੫੪. ਵਿਚ੍ਛਾ

ਯਂਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਵਚਨਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਤੁਮਾਰਭਤੇ ‘ਸਮ੍ਭਵਾਪੇਕ੍ਖਾਯੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਂਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਚ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਗਮ੍ਮਮਾਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਯੋਗਮ੍ਪਤਿ ਕਾਮਚਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਨਿਯਮਤ੍ਥਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤੇਪਿ ਪਦਵਾਕ੍ਯਤੋ ਨਾਞ੍ਞਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਵਿਚ੍ਛਾਯਮਾਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇ ਚ ਵਤ੍ਤਮਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘ਸਮ੍ਭਵਾਪੇਕ੍ਖਾਯਪਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂਵਾ’ਤਿ, ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਸਮ੍ਭਵੋ-ਪਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਾਯ ਪਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾ ਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਵਿਚ੍ਛਾਯਮਾਭਿਞ੍ਞੇ ਚਾਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਨਨੁ ਪਦਸ੍ਸ ਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਵਿਸੁਂਯੇਵ ਦਬ੍ਬਾਦਯੋ ਅਤ੍ਥਾ, ਤਂ ਕਥਮਿਦ ਮੇਤਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਤੁਧਮ੍ਮੇ ਕਿਰਿਯਾਧਮ੍ਮੇ ਚ ਵਿਚ੍ਛਾਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ-‘ਵਿਸਯਭਾਵੇਨਾ’ਤਿਆਦਿ, ਵਿਚ੍ਛਾਯ ਵਤ੍ਤੁਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਾਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਪਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾ… ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਥਵੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ, ਤਂ ਵਸੇਨਚ, ਅਭਿਧਾਯਕਤ੍ਤੇਨ ਚੇਤਿ ਗੋਚਰਤ੍ਤੇਨ ਪਕਾਸਕਤ੍ਤੇਨ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਯਂਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਅਜ੍ਝਾਹਟਸ੍ਸ ਯਨ੍ਤਿ ਪਠਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ (ਤਸ੍ਸਾਤਿ) ਆਦਿਨਾ, ਇਮਿਨਾ ਇਦਂ ਦੀਪੇਤਿ ‘‘ਯਜ੍ਜਪਿ ‘ਵਿਚ੍ਛਾਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇਸ੍ਵਿ’ ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਛਟ੍ਠੀਨੋਚ੍ਚਾਰੀਯਤੇ, ਤਥਾਪਿ ਛਟ੍ਠੀਪਸਿਦ੍ਧਿ ਹੋਤੇਵ, ਕਥਂ ਦ੍ਵੇ ਇਚ੍ਚਾਦੇਸਨਿਦ੍ਦੇਸਾ ਆਦੇਸੋ ਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਨਮਪੇਕ੍ਖਤੇ, ‘ਵਿਚ੍ਛਾਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇਸੂ’ਤਿ ਚਾਤ੍ਥਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਨ ਚਾਤ੍ਥਸ੍ਸਾਦੇਸੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਉਪਪਜ੍ਜਤੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਚ੍ਛਾਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇਸੁ ਯਂ ਪਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾ ਵਤ੍ਤਤੇ ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤਿਚ੍ਚੇਵਂ ਛਟ੍ਠੀਯਤ੍ਥੋ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੇ ਰੂਪਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸਦ੍ਦਰੂਪੇ ਸਙ੍ਖ੍ਯਯ੍ਯੇਤਿ ਦੁਤਿਯਾ ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਂ ਪਟਿਪਾਦਯਮਾਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਪਾਦਨਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨੋਪਦਿਟ੍ਠਂ, ‘‘ਵਾਕ੍ਯਨ੍ਤਰਟ੍ਠੋਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਤਦਞ੍ਞਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮੁਪਯਾਤੀ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦੋਤਿ ਇਦਂ ਉਪਰਿ ਵਾਕ੍ਯਦ੍ਵਯੇਪ੍ਯੁਪਯੁਜ੍ਜਤਿ ‘ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦੋ ਨ ਸਰੂਪਪ੍ਪਧਾਨੋ’ਤਿ, ਅਥ ਸਰੂਪਪ੍ਪਧਾਨੋ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ-‘ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸਾ’ਤਿ, ਅਥ ਦ੍ਵੇਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਦਵਾਕ੍ਯਾਨਂ ਠਾਨੇ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਂ ਵਾ ਸਿਯਾ, ਤਾਨੇਵਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਵਾ, ਤਥਾ ਸਤਿ ‘ਯਂਵਤ੍ਤਤੇ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਪਠਮਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਵਰਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਆਹ-‘ਏਵਞ੍ਚਾ’ਤਿਆਦਿ, ਇਦਾਨਿ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਦੋਸਤ੍ਤਾ ਅਗਹਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਯਦਾਤ੍ਵਿ’ ਤ੍ਯਾਦਿ, ਤੁਸਦ੍ਦੋ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਮਾ ਪਕ੍ਖਾ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸਕੋ [ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥੋ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)], ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਦ੍ਵੇ [ਦ੍ਵੇਰੂਪ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਸਦ੍ਦਰੂਪਾਨ੍ਯਾਦਿਸੀਯਨ੍ਤੇ, ਇਹ ਤੁ ਸੋਵ ਸਦ੍ਦੋ ਦ੍ਵਿਰਾਵਤ੍ਤਤੇ, ਆਵੁਤ੍ਤੀ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਤੇ ‘‘ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦੋ-ਯਂ ‘‘ਆਦਸਹਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਵਚਨੋ, ਤਸ੍ਮੇਹ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਂ ਸਦ੍ਦਰੂਪਂ ਵਾ ਸਿਯਾ ਆਵੁਤ੍ਤਿ ਵਾ, ਇਚ੍ਚਪਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਤਦੁਭਯਮਪੇਕ੍ਖਿਯ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੇਨ ਵਾ ਸਿਯਾ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੇਨ ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਯਦਾ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਤਦਾ ਸਦ੍ਦਰੂਪਾਨਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਯਦਾ ਤੁ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੇਨ, ਤਦਾ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਵੁਤ੍ਤੀ ਉਚ੍ਚਾਰਣਲਕ੍ਖਣਾ ਕਿਰਿਯਾ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਚੇਤ੍ਥ ਆਵੁਤ੍ਤੀਅਪਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਤਦਾ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਵਚਨਨ੍ਤਿ ਏਸ ਪਕ੍ਖੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਭਾਵੋ’’ ਯਦਾ ਦ੍ਵੇ ਆਵੁਤ੍ਤਿਯੋ ਵਿਧੀਯਨ੍ਤੇ ਤਦਾ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਨ੍ਤੇ ਸੋਪੇਕ੍ਖੋ, (ਅਤ੍ਰ ਠਾਨ੍ਯਾਦੇਸਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥਿ) [ਨਤੁਟ੍ਠਾਨੇ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਪਕ੍ਖੋ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਆਵੁਤ੍ਤਿ ਹਿ ਕਿਰਿਯਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਚੇਹ ਸਦ੍ਦੋ ਸਾਧਨਂ, ਨ ਚ ਕਿਰਿਯਾਯ ਸਾਧਨਸ੍ਸ ਚ ਠਾਨ੍ਯਾਦੇਸਭਾਵੋ ਉਪਪਜ੍ਜਤੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਦਾਵੁਤ੍ਤੀ ਵਿਧੀਯਨ੍ਤੇ, ਤਦਾ ਦਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਨ੍ਤੇ-ਸੋ ਪਕ੍ਖੋ ਭਵਤੀ’’ਤਿ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਕ੍ਖੋ ਪਾਣਿਨੀਯੇਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੀਤੋ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਂ ਦੋਸਦੁਟ੍ਠਤ੍ਤਾਤਿ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਯਮਾਹ-‘ਸੋ ਪਨੇ’ਤ੍ਯਾਦਿ, ਤੇ ਹਿ ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਪਕ੍ਖਮਬ੍ਭੁਪਗਮ੍ਮ ਉਪਚਾਰਮਤ੍ਤਤੋ ਭੇਦੋ, ਵਤ੍ਥੁਤੋਤ੍ਵਭੇਦੋ ਵਾਤਿ ਪੋਨੋਪੁਞ੍ਞੇਨ ਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ. ਕਥਮ੍ਪਨ ਸਦੋਸਤ੍ਤਂ ਯੇਨਾਯਂ ਨ ਗਹਿਤੋਤ੍ਯਾਹ- ‘ਤਥਾਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਣ੍ਯੋ ਨਸਿਯਾਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਕਮ੍ਮੇਸੁ ਤ੍ਤ ਤਾ ਤ੍ਤਨ ਣ੍ਯ ਣੇਯ੍ਯ ਣਿਯ ਣਿਯਾ’’ਤਿ (੪-੫੯) ਭਾਵੇ ਵਿਧੀਯਮਾਨੋ ਣ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਕ੍ਖੇ ਸਦ੍ਦਭੇਦਸਬ੍ਭਾਵਾ ਪੁਨ ਪੁਨੇਤਿ ਸਮੁਦਾਯਸਭਾਵਤੋ ਪੁਨਪੁਨ ਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਪੁਨਪੁਨ ਸਮੁਦਾਯਤੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਕੇਵਲਂ ਣ੍ਯੋਵ, ਅਥ ਖੋ ਏਕਪਦਨ੍ਤੋਗਧਾਨਂ ਸਰਾਨਂ ਸਰਾਨਮਾਦਿਭੂਤਸ੍ਸੁਕਾਰਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤੋ ਓਕਾਰੋਪਿ ‘‘ਸਰਾਨਮਾਦਿਸ੍ਸਾ ਯੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸਾ ਏਓ ਣਾਨੁਬਨ੍ਧੇ’’ਤਿ (੪-੧੨੪) ਨ ਸਿਯਾ, ‘‘ਮਨਾਦ੍ਯਾਪਾਦੀਨਮੋਮਯੇ ਚ ‘‘ਇਤਿ (੩-੫੯) ਓਕਾਰੋ ਪਨ ਪਕ੍ਖਦ੍ਵਯੇਪਿ ਹੋਤੇਵ… ਉਤ੍ਤਰਪਦਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ, ਪੁਬ੍ਬਪਕ੍ਖੇਪਿ ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਸਦ੍ਦਰੂਪਾਨ੍ਯੇਵਾਦਿਸੀਯਨ੍ਤੇਤਿ ਹੋਤੇਵ ਪਦ ਭੇਦੋ, ਵਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘ਸਤੀਪਿ ਅਤ੍ਤਗਤੇ ਭੇਦੇ’ਤਿ. ਨਨੁ ਆਵੁਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਭੇਦ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸੁਪਚਰਿਤੋ ਭੇਦੋ, ਸਰੂਪਤੋ ਤ੍ਵਭੇਦੋਵ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਆਵੁਤ੍ਤਿਯੇਵ ਨ ਸਿਯਾ, ਏਕਸ੍ਸ ਹਿ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਆਵੁਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿਚ੍ਚਾਹ‘ਨਾਨ੍ਤਰੇਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਞ੍ਞਥੇਤਿ ਉਪਚਰਿਤੋ ਭੇਦੋ ਨ ਸਭਾਵਤੋਤਿ ਚੇ, ਕਾਰਿਯਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਏਵਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸਭਾਵਤੋ ਤ੍ਵਭੇਦੋ ਵਾਤਿ ਉਪਚਾਰਾਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਥੁਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਭੇਦਮਵਧਾਰਯਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਯਦਿ ਭੇਦੋ ਸਿਯਾ, ਆਵੁਤ੍ਤਿਯੇਵ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘‘ਯਦਿ ਸਭਾਵਤੋਵ ਭੇਦੋ ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਨ ਕਥਮਾਵੁਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਠਾਨਿਸਦਿਸਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਠਾਨੀਵਿਯਾਦੇਸੋ’’ਤਿ ਪਰਿਭਾਸਮੁਪਲਕ੍ਖੇਤਿ.

ਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਸਹਤ੍ਥੇ ਤਤਿਯਾ… ਕਿਰਿਯਾਦੀਹਿ ਦਬ੍ਬਾਦ੍ਯਤ੍ਥਾਨਂ ਵਤ੍ਤੁ [ਕਤ੍ਤੁ] ਬ੍ਯਾਪਨਿਚ੍ਛਾਪਵਤ੍ਤਿਤੋ, ਦੇਸਾਦੀਤਿ ( ) [(ਹਿ) (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਕਾਲਾਵਤ੍ਥਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨਾਨਾਕਾਰਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਭਿਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ-‘ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਯੁਤ੍ਤੇ’ਤਿ, ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਤੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਸਕਿਂ ਬ੍ਯਾਪਨਿਚ੍ਛਾ ਜੋਤੀਯਤਿ ਤੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਵਾ, ਕਮੇਨ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਯਂ ਜਾਤਿਆਦੀਨਞ੍ਚ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਯਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਤਤ੍ਥ ਅਯਞ੍ਚ ਗਾਮੋ ਰਮਣੀਯੋ ਅਯਞ੍ਚ ਗਾਮੋ ਰਮਣੀਯੋਤਿ ਕਮੇਨ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾ, ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਰਮਣੀਯਗੁਣੇਨ ਗਾਮਦਬ੍ਬਯੋਗੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਥਾਪਿ ਗਾਮਾਨਂ ਗੁਣੇਨ ਯੋਗੋ, ਸਬ੍ਬੋ ਗਾਮੋ ਰਮਣੀਯੋਤਿ ਬਾਹੁਲ੍ਲੇਨ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਾਕਲ੍ਲੇਨ [ਕਮੇਨ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਟ੍ਠਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਕਲਬ੍ਯਾਪਨਿਚ੍ਛਾਯਾਭਾਵੋਤਿ ਨ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਂ, ਏਵਮੁਪਰਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਯਵੋਤਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਗੁਣੇਨ ਯਵਜਾਤਿਯਾ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾ, ਏਕਤ੍ਥਾ ਜਾਤਿ, ਅਨੇਕਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਯਾ ਵਿਚ੍ਛਾ [ਏਕਤ੍ਥਾਜਾਤਿ, ਏਕਮਤ੍ਥਂ ਞਾਪਯਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਜਾਤਿਸਦ੍ਦੋ ਪਯੁਜ੍ਜਤੇ ਅਨੇ ਕਤ੍ਥਨਿਸ੍ਸਯਾਚ ਵਿਚ੍ਛਾ, ਅਨੇਕਤ੍ਥਂ ਸਞ੍ਞਾਪਯਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਵਿਚ੍ਛਾਪਯੁਜ੍ਜਤੇ-ਤਿ ਮਹਾਭਸ੍ਸੇ], ਸੋਭਨਂ ਧਵਖਦਿਰਨ੍ਤਿ ਸੋਭਨਗੁਣੇਨ ਧਵਾਦਿਦਬ੍ਬਾਨਂ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾ, ਅਤ੍ਥਸਦ੍ਦੇਨੇਤ੍ਥ ਦਬ੍ਬਾਦਯੋ ਵਤ੍ਤੁਮਿਟ੍ਠਾਤਿ ਆਹ-‘ਦਬ੍ਬਗੁਣਕਿਰਿਯਾਲਕ੍ਖਣੇ’ਤਿ, ਵਿਸਦ੍ਦੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਬ੍ਯਾਪਨਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ-‘ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤੁ’ਨ੍ਤਿ, ਸਾਤਿ ਵਿਚ੍ਛਾ, ਵਤ੍ਤੁਧਮ੍ਮੋਤਿ ‘ਰੁਕ੍ਖਂਰੁਕ੍ਖ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਕਂ ਯੋ ਵਦਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤੁਨੋ ਧਮ੍ਮੋ… ਇਚ੍ਛਾਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਰੁਕ੍ਖਮਿਚ੍ਚਾਦਿਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਯਂ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤ ਭਾਵੋ, ਤਮੇਵ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਯਾ ‘‘ਸੁਤਾਨੁਮਿਤੇਸੁ ਸੁਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਵ ਬਲਵਾ’’ਤਿ ਵਿਚ੍ਛਾ ਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇਸੁ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਸੁਤਸ੍ਸੇਵ ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਭਾਵਤੋ ਦ੍ਵਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਯੁਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯ ‘ਰੁਕ੍ਖਂ ਰੁਕ੍ਖ’ਮਿਚ੍ਚੇਵਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਅਤਿਦਿਸੀਯਤੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵੇਇਚ੍ਚਨੇਨ, ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਸ੍ਸੇਵ [ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਮੇਵ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਹਿ ਦ੍ਵਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯੁਤ੍ਤਤਾ, ਅਥ ਕਤਮੇਕਵਚਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਂ, ਤਥਾਹਿ ਸਬ੍ਬੇਯੇਵੇਤੇਤ੍ਥ ਵਿਚ੍ਛਾਯਂ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤੇਹ੍ਯਭਿਧਯਨ੍ਤੇਤਿ ਬਹਤ੍ਤਾ ਬਹੁਵਚਨਂ ਪਪ੍ਪੋਤਿ, ਏਕਵਚਨਨ੍ਤੁ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ ‘ਰੁਕ੍ਖਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਸਿਞ੍ਚਤੀ’ਤਿ ਏਕਤ੍ਥਾਭਿਧਾਨਭਿਨ੍ਨਸਬ੍ਬਰੁਕ੍ਖਪ੍ਪਤੀਤੀਤਿ ਕਥਮੇਕਵਚਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਵਚਨਨ੍ਤੀ ਆਸਙ੍ਕਿਯਾਹ-‘ਤਤ੍ਥੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਤ੍ਥਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾਤਿ ‘ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਪ੍ਪਯੋਗੇਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਨਯੇਨ ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਪ੍ਪਯੋਗੇਨੇਵ ਵਿਚ੍ਛਾਤ੍ਥਜੋਤਨਤੋ ਨ ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਬ੍ਬਚਨਂ ਸਿਯਾ, ਭਵਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨੇ (ਨ, ਏ) ਕਵਚਨਤ੍ਤਮਨ੍ਤਰੇਨ ਨ ਚਾਤ੍ਥਿ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਾਵਕਾ ਸੋਤਿ ਪਤੀਤਿ ਬਲਾਵਗਤੋ ਯੋ-ਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਾਨੁਪਪਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਅਤ੍ਥਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ, ਅਤ੍ਥਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ ਏਕਵਚਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵੀਬ੍ਬਚਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ, ਕਿਰਿਯਾਦਿਯੋਗਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਗੁਣਾਦਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਮਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਯਨ੍ਤੀਮਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਵਚਨਂ, ਅਭਿਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਕਤੋਕਤ੍ਵਾ. ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਤ੍ਥਪਚ੍ਚਾਯਕਤ੍ਤੇ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਤਿ [ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ]. ਯੁਗਪਦਾਧਿਕਰਣਤਾਯਂ ਸਹਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਂ ਬਹੁਵਚਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਅਤੋਯੇਵੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਤੋ ਯੇਵਾਤਿ ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਚ੍ਛਾਜੋਤਨਤੋ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਾਭਾਵਾਯੇਵ, ਏਵਮਞ੍ਞਤੇ- ‘ਇਧ ਪਨ ਯੋਗਪਜ੍ਜਂ ਦੁਵਿਧਂ ਸਦ੍ਦਯੋਗਪਜ੍ਜਂ ਅਤ੍ਥਯੋਗਪਜ੍ਜਞ੍ਚ, ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਾਤ੍ਥਕਾਨਂ ਸਦ੍ਦਯੋਗਪਜ੍ਜਮਤ੍ਥਯੋਗ ਪਜ੍ਜਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ, ਯੁਗਪਦਿ ਅਧਿਕਰਣਂ ਧਵਾਦਿ ਅਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਸ ਸੋਧਵਖਦਿਰਪਲਾਸਸਦ੍ਦੋ ਯੁਗਪਦਾਧਿਕਰਣੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਤਥਾ, ਤਸ੍ਸਞ੍ਚ ਸਤਿ, ਸਦ੍ਦਯੋਗਪਜ੍ਜਮਨ੍ਤਰੇਨ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਥਾਨਮੇਕਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਾਨ ਮੇਕਤੋ ਪਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਯੋਗਪਜ੍ਜਂ, ਤਂ ਸਹਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸਂ ਸਹਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਞ੍ਚ ਸਤਿ, ਸੋਭਨਾ ਧਵਖਦਿਰਪਲਾਸਾ ਸੋਭਨਾ ਰੁਕ੍ਖਾਤਿ ਸੋਭਨਗੁਣਯੋਗੇਪਿ ਬਹੁਵਚਨੇਨੇਵ ਵਿਚ੍ਛਾਜੋਤਨਤੋ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਾਭਾਵੋਤਿ, ਸੋਭਨਂ ਧਵਖਦਿਰਨ੍ਤਿ ਪਨ ਸਤੀਪਿ ਸਦ੍ਦਯੋਗਪਜ੍ਜੇ ਸਮਾਹਾਰਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਤ੍ਥਯੋਗਪਜ੍ਜ [ਨਾਤ੍ਵਯਾਗਪਜ੍ਜ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਨ੍ਤਿ ਏਕਵਚਨਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਪਿ ਸੋਭਨਂ ਧਵਖਦਿਰਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਕਿਂ ਬ੍ਯਾਪਨਿਚ੍ਛਾਯਾਭਾਵਾ ਨ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਨ੍ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਵਾਤ੍ਤਿਕਕਾਰੇਨ ‘‘ਆਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯੇ ਦ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (੮-੧-੧-ਵਾ) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਹ-‘ਆਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯੇਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਅਤ੍ਥੇਵਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯੇਪਿ ਵਿਚ੍ਛਾ ਤਤੋਵ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਾਦਯ ‘ਮਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ‘ਅਤ੍ਥਿਯੇਵੇਚ੍ਚਾਦਿਨੋ ਵੁਤ੍ਤਿਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਵਿਵਰਣਮਾਹ. ਗਾਮਜਾਤਿਯਾ ਤੁਲ੍ਯਜਾਤਿਯਾਨਂ ਦਿਸਾ ਦੇਸਾਦਿਭੇਦੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾਨਮਿਵ ਗਾਮਾਨਂ, ਨ ਏਤ੍ਥ ਵਿਚ੍ਛਾ, ਮੂਲਮਗ੍ਗਂ ਵਾ ਹਿ ਮੁਖ੍ਯ ਮੇਕਮੇਵ… ਹੇਟ੍ਠੁਦ੍ਧਭਾਗਨ੍ਤਰਾਭਾਵੇਨੇਕਤ੍ਤਾ, ਯੇਨੁਪਰਿਯਧੋ ਭਾਗਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਕਤਮੂਲਗ੍ਗਬ੍ਯਪਦੇਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਯਾ ਮੂਲਗ੍ਗਭਾਗਾ, ਤੇ ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਯਾ, ਨ ਚ ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਯਾਨਂ ਵਿਚ੍ਛਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਹਿ ਗੋਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ (ਵਾਹੀਕ)ਗਤਾ ਵਿਚ੍ਛਾਵਗਮ੍ਯਤੇਤਿ ਆਚਰਿਯਜਿਨਿਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿਨਾ ਆਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯੇ ਵਿਚ੍ਛਾਯਾਭਾਵਂ ਪਟਿਪਾਦਿਤਂ, ਤਂ ਵਿਘਟਯਿਤੁਂ ‘ਯਦਿ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤੁਮਾਹ- ‘ਯਥੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਨਸਨ੍ਨਿਵਿਟ੍ਠੋਤਿ ਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਯਸ੍ਸੂਪਰਿਭਾਗੋ ਅਤ੍ਥਿ ਤਮ੍ਪਿ ਮੂਲਨ੍ਤਿ ਮੂਲ ਬ੍ਯਪਦੇਸਸ੍ਸਾਪੇਕ੍ਖਾ ਕਤਤ੍ਤਮਾਹ, ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਮੂਲਮਗ੍ਗਞ੍ਚ, ਤਥਾ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਮੂਲਗ੍ਗਭਾਗਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮੂਲਗ੍ਗਭੇਦਾਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਯ ਗਹਣੇ ਸਤਿ ਬਹੁਤ੍ਤਮਾਹ, ਪੁਬ੍ਬਕਥਿਤੇਨਾਤਿ ‘ਰੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਬਾਹੁਲ੍ਲੇਨਾ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ, ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਮੂਲਾਦੀਨਂ ਬਾਹੁਲ੍ਲੇਨ ਥੂਲਾਦਿ ਗੁਣਯੋਗਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਮੀਵਿਭਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤੇਨ ਮੂਲਾਦਿਸਦ੍ਦਸਹਿਤੇਨ ਸਬ੍ਬ ਸਦ੍ਦੇਨ ਮੂਲਾਦਿਕਮਤ੍ਥਮਭਿਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਮੂਲੇ ਥੂਲਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਅਗ੍ਗੇ ਸੁਖੁਮਾਤਿ ਏਵਂ (ਵਤ੍ਤੁਨੋ) ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਯਮੇਕਵਚਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਚ੍ਛਾਯਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਜੇਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਚ੍ਛਾਸਮ੍ਭਵੇ ਸਬ੍ਬਕਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਜੇਟ੍ਠਤ੍ਤਾਭਾਵਾਨੁਪ੍ਪਵੇਸੋ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਆਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯਮਤ੍ਤਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਂ ਤੇਨੇਵ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਮਭਿਹਿਤਂ ‘ਜੇਟ੍ਠਂ ਜੇਟ੍ਠਮਨੁਪ੍ਪਵੇਸਯਾ’ਤਿ ਤੇਨੇਵਾਚਰਿਯੇਨ, ਤਦਧੁਨਾ ਵਿਘਟੀਯਤਿ ‘ਜੇਟ੍ਠ’ ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਕਨਿਟ੍ਠੋਪਿ ਪਵੇਸੀਯਤੀਤਿ ਕਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸਪਿ ਵਿਚ੍ਛਾਸਮ੍ਭਵਮਾਹ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਯਥੇਵ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਪਰਸ੍ਸਾਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਨਂ, ਕਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾਪਿ ਜੇਟ੍ਠਬ੍ਯਪਦੇਸੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ ‘ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਨਿਬਨ੍ਧਨੇ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਦਿਬਨ੍ਧਨੇਤਿ ਵਤ੍ਤੁਨੋ ਇਚ੍ਛਾ ਨਿਬਨ੍ਧਨਂ ਕਾਰਣਮਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮਾਸੋ, ਵਤ੍ਥੁਸਭਾਵੇ ਵਤ੍ਥੁ ਤਤ੍ਥੇ, ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਨਾਭਿਸਮ੍ਭੁਣਾਤਿ ਨ ਪਪ੍ਪੋਤਿ.

‘‘ਸਕਤ੍ਥੇ ਵਧਾਰਿਯਮਾਨੇ ਨੇਕਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (੮-੧-੧੨-ਵਾ) ਵਾਤ੍ਤਿਕਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਹ ‘ਸਕਤ੍ਥੇ’ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਰਣਾਦ੍ਯਨਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੇ ਸਕਤ੍ਥੇ ਅਵਧਾਰਿਯਮਾਨੇ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵੇਤਿ ਗਮ੍ਮਮਾਨੇ ਅਨੇਕਸ੍ਮਿਂ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨੇ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਮਿਟ੍ਠਂ ਮਤਂ ਪਾਣਿਨਿਯਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਯਮ੍ਪਨੇਸਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘ਮਾਸਕਂ ਮਾਸਕਂ ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਹਾਪਣਾ ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦੇਹੀ ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਦ੍ਵੇ ਏਵ ਮਾਸਾ ਦਾਤੁਮਿਚ੍ਛਿਤਾ, ਕਹਾਪਣਂ ਨਾਮ–

ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਿਹਯੋ ਗੁਞ੍ਜਾ, ਦ੍ਵੇਗੁਞ੍ਜਾ ਮਾਸਕੋ ਭਵੇ;

ਦ੍ਵੇ ਅਕ੍ਖਾਵ ਮਾਸਕਾਪਞ੍ਚ,ਕ੍ਖਾਨਂ ਧਰਣਮਟ੍ਠਕਂਤਿ.

ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਨਾਨੇਕਮਾਸਕਸਮੁਦਾਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਨ ਸਬ੍ਬੇ ਕਹਾਪਣ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋ ਮਾਸਾ ਦਾਨਕਿਰਿਯਾਯ ਬ੍ਯਾਪਿਤਾ, ਦ੍ਵੇਯੇਵਾਤਿ ਨੇਤ੍ਥਤ੍ਥ ਵਿਚ੍ਛਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇਨ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਤਂ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨੋਦਾਹਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਪਟਿਪਾਦਯਿਤੁਂ ਵਿਚ੍ਛਾਯਮੇਵ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ… ਮਾਸਕਂ ਮਾਸਕਮਿਚ੍ਚਾਦੋਤ੍ਵਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ-‘‘ਦੇਹੀਤਿ ਦਾਨਕਿਰਿਯਾਯ ਮਾਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਟ੍ਠਾਤਿ ਵਿਚ੍ਛਾਯਮੇਵੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਂ, ਤਥਾਹ੍ਯਤੋ ਦ੍ਵਿਰੁਤ੍ਤਾ ਵਿਚ੍ਛਾਵ ਗਮ੍ਯਤੇ’’ਤਿ, ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਤੋਚ੍ਚਾਦਿਕਂ ਕਿਮਾਸਙ੍ਕਿਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ‘ਦੇਹੀ’ਤਿਆਦਿ, ਅਵਧਾਰਣੇ ਪਤੀਯਮਾਨੇਤਿ ਕਹਾਪਣਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਿ ਬਹੁਮ੍ਹਿ ਮਾਸਕਸਮੁਦਾਯੇ ਮਾਸਕਦ੍ਵਯਨਿਚ੍ਛਯੇ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨੇ ਸਤਿ, ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਮਾਸਾਨਂ ਦੇਹੀਤਿ ਦਾਨਕਿਰਿਯਾਯ ਬ੍ਯਾਪਨਾ ਭਾਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਤੋਚ੍ਚਾਦਿਨੋ ਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯਮਤ੍ਥਮਭਿਧਾਤੁਮਾਰਭਤੇ ‘ਪਦੇਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਏਤ੍ਥ ਪਦੇਨਾਤਿ ਮਾਸਕਮਿਚ੍ਚਨੇਨ ਪਦੇਨ, ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਹਾਪਣਾਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਂ, ਕਤਾਭਿਸਙ੍ਖਰਣਸ੍ਸਾਤਿ ਮਾਸਕਂ ਮਾਸਕਮਿਚ੍ਚੇਵਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਸ੍ਸ, ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦਨ੍ਤਰਯੋਗੋ ਗਹਿਤੋਤਿ ਆਹ-‘ਪਦਨ੍ਤਰੇਨ ਯੋਗਤੋ’ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘‘ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਕਰਣਕਾਲੇ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਵਚਨੀਯਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸਾਨਪੇਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤਾ ਮਾਸਕਂਮਾਸਕਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਮਾਸਕਵਿਚ੍ਛਾਯਂ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ, ਤਦਨੁ ਪਨ ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਹਾਪਣਾਤਿਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਤਿ ਯਦਿ ਕਹਾਪਣਸਮ੍ਬਨ੍ਧ੍ਯ ਨ ਵਸੇਸਮਾਸਕਵਿਚ੍ਛਾ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਤਿ ਤਦਾ ਇਮਸ੍ਸ ਕਹਾਪਣਸ੍ਸਾਤਿ ਛਟ੍ਠਿਯਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਹਾਪਣਾਤਿ ਪਨ ਅਵਧਿਪਞ੍ਚਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਕਹਾਪਣਤੋ ਦ੍ਵਯਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦੇਹੀਤਿ ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਹਾਪਣਾਤਿ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਤੋਵਧਾਰਣਂ ਗਮ੍ਯਤੇ’’ਤਿ.

‘‘ਪੁਬ੍ਬਪਠਮਾਨਮਤ੍ਥਾਤਿਸਯਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਂ ਦ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (੮-੧-੧੨-ਵਾ) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਹ-‘ਪੁਬ੍ਬਪਠਮਾਨਂ ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਪੁਬ੍ਬਪਠਮਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਪਠਮ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਤਿਸਯੋ ਯੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਕਂਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਂ, ਸਬ੍ਬਪਠਮਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤ ਅਤ੍ਥਾਤਿਸਯਮਤ੍ਤਾਵ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾਤਿ ਨ ਏਤ੍ਥ ਵਿਚ੍ਛਾਤਿ ਤੇਸਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਵਿਕਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਪਾਕਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਵਿਕਾਸਕਰਣਕਿਰਿਯਾਯ ਪਾਕਕਰਣਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ ‘ਪੁਬ੍ਬਂ ਪੁਬ੍ਬਂ ਪੁਪ੍ਫ’ਨ੍ਤਿ ਤ੍ਯਾਦੋ, ਪੁਬ੍ਬਂ ਪੁਬ੍ਬਂ ਵਿਕਸਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਪਠਮਂ ਪਠਮਂ ਵਚਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਪੁਬ੍ਬਾਤਿ ਮਤਾ ਪਠਮਾਭਿਮਤਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬਪਠਮਭਾਵੇਨਾਭਿਮਤਾਨਂ ਬਹੁਤ੍ਤ ਬ੍ਯਾਪਨੇਨ ਵਿਚ੍ਛਾਸਬ੍ਭਾਵੇ ਕਾਰਣਮਾਹ.

‘‘ਡਤਰ ਡਤਮਾਨਂ ਸਮਸਮ੍ਪਧਾਰਣਾਯਮਿਤ੍ਥੀਨਿਗਦੇ ਭਾਵੇ ਦ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (੮-੧-੧੨-ਵਾ) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਤ੍ਥ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਸਦ੍ਦੋ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਯੋਗਾ ਇਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨਿਗਦ੍ਯਤੇਨੇਨੇਤਿ ਨਿਗਦੋ, ਇਤ੍ਥੀ ਨਿਗਦੋ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਇਤ੍ਥਿਨਿਗਦੋਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਇਤ੍ਥੀਨਿਗਦੇ ਭਾਵੇ, ਤਦਾਹ-ਰਤਰਰਤ ਮਨ੍ਤਾਨ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੇਤਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੋਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੇ ਭਾਵੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਰਤਰਰਤਮਨ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਮਭਿਮਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇਤਿ ਆਹ-‘ਸਮਸਮ੍ਪਧਾਰਣ ਵਿਸਯੇ’ਤਿ, ਸਮੇਨ ਅਡ੍ਢਤਾਦਿਨਾ ਗੁਣੇਨ ਇਮੇ ਉਭੋ ਅਡ੍ਢਾ ਇਤ੍ਵੇਵਂ ਰੂਪਾ ਸਮ੍ਪਧਾਰਣਾ ਨਿਰੂਪਨਾ ਅਵਬੋਧੋ ਸਮਸਮ੍ਪਧਾਰਣਾ, ਸਾਏਵ ਵਿਸਯੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ, ਅਡ੍ਢਤਾਯ ਬਹੁਵਿਧਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਕਿਰਿਯਾਦਿਯੋ ਗਾਭਾਵਾ ਚ ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਵਿਚ੍ਛਾਤਿ ਤੇਸਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਪੁਚ੍ਛਿਯਮਾਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਇਮੇ ਉਭੋ’ ਇਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਪੁਚ੍ਛਾਵਾਕ੍ਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਪਰਬ੍ਯਵਹਾਰੇਨਾਹ-‘ਆਖ੍ਯਾਤਾਦੀਨਂ ਵਿਸਯਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਆਖ੍ਯਾਤਾਦੀਨਮੇਵ ਕਿਰਿਯਾਜੋਤਕਪਦਭਾਵੇਨ ਪੋਨੋਪੁਞ੍ਞਸਙ੍ਖਾਤਕਿਰਿਯਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਧਨਸਮੇਵ ਵਿਸਯਤ੍ਤਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਤਿਸਯਵਿਸਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਪਚਤਿਸਦ੍ਦੇਪਕਾਰੋ ਪਕਂਸਤ੍ਥ ਜੋਤਕੋ ਉਪਸਗ੍ਗੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਹਿਵਿਧਿਮ੍ਹੀਤਿ’ਲੂ-ਚ੍ਛੇਦਨੇ’ਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਹਿਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ‘‘ਪਞ੍ਹਪਤ੍ਤਨਾਵਿਧੀਸੁ’’ਤਿ (੬-੯) ਇਮਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਓਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਯੁਵਣ੍ਣਾਨਮੇਓਪਚ੍ਚਯੇ’’ਤਿ (੫-੮੨) ਓਕਾਰਸ੍ਸ, ‘ਪੁਬ੍ਬੇਕ-ਕਤ੍ਤੁਕਾਨ’’ (੫-੬੨) ਮਿਚ੍ਚੇਵਾਤਿ ਏਵਕਾਰੇਨ ਪਰੇਸਮਿਵਾਯਮਪ੍ਯਾਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚੇ ਵਿਧੀਯਤੇ, ਤਦਾ ਪਪਚਤਿਇਚ੍ਚਤ੍ਰ ਵਿਯ ਆਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇ ਵਿਧੀਯਮਾਨੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨੇਵ ਆਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਨ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਯਦਾ ਤੁ ਭੁਸਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਪਚਤੀਤਿ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾ ਤਦਾਪਿ ਪਪਚਤੀਤਿ ਭਵਤ੍ਯੇਵ.

ਇਹ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਉਦਾਹਰਣੇ, ਆਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇ ਇਚ੍ਚੇਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਕਰਣਮਤ੍ਤਮੇਵੇਤਂ ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥਾਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਪਾਣਿਨਿਯਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇਨ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਮ੍ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਤਾਦਿਸੇਨ ਵਚਨੇਨ ਪਯੋਜਨਂ, ਆਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇਯੇਵ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਏਵਮਞ੍ਞਤੇ ‘‘ਪਟਇਚ੍ਚੇਤਮਨੁਕਰਣਂ ਭਵਨ ਕਿਰਿਯਮ੍ਪਤਿ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ [ਭਵਨਕਿਰਿਯਾਮਤੀ ਵੁਤ੍ਤੀਤਿ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਕਿਰਿਯਾਧਮ੍ਮਂ ਪੋਨੋਪੁਞ੍ਞਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੇਵਾ’’ਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਵਕ੍ਖਤਿ-‘ਪਟਪਟਾ ਭਵਤੀਤਿ ਆਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨ’ਨ੍ਤਿ, ਅਨਿਤਿਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਇਤਿਸਦ੍ਦੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ, ਰਾਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਪਠਮਂ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤੇ ਕਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਰਾਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ, ਰਾਪ੍ਪਚ੍ਚਯਮਕਤ੍ਵਾਪਿ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ ਸਾਧੇਤੁਮਾਹ- ‘ਅਥਵਾ’ ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਦੀਘੋ ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਠਮਂ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤੇ ਪਟਪਟਕਰੋਤੀਤਿ ਠਿਤੇ ਨਿਚ੍ਚਂ ਦੀਘੋ, ਪਟਪਟਾ ਕਰੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਟਪਟਾਯਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਟਪਟਾਯਤੀਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ.