤਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਸੇਸਨਭੂਤਾਨਮ੍ਪਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ, ਕਿਰਿਯਾਤਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵਗਮ੍ਯਤੇ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਘਾਨਂ ਗੁਣੀਭੂਤਾਨਮ੍ਪਿ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਿਤ੍ਤੇਨ ਨਮਸ੍ਸਨਾਤਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ, ਤਦੇਵ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ ‘ਤਥਾਹ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋਤਿ ਤਗ੍ਗੁਣਸਂਵਿਞ੍ਞਾਣਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸਮਾਸਤ੍ਤਾ ਤੁਲ੍ਯਮੁਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਗਮਨਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਆਗਤੋਤਿ ਪਤੀਯਤੇ, ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਸਤ੍ਤਧੀ, ਅਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਧਾਰੇਨ੍ਤੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਠਪੇਨ੍ਤੇ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਅਪਾਯਾ ਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨ’ਅਪਾਯੇ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਕਿਲੇਸਵਟ੍ਟ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟ ਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਤਯੋ ਵਟ੍ਟਾ, ਤੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ, ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਧਾਰਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਪਾਯਾਦਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਯਥਾਰੂਪਂ ਕਿਲੇਸਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਆਲਮ੍ਬਨਭਾਵੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ- ‘ਸੋ…ਪੇ… ਵਸੇਨਾ’ਤਿ, ਨਵਨ੍ਨਮ੍ਪਿ, ਤੇ ਸਮਧਿਗਮਹੇਤੁਤਾਯ ਧਮ੍ਮੋਯੇਵ ਨਾਮਾਤਿ ‘ਦਸਾ’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ- ‘ਤਮ੍ਮੂਲਕਤ੍ਤਾ’ਤਿਆਦਿ, ਤਮ੍ਮੂਲਕਤ੍ਤਾਤਿ ਤਂ ਕਾਰਣਤ੍ਤਾ, ਸੀਲਦਿਟ੍ਠਿਸਾਮਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਅਰਿਯੇਨ ਸੀਲੇਨ ਅਰਿਯਾਯ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਾਨਭਾਵੇਨ, ਅਰਿਯਾਨਞ੍ਹਿ ਸੀਲਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਮਗ੍ਗੇਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਮਾਨਾਵ, ਤੇਨ ਤੇ ਯਤ੍ਥਕਤ੍ਥਚਿ ਠਿਤਾਪਿ ਸਹਗਤਾਵਾਤਿ ਸਂਹਤੋਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਸਙ੍ਘੋਤਿ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਵਸੇਨ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਲੋਕਿਯਸੀਲਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਂਹਤਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਙ੍ਘੋਪਿ ਪਣਾਮਾਰਹੋਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਥ ਕੇਤੇ ਸਦ੍ਦਾ, ਯੇਸਮਿਦਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਭਾਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਆਹ-‘ਸਦ੍ਦਾ ਘਟਪਟਾਦਯੋ’ਤਿ, ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਰੁਕ੍ਖਾਦਯੋ, ਨਨੁ ਸਨ੍ਤਿ ਮੇਘਸਦ੍ਦਸਮੁਦ੍ਦਸਦ੍ਦਾਦਯੋਪੀਤਿ ਨ ਨਿਰਤ੍ਥਕਾਨਮਿਧਾਨੁਪਯੋਗਿਤ੍ਤਾ, ਯੇ ਲੋਕਸਙ੍ਕੇਤਾਨੁਰੋਧੇਨਾਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਕਾ ਤੇਸਂ ਸਾਤ੍ਥਕਾਨਮੇ ਵਿਦਂ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ, ਅਪਿਚ ‘ਸਦ੍ਦਾ ਘਟਪਟਾਦਯੋ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਵੇਦਿਕਾਨਂ ਵਿਯ ਉਨ੍ਤਿ [ਞਤ੍ਥਿ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਆਦੀਨਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੀਨਿਯਮਾਵਤ੍ਥਾਨਮਸਮ੍ਭਵਾ ਤਦਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਯਮਾਨਨਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਲੋਕਿਯਤ੍ਤਾਨਭਿਵਤ੍ਤਨਞ੍ਚ ਬੋਧੇਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਨੁ ਤਤ੍ਥ ਪਕਾਸਕਤ੍ਥਂ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਯਵਸੇਨ ਵਾ ਸਿਯਾ ਪਚ੍ਚੇਕਵਣ੍ਣਵਸੇਨ ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਯਦਿ ਪਚ੍ਚੇਕਵਣ੍ਣਾ ਪਕਾਸਯੇਯ੍ਯੁਂ, ਘਟਸਦ੍ਦੇ ਘਕਾਰੋਯੇਵ ਘਟਤ੍ਥਂ, ਪਕਾਸਯੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਚਾਞ੍ਞੇਸਮਕਾਰਾਦੀਨਮਨਤ੍ਥ ਕਤਾ ਸਿਯਾ, ਅਥ ਸਮੁਦਿਤਾ ਪਕਾਸਯੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਦਾ ਵਣ੍ਣਾਨਮੁਚ੍ਚਾਰਣਾਨਨ੍ਤਰਵਿਨਾਸਿਤ੍ਤਾ ਸਮੁਦਾਯੋਯੇਵ ਨ ਸਿਯਾ, ਤਥਾ ਸਤਿ ਕਥ ਮਤ੍ਥਂ ਸਦ੍ਦੋ ਪਕਾਸਯਤੀਤਿ ਚੇ ਕਮੇਨ ਸੋਤਚਿਤ੍ਤਾਦਿਗਹਿਤਕ੍ਖਰ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਚ ਯੋ ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਸਾਤ੍ਥਕੋ ਚਿਤ੍ਤਗੋਚਰੋ, ਚਿਤ੍ਤਗੋਚਰਸ੍ਸਾਪਿ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਨ ਬਾਲਜਨਪ੍ਪਬੋਧਾਯ ਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤੇਨ ਪਕਤ੍ਯਾਦਿਵਿਭਾਗਤੋ, ਨ ਸਭਾਵੇਨਾਨ੍ਵਾਖ੍ਯਾਨਂ, ਤੇਨਾਹ-‘ਪਕਤ੍ਯਾ’ਦਿ ਆਦਿ, ਨਨੁ ਗੋਇਚ੍ਚਾਦਿਸਾਧੁਸਦ੍ਦਨਿਯਮੇ ਸਤਿ ਗੋਤਾਦਯੋ ਅਸਾਧੁ ਸਦ੍ਦਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਮਗ੍ਗਨਿਯਮੇ ਅਗਨ੍ਤਬ੍ਬਮਗ੍ਗੋ ਵਿਯ, ਗੋਤਾਦਿ ਅਸਾਧੁਸਦ੍ਦਨਿਯਮੇ ਵਾ ਗੋਇਚ੍ਚਾਦਯੋ ਸਦ੍ਦਾ ਸਾਧਵੋਤਿ ਅਗਨ੍ਤਬ੍ਬਮਗ੍ਗਨਿਯਮੇ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਮਗ੍ਗੋ ਵਿਯ, ਕਿਂ ਸਦ੍ਦਾਨਮਨ੍ਵਾਖ੍ਯਾਨੇਨਾ ਤਿਦਮਾਸਙ੍ਕਿਯ ਪਯੋਜਨਮਾਹ- ‘ਲਕ੍ਖਣਾਭਿਧਾਨਂਚੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਸਦ੍ਦਾਨਮ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਪਟਿਪਦਪਾਠਸ੍ਸਾਨੂਪਾਯਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ- ‘ਅਞ੍ਞਥੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਅਸਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਭਿਧਾਨੇ, ਸਕ੍ਕਤਾਦੀਤਿਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਪਾਕਤਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਬਹੁਵਿਧਤ੍ਤਂ ਸਕ੍ਕਤਪਾਕਤਪੇਸਾਚਿਕਅਪਬ੍ਭਂਸਵਸੇਨ, ਮਗਧੇਸੁ ਵਿਦਿਤਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ‘‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ (੪-੧੨੧) ਮਾਗਧਾਨਂ ਇਦਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ‘‘ਣੋ’’ਤਿ (੪-੩੪) ਣਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਮਾਗਧਾ ਮਾਗਧਨ੍ਤਿ ਚ ਪਦਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ- ‘ਮਗਧੇਸ੍ਮਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਮਗਧੇਸੁ ਵਿਦਿਤਾਤਿਆਦਿਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਰਿਤੁਮਾਹ- ‘ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’ਤਿਆਦਿ, ਤਤ੍ਥ ਇਦਨ੍ਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨਂ ਮਾਗਧਂ…ਪੇ… ਹੋਤੀਤਿ ਏਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਮਗਧੇਸੁ…ਪੇ… ਲਕ੍ਖਣਂ ਮਾਗਧਨ੍ਤਿ ਵਦਤਾ ਪਕਾਸਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਹਿਸਦ੍ਦੋ’ਮਗਧੇਸ੍ਵਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮਤ੍ਥਯਤਿ, ਲਕ੍ਖਣਂ ਵਿਸੇਸਯਤਾਤਿ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਪਦਤ੍ਥਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਮਾਗਧਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਲਕ੍ਖਣਂ ਵਿਸੇਸਯਤਾ ਬ੍ਯਵਚ੍ਛੇਦਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਿਕਾਰੇਨ, ਅਤ੍ਥਤੋਤਿ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ, ਸਦ੍ਦੇ ਚ ਵਿਸੇਸਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਸਦ੍ਦੋ ਮਾਗਧੇ ਏਵ [ਸਦ੍ਦੇਏਵ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਬ੍ਯਵਚ੍ਛੇਦਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਯਮੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘ਮਗਧੇਸੁ ਵਿਦਿਤਾ ਮਾਗਧਾਤਿ ਸਦ੍ਦੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਮਿਦਂ ਮਾਗਧਨ੍ਤਿ ਮਾਗਧਸਦ੍ਦੇਨ ਯਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਸਦ੍ਦੇ ਲਕ੍ਖਣਂ ਵਿਸੇਸਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਸਦ੍ਦੇ ਸਦ੍ਦੋ ਯਦਿ ਅਮਾਗਧੋ ਕਥਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਮਾਗਧਂ ਸਿਯਾਤਿ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ ਸਦ੍ਦੋਪਿ ਵਿਸੇਸਿਤੋ ਹੋਤੀ’ਤਿ, ਨਨੁ ਮਾਗਧਨ੍ਤਿ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਮਾਗਧ ਸਦ੍ਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਤਝਾਪਨਤੋ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਦ੍ਦਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਿਰਤ੍ਥਕ ਤਾਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ, ਨ ਹੋਤਿ ਗਮ੍ਮਮਾਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਯੋਗਮ੍ਪਤਿ ਕਾਮਚਾਰਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਾ ਸਮਾਸਤ੍ਥੇ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਸੁਗਤਚੀਵਰਪ੍ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ, ਕੋਪਨਾਤਿਆਦਿਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਪਯੋਜਨਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਪੁਚ੍ਛਨਪਰਾ ਚੋਦਨਾ, ਵੁਚ੍ਚਤੇਚ੍ਚਾਦਿ ਪਰਿਹਾਰੋ, ਯਥਾ ਸਬ੍ਬਥਾਤ੍ਤਪਰਹਿਤਕਾਮੇਨ.

ਪਿਯੋ ਚ ਗਰੁ ਭਾਵਨੀਯੋ, ਵਤ੍ਤਾ ਚ ਵਚਨਕ੍ਖਮੋ;

ਗਮ੍ਭੀਰਞ੍ਚ ਕਥਂ ਕਤ੍ਤਾ,ਨੋਚਾ ਠਾਨੇ ਨਿਯੋਜਕੋਤਿ.

ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਤਤੋ ਪਰੇਹਿ ਚ ਪਸਤ੍ਥਤਰੇਹਿ ਗੁਣਵਿਸੇਸੇਹਿ ਸਮੁਪੇਤਂ ਗੁਰੁਂ.

ਤਸ੍ਮਾ ਅਕ੍ਖਰਕੋਸਲ੍ਲਂ, ਸਮ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ ਹਿਤਤ੍ਥਿਕੋ;

ਉਪਟ੍ਠਹਂ ਗੁਰੁਂ ਸਮ੍ਮਾ, ਉਟ੍ਠਾਨਾਦੀਹਿ ਪਞ੍ਚਹੀਤਿ.

ਵਚਨਤੋ ਉਟ੍ਠਾਨ-ਉਪਟ੍ਠਾਨ-ਪਰਿਚਰਿਯਾ-ਸੁਸ੍ਸੂਸਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਸਿਪ੍ਪਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੇਨ ਸਵਨ,ਉਗ੍ਗਹਨ-ਧਾਰਣ-ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ-ਭਾਵਨਾ ਹਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਂ, ਤਥਾ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਮਨੇਨਾਤਿ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਹਿਸਦ੍ਦੋ ਅਵਧਾਰਣੇ, ਸੋ ‘ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇਸੁ ਕੁਸਲੋ ਨ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਕੁਸਲੋ ਦਕ੍ਖੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾਤਾਭਿਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚੇਵ ਵਿਨਯੇ ਚ, ਕਸ੍ਮਾ–

ਯੋ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਨ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯਂ;

ਪਦੇਪਦੇ ਵਿਕਙ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਵਨੇ ਅਨ੍ਧਗਜੋ ਯਥਾਤਿ.

ਵਚਨਤੋ, ਅਯਮੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘‘ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਮ੍ਭੂਤਪਦ ਬ੍ਯਾਮੋਹਵਸੇਨ ਪਦਤ੍ਥੇਪਿ ਬ੍ਯਾਮੋਹਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਪਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਨਿਵੇਟ੍ਠਨਾਯ ਚ ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਗਤੇ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਚ ਵਿਨਯ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਸਂਵਰਾਸਂਵਰੇ ਚ ਅਕੋਸਲ੍ਲਂ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਯਥਾਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਯੋ-ਤ੍ਥੋ ਵਿਨਯਸੁਤ੍ਤਾਭਿਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਸੋ-ਤ੍ਥੋ, ਤਦਨਤਿਕ੍ਕਮੇਨ, ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਮਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋਤਿ ਤਤ੍ਥਤਤ੍ਥੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਸੁ ਅਧਿਸੀਲ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥੋ, ਕੁਸਲੋ ਪਨ ਸਮਤ੍ਥੋ ਪਞ੍ਞਾਵਿਸੇਸਾਲੋਕਪਟਿਲਾਭਤੋ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਹਿ–

ਯਾਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾ, ਵਿਨਯੋ ਯਾਵ ਦਿਪ੍ਪਤਿ;

ਤਾਵ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਆਲੋਕਂ, ਸੂਰਿਯੇ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੇ ਯਥਾਤਿ.

ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜੀਯਤੀਤਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ, ਵਿਰਾਧੇਤ੍ਵਾਤਿ ਨਾਸੇਤ੍ਵਾ, ਨਸ੍ਸਤਿ ਹਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਤੇਸੁਯੇਵਾ ਕੋ ਸਲ੍ਲਤਮਗਤਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਚਾਹੁ–

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਅਸਨ੍ਤੇਸੁ, ਪਮੁਟ੍ਠੇ ਵਿਨਯਮ੍ਹਿ ਚ;

ਤਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਲੋਕੇ, ਸੂਰਿਯੇ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤੇ ਯਥਾਤਿ.

ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸੇਵ ਭਾਗੀ ਹੋਤਿ… ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ-ਨੁਕ੍ਕਮਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨ ਅਨੁਰੂਪਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਲਭਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਧਿਗਮਵਿਸਯਸ੍ਸ [ਵਿਸਥਤ੍ਤਾ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਯੋ ਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ, ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸਾਨੁਲੋਮਪਟਿਪਤ੍ਤਿਮੂਲਕਤ੍ਤਂ–

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਰਕ੍ਖਿਤੇ ਸਨ੍ਤੇ, ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ ਰਕ੍ਖਿਤਾ;

ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਠਿਤੋ ਧੀਰੋ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਾ ਨ ਧਂਸਤੀਤਿ.

ਏਤਾਵਤਾ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਸਕਤ੍ਥਪਰਿਹਾਨਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸਕਤ੍ਥਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਮੂਲਿਕਾ ਪਰਤ੍ਥਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਤਦਭਾਵਾ ਤਾਦਿਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰੇਸਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਨਚਾ’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਧਾਰਣਂ, ਤਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਕੁਲ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਸਿਕ੍ਖਾਪਨਂ ਤਂਤਂ ਕਮ੍ਮਤੋ ਨਿਤ੍ਥਰਣਾਦਿ ਚ, ਤਦੁਭਯ ਮੇਵਾ-ਨ੍ਹਸਙ੍ਗਿਕਂ ਪਤਿਟ੍ਠਂ, ਮੁਖ੍ਯਭੂਤਮ੍ਪਨ ਤਮ੍ਮੂਲਕੇ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਮੇਵ, ਤਦੁਪਕਰਣਤ੍ਥੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਨਾਦਿ, ਇਧ ਪਨ ਤਂ ਸਾਧਨਭੂਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਚਾਰਤੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਹਿਸਦ੍ਦੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤ ਸਮਤ੍ਥਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਞ੍ਞੂਯੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣਮ੍ਪਨ ਤੇਸੁ ਤਬ੍ਬਿਦੂਯੇਵ ਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਕਰਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਨ ਸੁਗੁਤ੍ਤਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਵਿਰਹੇਨ ਕਦਾਚਿ ਕੋਚਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਭਵਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ… ਤਮ੍ਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਸਪਰਪਤਿਟ੍ਠਾ ਭਾਵਸ੍ਸ ਚ, ਤੇਨੇਵ ਵਿਨਯਧਰੇ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਤਪ੍ਪਧਾਨਂ ਤਪ੍ਪਮੁਖਂਵ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਆਨਿਸਂਸਾ ਵਿਨਯਧਰ ਪੁਗ੍ਗਲੇ, ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸੁਗੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁ ਰਕ੍ਖਿਤੋ, ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਪਕਤਾਨਂ ਪਟਿਸਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਵਿਸਾਰਦੋ ਸਙ੍ਘ ਮਜ੍ਝੇ ਵਿਹਰਤਿ, ਪਚ੍ਚਤ੍ਤ੍ਥਿਕੇ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਚ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਥਾਨੁਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨੀਯਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਾਚਕਤ੍ਤੇਨ ਯੋਗ੍ਯਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨੁਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਚਕਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਤ੍ਤੇਨ ਯੋਗ੍ਯਂ, ਪਰਿਵਾਸਾਦੀਸੂਤਿਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਅਬ੍ਭਾਨਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਂਤਂਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਰਿਵਾਸਾਦਿਕਂ ਤਂਤਂਕਮ੍ਮਂ, ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਅਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਞ੍ਞੂ, ਨ ਕੇਵਲਮਨੇਨ ਸਕਤ੍ਥਪਰਤ੍ਥਾਵ ਨਾਸਿਤਾ, ਅਥ ਖੋਤਿ ਵਿਧੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋਪਿ ਨਾਸਿਤੋਯੇਵਾਤਿ ਵਤ੍ਥੁਮਾਹ ‘ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਨਾ’ਤਿਆਦਿ, ਅਯਥਾਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋਤਿ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਞ੍ਞੁਨਾ ਯਥਾ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਾਨੁਰੂਪਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨੁਰੂਪਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੇ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ, ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਖਤਿ– ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣ ਮਜਾਨਨ੍ਤੋ’ਤਿਆਦਿ. ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਅਧਿਗਮਵਸੇਨਤਿ ਵਿਧਮੇਵ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ, ਤਤ੍ਥ ਤਿਪਿਟਕਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ, ਤੇਰਸ ਧੁਤਗੁਣਾ ਚੁਦ੍ਦਸ ਖਨ੍ਧਕਵਤ੍ਤਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਅਸੀਤਿ ਮਹਾਵਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਅਯਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਅਯਂ ਅਧਿਗਮਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ, ਤਥਾਹਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਥਿਰੀਕਾਤੁਂ ‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੇਤ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਹੇਤੂ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਿਵਿਧਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਪਦਞ੍ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਞ੍ਚ ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਪਦਂ ਨਾਮ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਞ੍ਚ, ਬ੍ਯਞ੍ਜੀਯਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ-ਵਾਕ੍ਯਂ ਅਥਵਾ ਪਜ੍ਜਤੇ ਗਮ੍ਯਤੇ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਦਂ-ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਾਦਿ, ਵਾਕ੍ਯਂਵ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਸਿਥਿਲਧਨਿਤਾਦਿਪਦਮੇਵਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਤਂ, ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਦੁਟ੍ਠੁ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਠਪਿਤਂ ਵਿਰਾਧੇਤ੍ਵਾ ਕਥਿਤਂ, ਅਤ੍ਥੋ ਚ ਦੁਨ੍ਨੀਤੋਤਿ ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾਯੇਵ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਤਬ੍ਬਚਨੀਯੋਪਿ ਦੁਟ੍ਠੁਵਿਞ੍ਞਾਤੋ ਹੋਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋਤਿ ‘ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣੋਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਤਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਦਿਨਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋ, ਭਾਵਪ੍ਪਧਾਨੋ ਹਿ ਅਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ,ਤ੍ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਲੋਪੋ ਵਾ, ਨ ਹਿ ਅਤ੍ਤਾਵ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਤਦੇਵਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਨਿਗਮੇਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਵਿਧਾਨੇ ਪਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਨ੍ਤਿ ਹੇਤ੍ਵਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਜਾਨਨਂਸਾਨਿ ਸਂਸਂ ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਏਵਨ੍ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਏਵਂ ਸਪ੍ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਤਦੇਵਨ੍ਤਿ ਵਾ ਨਿਪਾਤਸਮੁਦਾਯੋ ਯਂ, ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨੇਤ੍ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਤੇ. ਨਨੁਚ ਸਞ੍ਞੀਨਂ ਸਞ੍ਞਾਨਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤੇ ‘‘ਅਆਦਯੋ ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਵਾਕ੍ਯਾਨਂ ਵਿਸੁਂਵਿਸੁਂ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋ ਲਾਘਵਂ ਸਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ‘ਤਥਾਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਸਞ੍ਞਾਵਿਧਾਨੇ ਲਾਘਵਸਬ੍ਭਾਵਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ, ਹੋਤੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਰਸਤ੍ਥੇ ਵਿਯ ਨੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਲਾਘਵਮ੍ਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਹੋਤੇਵ, ਤਥਾਹਿ ‘‘ਵਣ੍ਣਪਰੇਨ ਸਵਣ੍ਣੋਪਿ’’ਚ੍ਚਾਦੋ (੧-੨੪) ਵਣ੍ਣਾਦਿਸਞ੍ਞਾਸਮੁਦ੍ਧਰਿਤਾ ਨਾਤ੍ਤਾਨਮਤ੍ਤਾਵਗਮੇਤੁਮਲਨ੍ਤਿ ਪਰੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ ਅਸ੍ਸ, ਤਤੋ ਸਞ੍ਞਾ-ਵਸੇਯਾ, ਤਤੋਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਸਞ੍ਞੀਵਿਵੇਚਨਂ ਤਦਨੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਪਰਮ੍ਪਰਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਗਾਰਵਾਭਾਵਾ. ਇਦਾਨਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਸਤ੍ਥਕ੍ਕਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-ਏਵਂ ਤਾਵਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਤਾਵਾਤਿ ਪਠਮਂ, ਉਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਰਿਯਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਵਿਸਯੋ ਗੋਚਰੋ ਯਤ੍ਥੇਤੇ ਸ੍ਯਾਦਯੋ ਵਿਧੀ ਯਨ੍ਤੇ, ਸਹ ਵਿਸਯੇਨਾਤਿ ਸਵਿਸਯਾ, ਪਠਮਂ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਪਕਤਿ ਯਤੋ ਸ੍ਯਾਦਯੋ ਵਿਧੀਯਨ੍ਤੇ, ਸਹ ਪਕਤਿਯਾਤਿ ਸਪ੍ਪਕਤਿਕਾ, ਲਿਙ੍ਗਾਦਿਕਨ੍ਤਿ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ‘ਸਲਭਚ੍ਛਾਯ’ਮਿਚ੍ਚਾਦੋ ਏਕਤ੍ਤਾਦਿ, ਲਿਙ੍ਗੇਭਵਾ ਲਿਙ੍ਗਿਕਾ-ਇਤ੍ਥਿਵਿਧਯੋ, ਏਕਤ੍ਥੀਭਾਵੋ ਸਮਾਸੋ, ਤੇਨ, ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਸਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਸਮਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤੁਣਾਦਿਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ‘‘ਰਾਜਾਦਿਵਿਸਿਟ੍ਠੇ ਪੁਰਿਸਾ ਦੋਵਿਯ’ਵਸਿਟ੍ਠਾਦਿਵਿਸਿਟ੍ਠੇ ਅਪਚ੍ਚਾਦਿਮ੍ਹਿ ਅਤ੍ਥੇ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ.

ਇਤਿ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪਞ੍ਚਿਕਾਟੀਕਾਯਂ ਸਾਰਤ੍ਥਵਿਲਾਸਿਨਿਯਂ

ਰਤਨਤ੍ਤਯਪਣਾਮਾਦਿਕਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

੧. ਪਠਮਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਞ੍ਞਾਧਿਕਾਰ

੧. ਅ ਆਦਯੋ

ਸਬ੍ਬਵਚਨਾਨਂ ਸਾਤ੍ਥਕਨਿਰਤ੍ਥਕਤ੍ਤਬ੍ਯਭਿਚਾਰਿਤ੍ਤਾ ‘ਇਦ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤੇਨ ਸਂਸਯਮੁਪਦਸ੍ਸਿਯ ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਮਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤੁਞ੍ਚ ‘ਨ ਤਾਵ…ਪੇ… ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਦਿਵਾਕ੍ਯਮਿਤਿ ‘ਦਸ ਦਾਲ਼ਿਮਾ, ਛ ਅਪੂਪਾ, ਕੁਣ੍ਡਮਜਾਜਿਨਂ, ਪਲਾਲਪਿਣ੍ਡੋ’ਇਚ੍ਚਾਦਿਕਂ, ਅਵਯਵਤ੍ਥਾਨ ਮਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਸਮੁਦਾਯਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ ਅਨਤ੍ਥਕਤ੍ਤਂ, ਆਦਿਵਾਕ੍ਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਮਨੋਸੇਟ੍ਠਾ ਮਨੋਮਯਾ’’ਤਿਆਦਿਵਾਕ੍ਯਂ, ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਪਦਤ੍ਥਾਨ ਮਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਭਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਤੀਤਿਤੋ.

ਅਥ ਅਆਦ੍ਯਾਦਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਾਧੁਤ੍ਤਾਨ੍ਵਾਖ੍ਯਾਨਾਯ ਇਦਂ ਵਚਨਮਿਚ੍ਚਾਦਿਵਿਕਪ੍ਪਨ੍ਤਰਸਮ੍ਭਵੇ ਕਥਂ ਨਿਯਮੋ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਨਤ੍ਥੇਨ ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਮਿਚ੍ਚਾਸਙ੍ਕਿਯ ਤੇਸਮਿਹਾਨੁਪਯੋਗਿਤ੍ਤਂ ਕਮੇਨ ਪਟਿਪਾਦਯਿਤੁਮਾਹ ‘ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਥਮੇਵਿਦ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ,’ ਆਕਾਰਾਦਯੋ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਾ’ਇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵਕ੍ਖਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਸ ਤਂ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਾਧੂਨਂ ਸਾਧੁਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਨੁਸਾਸਨਂ ਆਖ੍ਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਪਯੋਜਨਂ ਯਸ੍ਸ ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹੋ.

ਸਾਧੁਸਦ੍ਦਾਨੁਸਾਸਨਸਙ੍ਕਾਪੇਤ੍ਥ ‘‘ਕਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਕੁਤ੍ਰਾਤ੍ਰਕ੍ਵੇਹਿਧਾ’’ਤਿ (੪-੧੦੦) ਆਦਿਨਾ ਕਤ੍ਥਾਦਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਾਧੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਸਨਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਰੇਨ ਸਾਧੁਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨ੍ਵਾਖ੍ਯਾਤਤ੍ਤਾਤਿ ਆਪੁਬ੍ਬਾਦਾਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ‘‘ਦਾਧਾਤ੍ਵੀ’’ਤਿ (੫-੪੫) ਇਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਆਕਾਰਲੋਪੇ ਚ ਆਦੀਤਿ ਅਆਦਿਯੇਸਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸਮਾਸੇ ਯੋਮ੍ਹਿ ‘‘ਯੋਸੁ ਝਿਸ੍ਸ ਪੁਮੇ’’ਤਿ (੨-੯੩) ‘ਟੇ ਅਆਦਯੋ’ਤਿ, ਤਯੋ ਚ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾ ਚਾਤਿ ਚਤ੍ਥ ਸਮਾਸੇ ‘‘ਤਦਮਿਨਾਦੀਨਿ’’ਤਿ ਚਤ ਲੋਪੇਚ ਰਸ੍ਸੇ ਚ ਤਿਤਾਲੀਸਾਤਿ, ‘ਵਣ੍ਣ-ਵਣ੍ਣਨੇ’ਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ‘‘ਭਾਵਕਾਰਕੇਸ੍ਵ ਘਣ ਘਕਾ’’ਤਿ (੫-੪੪) ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਯੋਮ੍ਹਿ ਟਾਦੇਸੇ ਵਣ੍ਣਾਇਤਿ ਚ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ, ਪਯੋਗਨਿਯਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦੇਸੁ ਪਰੇਸੁ ਏਵ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦੋ ਪਯੁਜ੍ਜੀਯਤੀਤਿ ਏਵਂ ਪਯੋਗਨਿਯਮਤ੍ਥਂ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਵਿਕਪ੍ਪਨ੍ਤਰ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾ ‘‘ਅਭੂਤਤਬ੍ਭਾਵੇ ਕਰਾਸਭੂਯੋਗੇ ਵਿਕਾਰਾ ਚੀ’’ਤਿ (੪-੧੧੯) ਪਯੋਗਨਿਯਮਸ੍ਸਾ ਝਾਯਮਾਨਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ, ਠਾਨ੍ਯਾਦੇਸਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਠਾਨੇ ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਾ ਆਦੇਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਵਾ ਸੋ ਇਤਿ, ਤਦਨੁਰੂਪਾਯਾਤਿ ਠਾਨ੍ਯਾਦੇਸਾਨੁਰੂਪਾਯ ਛਟ੍ਠੀ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ, ਅਤੋਯੇਵਾਤਿ ਅਗਮਾਗਮਿਅਨੁਰੂਪਾਯ ਛਟ੍ਠਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ ਯੇਵ, ਅਗਮਾਗਮਿ ਭਾਵਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤਿਤਾਲੀਸ ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਾ ਆਗਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਵਾ ਸੋ ਇਤਿ, ਏਤੇਸੁਪਿ ਸਙ੍ਕਾ, ‘‘ਯਵਾਸਰੇ’’ (੧-੩੦) ‘‘ਸੁਞ ਸਸ੍ਸ’’ਇਤਿ (੨-੫੩) ਆਦੇਸਾਗਮਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨੇਨ, ਆਗਮ ਲਿਙ੍ਗਾਭਾਵਤੋਤਿ ਉਕਾਰ ਕਕਾਰ ਮਕਾਰਾਨਂ ਅਭਾਵਤੋ, ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸ ਭਾਵਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੇਸਨਂ, ਤੇ ਵਾ ਤਸ੍ਸੇ-ਤਿ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਸਙ੍ਕਾ ‘ਨੀਲੁਪ੍ਪਲ’ਮਿਚ੍ਚਾਦੀਨਮਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸ ਭਾਵਦਸ੍ਸਨਾ, ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਾ ਨੁਪਯੋਗਤੋਤਿ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਰਣਸ੍ਸ ਪਕਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ- ‘ਰੂਪਵਿਸੇਸੂਪ ਲਕ੍ਖਣਾਭਾਵਾ’ਤਿ, ਰੂਪਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਉਪਲਕ੍ਖਣ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸਅਭਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਹਿ ਵਿਸੇਸਨ ਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵੇ ਪਟਿਪਾਦਿਤੇ ਅਆਦ੍ਯਾਦਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਰੂਪਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਰਣਂ ਕਤਂ ਸਿਯਾਤਿ, ਯਦਿ ਏਸੋਵ ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਰਣਨ੍ਤਿ ਗਯ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਸਤਿ ‘ਨੀਲੁਪ੍ਪਲ’ਮਿਚ੍ਚਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨਾਸ੍ਸ ਤਦਤ੍ਥ ਤਾਪਿ ਸਮ੍ਭਾਵੀਯਤੇ, ਲੋਕੇ ਸੀਹਗੁਣਸ੍ਸ ਮਾਨਵਕੇ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਉਪਚਾਰੇਨ ‘ਸੀਹੋ-ਯਂ ਮਾਨਵਕੋ’ਤਿ ਤਗ੍ਗੁਣਜ੍ਝਾਰੋਪੋਪਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਦਤ੍ਥਮ੍ਪੇਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘ਤਗ੍ਗੁਣਜ੍ਝਾਰੋਪਨਤ੍ਥਮ੍ਪੇਤਂ ਨ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ, ਤੇਸਂ ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਾਨਂ ਵਾ ਗੁਣੋ ਅਆਦਿਤ੍ਤਾਦਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਰੋਪਨਂ-ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦੇਸੁ ਵਾ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦੇਯੇਵ ਵਾ ਆਰੋਪਨਂ, ਤਦਤ੍ਥਮ੍ਪੇਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ- ‘ਅਤੋਯੇਵਾ’ਤਿਆਦਿ, ਅਤੋਯੇਵ ਰੂਪਵਿਸੇਸੂਪਲਕ੍ਖਣਾ ਭਾਵਤੋਯੋ, ਪਕਤਂ ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਰਣਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤ ਵਿਕਪ੍ਪਨ੍ਤਰਾਭਾਵੇ ਉਭਯਤ੍ਥਮਿਦਂ ਸਿਯਾ, ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਭਾਸਤ੍ਥਂ ਨ ਹੋਤਿ… ਤਲ੍ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਉਪਰਿਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਪਾਰਿਸੇਸਮਾਲਮ੍ਬਿਯਾਹ ‘ਸਞ੍ਞਾਸਞ੍ਞਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ.

ਮਰਿਯਾਦਾਯਮ੍ਪਕਾਰੇਚ, ਸਮੀਪੇ ਵਯਵੇ ਤਥਾ;

ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਪ੍ਪਕਾਰੋਯਂ, ਆਦਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਸਤੇਤਿ.

ਮਰਿਯਾਦਤ੍ਥੋ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿਸਦ੍ਦੋਤਿ ਆਹ-‘ਆਦਿਮਰਿਯਾਦਾ ਭੂਤੋ’ਤਿ, ਉਪਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਤਿ ਉਪਲਕ੍ਖਿਯਮਾਨਾਨਮਾਕਾਰਾਦੀਨਂ ਗਹਣੇ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ, ਤੇਨਾਹ-‘ਉਪਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸੁਪਸਜ੍ਜਨੀਯਭੂਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਕਾਰਿਯੇਨਾਤਿ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾਭਵਨਾਦਿਨਾ, ਨ ਗੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਨਯਨਂ ਭਵਤਿ..ਗੁਨ੍ਨਮੁਪਸਜ੍ਜਨੀਯ ਭੂਤਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ, ਸਞ੍ਞਾਯਾ ਭਾਵੇਤਿ ਅਕਾਰਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵੇ, ਰੂਪਨ੍ਤਿਤਿ ਤਾਲੀਸਾਰੂਪਂ, ਤਿਤਾਲੀਸਾ+ਵਣ੍ਣਾਤਿਪਦਚ੍ਛੇਦੋ, ਤਿਤਾਲੀਸ+ਵਣ੍ਣਾਤਿਵਾ, ਸੁਤ੍ਤਾਵਯਵਸ੍ਸਾਪਿ ਸੁਤ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਤਾ ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਦੀਘਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੩੩) ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਨ੍ਤੁ ‘‘ਦੀਘਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਯੋਗਵਿਭਾਗੇਨ, ਇਤਰਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਰਸ੍ਸੇਵ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤੇ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਤਿਤਾਲੀਸਇਤਿ ਅਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਪਦਂ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਇਤਰੀਤਰਯੋਗਚਤ੍ਥੇ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ-‘ਏਕਵਚਨਮ੍ਪਨਾ’ਤਿਆਦਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ, ਰਸ੍ਸ ਏ ਓਕਾਰੇਹਿ ਤੇਚਤ੍ਤਾਲੀਸਕ੍ਖਰਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਏ ਓਕਾਰੇ ਹੀਤਿ ਸਹਤ੍ਥੇ ਤਤਿਯਾ, ਸਕ੍ਕਤਾਨੁਸਾਰੇਨਾਤਿ ਸਕ੍ਕਤੇ ‘‘ਸਨ੍ਧਿ ਯਕ੍ਖਰਾਨਂ ਰਸ੍ਸਾ ਨ ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਾਰੇਨ, ਕੋਚੀਤਿ ਸਾ ਸਨਪ੍ਪਸਾਦਕਚੋਲ਼ਿਯਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਿਯਾਚਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਹਿਚ੍ਚਾਦਿਂ ਵਦਤੋ-ਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘ਰਸ੍ਸਾਇਵਾਤਿ ਇਵਸਦ੍ਦੋ ਸਾਧਮ੍ਮੋਪਮਾਜੋਤਕੋ ਵਾ ਸਿਯਾ ਵੇਧਮ੍ਮੋਪਮਾਜੋਤਕੋ ਵਾ, ਯਦਿ ਤਾਵ ਵੇਧਮ੍ਮੋਪਮਾਜੋਤਕੋ, ਰਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਏ ਓਕਾਰੇਸ੍ਵ ਸਮ੍ਭਵਾ ਤੇਸਂ ਦੀਘਕਾਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਤੇ ਦੀਘਾਯੇਵ ਸਿਯੁਂ, ਯਦਿ ਪਨ ਸਾਧਮ੍ਮੋਪਮਾਜੋਤਕੋ, ਤੇਸੁ ਰਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸਸਮ੍ਭਵਾ ਰਸ੍ਸਕਾਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਰਸ੍ਸਾਏਵ ਤੇ ਸਿਯੁਨ੍ਤਿ ‘ਏਤ੍ਥਾਤਿਆਦੀਸੁ ਏ ਓਕਾਰਾਨਂ ਉਚ੍ਚਾਰਣਕਾਲਕਤਂ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤੀ’ਤਿ, ਰਸ੍ਸਕਾਲਵਨ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ ਏਵਸਦ੍ਦੋ ਸੋਗਤੇ ਵਣ੍ਣਵਿਨਿਮ੍ਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵਾਭਾਵਾ ਵਣ੍ਣਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਪਮਾਣਸਿਦ੍ਧਂ ਪਾਰਮਤ੍ਥਿਕ ਮੇ ਓਕਾਰਾਨਂ ਰਸ੍ਸਕਾਲਵਨ੍ਤਤਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਤ੍ਥਾਤਿ ਵਦਤੋ ਪਨਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘ਏਤ੍ਥਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯਦਿ ਏਕਾਰਾਦਯੋ ਦੀਘਾਏਵ ਸਂਯੋਗਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਰਸ੍ਸਾਵ ਸਿਯੁਂਤਥਾ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਦੀਘੋਵ ਆਕਾਰੋ ਸਂਯੋਗਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾਰਸ੍ਸੋ ਇਵ ਉਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਚ੍ਚਾਰਣਕਾਲਕਤੋਵ ਰਸ੍ਸਦੀਘਭਾਵੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ, ਕਚ੍ਚਾਯਨਵੁਤ੍ਤਿਵਣ੍ਣਨਾ ਞਾਸੋ, ਤਞ੍ਞਾਪਨੇਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਅਞ੍ਞੇਸਮਕ੍ਖਰਾਨਂ ਞਾਪਨੇ, ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਾਤਿ ਤੇਨ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਭਾਵਮਾਹ, ਕਿਮੇਤ੍ਥ ਸਮੁਦਾਯੇ ਵਾਕ੍ਯਪਰਿਸਮਤ੍ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਵਯਵੇਤਿ ਆਹ- ‘ਪਚ੍ਚੇਕ’ਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ‘ਰੁਕ੍ਖਾ ਵਨ’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਸਮੁਦਾਯੇ ਵਾਕ੍ਯਪਰਿਸਮਤ੍ਤਿਯਂ ‘‘ਇਯੁਵਣ੍ਣਾ ਝਲਾ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੇ’’ (੧-੯) ਇਚ੍ਚਾਦਿਕਂ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ, ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਵਣ੍ਣਾ ਨਾਮਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਕਾਰੋ ਵਣ੍ਣੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਆਕਾਰੋ ਵਣ੍ਣੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਨਾ, ਅਵਯਵੇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ‘ਪਚ੍ਚੇਕ’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇ ਸਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਂ ਕਾਰਣਮਾਹ, ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋਪਨੀਤੋ ਤ੍ਯਤ੍ਥੋ ਸੁਖੇਨ ਪਟਿਪਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਪਚ੍ਚੇਕਨ੍ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਭੋਜੀਯਤੂਤਿਆਦਿਨਾ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਭੁਞ੍ਜਿਕਿਰਿਯਾ ਪਰਿਸਮਾਪੀਯਤੇ, ਤੇਨਾਹ-‘ਨ ਚੋਚ੍ਚਤੇ’ ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਥਵਾ ਸਮੁਦਾਯੇਪਿ ਵਾਕ੍ਯਪਰਿਸਮਾ ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਸਤਿ ਸਮੁਦਾਯੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਦਾ ਅਵਯਵੇਸੁਪਿ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ‘ਸਮੁਦ੍ਦੇਕਦੇਸਦਸ੍ਸਨੇਪਿ ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਖਨ੍ਧੇਕਦੇਸ ਭੂਤਾਯਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਨ ਦੋਸੋ, ਤੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘ਪਚ੍ਚੇਕ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਗੁਣਾਦ੍ਯਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤੇਪਿ ਪਕਰਣਤੋ ਅਕਾਰਾਦਯੋਵੇਤ੍ਥ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ-‘ਵਣ੍ਣੀਯਤਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਪਕਰਣਤੋਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਭਜ੍ਜਤੇ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਹਿ–

ਅਤ੍ਥਾ ਪਕਰਣਾ ਲਿਙ੍ਗਾ, ਓਚਿਤ੍ਯਾ ਦੇਸਕਾਲਤੋ;

ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਾ ਵਿਭਜੀਯਨ੍ਤੇ, ਨ ਸਦ੍ਦਾਯੇਵ ਕੇਵਲਾਤਿ.

ਨਨੁ ਝਲਾਦਿਸਞ੍ਞਾ ਵਿਯ ਲਹੁਸਞ੍ਞਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਗੁਰੁਸਞ੍ਞਾ ਕਤਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਨਿਧਾਯ ਰੁਲ਼੍ਹਿ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਾਸੁ ਸਞ੍ਞਾਸੁ ਝਾਲਾਤਿ ਰੁਲ਼੍ਹਿ ਸਞ੍ਞਾਤ੍ਥਾਭਾਵੇਨ ਵੋਹਾਰਸੁਖਮਤ੍ਤਪਯੋਜਨਾ, ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਸਞ੍ਞਾ ਪਨ ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਾਪਿ ਹੋਤਿ ਤਦਞ੍ਞਪ੍ਪਯੋਜਨਾ ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ- ‘ਏਵ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਵਣ੍ਣੀਯਤੀ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤੇਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਨੁਗਤਾ ਅਨੁਗਤਤ੍ਥਾ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾ ਤਂ, ਸਦ੍ਦਾਧਿਗਮਨੀਯਸ੍ਸਾਤਿ ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ, ਵਣ੍ਣਂ ਮੂਲਮਸ੍ਸਾਤਿ ਵਣ੍ਣਮੂਲਕੋ-ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਵਣ੍ਣਮੂਲਕਤਾ, ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਮੂਲਕਤਂ ਸਾਧੇਤਿ ‘ਸਾਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਵਣ੍ਣਂ ਰੂਪਂ ਸਭਾਵੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਣ੍ਣਰੂਪਾਨਿ-ਪਦਾਨਿ, ਸਮੁਦਾਯੋ ਪਾਦਾਨਂ ਰੂਪਮਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮੁਦਾਯਰੂਪਂ ਵਾਕ੍ਯਂ, ਵਿਭਤ੍ਯਨ੍ਤਮਤ੍ਥਜੋਤਕਂ ਪਦਂ, ਪਦਸਮੁਦਾਯੋ ਵਾਕ੍ਯਂ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਚੇਤਮੁਪਚਾਰੇਨ ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਤ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਵਣ੍ਣਮਯਤ੍ਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਪਰਮਤ੍ਥਭੇਦਭਿਨ੍ਨੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵਾਕ੍ਯਾਧਿਗਮਨੀਯੋ ਵਣ੍ਣੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਨਾਮ ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਂਲਹੁਸਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਤਦਤ੍ਥਮਕਾਰਾਦੀਨਂ ਗੁਰੁਭੂਤਾ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾ ਕਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਸਮ੍ਮੁਤਿ ਸਙ੍ਕੇਤਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵੋਹਾਰੋ, ਪਰਮਤ੍ਥੋ ਸਨਿਬ੍ਬਾਨੋ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਉਭੋਹਿ ਪਨੇਤੇਹਿ ਭਿਨ੍ਨੋ ਤਤਿਯੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾਚ ਵੁਤ੍ਤਂ–

ਦੁਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਕ੍ਖਾਸਿ, ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਦਤਂ ਵਰੋ,

ਸਮ੍ਮੁਤਿਂ ਪਰਮਤ੍ਥਞ੍ਚ, ਤਤਿਯਂ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ.

ਨਨੁ ਚ–

ਅਪ੍ਪਕ੍ਖਰਮਸਨ੍ਦਿਦ੍ਧਂ, ਸਸਾਰਂ ਗੂਲ਼੍ਹਨਿਣ੍ਣਯਂ;

ਪਸਨ੍ਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਆਹੁ ਤਲ੍ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਞੁਨੋਤਿ.

‘‘ਆਦਯੋ ਤਿਤਾਲੀਸ ਵਣ੍ਣਾ’’ ‘‘ਤਿਤਾਲੀਸਾਦਯੋ ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਨ ਤਥਾ ਸਤਿ ਸਨ੍ਦਿਦ੍ਧਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾਤਿ, ਨਨੁ ਸਤ੍ਥਾਦੋ ਮਙ੍ਗਲਵਚਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਕਾਰੋ ਪਟਿਸੇਧਤ੍ਥੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ (ਨ) ਸਤ੍ਥਾਦੋ ਸਿਦ੍ਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸੋਪਹਿਤਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਹੋਤ੍ਵ ਪੁਬ੍ਬਾ ਝਾਲਾਦਿ ਸਞ੍ਞਾ, ਸਦ੍ਦਸਾਧਨਮਤ੍ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਵਿਧਾਨਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯ ਸਞ੍ਞਾਵਾਲਮੇਤ੍ਥਾਤਿ ਕਿਂ ਪੁਨਾਪਿ ਵਣ੍ਣਾਦਿਸਞ੍ਞਾਵਿਧਾਨੇਨ ਗਨ੍ਥਗਾਰਵ ਕਰਣੇਨਾਤਿ ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯੇਸੁ ਪਨ ਗਾਰਵਂ ਤਦਨੁਗਮਨਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤੁਂ ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾਯੋਪ੍ਯਨ੍ਵਾਖ੍ਯਾਯਨ੍ਤੇ, ਯਜ੍ਜੇਵਂ ਸਂਯੋਗਸਬ੍ਬਨਾਮਲੋਪਾਦਯੋਪਿ ਸਞ੍ਞਾ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਨਨੁ ਭੋ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਮ੍ਹੇਹਿ’ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾਯੋ ਆਖ੍ਯਾਯਨ੍ਤੇ’ਤਿ, ਕਿਨ੍ਤਦਾਖ੍ਯਾਨਦ੍ਵਾਰੇਨ ਭਵਤਾ ਤਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ, ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤੋਪਿ ਪਤਿਵਣ੍ਣਮਤ੍ਥਾਨੁਪਲਦ੍ਧਿਤੋ ਵਣ੍ਣਾਨਮਦਿਟ੍ਠਾਨਮਕਾਰਾਦੀਨਮਨੁਕਤਿਯੋ ਇਹੋਪਦਿਟ੍ਠਾਇਤ੍ਯਨੁਕਾਰਿਯੇਨਾਤ੍ਥੇਨਾਤ੍ਥਵਨ੍ਤਤਾਯ ਹੋਤੇਵਾਕਾਰਾਦਿਤੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿ, ਲੋਪੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਪਨਸ੍ਸਾ ਅਸ੍ਸਵਨਂ ਸਨ੍ਨਿਕਂਸਵਚਨਿਚ੍ਛਾਭਾਵਾ ਸਂਹਿਤਾਯਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਅਨੁਕ੍ਕਮੋਤਿ ਆਦੋਨਿਸ੍ਸਯਾ ਸਰਾਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ, ਸਰੇਸੁਪਿ ਏਕਟ੍ਠਾਨਿਯਾ ਅਕਾਰਾਦਯੋ ਬਹੁਤ੍ਤਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਠਾਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ, ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾ ਠਾਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ, ਤੇਸੁਪਿ ਰਸ੍ਸਾਵ ਲਹੁਤ੍ਤਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਦੀਘਾ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਸੁਪਿ ਵਗ੍ਗਾ ਬਹੁਤ੍ਤਾ ਠਾਨਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਯਕਾਰਾਦਯੋ, ਵਗ੍ਗੇਸੁ ਚ ਅਘੋਸਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਘੋਸਾ, ਤੇਸੁ ਚ ਸਿਥਿਲਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਧਨਿਤਾ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਅਪ੍ਪਕਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾ ਪਞ੍ਚਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਯਰਲਵਾ ਘੋਸਭੂਤਾ ਠਾਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ, ਤਤੋ ਧਨਿਤਾ ਸਕਾਰਹ ਕਾਰਾ, ਤੇਸੁਪਿਹਕਾਰੋ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਓਰਸੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਦ੍ਵਿਜਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕੇਹਿਚਿ ‘‘ਲਲ਼ਾਨਮਵਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮਵਿਸੇਸੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਪਿ ਲਿਪਿਭੇਦੇਨ ਠਾਨਭੇਦੇਨ ਚ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਲ਼ਕਾਰੋ ਵਿਸੁਂ ਅਕ੍ਖਰਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੋ, ਸੋਪਿ ਘੋਸਭਾਵੇਨ ਠਾਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨਚ ਹਕਾਰਤੋ ਪਰਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ ਪਨ ਸਰਤ੍ਤਾਦਿਸਬ੍ਬਵਿਨਿਮ੍ਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਕਾਰਾਦੀਨਮਯਮਨੁਕ੍ਕਮੋ, ਇਮਸ੍ਸੇਵਾਨੁਕ੍ਕਮਸ੍ਸ ਮਨਸਿ ਵਿਪਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾ ਤਿਤਾਲੀਸਾਤਿ ਗਣਨਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ‘ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਕਤਂ ਸਾਧੁਸਦ੍ਦਾਨ੍ਵਾਖ੍ਯਾਨਂ, ਨ ਵਣ੍ਣੀਯਤੇ, ਤਿ ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਰਣ ਸਙ੍ਖਾਤ ਮੁਖ੍ਯਪ੍ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਾ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨ ਵਣ੍ਣੀਯਤੇ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪਨ ਕਥਮਕਾਰਾਦੀਨਮਯਮਨੁਕ੍ਕਮੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਸਿਸ੍ਸਾਨਂ ਕਙ੍ਖਾ ਵਿਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਯੋਜਨਮ੍ਪਤਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਕਥਨਬ੍ਯਾਜੇਨ ਵਣ੍ਣਿਤੋ ਯੇਵਾਤਿ, ਕਰੀਯਨ੍ਤੇ ਉਚ੍ਚਾਰੀਯਨ੍ਤੇ ਏਤੇਨਾਤਿ ਕਰਣਂ, ਤਤ੍ਥ ਜਿਵ੍ਹਾਮਜ੍ਝਂ ਤਾਲੁਜਾਨਂ, ਜਿਵ੍ਹੋਪਗ੍ਗਂ ਮੁਦ੍ਧਜਾਨਂ, ਜਿਵ੍ਹਗ੍ਗਂ, ਦਨ੍ਤਜਾਨਂ ਸੇਸਾਨਂ ਸਕਟ੍ਠਾਨਂ ਕਰਣਂ, ਪਯਤ੍ਤਿ ਪਯਤਨਂ, ਤਮ੍ਪਨ ਵਣ੍ਣੁਚ੍ਚਾਰਣਤੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੋ ਬਾਹਿਯੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ, ਤਤ੍ਥ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਪਯਤਨਂ-ਸਂਵੁਤਤ੍ਤਮਕਾਰਸ੍ਸ, ਵਿਵਟਤ੍ਤਂ ਸਰਾਨਂ ਸਕਾਰਹਕਾਰਾਨਞ੍ਚ ਫੁਟ੍ਠਤ੍ਤਂ ਵਗ੍ਗਾਨਂ, ਈਸਂਫੁਟ੍ਠਤ੍ਤਂ ਯਰਲਵਾਨਂ, ਬਾਹਿਯਪਯਤਨਨ੍ਤੁ ਸਂਵੁਤਕਣ੍ਠਤਾਦਿ, ਠਾਨਤੋ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਧੀਯਮਾਨਕਾਰਿਯਸਮ੍ਭਵੇਨ ਪਯੋਜਨਸਮ੍ਭਵਾ ਆਹ-‘ਠਾਨਮ੍ਪਨਾ’ਤਿਆਦਿ, ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਣ੍ਣਾਤਿ ਠਾਨਂ, ‘‘ਏ ਓਨਮ ਵਣ੍ਣੇ’’ਤਿ (੧-੩੭) ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਣ੍ਣੇਤਿ ਕਥਨਮੇਵ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾਕਰਣੇ ਪਯੋਜਨਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਮਞ੍ਞਤ੍ਰ ਬ੍ਯਾਪਦਿਸਤਿ’ ਏਵ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਦਸਾਦੋ ਸਰਾ’’ਇਚ੍ਚਾਦੋ ‘ਤੇਨਾ’ਤਿਆਦੀਸੁ ‘ਤੇਨ ਸਰਇਚ੍ਚਨੇਨ ਕ੍ਵਤ੍ਥੋ ਕਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਯੋਜਨਂ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਸਰੋਲੋਪੋ ਸਰੇ’’ਚ੍ਚਾਦੀ’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਞਾਪੇਤਿ ਵਣ੍ਣਲੋਪਨ੍ਤਿ ਞਾਪਕਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ’ਸੋ ਚੇਮਿਨਾਵ ਞਾਪਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਨੁ ‘ਤਦਮਿਨਾਦੀਨਿ’’ਤਿ (੧-੪੭) ਸੁਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, (ਸਚ੍ਚਂ) ਤਥਾਪਿ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੋਯਮ੍ਪਿ ਵਣ੍ਣਲੋਪੇ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ‘ਯਦਿ ਞਾਪਕੇਨ ਵਣ੍ਣਲੋਪੋ ਸਿਯਾ ਸੋ ਇਮਿਨਾਵ ਞਾਪਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧੋ, ਨਾਞ੍ਞੇਨਾ’ਤਿ ਅਵਧਾਰੇਤਿ.

੨. ਦਸਾ

ਨਨੁ ਅਆਦਯੋਤਿ ਪਠਮਨ੍ਤੇਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਕਥਮੇਤ੍ਥ’ਤਤ੍ਥਾ’ਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤਾਤਿ ਆਹ-‘ਤਞ੍ਚਾ’ਤਿਆਦਿ, ਅਤ੍ਥਵਸਾਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨਾਤਿ ਅਆਦਯੋਤਿ ਪਠਮਨ੍ਤਸ੍ਸ‘ਆਦੋ ਦਸਾ’ਤ੍ਯਨੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਮਾਨੇ ਚਾਧਾਰਤ੍ਥੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਧਾਰਤ੍ਥਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਮੀ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਤ੍ਥਵਸਾ ਸਤ੍ਤਮਿਯਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸਮ੍ਭਵਾਯੇਵਸੁਤ੍ਤੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ‘ਤਤ੍ਥਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਆਦੋਦਸਨ੍ਨਮਨਞ੍ਞਤ੍ਥਪਵਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਤੋ ਤੇਸਂ ਅਆਦਯੋ ਵਿਸਯਭਾਵੇਨਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਤੇਸੁ ਵਿਸਯਭੂਤੇਸੂ’ਤਿ, ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਤ੍ਥੋਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵ… ਵਣ੍ਣਸਮੁਦਾਯਤੋ ਤਦੇਕਦੇਸਭੂਤਾਨ ਮਾਦੋ ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਦਸਸਙ੍ਖ੍ਯਾਗੁਣੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਯਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਦਸ ਵਣ੍ਣਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਅਵਸ੍ਸਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਂ ਊਨਪੂਰਣਤ੍ਥਮਜ੍ਝਾਹਾਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ- ਅਵਟ੍ਠਿਤਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਵਾ’ਤਿ, ਏਕਾਦੀਨ ਮਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਤਾਨਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇ ਵਤ੍ਤਨਤੋ ਆਹ-‘ਦਸਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ, ਗਯ੍ਹੁਪਗਾਨਂ ਰਸ੍ਸਏ ਓਵਣ੍ਣਾਨਮ੍ਪਿ ਕਚ੍ਚਾਯਨੇ ਵਿਯ ਅਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾ ਅਨੂਨਾ, ਅਗਯ੍ਹੁਪਗਾਨਂ ਤਦਞ੍ਞੇਸਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਰਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਗਾ ਅਨਧਿਕਾ, ਦਸਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯ ਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾ ਦਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਧਿਕਤਵਣ੍ਣਾਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਦਸਨ੍ਨਮ੍ਪੀ’ਤਿਆਦਿ, ਸਯਂ ਪੁਬ੍ਬਾ’ਰਾਜ=ਚਿਤ੍ਤਿਯਂ’ਤੀਸ੍ਮਾ ਕ੍ਵਿਮ੍ਹਿ ਅਨ੍ਤਲੋਪੇ ਸਮਾਸੇ ਚ ਤਦਮਿਨਾਦਿਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਵਾ ਸਰਸਦ੍ਦੋ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ, ‘ਸਰ-ਗਤਿਹਿਂ ਸਾਚਿਨ੍ਤਾਸੁ’ ਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਵਾ ਨਿਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ=‘ਸਯਂ ਰਾਜਨ੍ਤੀ’ਤਿਆਦਿ.

੩. ਦ੍ਵੇਦ੍ਵੇ

ਤੇਤਿ’ਆਦੋ’ਤਿ ਸਤ੍ਤਮ੍ਯਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਪਰੇ ਦ੍ਵੇ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਯਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਵਸਾ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮਂ ਉਪਮੇਤਿ, ਅਤੋਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਥਵਸੇਨ ਤੇਸੁ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਸੁਤਿ ਪਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਤ੍ਤਵਿਵਚ੍ਛਾਯਂ ਤਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਦ੍ਵੇਦ੍ਵੇਤਿ ਦ੍ਵਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਤ੍ਥੋਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਵਿਚ੍ਛਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਿ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਵਿਚ੍ਛਾਵੁਤ੍ਤਿ-ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦੋ, ਵਿਚ੍ਛਾਵੁਤ੍ਤਿਤਾ ਚਾਸ੍ਸ ਸਵਣ੍ਣਤ੍ਤਗੁਣੇਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ (‘ਬ੍ਯਾਪਿਤੁ) ਮਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ, ਕਮੇਨਾਵਟ੍ਠਿਤੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਕਾਰਾਦਿਵਣ੍ਣਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨਾਦਿਕਾਲਸਿਦ੍ਧਂ ਕਮਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਮਾਹ. ਨਨੁ ਸਮਾਨਾ ਵਣ੍ਣਾ ਸਵਣ੍ਣਾਤ੍ਯਨ੍ਵਤ੍ਥੇ ਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦੇ ਸਤਿ ਕਤਂ ਰਸ੍ਸਦੀਘਾਨਂ ਸਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾ ਸਿਯਾ… ਅਸਮਾਨਤ੍ਤਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ, ਨੇਤਦਤ੍ਥਿਵਣ੍ਣਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਕਮਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਵਚਨਬਲੇਨੇਵਾਸਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਹੋਤੇਵਾਤਿ, ਨੇਵਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ‘‘ਦ੍ਵੇਦ੍ਵੇ ਸਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਸਾਮਤ੍ਥਿਯਸਬ੍ਭਾਵੇ [ਸਬ੍ਭਾਵੇਨ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਾਭਾਵਾਤਿ ਆਹ‘ਸਮਾਨਤ੍ਤਮ੍ਪਨਾ’ਤਿਆਦਿ. ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣਾ ਚਿਤ੍ਤਜਤ੍ਤੇਪਿ ਅਭਿਬ੍ਯਤ੍ਤਿ ਵਸੇਨਾਤਿ ਠਾਨਂ ਕਣ੍ਠਾਦਿ, ਤੇਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਸਮਾਸੋ, ਕਣ੍ਠਤਾਤੁ ਇਤਿ ਚਤ੍ਤੇ ਪਾਣ੍ਯਙ੍ਗਤ੍ਤਾ ਨਪੁਂਸਕਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਵਗ੍ਗਪਞ੍ਚਮੇਹਿ. ਅਨ੍ਤਟ੍ਠਾਕੀਤਿ ਵਗ੍ਗਾਨਮਨ੍ਤੇ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਟ੍ਠਾ, ਤਾਹਿ, ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਾ, ਗੁਯ੍ਹ’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਕੇਚੀਤਿ ਅਨਿਯਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇ ਪਨ–

‘‘ਹਕਾਰੋ ਪਞ੍ਚਮੇਹੇਵ, ਅਨ੍ਤਟ੍ਠਾਹਿ ਚ ਸਂਯੁਤੋ;

ਓਰਸੋ ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ, ਕਣ੍ਠਜੋ ਤਦਸਂਯੁਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

੪. ਪੁਬ੍ਬੋ

ਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥਵਸਾ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਯਾਦਿਚੋਦਨਾ, ਨੇਸਦੋਸੋਚ੍ਚਾਦਿ ਪਰਿਹਾਰੋ, ਦੋਸਾਭਾਵੇ ਕਾਰਣ ਮਾਹ-‘ਯੋਯੋ…ਪੇ… ਪਤੀਯਤੇ’ਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮਤ੍ਤੇਤਿ-‘ਨਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਨਨੁ ਚ ਪੁਬ੍ਬਸਦ੍ਦੋ ਯਮੇਕਤ੍ਤਾ ਏਕਂ ਪੁਬ੍ਬਮਾਚਿਕ੍ਖਤਿ ਨ ਸਕਲਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਯੋਯੋਤਿ ਞਾਯਤਿ ‘ਯੋਯੋ ਪੁਬ੍ਬੋ’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ’ਦ੍ਵੀਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ’ਤਿ ਇਦਂ ਕਥਂ ਸੁਖੇਨੇਵ ਪਤੀਯਤੇ ਤਦਿਦਮਸਿਦ੍ਧੇਨਾਸਿਦ੍ਧਸਾਧਨਨ੍ਤਿ ਆਸਙ੍ਕਿਯ ਤਦਭਾਵਮੁਬ੍ਭਾਵੀਯ ਪੁਬ੍ਬ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਚ੍ਛਾਗਮਕਤ੍ਤਮਵਗਮਯਿਤੁਮਾਹ-‘ਨਚੇਦ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ. ਤਂਯੋਗਾਤਿ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨਾਹ, ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਤਾਯਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥਿਯਤ੍ਥੇ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ, ਏਵਮੁਪਰਿਪਿ.

੫. ਪਰੋ

ਸੇਸਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ‘ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੂਤਿ ਸਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਕੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ’ ਇਚ੍ਚਾਦਿ ਕਮਤਿਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਲਹੁਸਞ੍ਞਾ ਰਸ੍ਸਸ੍ਸ, ਸਂਯੋਗਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਰਸ੍ਸਸ੍ਸ ਦੀਘਸ੍ਸ ਚ ਗੁਰੁਸਞ੍ਞਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ… ਉਚ੍ਚਾਰਣਵਸੇਨੇਵਾਨ੍ਵਤ੍ਥਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਵਸੇਨ ਵਾ ਇਹਾਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਸਞ੍ਞਾਵਿਯ.

੬. ਕਾਦਯੋ

ਕੇਵਲ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਮਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਸਰਾਨਮਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨੇ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤੋਪਕਾਰਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਤਿ ‘ਏਤੇਹੀ’ਤਿ ਕਰਣਤ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨਾਹ ‘ਸਰਾਨ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ. ਵਿਪੁਬ੍ਬਾ ‘ਅਞ੍ਜ-ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ’ਤੀਮਸ੍ਮਾ ਕਰਣੇ ਅਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਰੂਪਂ, ਨਪੁਂਸਕਤ੍ਤਮ੍ਪਿਸ੍ਸਾਵਗਮਯਿਤੁਂ ‘ਉਪਕਾਰਕਾਨੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤੇਨ ਫੁਟਯਤਿ ‘ਯਥਾ’ਇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਯਥਾ ਓਦਨਸ੍ਸੁਪਕਾਰਕਾਨਿ ਸੂਪਾਦੀਨਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ, ਤਥਾ ਸਰਾਨਮੁਪਕਾਰਕਾਨੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮ੍ਪਨ ਅਦ੍ਧਮਤ੍ਤਿਕਂ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਹਿ–

ਏਕਮਤ੍ਤੋ ਭਵੇ ਰਸ੍ਸੋ, ਦੀਘੋ ਮਤ੍ਤਦ੍ਵਯਾਯੁਤੋ;

ਪ੍ਲੁਤੋ ਤਿਮਤ੍ਤੋ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਤ੍ਵਦ੍ਧਮਤ੍ਤਿਕਂਤਿ.

ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਾਤਿ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਤੋ, ‘ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ’ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

੭. ਪਞ੍ਚ

ਸਜਾਤ੍ਯਪੇਕ੍ਖਾਯ ਸਮੁਦਾਯਵਾਚਿਤ੍ਤੇਪਿ ਕਾਦਯੋਤੀ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਤੋ ਵਗ੍ਗਸਦ੍ਦੇਨ ਕਖਗਘਞਾਦਯੋਵ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਪਰਿਮਾਣਮਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਕੋਵਗ੍ਗੋ, ‘‘ਤਮਸ੍ਸ ਪਰਿਮਾਣਂ ਣਿਕੋ ਚਾ’’ਤਿ (੪-੪੧) ਕੋ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਦਿਭੂਤੋ ਪਞ੍ਚਸਦ੍ਦੋ ਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖ੍ਯਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ ਮਾਵਸਾਨਾਨਂ ਵਗ੍ਗਾਨਂ ਬਹੁਤ੍ਤਂ ਗਮੇਤੀਤਿ ‘ਪਞ੍ਚਕਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਗ੍ਗਾਤਿ ਬਹੁਵਚਨਤੋ ਪਚ੍ਚੇਕਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿ ਯਕਾਰਾਦਯੋਭਿ ਵਗ੍ਗਾ, ਪਠਮਕ੍ਖਰਵਸੇਨ ਪਨ ਕਵਗ੍ਗਾਦਿਵੋਹਾਰੋ.

੮. ਬਿਨ੍ਦੁ

ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਾਤੂਨ ਮੁਚ੍ਚਾਰਣਤ੍ਥੋਪੇਤ੍ਥ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਨਿਪੁਬ੍ਬਾ ਤਤੋ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤ੍ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਞ੍ਞਿਮ੍ਹਿ ਪਾਦਿਸਮਾਸੇ ਦੀਘੇਚ ਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਰਸ੍ਸਾ’ਤਿਆਦੀਮਾਹ, ਪੀਲ਼ਨਤ੍ਥਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹਨਂ ਨਿਗ੍ਗਹੋ, ‘ਇ-ਅਜ੍ਝੇਨ ਗਤੀਸੁ’ਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ਕਤ੍ਤਰਿ [ਕਮ੍ਮਨਿ-ਇਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਂ ਉਚ੍ਚਾਰਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ] ਤ੍ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਇਤਂ, ਨਿਗ੍ਗਹੇਨ ਇਤਨ੍ਤਿ ਅਮਾਦਿਸ ਮਾਸੇ ਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਕਰਣਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਨ ਵਾ’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਪਚ੍ਛਿਮਪਕ੍ਖਂ ਸਾਧੇਤੁਮਾਹ-‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੀ’ਤਿ.

੯. ਇਯੁ

ਚਤ੍ਥਸਮਾਸੋਤਿ ਇਤਰੀਤਰਯੋਗਦ੍ਵਨ੍ਦਸਮਾਸੋ. ਅਤ੍ਤੇਤਿ ਮੁਨਿ ਸਦ੍ਦਾਦਿਵਚਨੀਯੇ ਅਤ੍ਥੇ, ਨਮਤੀਤੀਮਸ੍ਸੇਤਂ ਕਮ੍ਮਂ,

ਯਂ ਸਬ੍ਬਵਚਨਂ ਸਬ੍ਬ, ਲਿਙ੍ਗਂ ਸਬ੍ਬਵਿਭਤ੍ਤਿਕਂ;

ਤਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇ ਨਮਨਤੋ, ਵਿਦੁਂ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਤਬ੍ਬਿਦੂ.

ਇਧ ਨਾਮਸਞ੍ਞਾਯਾਭਾਵੇਪਿ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਬਲਾਯੇਵ ਨਾਮਸਞ੍ਞਾ ਸਿਦ੍ਧਾਤਿ (ਆਹ) ‘ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਬ੍ਯਪਦੇਸੇਨਾ’ਤਿ, ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਕਤਿਰੂਪਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਪਠਮਂ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਪਕਤਿ, ਸਾ ਏਵ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਰੂਪਂ, ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਕਤਿ ਰੂਪਂ ਮੁਨਿਸਦ੍ਦਾਦਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਕਤਿਰੂਪਂ, ਅਤ੍ਥਵਨ੍ਤਮਧਾਤੁਕਮਪ੍ਪਚ੍ਚਯਮ੍ਪਾਟਿਪਦਿਕਂ, ਪਦਂ ਪਦਂ ਪਤਿ ਪਟਿਪਦੇ, ਪਟਿਪਦਂ ਨਿਯੁਤ੍ਤਂ ਪਾਟਿਪਦਿਕਂ. ਵਿਸੇਸਨੇਨਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੇ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾਨਂ ਵਿਸੇਸਨੇਨ. ਆਖ੍ਯਾਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚਤਿਆਦਿਨੋ. ਆਦਿਮਜ੍ਝਵਤ੍ਤਿਨੋਤਿ ਇਨ੍ਦ ਉਦਕਸਦ੍ਦਾਦੀਨਂ ਆਦੋ, ਪਖੁਮਾਦੀਨਂ ਮਜ੍ਝੇਚ ਵਤ੍ਤਿਨੋ. ਪਦੇਸੇਸੂਤਿ ‘‘ਝਲਾ ਸਸ੍ਸ ਨੋ’’ਤਿ (੨-੮੩) ਆਦਿਕੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਸੁ, ਅਨਿਟ੍ਠਪਸਙ੍ਗ (ਸਙ੍ਕਂ) ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਨਾਮ [ਨਾਮਾਤਿ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਪਚਤਿ-ਇਨ੍ਦ (ਉਦਕ ਪਖੁਮ) ਸਦ੍ਦਾਦੀਨ ਮਨ੍ਤ ਆਦਿਮਜ੍ਝਭੂਤਇਵਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਝਲਸਞ੍ਞਾ ਵਿਧਾਯ ਤਤੋ ਪਰਾਸਂ ਸਾਦਿ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ‘‘ਝਲਾ ਸਸ੍ਸ ਨੋ’’ਤਿ (੨-੮੧) ਆਦੀਹਿ ‘ਨੋ’ ਆਦੇਸਾਦਿਮ੍ਹਿ ਕਤੇ ‘ਪਚਤਿਨੋ, ਇਨ੍ਦਨੋ, ਉਦਕਨੋ, ਪਖੁਮਨੋ’ਤਿਆਦਿ ਰੂਪਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ, ਨਨੁਚਾਦਿਆਦਿ ਚੋਦਨਾ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਬ੍ਯਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨਾਤਿ ਅਸਮਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ. ਤਦਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪਰਿਹਾਰੋ, ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਚੋਦ੍ਯਂ, ਸਤਿਹੀਤਿਆਦਿਨਾ ਅਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ, ਦ੍ਵੀਸੁਤ੍ਤਰੇਸੁ ਯੋਗੇਸੂਤਿ ਉਪਰਿਮੇਸੁ ‘‘ਪਿਤ੍ਥਿਯਂ’’ ‘‘ਘਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਇਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਇਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਿਤ੍ਥਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਇਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਦਂ. ਵਣ੍ਣਵਿਸੇਸਨਂ ਸਿਯਾਤਿ ‘‘ਪਿਤ੍ਥਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘ਇਯੁਵਣ੍ਣਾ’ਤਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਤੋ ‘ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾ’ਤਿ ਏਵਂ ਇਵਣ੍ਣੁ ਵਣ੍ਣਾ ‘‘ਘੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਆ’ਤਿਏਵਂ ਅਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸੇਸਨਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਵਣ੍ਣਵਿਸੇਸਨੇ ਵਿਰੋਧਮਾਹ ‘ਏਵਞ੍ਚੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਨਾਮਸ੍ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਅਸਮਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਤ੍ਵਵਿਰੋਧਮਾਹ- ‘ਬ੍ਯਾਸੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ. ਸਕ੍ਕਾਨਾਮਵਿਸੇਸਨਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਇਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਕ੍ਕਮੇਨ. ਨਾਮਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਨਾਮਨ੍ਤੋਤਿ ਸਮਾਸਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਪਦਤ੍ਥਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਸਮਾਸੇ ਗੁਣੀਭੂਤਸ੍ਸ ਨਾਮਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਵਿਸੇਸਨਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਵਚਨਮਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਪਾਣਿਨਿਯਾਨਮਿਵ ‘‘ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਮਨੁਦੇਸੋ ਸਮਾਨਂ’’ਤਿ (੧-੩-੧੦) ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਨਾ, ਸਮਾਸਙ੍ਖ੍ਯ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਮਸਙ੍ਖ੍ਯਕਾ, ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਆਦ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ–

‘‘ਆਲਾਪਹਾਸਲੀਲਾਹਿ, ਮੁਨਿਨ੍ਦ ਵਿਜਯਾ ਤਵ;

ਕੋਕਿਲਾ ਕੁਮੁਦਾਨੀ ਵੋ, ਪਸੇਵਨ੍ਤੇ ਵਨਂ ਜਲਂ’’ (੨੬੦).

ਇਚ੍ਚਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

੧੦. ਪਿਤ੍ਥਿ

ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਨਾਮਸ੍ਸਾਤਿ ਚ, ਅਨ੍ਤੇ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤੇਸਮਾ ਧਾਰਾਧੇਯ੍ਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਆਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸਾਧਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਵਿਨਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਅਜ੍ਝਾਹਾਰਵਸੇਨ ‘ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਵਣ੍ਣੁ ਵਣ੍ਣਾਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਿਯ‘ਵਿਸੇਸੀਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਮੇਤਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਾਧੀਨਤਾਯ ਨਾਮਨ੍ਤੀਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਤਿ‘ਵਿਸੇਸੀਯਤੀ’ਤੇਕਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਣਮਤਿ.

੧੧. ਘਾ

ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਨਾਮਸ੍ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਿਨੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਯ ਵਿਸੁਂ ਸਞ੍ਞਿਨੋ ਪਠਮਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਅਸਨ੍ਤੋ ਵਿਯਾਤਿ ਦੋਸਲੇਸਮਾਲਮ੍ਬਿਯ ਚੋਦਯਤਿ ਨਨ੍ਹਚੇ’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਸੇਤੋਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਿਨੋ. ਕਾਰਿਯੇਨਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਕਾਰਿਯੇਨ. ਪਰਿਹਰਤਿ ‘ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਪਚ੍ਛਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਘਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਕਾਰਿਯਿਨੋ ਆਕਾਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਨ. ਨਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਸਦ੍ਦੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਰਸਮੁਚ੍ਚਯੇ, ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮਨਿਯਮਰੂਪਮਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਿਯਮਰੂਪਮਾਚਰਿਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਸਾਧੇਤੁਮਾਹ ‘ਉਭਯਥਾਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ.

੧੨. ਗੋਸ੍ਯਾ

ਆਸਦ੍ਦੋ ਆਭਿਮੁਖ੍ਯੇ, ਅਨਭਿਮੁਖਮਭਿਮੁਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲਪਨਂ ਕਥਨਮਾਲ ਪਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਲਪਨੇ, ਆਲਪਨਤ੍ਥੇ ਵਿਹਿਤੋ ਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਤਿ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪਞ੍ਚਿਕਾਟੀਕਾਯਂ ਸਾਰਤ੍ਥਵਿਲਾਸਿਨਿਯਂ

ਸਞ੍ਞਾਧਿਕਾਰੋ ਸਮਤ੍ਤੋ.

ਪਰਿਭਾਸਾਧਿਕਾਰ

੧੩. ਵਿਧਿ

ਵਚਨਾਰਮ੍ਭਯੋਜਨਮਾਹ–‘ਯਂ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਨ੍ਤਿ ਅਨਿਯਮੇਨ ‘‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’’ਤਿ (੨-੪੩) ਆਦੀਸੁ ਅਤੋਤਿਆਦਿਕਂ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਿਤਂ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਤੇਨਾਤਿ ਵਿਸੇ ਸਨਤ੍ਤੇਨੁ-ਪਾਦਿਯਮਾਨੇਨ ਯਂ ਸਦ੍ਦਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਅਤੋਤਿਆਦਿਕੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ, ਯਥਾਕਥਞ੍ਚਿਤਬ੍ਬਤੋਤਿ ਆਦੋ ਮਜ੍ਝੇ-ਨ੍ਤੇ ਵਾ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਯੇਨਕੇਨਚਿ ਆਕਾਰੇਨ ਅਭੇਦੋਪਚਾਰੇਨ ਅਕਾਰਾਦਿਵਿਸੇਸਨਵਤੋ ਨਾਮਾਦਿਨੋ, ਤਦਨ੍ਤਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਂ ਅਤੋਤ੍ਯਾਦਿ ਵਿਸੇਸਨਮਨ੍ਤੇ, ਨਾਦੋ ਨ ਮਜ੍ਝੇ ਯਸ੍ਸ ਤਂ ਤਦਨ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਤ੍ਥੋ ਪਯੋਜਨਂ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥੋ, ਵਤ੍ਤਾਯਤ੍ਤਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਨੋ ਆਯਤ੍ਤਾ… ਅਤ੍ਤਾਵਾਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨੇ ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਨੋ, ਸਾਤਿ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾ, ਪਯੋਗਾਨੁਸਾ ਰੇਨਾਤਿ ਜਿਨਵਚਨਾਨੁਸਾਰੇਨ, ਇਤੀਤਿ ਕਾਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਤਿ ਸਂਹਿਤਾਦਿਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤਦਨ੍ਤ ਵਿਧਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿ ‘‘ਸਰੋ ਲੋਪੋ ਸਰੇ’’ਤਿ (੧-੨੬) ਏਤ੍ਥ ਸਰੋਤਿ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯ ਸਬ੍ਭਾਵੇ ਸਰੋਤਿ ਤਤ੍ਰਾ’ਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਕਥਞ੍ਚਿਸਰਾਦਿਸਰਮਜ੍ਝਸਰਨ੍ਤਾਨਂ ਤਤ੍ਰਾਦੀਨਂ ਲੋਪਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ‘‘ਵਿਧਿਬ੍ਬਿਸੇਸਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧੩) ਸਰਨ੍ਤਸ੍ਸਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾ, ਨ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧੩) ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ… ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦੇਸਾਭਾਵਾ, ਤਥਾ ਸਤਿ ‘ਤਤ੍ਰਿਮੇ’ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ‘ਇਮੇ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਯੋਗਂ ਨਾਨੁਸਟਾ ਨਾਮਸਿਯੁਨ੍ਤਿ ਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤਦਨ੍ਤ ਵਿਧਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ, ਤਥਾ ‘‘ਗਤਿਬੋਧਾ’’ (੨-੪) ਦਿਸੁਤ੍ਤਾਦਿਮ੍ਹਿਪਿ ‘ਗਮਯਤਿ ਮਾਣਵਕਂਗਾਮਂ ਤ੍ਯਾਦਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਤਿਆਦਿ ਚ ਯਥਾਯੋਗਮਵਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੋਦਾਹਰਣਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ‘‘ਨਰਾ ਨਰੇ’’ਤਿ ਲਕ੍ਖਿਯੋਦਾਹਰਣਂ.

੧੪. ਸਤ੍ਤਧੀ

ਵਚਨਫਲਮੁਪਦਸ੍ਸੇਤਿ‘ਯਤ੍ਥੇ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਯਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਸਰੋ ਲੋਪੋ ਸਰੇ’’ਤ੍ਯਾਦਿਕੇ ਸੁਤ੍ਤੇ, ਸਤ੍ਤਮਿਯਾਤਿ ‘ਸਰੇ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਤ੍ਤਮਿਯਾ, ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਸਰੋਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਕਾਰਿਯਂ ਲੋਪਾਦਿ, ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਵਿਸੇਸਾਤਿ ਸਰੇਤ੍ਯਾਦੋ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਮਧਿਕਰਣਂ, ਤਞ੍ਚੋਪਸਿਲੇਸੇ ਭਵਮਧਿਕਰਣਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਾ ਪਰਂ ਸਿਯਾ ਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਪਰੋਪਸਿ ਲੇਸਸ੍ਸਾਵਿਸਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਵਿਸੇਸਾ, ਪਰਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ, ਸਤੀਤ੍ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਜੋਤਨੀਯੇ ਸਤ੍ਤਮੀ ਸਂਸਤ੍ਤਮੀ ਸਨ੍ਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮਾਦੇਸੇਨ, ਸਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤ੍ਯਾਦਿਵਚਨਮੇਵਂ ਸਤਿ ਘਟਤੇ, ਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਨ੍ਤਸਦ੍ਦਤ੍ਥੇ ਪਾਦਿ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ’ਤਿ ਵਚਨੇ ਕਾਰਣਮਾਹ-ਸਤ੍ਤਞ੍ਚਾ’ਤਿਆਦਿ, ਨਿਦ੍ਦੇਸਮਨ੍ਤਰੇਨ ਸਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸਤ੍ਤਮਿਯਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਸਤਿਯੇਵ ਤਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਯ ਸਤ੍ਤਾਯ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਿਮਞ੍ਞਨ੍ਤਸ੍ਸਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਪੁਬ੍ਬਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾ ਕਿਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਮਿਚ੍ਚਾਹ-‘ਸਤ੍ਤਮਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਰੋ ਲੋਪੋ ਸਰੇ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਉਕਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ‘ਵੇਲ਼ੁ’ਇਚ੍ਚਤ੍ਰ ਉਕਾਰਸ੍ਸ, ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ…ਪੇ… ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤਂਮਨਸਿਕਤਞ੍ਚੋਦਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਤਮਹ’ਨ੍ਤਿ ਚ੍ਚਾਦਿਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਾਜ੍ਝਾਹਾਰੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤੋ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ, ਅਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ਅਬ੍ਯਵਹਿਤਸ੍ਸ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧-੬੬) ਪਾਣਿਨਿਯਵਚਨੇ ‘‘ਦਿਸਿਰਯਮੁਚ੍ਚਾਰਣਕ੍ਰਿਯੋ ਨਿਸਦ੍ਦੋਪ੍ਯਯ ਮਿਹ ਨੇਰਨ੍ਤਰਿਯਂ ਜੋਤੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ‘ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਦਿਟ੍ਠੋ’ਤਿ ਪਾਦਿਸਮਾਸੇ ਕਤੇ ਫੁਟਮੇਵਾਨਨ੍ਤਰਮੁਚ੍ਚਾਰਿਤੇਤ੍ਯਮਤ੍ਥੋ-ਵਗਮ੍ਯਤੇਤਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਪਿ ਪਯੋਗਦਸ੍ਸਨੇ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਪਿ ਕਾਰਿਯਂ ਪਪ੍ਪੋਤੀ’’ਤਿ ਭਸ੍ਸਕਾਰਾਦਯੋ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ, ਇਹ ਤਾਦਿਸਵਚਨਾਭਾਵੇਨ ਵਣ੍ਣਾਦਿ ਬ੍ਯਵਧਾਨੇਪਿ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਸਰੇਚ੍ਚਾਦਿਪਰਿਹਾਰਵਚਨੇ-ਧਿਪ੍ਪਾਯ ਮੁਬ੍ਭਾਵਯਤਿ ‘ਯਦਿਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਮਥੁਰਾਯ ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਚਾਨ੍ਤਰਾਲ਼ੇ ਗਾਮਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਭਾਵਾ ਬ੍ਯਵਧਾਨੇਪਿ ਪੁਬ੍ਬਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮਾਹ-‘ਮਥੁਰਾ’ ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਸਰੇਤਿ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰੇ ਸਤ੍ਤਮ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪਦਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਬ੍ਯਵਧਾਨੇ ਸਰਲੋਪੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਙ੍ਖੇਪਬ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਿਯ ਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਰੇਤਿ ਏਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਆਹ- ‘ਕਾਰਿਯੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਓਪਸਿਲੇਸਿਕੇਯੇਵਾਧਾਰੇ ਭਵਤੀਤਿ ਸੇਸੋ, ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਨ੍ਹਵਿਧਾਨਤੋ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਵਤ੍ਤੁਨੋ ਯਾ ਇਚ੍ਛਾ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਤੂਲੇਨ ਵਿਧਾਨਤੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਥਨਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ,ਯੇਨ ਹਿ ਯਮਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਤਾਤਿਧਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ਸਤੀਪ੍ਯਭਿਧਾਨਸਾ ਮਤ੍ਥਿਯੇ ਨ ਤਤੋ-ਞ੍ਞਮਤ੍ਥਂ ਸਦ੍ਦੋਭਿਦਧਾਤੀਤ੍ਯਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾ ਵਸਾਯੇ ਕਾਰਣਮਾਹ’ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਵਤ੍ਤੁਨੋ ਸੁਤ੍ਤਕਾਰਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਾ ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾ, ਕਥਮੁਪਦੇਸਤੋ ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾ-ਵਸੀਯਤੇ’ ਕਥਞ੍ਚ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋਤਿ ਆਸਙ੍ਕਿਯ ਤਮੁਪਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਅਤੋਚੇਤ੍ਯਾਦਿ, ਅਤੋ ਵਕ੍ਖਮਾਨਕਾਰਣਾ ਉਪਦੇਸਤੋ ਵਸੀਯਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕਿਨ੍ਤਂ ਕਾਰਣ ਮਿਚ੍ਚਾਹ-‘ਯਸ੍ਮਾ’ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਨ੍ਵਯਸਦ੍ਦੇਨੇਤ੍ਥ ਗੁਰੁਪਾਰਮ੍ਪਰਿਯੋ-ਪਦੇਸੋ ਵਿਵਚ੍ਛਿਤੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਰਣਾ ਅਨ੍ਵਯੋ ਗੁਰੁਪਾਰਮ੍ਪਰਿਯੋ ਪਦੇਸੋ ਗੁਰੁਕੁਲਮੁਪਗਮ੍ਮ ਪਞ੍ਹਕਰਣਾਦਿਨਾ ਅਨ੍ਵਿਚ੍ਛੀਯਤੇ ਗਵੇਸੀਯਤਿ, ਅਤੋ ਕਾਰਣਾ ਗੁਰੁਪਰਮ੍ਪਰਾ ਗਤਉਪਦੇਸਤੋ ਵਸੀਯਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ-ਵਸਾਯਪ੍ਪਟਿਪਾਦਯਿਤੁਮਾਹ- ‘ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਮ੍ਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤੇਤਿਸੇਸੋ, ਲਘੁਨੋਪਾਯੇਨ ਸਦ੍ਦਾਨਮੁਪਲਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਚਨਨ੍ਤਰਕ-ਰਣਮਨੁਪਨ੍ਨਂ, ਉਪਪਨ੍ਨਂ ਵਚਨਨ੍ਤਰਕਰਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰ ਮਨ੍ਤਰੇਨ ਅਞ੍ਞਥਾਨੁਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਧਾਰਵਿਸੇਸਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ, ਆਧਾਰਨ੍ਤਰੇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਆਧਾਰਨ੍ਤਰੇਪੀਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਸਙ੍ਗਾਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤ-ਰੇਨਾਪਿ ਆਧਾਰਨ੍ਤਰੇਪਿ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰੇਪਿ ਵਚਨਨ੍ਤਰਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸਮ੍ਭਵਾ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰਨਿਸ੍ਸਯਨੇਪਿ ਆਨਿਸਂਸੋ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੇਨਾਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋ ਯਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਦੋਤਿ, ਨਨੁ ਕਿਮੇਵਂ ਵਣ੍ਣੀਯਤੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵੇਤਿ ਵਚਨ ਮੇਵੋਪਸਿਲੇਸਿਕਮਧਿਕਰਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪਯਤਿ… ਤਤ੍ਥੇਵ ਪੁਬ੍ਬਪਰਤ੍ਤ ਸਮ੍ਭਵਾਤਿ ਯੋਮਞ੍ਞਤੇ, ਤਸ੍ਸੇਸਾ ਕਪ੍ਪਨਾ ਨ ਸਙ੍ਗਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤੇ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਸਾਮੀਪਿਕੇਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਾ’ਤਿ, ‘ਗਙ੍ਗਾਯਂ ਘੋਸੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਘੋਸੋ ਗਙ੍ਗਾਯਂ ਪੁਬ੍ਬੋ ਵਾ ਪਰੋ ਵੇਤਿ ਗਮ੍ਮਮਾਨਤ੍ਤਾ ਸਾਮੀਪਿਕੇਪ੍ਯਧਿਕਰਣੇ ਪੁਬ੍ਬਪਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਏਤਾਵਵੁਚ੍ਚਤੇਤਿ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਪਰਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੇ, ਤਥਾਚ ਵਕ੍ਖਤਿ-‘ਕਿਨ੍ਤ’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਅਧਿਕਂ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵੁਤ੍ਯਾਦਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨੇਤ੍ਥ ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾ ਗਹਿਤਾ, ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾਪਿ ਸਾਮਤ੍ਤਿਯਾ ਕਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਪਕਪ੍ਪਨਂ ਪਕਪ੍ਪਨਾਵਿਧਾਨਂ, ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਤੇ ‘ਪਾਣਿਨਿਯਾ ‘‘ਛਟ੍ਠੀਟ੍ਠਾਨੇਯੋਗਾ’’ਤ੍ਯਤੋ (੧-੧-੪੯) ‘‘ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ’’ (੧-੧-੬੬) ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ’’ ਇਤਿ (੧-੧-੬੭) ਪਰਿਭਾਸਾਸੁਤ੍ਤਦ੍ਵਯੇ ਛਟ੍ਠੀਗਹਣਮਨੁਵਤ੍ਤਿਯ ‘ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠੀ’ ‘ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠੀ [ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਾਰਿਯਿਤ੍ਤਪਟਿਪਾਦਨਯੋਗ੍ਗੋ ਛਟ੍ਠੀ ਤਬ੍ਬੋਧਕਪਦੇ ਭਵਤਿਤ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਏਵ ਧੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸੇਤੁ ਵਿ. ਉਜ੍ਜੋਤਟੀਕਾ] ਤਿ ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਂ ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤਿ ‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾਯਥਾ ਸਿਯਾ’ਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਵਚਨਨ੍ਤਰਾਭਾਵੇਪਿ ਯਤ੍ਥ ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨੇਵ ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾ ਸਿਦ੍ਧਾ’ਤਿ, ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਮੁਪਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘ਸਤ੍ਤਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸੇ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਅਞ੍ਞਵਿਭਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਪਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕਾਰਿਯਯੋ ਗਨ੍ਤਿ ਕਾਰਿਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ, ਯਥਾ ‘‘ਵਗ੍ਗੇ ਵਗ੍ਗਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤ’ਨ੍ਤਿਦਂ ਛਟ੍ਠੀਯਨ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇ, ਕਥਂ ਵਗ੍ਗੇਤੇਸਾ ਸਤ੍ਤਮ੍ਯਕਤਤ੍ਥਾ ‘‘ਨਿਗ੍ਗਹੀਤ’’ਨ੍ਤਿ (੧-੩੮) ਪੁਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇ ਕਤਤ੍ਥਤਾਯ ਪਠਮਾ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ਛਟ੍ਠੀਵਿਭਤ੍ਤਿਮ੍ਪਕਪ੍ਪੇਤਿ ਸਤ੍ਤਮਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’ਤਿ ਤਥੇਤ੍ਯਵਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਏਤਾਵ ਵੁਚ੍ਚਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਇਦਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇਤਿ ਆਹ ‘ਕਿਨ੍ਤ’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਯਦਾਹਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯਪਸਙ੍ਗਕ੍ਕਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਿਮਿਦਮੁਚ੍ਚਤੇ ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਨਿਯਮਤ੍ਥਂ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਨਨੁ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਨਂ ਯੁਗਪਦੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯ ਮਾਚਰਿਯਵਚਨਪ੍ਪਮਾਣੇਨਾਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਜ੍ਝਨਤ੍ਥਂ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਨੋਚ੍ਚ ਤੇਚ੍ਚਾਹ- ‘ਯੁਗਪਦੁਪਸਿਲਿਟ੍ਠਾਨ’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿ, ਯੁਗਪਦੁਪਸਿਲਿਟ੍ਠਾਨਮਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕੁਤੋਚ੍ਚਾਹ-‘ਅਪਰਸ੍ਸੂਪਸਿਲੇਸਿਕਸ੍ਸਾਭਾਵਤੋ’ਤਿ, ਅਤੋਤਿ ਯੁਗਪਦੁਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ, ਵਚਨਂ ‘‘ਸਰੋ ਲੋਪਾਸਰੇ’’ਚ੍ਚਾਦਿਕਂ (੧-੨੬) ਸੁਤ੍ਤਂ.

੧੫. ਪਞ੍ਚ

ਅਵਧਿਭਾਵੇਨਾਤਿ ‘ਅਤੋ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਅਵਧਿਤ੍ਤੇਨ, ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋ ਆਦਿਨੋ, ਕਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ‘ਟਾਟੇ’ਆਦਿਕਂ, ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨਾਵਿਸੇਸਾਤਿ ਯਥਾ- ‘ਗਾਮਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸੋ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੋ ਪਰੋਗੇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤ੍ਯਵਧਿਭਾਵਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨਾਵਿਸੇਸੋ, ਤਥੇਹਾਪਿ ‘‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’’ਤਿ (੨-੪੧) ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਅਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਸਂ ਯੋਨਂ ਅਥਵਾ ਪਰੇਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨਾਵਧਿਭਾਵਸ੍ਸਾਵਿਸੇਸਾਤਿ ਮਞ੍ਞਤੇ, ਪੁਰੇ ਵਿਯਾਤ੍ਯਨੇਨ ਸਤ੍ਤਮਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਚਨੇ ਕਾਰਣਮਤਿਦਿਸਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘ਨਰਾਨਮੇਰੇ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਪਵਾਦਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ ਸਤਿਪਰਤ੍ਤਾ ਟਾਟੇਆਦੇਸਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ, ਅਥ ਕਿਮਿਮਿਨਾ ਵਚਨੇਨ ਨਨੁ ਯਤੋ ਯਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਮੀ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ‘‘ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਸਰਾਨਮਨ੍ਤਾ ਪਰੋ’’ (੧-੨੧) ਤ੍ਯਤੋ ‘ਪਰੋ’ਤ੍ਯਨੁਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾਨੁਵਤ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਯੋਨਮਿਚ੍ਚਨੇਨ ਸਾਮਾਨਾਧਿਕਰਣ੍ਯਾ‘ਪਰੇਸਂ ਯੋਨਂ’ਤ੍ਯਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਸਂ ਪਸਙ੍ਗੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ, ਨੇਤਦਤ੍ਥਿ, ਪਰੋਤਿ ਤ੍ਯਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ‘ਅਤੋ’ਤਿ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਮਾਨਂ ਨ ਕੋਚਿ ਵਾਰੇਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਰਤੋ-ਕਾਰਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇਆਦੇਸਾ ਪਪ੍ਪੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਚਨੇਨੇਮਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਵਚਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਏਵਞ੍ਚਰਹਿ ਤਦੇਵੋਦਾਹਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਿਂ ‘ਨਰਾਨਰੇ’ ਤ੍ਯੁਦਾਹਟਨ੍ਤਿ ਚੇ, ਨੇਸਦੋਸੋ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥਂ ਕਾਰੀਯਮਾਨਮਿਹਾ-ਪ੍ਯਤ੍ਥਵਨ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਕੋ ਪਰਿਹਾਰੋਤਿ ਬ੍ਯਵ ਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਰੇਤੋਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰੋ’’ਤਿ ਪਰਿਹਾਰੋ, ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਇਹ ਸਤ੍ਤਮਿਯਾ ਅਭਾਵਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਵਚਨਾਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਪਾਣਿਨਿਯਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣਮਿਵ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਂ, ਤੇ ਹਿ ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸਾ’’ਤ੍ਯੇਤ੍ਥ (੧-੧-੬੭) ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣਮਨੁਵਤ੍ਤਿਯ ਤੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਮ੍ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤਿ. ਅਨਨ੍ਤਰੇਤਿਵਚਨਾ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਯਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇ, ਕਤਤ੍ਥਤਾਯਾਤਿ ਵਚਨਾ ਜਾਤਿਯਾਤ੍ਯਾਹ- ‘ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਯਾ ਜਾਤਿਂ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯਾ’ਤਿ ਜਾਤਿਂ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਯਾ ਕਰਣਭੂਤਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਿਮਾਹੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਇਮਿਨਾ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿ ਞਾਯਬ੍ਯਾਪਨਞਾਯਜਾਤਿਪਦਤ੍ਥਬ੍ਯਤ੍ਤਿਪਦਤ੍ਥੇਸੁ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਞਾਯੋ ਜਾਤਿਪਦਤ੍ਥੋਚੇਹ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਹਿ ਕੇਵਲਂ ਜਾਤਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਥਾਹਿ ਯਦੇਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਞਾਯੋ ਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਦਾ ਬ੍ਯਾਪਨਞਾਯੇਨ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇ ਚਾਬ੍ਯਵਹਿਤੇ ਚਾਸਜ੍ਜਤੀਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਯਨੇ ਸਤ੍ਯਪਿ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਪਿ ਬ੍ਯਾਪ੍ਯਮਾਨਾ ਜਾਤਿ ਕੇਨ ਨਿਵਾਰੀਯਤੇ ਨਾਪਿ ਕੇਵਲਂ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਥਾਹ੍ਯਸਤਿ ਜਾਤਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਨਿਸ੍ਸੀਯਤੇ, ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਪਦਤ੍ਥੇ ਪਟਿਲਕ੍ਖਿਯਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿ ਞਾਯਨਿਸ੍ਸਯਨੇਪ੍ਯਬ੍ਯਵਹਿਤਮ੍ਪਤਿ ਯਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਤਦਬ੍ਯਵਹਿਤੇ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਯਮ੍ਪਨ ਬ੍ਯਵਹਿਤਮ੍ਪਤਿ ਭਿਨ੍ਨਂ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਤਞ੍ਚ ਵਚਨਪ੍ਪਮਾਣਤੋ ਮਾਭਵਤ੍ਵਸ੍ਸ ਬ੍ਯਤ੍ਥਤਾਤਿ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਪਿ ਪਵਤ੍ਤਤੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਭੋਪਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨੀਯਾਤਿ. ਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਵਿਸਯਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਥਬ੍ਯਤ੍ਤਿਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵਾਕ੍ਯਨ੍ਤੋਗਧਪਦਾਨਮਤ੍ਥਮ੍ਪਠਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਾਸਾਦਿਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਕਤੋ’ਤ੍ਯਾਦਿਕਮਾਰਦ੍ਧਂ, ਜਾਤਿਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਅਬ੍ਯਵਹਿਤਤ੍ਤਜਾਤਿਸਭਾਵੋ, ‘ਓਸਧ੍ਯੋ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਕਾਰੇ ਅਕਾਰਾ ਪਰਸ੍ਸ ਧਕਾਰੇਨ ਬ੍ਯਵਹਿਤਸ੍ਸ ਯੋਸ੍ਸ ਵਿਯਾਵਸੇਸਾਨਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਯੋਪ੍ਪਭੁਤੀਨ’ਨ੍ਤਿ, ਜਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਯਾਵਤਿ ਵਿਸਯੇਤਿ ਗਵਾਦਿਕੇ ਯਤ੍ਤਕੇ ਵਿਸਯੇ, ਕਾਮਚਾਰਤੋ ਵਿਸਯ ਪਰਿਸਮਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮਾਹ-‘ਤਂ ਯਥੇ’ਤਿ, ਭੋਜਯੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭੋਜਯੇਇਤੀਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ, ਕਤੋਹਿ ਜਾਤ੍ਯਤ੍ਥੋ ਕਸਿਣੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਕਲੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਜਾਤਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਪਰਿਸਮਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ- ‘ਯਾਵ ਦਿਟ੍ਠਮ੍ਭੋਜਯੇ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ [ਵੁਤ੍ਤੇਨ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਸਨ੍ਤਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਵੁਤ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਦ੍ਦਪ੍ਪਯੋਗਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ ਪਚ੍ਚੇਕਮ੍ਭੋਜਨਕਿਰਿਯਾ ਕਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਯਤੋ ਕਸਿਣੋਪਿ ਜਾਤ੍ਯਤ੍ਥੋ ਪਰਿਸਮਤ੍ਤੋ ਨਾਮਾਤਿ. ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਦੀਘਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੩੩) ਸੁਤ੍ਤੇ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਦੀਘਾਦਿਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਚਰਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਰਮ੍ਹਾ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ (੧-੩੪) ਏਤ੍ਥ ਸਰਮ੍ਹਾਤਿ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਕ ਤਤ੍ਥਾ, ਤਤੋ ਪਞ੍ਚਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਬਲੀਯਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ‘‘ਸਤ੍ਤਮਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ’’ ‘‘ਪਞ੍ਚਮਿਯਂ ਪਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਸ੍ਸ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨੇ ‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ’ਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀ ਪਰਸ੍ਸ ਕਾਰਿਯ ਯੋਗਿਤਾਯ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ਛਟ੍ਠੀਭਾਵੇਨ ਪਰਿਣਮਤੀ… ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ ਪਰਸ੍ਸ ਬਲੀ ਯਤ੍ਤਾਵਾਤਿ ਏਤਾਦਿਸਸਾਮਤ੍ਥਿਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾਪਿ ਪੁਰੇਵਿਯ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ’ਤਿ.

੧੬. ਆਦਿਸ੍ਸ

ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਮਨੇਕਵਣ੍ਣਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਂ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’’ (੧-੧੭) ਤ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇਤਿ’’ (੧-੧੯) ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਮਨੇਕਵਣ੍ਣਞ੍ਚ ਕਾਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ. ਯਦਨ੍ਤਭਾਵਿਕਾਰਿਯਂਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਚਨਫਲਮੁਪਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਛਟ੍ਠੀਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’ਤੀਮਸ੍ਸਾਪਵਾਦੋ ਯਂ ਯੋਗੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸਾਯਮ ਪਵਾਦੋ ਹੋਤੁ ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਦਿਕਾਰਿਯਂ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ-‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਾਤਿ ਅਪਵਾਦਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਾ, ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’ਤਿ ਹਿ ਉਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਸਾਪਵਾਦਾ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸ’’ ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯੇਤੇ, ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤੀਮਸ੍ਸਾਵਕਾਸੋ ‘ਤੇਰਸਾ’ਤਿ, ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾ’’ਤੀਮਸ੍ਸਾਵਕਾਸੋ ‘ਏਸੁ, ਅਨੇਨਾ’ਤਿ, ਇਹੋਭਯਮ੍ਪਪ੍ਪੋਤਿ ‘‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’’ (੨-੪੧) ‘‘ਨਰਾਨਰੇ’’ ‘‘ਅਤੇਨ’’ (੨-੧੦੮) ‘‘ਜਨੇਨਾ’’ਤਿ (ਤਤ੍ਥ) ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’’ਤੀਦਮ੍ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਤੇਸਮਪਵਾਦਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਾ ਸਬ੍ਬਾਦੇਸੋ ਭਵਤਿ. ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਦਸਸਦ੍ਦੇ-ਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤੋਪਿ ਤਦਪਵਾਦਤ੍ਤਾ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਭੂਤਸ੍ਸ ਦਕਾਰਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘ਦਕਾਰਸ੍ਸਰੋ’ਤਿ.

੧੭. ਛਟ੍ਠੀ

ਕੋਤ੍ਥੋਨ੍ਤ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸੇਚ੍ਚਾਹ-‘ਅਨ੍ਤੋਵਸਾਨ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ‘‘ਵਣ੍ਣਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ’’ਤਿ (੧-੧-੫੨) ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਮਨ੍ਤਵਿਸੇਸਨਾਯੋਪਦਿਟ੍ਠਂ ਪਾਣਿਨਿਨਾ-ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਮਾਭਵੀ’ਤਿ, ਇਹ ਤ੍ਵਨਤ੍ਥਕਂ ਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਂ ਬ੍ਯਵਚ੍ਛੇਜ੍ਜਾਭਾਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਸੋ ਚੇ’ ਤ੍ਯਾਦਿ, ਨਨੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥੇਨ ਵਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਿਤੋ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦੋ ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਨਾਮਾਤਿ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸੁ ਵਾ’’ਤਿ (੨-੧੯੪) ਉਆਦੇਸੋ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਨ੍ਤਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਪ੍ਪੋਤਿ, ਤਥਾ ਸਤਿ ‘ਨ ਹਿ ਛਟ੍ਠੀ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਂ ਪਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਤੀ’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਵੁਚ੍ਚਤੇ- ਨ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥੇਨਾਕ੍ਖੇਪਮਤ੍ਤੇਨ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦੋ ਛਟ੍ਠੀ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਭਵਤੀਤਿ ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਦੇਸਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ, ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦੇ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਸ੍ਸਾਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਂ ਵਿਧੀਯਤੇ.

੧੮. ਵਾਨੁ

‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯਨੇਨੇਵਾਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾਨੁਬਨ੍ਧਕਾਰਿਯੇਪ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧੇ ਕਿਮਤ੍ਥੋਯਮਾਰਮ੍ਭੋਤ੍ਯਾਸਙ੍ਕਿਯ ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਚਨਫਲਮੁਪਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਬਾਧਕਬਾਧਨਤ੍ਥੋ-ਯਮਾਰਮ੍ਭੋ’ਤਿ-ਵਦਤਿ, ਤਥਾਹਿ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯਸ੍ਸ ਬਾਧਕੋ ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ‘‘ਵਾਨੁਬਨ੍ਧੋ’’ਤ੍ਯਯਂ ਯੋਗੋ ਬਾਧਕੋਤਿ ਬਾਧਕਬਾਧਨਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੇ, ਅਪਇਚ੍ਚਯਮੁਪਸਗ੍ਗੋ ਵਜ੍ਜਨੇ ਨੀਵਾਰਣੇ, ਪਨਯਨੇ ਵਾ ਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਅਪੋਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਉਸ੍ਸਗ੍ਗਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਵਜ੍ਜੀਯਨ੍ਤੇ ਨੀਵਾਰੀਯਨ੍ਤੇ ਅਪਨੀਯਨ੍ਤੇ ਨੇਨੇਤ੍ਯਪਵਾਦੋ, ਸੁਤ੍ਤੇਕਦੇਸੇਨ ਸੁਤ੍ਤਮੇਵੋਪਲਕ੍ਖਿਤਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਵਾਦੋ ਅਨ੍ਤਾਪਵਾਦੋ, ਉਸ੍ਸਜ੍ਜਤੇ ਨਿਵਤ੍ਤੀਯਤ੍ਯਪਵਾਦੇਨੇਤ੍ਯੁਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਉਸ੍ਸਗ੍ਗਾਪਵਾਦਕ੍ਕਮੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯੁਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਤਦਪਵਾਦਾ ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ’’ ‘‘ਉਕਾਨੁਬਨ੍ਧਾਦ੍ਯਨ੍ਤਾ’’ ‘‘ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਸਰਾ ਨਮਨ੍ਤਾ ਪਰੋ’’ਤਿ, ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯੁਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਤਦ ਪਵਾਦਾ ‘‘ਵਾਨੁਬਨ੍ਧੋ’’ ‘‘ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਸਰਾਨਮਨ੍ਤਾ ਪਰੋ’’ਤਿ.

੧੯. ਟਾਨੁ