੧. ਪਠਮਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਞ੍ਞਾਧਿਕਾਰ

੧. ਅ ਆਦਯੋ

ਸਬ੍ਬਵਚਨਾਨਂ ਸਾਤ੍ਥਕਨਿਰਤ੍ਥਕਤ੍ਤਬ੍ਯਭਿਚਾਰਿਤ੍ਤਾ ‘ਇਦ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤੇਨ ਸਂਸਯਮੁਪਦਸ੍ਸਿਯ ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਮਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤੁਞ੍ਚ ‘ਨ ਤਾਵ…ਪੇ… ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਦਿਵਾਕ੍ਯਮਿਤਿ ‘ਦਸ ਦਾਲ਼ਿਮਾ, ਛ ਅਪੂਪਾ, ਕੁਣ੍ਡਮਜਾਜਿਨਂ, ਪਲਾਲਪਿਣ੍ਡੋ’ਇਚ੍ਚਾਦਿਕਂ, ਅਵਯਵਤ੍ਥਾਨ ਮਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਸਮੁਦਾਯਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ ਅਨਤ੍ਥਕਤ੍ਤਂ, ਆਦਿਵਾਕ੍ਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਮਨੋਸੇਟ੍ਠਾ ਮਨੋਮਯਾ’’ਤਿਆਦਿਵਾਕ੍ਯਂ, ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਪਦਤ੍ਥਾਨ ਮਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਭਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਤੀਤਿਤੋ.

ਅਥ ਅਆਦ੍ਯਾਦਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਾਧੁਤ੍ਤਾਨ੍ਵਾਖ੍ਯਾਨਾਯ ਇਦਂ ਵਚਨਮਿਚ੍ਚਾਦਿਵਿਕਪ੍ਪਨ੍ਤਰਸਮ੍ਭਵੇ ਕਥਂ ਨਿਯਮੋ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਨਤ੍ਥੇਨ ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਮਿਚ੍ਚਾਸਙ੍ਕਿਯ ਤੇਸਮਿਹਾਨੁਪਯੋਗਿਤ੍ਤਂ ਕਮੇਨ ਪਟਿਪਾਦਯਿਤੁਮਾਹ ‘ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਥਮੇਵਿਦ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ,’ ਆਕਾਰਾਦਯੋ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਾ’ਇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵਕ੍ਖਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਸ ਤਂ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਾਧੂਨਂ ਸਾਧੁਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਨੁਸਾਸਨਂ ਆਖ੍ਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਪਯੋਜਨਂ ਯਸ੍ਸ ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹੋ.

ਸਾਧੁਸਦ੍ਦਾਨੁਸਾਸਨਸਙ੍ਕਾਪੇਤ੍ਥ ‘‘ਕਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਕੁਤ੍ਰਾਤ੍ਰਕ੍ਵੇਹਿਧਾ’’ਤਿ (੪-੧੦੦) ਆਦਿਨਾ ਕਤ੍ਥਾਦਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਾਧੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਸਨਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਰੇਨ ਸਾਧੁਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨ੍ਵਾਖ੍ਯਾਤਤ੍ਤਾਤਿ ਆਪੁਬ੍ਬਾਦਾਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ‘‘ਦਾਧਾਤ੍ਵੀ’’ਤਿ (੫-੪੫) ਇਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਆਕਾਰਲੋਪੇ ਚ ਆਦੀਤਿ ਅਆਦਿਯੇਸਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸਮਾਸੇ ਯੋਮ੍ਹਿ ‘‘ਯੋਸੁ ਝਿਸ੍ਸ ਪੁਮੇ’’ਤਿ (੨-੯੩) ‘ਟੇ ਅਆਦਯੋ’ਤਿ, ਤਯੋ ਚ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾ ਚਾਤਿ ਚਤ੍ਥ ਸਮਾਸੇ ‘‘ਤਦਮਿਨਾਦੀਨਿ’’ਤਿ ਚਤ ਲੋਪੇਚ ਰਸ੍ਸੇ ਚ ਤਿਤਾਲੀਸਾਤਿ, ‘ਵਣ੍ਣ-ਵਣ੍ਣਨੇ’ਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ‘‘ਭਾਵਕਾਰਕੇਸ੍ਵ ਘਣ ਘਕਾ’’ਤਿ (੫-੪੪) ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਯੋਮ੍ਹਿ ਟਾਦੇਸੇ ਵਣ੍ਣਾਇਤਿ ਚ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ, ਪਯੋਗਨਿਯਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦੇਸੁ ਪਰੇਸੁ ਏਵ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦੋ ਪਯੁਜ੍ਜੀਯਤੀਤਿ ਏਵਂ ਪਯੋਗਨਿਯਮਤ੍ਥਂ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਵਿਕਪ੍ਪਨ੍ਤਰ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾ ‘‘ਅਭੂਤਤਬ੍ਭਾਵੇ ਕਰਾਸਭੂਯੋਗੇ ਵਿਕਾਰਾ ਚੀ’’ਤਿ (੪-੧੧੯) ਪਯੋਗਨਿਯਮਸ੍ਸਾ ਝਾਯਮਾਨਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ, ਠਾਨ੍ਯਾਦੇਸਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਠਾਨੇ ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਾ ਆਦੇਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਵਾ ਸੋ ਇਤਿ, ਤਦਨੁਰੂਪਾਯਾਤਿ ਠਾਨ੍ਯਾਦੇਸਾਨੁਰੂਪਾਯ ਛਟ੍ਠੀ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ, ਅਤੋਯੇਵਾਤਿ ਅਗਮਾਗਮਿਅਨੁਰੂਪਾਯ ਛਟ੍ਠਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ ਯੇਵ, ਅਗਮਾਗਮਿ ਭਾਵਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤਿਤਾਲੀਸ ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਾ ਆਗਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਵਾ ਸੋ ਇਤਿ, ਏਤੇਸੁਪਿ ਸਙ੍ਕਾ, ‘‘ਯਵਾਸਰੇ’’ (੧-੩੦) ‘‘ਸੁਞ ਸਸ੍ਸ’’ਇਤਿ (੨-੫੩) ਆਦੇਸਾਗਮਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨੇਨ, ਆਗਮ ਲਿਙ੍ਗਾਭਾਵਤੋਤਿ ਉਕਾਰ ਕਕਾਰ ਮਕਾਰਾਨਂ ਅਭਾਵਤੋ, ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸ ਭਾਵਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੇਸਨਂ, ਤੇ ਵਾ ਤਸ੍ਸੇ-ਤਿ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਸਙ੍ਕਾ ‘ਨੀਲੁਪ੍ਪਲ’ਮਿਚ੍ਚਾਦੀਨਮਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸ ਭਾਵਦਸ੍ਸਨਾ, ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਾ ਨੁਪਯੋਗਤੋਤਿ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਰਣਸ੍ਸ ਪਕਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ- ‘ਰੂਪਵਿਸੇਸੂਪ ਲਕ੍ਖਣਾਭਾਵਾ’ਤਿ, ਰੂਪਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਉਪਲਕ੍ਖਣ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸਅਭਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਹਿ ਵਿਸੇਸਨ ਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵੇ ਪਟਿਪਾਦਿਤੇ ਅਆਦ੍ਯਾਦਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਰੂਪਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਰਣਂ ਕਤਂ ਸਿਯਾਤਿ, ਯਦਿ ਏਸੋਵ ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਰਣਨ੍ਤਿ ਗਯ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਸਤਿ ‘ਨੀਲੁਪ੍ਪਲ’ਮਿਚ੍ਚਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨਾਸ੍ਸ ਤਦਤ੍ਥ ਤਾਪਿ ਸਮ੍ਭਾਵੀਯਤੇ, ਲੋਕੇ ਸੀਹਗੁਣਸ੍ਸ ਮਾਨਵਕੇ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਉਪਚਾਰੇਨ ‘ਸੀਹੋ-ਯਂ ਮਾਨਵਕੋ’ਤਿ ਤਗ੍ਗੁਣਜ੍ਝਾਰੋਪੋਪਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਦਤ੍ਥਮ੍ਪੇਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘ਤਗ੍ਗੁਣਜ੍ਝਾਰੋਪਨਤ੍ਥਮ੍ਪੇਤਂ ਨ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ, ਤੇਸਂ ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਾਨਂ ਵਾ ਗੁਣੋ ਅਆਦਿਤ੍ਤਾਦਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਰੋਪਨਂ-ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦੇਸੁ ਵਾ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦੇਯੇਵ ਵਾ ਆਰੋਪਨਂ, ਤਦਤ੍ਥਮ੍ਪੇਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ- ‘ਅਤੋਯੇਵਾ’ਤਿਆਦਿ, ਅਤੋਯੇਵ ਰੂਪਵਿਸੇਸੂਪਲਕ੍ਖਣਾ ਭਾਵਤੋਯੋ, ਪਕਤਂ ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਰਣਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤ ਵਿਕਪ੍ਪਨ੍ਤਰਾਭਾਵੇ ਉਭਯਤ੍ਥਮਿਦਂ ਸਿਯਾ, ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਭਾਸਤ੍ਥਂ ਨ ਹੋਤਿ… ਤਲ੍ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਉਪਰਿਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਪਾਰਿਸੇਸਮਾਲਮ੍ਬਿਯਾਹ ‘ਸਞ੍ਞਾਸਞ੍ਞਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ.

ਮਰਿਯਾਦਾਯਮ੍ਪਕਾਰੇਚ, ਸਮੀਪੇ ਵਯਵੇ ਤਥਾ;

ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਪ੍ਪਕਾਰੋਯਂ, ਆਦਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਸਤੇਤਿ.

ਮਰਿਯਾਦਤ੍ਥੋ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿਸਦ੍ਦੋਤਿ ਆਹ-‘ਆਦਿਮਰਿਯਾਦਾ ਭੂਤੋ’ਤਿ, ਉਪਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਤਿ ਉਪਲਕ੍ਖਿਯਮਾਨਾਨਮਾਕਾਰਾਦੀਨਂ ਗਹਣੇ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ, ਤੇਨਾਹ-‘ਉਪਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸੁਪਸਜ੍ਜਨੀਯਭੂਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਕਾਰਿਯੇਨਾਤਿ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾਭਵਨਾਦਿਨਾ, ਨ ਗੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਨਯਨਂ ਭਵਤਿ..ਗੁਨ੍ਨਮੁਪਸਜ੍ਜਨੀਯ ਭੂਤਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ, ਸਞ੍ਞਾਯਾ ਭਾਵੇਤਿ ਅਕਾਰਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵੇ, ਰੂਪਨ੍ਤਿਤਿ ਤਾਲੀਸਾਰੂਪਂ, ਤਿਤਾਲੀਸਾ+ਵਣ੍ਣਾਤਿਪਦਚ੍ਛੇਦੋ, ਤਿਤਾਲੀਸ+ਵਣ੍ਣਾਤਿਵਾ, ਸੁਤ੍ਤਾਵਯਵਸ੍ਸਾਪਿ ਸੁਤ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਤਾ ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਦੀਘਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੩੩) ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਨ੍ਤੁ ‘‘ਦੀਘਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਯੋਗਵਿਭਾਗੇਨ, ਇਤਰਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਰਸ੍ਸੇਵ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤੇ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਤਿਤਾਲੀਸਇਤਿ ਅਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਪਦਂ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਇਤਰੀਤਰਯੋਗਚਤ੍ਥੇ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ-‘ਏਕਵਚਨਮ੍ਪਨਾ’ਤਿਆਦਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ, ਰਸ੍ਸ ਏ ਓਕਾਰੇਹਿ ਤੇਚਤ੍ਤਾਲੀਸਕ੍ਖਰਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਏ ਓਕਾਰੇ ਹੀਤਿ ਸਹਤ੍ਥੇ ਤਤਿਯਾ, ਸਕ੍ਕਤਾਨੁਸਾਰੇਨਾਤਿ ਸਕ੍ਕਤੇ ‘‘ਸਨ੍ਧਿ ਯਕ੍ਖਰਾਨਂ ਰਸ੍ਸਾ ਨ ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਾਰੇਨ, ਕੋਚੀਤਿ ਸਾ ਸਨਪ੍ਪਸਾਦਕਚੋਲ਼ਿਯਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਿਯਾਚਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਹਿਚ੍ਚਾਦਿਂ ਵਦਤੋ-ਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘ਰਸ੍ਸਾਇਵਾਤਿ ਇਵਸਦ੍ਦੋ ਸਾਧਮ੍ਮੋਪਮਾਜੋਤਕੋ ਵਾ ਸਿਯਾ ਵੇਧਮ੍ਮੋਪਮਾਜੋਤਕੋ ਵਾ, ਯਦਿ ਤਾਵ ਵੇਧਮ੍ਮੋਪਮਾਜੋਤਕੋ, ਰਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਏ ਓਕਾਰੇਸ੍ਵ ਸਮ੍ਭਵਾ ਤੇਸਂ ਦੀਘਕਾਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਤੇ ਦੀਘਾਯੇਵ ਸਿਯੁਂ, ਯਦਿ ਪਨ ਸਾਧਮ੍ਮੋਪਮਾਜੋਤਕੋ, ਤੇਸੁ ਰਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸਸਮ੍ਭਵਾ ਰਸ੍ਸਕਾਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਰਸ੍ਸਾਏਵ ਤੇ ਸਿਯੁਨ੍ਤਿ ‘ਏਤ੍ਥਾਤਿਆਦੀਸੁ ਏ ਓਕਾਰਾਨਂ ਉਚ੍ਚਾਰਣਕਾਲਕਤਂ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤੀ’ਤਿ, ਰਸ੍ਸਕਾਲਵਨ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ ਏਵਸਦ੍ਦੋ ਸੋਗਤੇ ਵਣ੍ਣਵਿਨਿਮ੍ਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵਾਭਾਵਾ ਵਣ੍ਣਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਪਮਾਣਸਿਦ੍ਧਂ ਪਾਰਮਤ੍ਥਿਕ ਮੇ ਓਕਾਰਾਨਂ ਰਸ੍ਸਕਾਲਵਨ੍ਤਤਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਤ੍ਥਾਤਿ ਵਦਤੋ ਪਨਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘ਏਤ੍ਥਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯਦਿ ਏਕਾਰਾਦਯੋ ਦੀਘਾਏਵ ਸਂਯੋਗਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਰਸ੍ਸਾਵ ਸਿਯੁਂਤਥਾ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਦੀਘੋਵ ਆਕਾਰੋ ਸਂਯੋਗਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾਰਸ੍ਸੋ ਇਵ ਉਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਚ੍ਚਾਰਣਕਾਲਕਤੋਵ ਰਸ੍ਸਦੀਘਭਾਵੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ, ਕਚ੍ਚਾਯਨਵੁਤ੍ਤਿਵਣ੍ਣਨਾ ਞਾਸੋ, ਤਞ੍ਞਾਪਨੇਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਅਞ੍ਞੇਸਮਕ੍ਖਰਾਨਂ ਞਾਪਨੇ, ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਾਤਿ ਤੇਨ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਭਾਵਮਾਹ, ਕਿਮੇਤ੍ਥ ਸਮੁਦਾਯੇ ਵਾਕ੍ਯਪਰਿਸਮਤ੍ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਵਯਵੇਤਿ ਆਹ- ‘ਪਚ੍ਚੇਕ’ਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ‘ਰੁਕ੍ਖਾ ਵਨ’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਸਮੁਦਾਯੇ ਵਾਕ੍ਯਪਰਿਸਮਤ੍ਤਿਯਂ ‘‘ਇਯੁਵਣ੍ਣਾ ਝਲਾ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੇ’’ (੧-੯) ਇਚ੍ਚਾਦਿਕਂ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ, ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਵਣ੍ਣਾ ਨਾਮਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਕਾਰੋ ਵਣ੍ਣੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਆਕਾਰੋ ਵਣ੍ਣੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਨਾ, ਅਵਯਵੇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ‘ਪਚ੍ਚੇਕ’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇ ਸਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਂ ਕਾਰਣਮਾਹ, ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋਪਨੀਤੋ ਤ੍ਯਤ੍ਥੋ ਸੁਖੇਨ ਪਟਿਪਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਪਚ੍ਚੇਕਨ੍ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਭੋਜੀਯਤੂਤਿਆਦਿਨਾ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਭੁਞ੍ਜਿਕਿਰਿਯਾ ਪਰਿਸਮਾਪੀਯਤੇ, ਤੇਨਾਹ-‘ਨ ਚੋਚ੍ਚਤੇ’ ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਥਵਾ ਸਮੁਦਾਯੇਪਿ ਵਾਕ੍ਯਪਰਿਸਮਾ ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਸਤਿ ਸਮੁਦਾਯੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਦਾ ਅਵਯਵੇਸੁਪਿ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ‘ਸਮੁਦ੍ਦੇਕਦੇਸਦਸ੍ਸਨੇਪਿ ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਖਨ੍ਧੇਕਦੇਸ ਭੂਤਾਯਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਨ ਦੋਸੋ, ਤੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘ਪਚ੍ਚੇਕ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਗੁਣਾਦ੍ਯਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤੇਪਿ ਪਕਰਣਤੋ ਅਕਾਰਾਦਯੋਵੇਤ੍ਥ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ-‘ਵਣ੍ਣੀਯਤਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਪਕਰਣਤੋਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਭਜ੍ਜਤੇ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਹਿ–

ਅਤ੍ਥਾ ਪਕਰਣਾ ਲਿਙ੍ਗਾ, ਓਚਿਤ੍ਯਾ ਦੇਸਕਾਲਤੋ;

ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਾ ਵਿਭਜੀਯਨ੍ਤੇ, ਨ ਸਦ੍ਦਾਯੇਵ ਕੇਵਲਾਤਿ.

ਨਨੁ ਝਲਾਦਿਸਞ੍ਞਾ ਵਿਯ ਲਹੁਸਞ੍ਞਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਗੁਰੁਸਞ੍ਞਾ ਕਤਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਨਿਧਾਯ ਰੁਲ਼੍ਹਿ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਾਸੁ ਸਞ੍ਞਾਸੁ ਝਾਲਾਤਿ ਰੁਲ਼੍ਹਿ ਸਞ੍ਞਾਤ੍ਥਾਭਾਵੇਨ ਵੋਹਾਰਸੁਖਮਤ੍ਤਪਯੋਜਨਾ, ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਸਞ੍ਞਾ ਪਨ ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਾਪਿ ਹੋਤਿ ਤਦਞ੍ਞਪ੍ਪਯੋਜਨਾ ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ- ‘ਏਵ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਵਣ੍ਣੀਯਤੀ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤੇਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਨੁਗਤਾ ਅਨੁਗਤਤ੍ਥਾ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾ ਤਂ, ਸਦ੍ਦਾਧਿਗਮਨੀਯਸ੍ਸਾਤਿ ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ, ਵਣ੍ਣਂ ਮੂਲਮਸ੍ਸਾਤਿ ਵਣ੍ਣਮੂਲਕੋ-ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਵਣ੍ਣਮੂਲਕਤਾ, ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਮੂਲਕਤਂ ਸਾਧੇਤਿ ‘ਸਾਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਵਣ੍ਣਂ ਰੂਪਂ ਸਭਾਵੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਣ੍ਣਰੂਪਾਨਿ-ਪਦਾਨਿ, ਸਮੁਦਾਯੋ ਪਾਦਾਨਂ ਰੂਪਮਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮੁਦਾਯਰੂਪਂ ਵਾਕ੍ਯਂ, ਵਿਭਤ੍ਯਨ੍ਤਮਤ੍ਥਜੋਤਕਂ ਪਦਂ, ਪਦਸਮੁਦਾਯੋ ਵਾਕ੍ਯਂ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਚੇਤਮੁਪਚਾਰੇਨ ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਤ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਵਣ੍ਣਮਯਤ੍ਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਪਰਮਤ੍ਥਭੇਦਭਿਨ੍ਨੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵਾਕ੍ਯਾਧਿਗਮਨੀਯੋ ਵਣ੍ਣੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਨਾਮ ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਂਲਹੁਸਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਤਦਤ੍ਥਮਕਾਰਾਦੀਨਂ ਗੁਰੁਭੂਤਾ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾ ਕਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਸਮ੍ਮੁਤਿ ਸਙ੍ਕੇਤਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵੋਹਾਰੋ, ਪਰਮਤ੍ਥੋ ਸਨਿਬ੍ਬਾਨੋ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਉਭੋਹਿ ਪਨੇਤੇਹਿ ਭਿਨ੍ਨੋ ਤਤਿਯੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾਚ ਵੁਤ੍ਤਂ–

ਦੁਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਕ੍ਖਾਸਿ, ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਦਤਂ ਵਰੋ,

ਸਮ੍ਮੁਤਿਂ ਪਰਮਤ੍ਥਞ੍ਚ, ਤਤਿਯਂ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ.

ਨਨੁ ਚ–

ਅਪ੍ਪਕ੍ਖਰਮਸਨ੍ਦਿਦ੍ਧਂ, ਸਸਾਰਂ ਗੂਲ਼੍ਹਨਿਣ੍ਣਯਂ;

ਪਸਨ੍ਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਆਹੁ ਤਲ੍ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਞੁਨੋਤਿ.

‘‘ਆਦਯੋ ਤਿਤਾਲੀਸ ਵਣ੍ਣਾ’’ ‘‘ਤਿਤਾਲੀਸਾਦਯੋ ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਨ ਤਥਾ ਸਤਿ ਸਨ੍ਦਿਦ੍ਧਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾਤਿ, ਨਨੁ ਸਤ੍ਥਾਦੋ ਮਙ੍ਗਲਵਚਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਕਾਰੋ ਪਟਿਸੇਧਤ੍ਥੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ (ਨ) ਸਤ੍ਥਾਦੋ ਸਿਦ੍ਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸੋਪਹਿਤਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਹੋਤ੍ਵ ਪੁਬ੍ਬਾ ਝਾਲਾਦਿ ਸਞ੍ਞਾ, ਸਦ੍ਦਸਾਧਨਮਤ੍ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਵਿਧਾਨਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯ ਸਞ੍ਞਾਵਾਲਮੇਤ੍ਥਾਤਿ ਕਿਂ ਪੁਨਾਪਿ ਵਣ੍ਣਾਦਿਸਞ੍ਞਾਵਿਧਾਨੇਨ ਗਨ੍ਥਗਾਰਵ ਕਰਣੇਨਾਤਿ ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯੇਸੁ ਪਨ ਗਾਰਵਂ ਤਦਨੁਗਮਨਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤੁਂ ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾਯੋਪ੍ਯਨ੍ਵਾਖ੍ਯਾਯਨ੍ਤੇ, ਯਜ੍ਜੇਵਂ ਸਂਯੋਗਸਬ੍ਬਨਾਮਲੋਪਾਦਯੋਪਿ ਸਞ੍ਞਾ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਨਨੁ ਭੋ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਮ੍ਹੇਹਿ’ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾਯੋ ਆਖ੍ਯਾਯਨ੍ਤੇ’ਤਿ, ਕਿਨ੍ਤਦਾਖ੍ਯਾਨਦ੍ਵਾਰੇਨ ਭਵਤਾ ਤਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ, ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤੋਪਿ ਪਤਿਵਣ੍ਣਮਤ੍ਥਾਨੁਪਲਦ੍ਧਿਤੋ ਵਣ੍ਣਾਨਮਦਿਟ੍ਠਾਨਮਕਾਰਾਦੀਨਮਨੁਕਤਿਯੋ ਇਹੋਪਦਿਟ੍ਠਾਇਤ੍ਯਨੁਕਾਰਿਯੇਨਾਤ੍ਥੇਨਾਤ੍ਥਵਨ੍ਤਤਾਯ ਹੋਤੇਵਾਕਾਰਾਦਿਤੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿ, ਲੋਪੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਪਨਸ੍ਸਾ ਅਸ੍ਸਵਨਂ ਸਨ੍ਨਿਕਂਸਵਚਨਿਚ੍ਛਾਭਾਵਾ ਸਂਹਿਤਾਯਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਅਨੁਕ੍ਕਮੋਤਿ ਆਦੋਨਿਸ੍ਸਯਾ ਸਰਾਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ, ਸਰੇਸੁਪਿ ਏਕਟ੍ਠਾਨਿਯਾ ਅਕਾਰਾਦਯੋ ਬਹੁਤ੍ਤਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਠਾਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ, ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾ ਠਾਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ, ਤੇਸੁਪਿ ਰਸ੍ਸਾਵ ਲਹੁਤ੍ਤਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਦੀਘਾ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਸੁਪਿ ਵਗ੍ਗਾ ਬਹੁਤ੍ਤਾ ਠਾਨਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਯਕਾਰਾਦਯੋ, ਵਗ੍ਗੇਸੁ ਚ ਅਘੋਸਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਘੋਸਾ, ਤੇਸੁ ਚ ਸਿਥਿਲਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਧਨਿਤਾ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਅਪ੍ਪਕਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾ ਪਞ੍ਚਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਯਰਲਵਾ ਘੋਸਭੂਤਾ ਠਾਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ, ਤਤੋ ਧਨਿਤਾ ਸਕਾਰਹ ਕਾਰਾ, ਤੇਸੁਪਿਹਕਾਰੋ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਓਰਸੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਦ੍ਵਿਜਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕੇਹਿਚਿ ‘‘ਲਲ਼ਾਨਮਵਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮਵਿਸੇਸੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਪਿ ਲਿਪਿਭੇਦੇਨ ਠਾਨਭੇਦੇਨ ਚ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਲ਼ਕਾਰੋ ਵਿਸੁਂ ਅਕ੍ਖਰਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੋ, ਸੋਪਿ ਘੋਸਭਾਵੇਨ ਠਾਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨਚ ਹਕਾਰਤੋ ਪਰਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ ਪਨ ਸਰਤ੍ਤਾਦਿਸਬ੍ਬਵਿਨਿਮ੍ਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਕਾਰਾਦੀਨਮਯਮਨੁਕ੍ਕਮੋ, ਇਮਸ੍ਸੇਵਾਨੁਕ੍ਕਮਸ੍ਸ ਮਨਸਿ ਵਿਪਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾ ਤਿਤਾਲੀਸਾਤਿ ਗਣਨਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ‘ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਕਤਂ ਸਾਧੁਸਦ੍ਦਾਨ੍ਵਾਖ੍ਯਾਨਂ, ਨ ਵਣ੍ਣੀਯਤੇ, ਤਿ ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਰਣ ਸਙ੍ਖਾਤ ਮੁਖ੍ਯਪ੍ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਾ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨ ਵਣ੍ਣੀਯਤੇ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪਨ ਕਥਮਕਾਰਾਦੀਨਮਯਮਨੁਕ੍ਕਮੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਸਿਸ੍ਸਾਨਂ ਕਙ੍ਖਾ ਵਿਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਯੋਜਨਮ੍ਪਤਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਕਥਨਬ੍ਯਾਜੇਨ ਵਣ੍ਣਿਤੋ ਯੇਵਾਤਿ, ਕਰੀਯਨ੍ਤੇ ਉਚ੍ਚਾਰੀਯਨ੍ਤੇ ਏਤੇਨਾਤਿ ਕਰਣਂ, ਤਤ੍ਥ ਜਿਵ੍ਹਾਮਜ੍ਝਂ ਤਾਲੁਜਾਨਂ, ਜਿਵ੍ਹੋਪਗ੍ਗਂ ਮੁਦ੍ਧਜਾਨਂ, ਜਿਵ੍ਹਗ੍ਗਂ, ਦਨ੍ਤਜਾਨਂ ਸੇਸਾਨਂ ਸਕਟ੍ਠਾਨਂ ਕਰਣਂ, ਪਯਤ੍ਤਿ ਪਯਤਨਂ, ਤਮ੍ਪਨ ਵਣ੍ਣੁਚ੍ਚਾਰਣਤੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੋ ਬਾਹਿਯੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ, ਤਤ੍ਥ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਪਯਤਨਂ-ਸਂਵੁਤਤ੍ਤਮਕਾਰਸ੍ਸ, ਵਿਵਟਤ੍ਤਂ ਸਰਾਨਂ ਸਕਾਰਹਕਾਰਾਨਞ੍ਚ ਫੁਟ੍ਠਤ੍ਤਂ ਵਗ੍ਗਾਨਂ, ਈਸਂਫੁਟ੍ਠਤ੍ਤਂ ਯਰਲਵਾਨਂ, ਬਾਹਿਯਪਯਤਨਨ੍ਤੁ ਸਂਵੁਤਕਣ੍ਠਤਾਦਿ, ਠਾਨਤੋ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਧੀਯਮਾਨਕਾਰਿਯਸਮ੍ਭਵੇਨ ਪਯੋਜਨਸਮ੍ਭਵਾ ਆਹ-‘ਠਾਨਮ੍ਪਨਾ’ਤਿਆਦਿ, ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਣ੍ਣਾਤਿ ਠਾਨਂ, ‘‘ਏ ਓਨਮ ਵਣ੍ਣੇ’’ਤਿ (੧-੩੭) ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਣ੍ਣੇਤਿ ਕਥਨਮੇਵ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾਕਰਣੇ ਪਯੋਜਨਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਮਞ੍ਞਤ੍ਰ ਬ੍ਯਾਪਦਿਸਤਿ’ ਏਵ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਦਸਾਦੋ ਸਰਾ’’ਇਚ੍ਚਾਦੋ ‘ਤੇਨਾ’ਤਿਆਦੀਸੁ ‘ਤੇਨ ਸਰਇਚ੍ਚਨੇਨ ਕ੍ਵਤ੍ਥੋ ਕਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਯੋਜਨਂ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਸਰੋਲੋਪੋ ਸਰੇ’’ਚ੍ਚਾਦੀ’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਞਾਪੇਤਿ ਵਣ੍ਣਲੋਪਨ੍ਤਿ ਞਾਪਕਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ’ਸੋ ਚੇਮਿਨਾਵ ਞਾਪਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਨੁ ‘ਤਦਮਿਨਾਦੀਨਿ’’ਤਿ (੧-੪੭) ਸੁਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, (ਸਚ੍ਚਂ) ਤਥਾਪਿ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੋਯਮ੍ਪਿ ਵਣ੍ਣਲੋਪੇ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ‘ਯਦਿ ਞਾਪਕੇਨ ਵਣ੍ਣਲੋਪੋ ਸਿਯਾ ਸੋ ਇਮਿਨਾਵ ਞਾਪਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧੋ, ਨਾਞ੍ਞੇਨਾ’ਤਿ ਅਵਧਾਰੇਤਿ.

੨. ਦਸਾ

ਨਨੁ ਅਆਦਯੋਤਿ ਪਠਮਨ੍ਤੇਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਕਥਮੇਤ੍ਥ’ਤਤ੍ਥਾ’ਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤਾਤਿ ਆਹ-‘ਤਞ੍ਚਾ’ਤਿਆਦਿ, ਅਤ੍ਥਵਸਾਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨਾਤਿ ਅਆਦਯੋਤਿ ਪਠਮਨ੍ਤਸ੍ਸ‘ਆਦੋ ਦਸਾ’ਤ੍ਯਨੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਮਾਨੇ ਚਾਧਾਰਤ੍ਥੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਧਾਰਤ੍ਥਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਮੀ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਤ੍ਥਵਸਾ ਸਤ੍ਤਮਿਯਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸਮ੍ਭਵਾਯੇਵਸੁਤ੍ਤੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ‘ਤਤ੍ਥਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਆਦੋਦਸਨ੍ਨਮਨਞ੍ਞਤ੍ਥਪਵਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਤੋ ਤੇਸਂ ਅਆਦਯੋ ਵਿਸਯਭਾਵੇਨਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਤੇਸੁ ਵਿਸਯਭੂਤੇਸੂ’ਤਿ, ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਤ੍ਥੋਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵ… ਵਣ੍ਣਸਮੁਦਾਯਤੋ ਤਦੇਕਦੇਸਭੂਤਾਨ ਮਾਦੋ ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਦਸਸਙ੍ਖ੍ਯਾਗੁਣੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਯਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਦਸ ਵਣ੍ਣਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਅਵਸ੍ਸਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਂ ਊਨਪੂਰਣਤ੍ਥਮਜ੍ਝਾਹਾਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ- ਅਵਟ੍ਠਿਤਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਵਾ’ਤਿ, ਏਕਾਦੀਨ ਮਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਤਾਨਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇ ਵਤ੍ਤਨਤੋ ਆਹ-‘ਦਸਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ, ਗਯ੍ਹੁਪਗਾਨਂ ਰਸ੍ਸਏ ਓਵਣ੍ਣਾਨਮ੍ਪਿ ਕਚ੍ਚਾਯਨੇ ਵਿਯ ਅਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾ ਅਨੂਨਾ, ਅਗਯ੍ਹੁਪਗਾਨਂ ਤਦਞ੍ਞੇਸਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਰਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਗਾ ਅਨਧਿਕਾ, ਦਸਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯ ਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾ ਦਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਧਿਕਤਵਣ੍ਣਾਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਦਸਨ੍ਨਮ੍ਪੀ’ਤਿਆਦਿ, ਸਯਂ ਪੁਬ੍ਬਾ’ਰਾਜ=ਚਿਤ੍ਤਿਯਂ’ਤੀਸ੍ਮਾ ਕ੍ਵਿਮ੍ਹਿ ਅਨ੍ਤਲੋਪੇ ਸਮਾਸੇ ਚ ਤਦਮਿਨਾਦਿਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਵਾ ਸਰਸਦ੍ਦੋ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ, ‘ਸਰ-ਗਤਿਹਿਂ ਸਾਚਿਨ੍ਤਾਸੁ’ ਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਵਾ ਨਿਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ=‘ਸਯਂ ਰਾਜਨ੍ਤੀ’ਤਿਆਦਿ.

੩. ਦ੍ਵੇਦ੍ਵੇ

ਤੇਤਿ’ਆਦੋ’ਤਿ ਸਤ੍ਤਮ੍ਯਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਪਰੇ ਦ੍ਵੇ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਯਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਵਸਾ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮਂ ਉਪਮੇਤਿ, ਅਤੋਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਥਵਸੇਨ ਤੇਸੁ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਸੁਤਿ ਪਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਤ੍ਤਵਿਵਚ੍ਛਾਯਂ ਤਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਦ੍ਵੇਦ੍ਵੇਤਿ ਦ੍ਵਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਤ੍ਥੋਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਵਿਚ੍ਛਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਿ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਵਿਚ੍ਛਾਵੁਤ੍ਤਿ-ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦੋ, ਵਿਚ੍ਛਾਵੁਤ੍ਤਿਤਾ ਚਾਸ੍ਸ ਸਵਣ੍ਣਤ੍ਤਗੁਣੇਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ (‘ਬ੍ਯਾਪਿਤੁ) ਮਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ, ਕਮੇਨਾਵਟ੍ਠਿਤੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਕਾਰਾਦਿਵਣ੍ਣਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨਾਦਿਕਾਲਸਿਦ੍ਧਂ ਕਮਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਮਾਹ. ਨਨੁ ਸਮਾਨਾ ਵਣ੍ਣਾ ਸਵਣ੍ਣਾਤ੍ਯਨ੍ਵਤ੍ਥੇ ਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦੇ ਸਤਿ ਕਤਂ ਰਸ੍ਸਦੀਘਾਨਂ ਸਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾ ਸਿਯਾ… ਅਸਮਾਨਤ੍ਤਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ, ਨੇਤਦਤ੍ਥਿਵਣ੍ਣਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਕਮਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਵਚਨਬਲੇਨੇਵਾਸਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਹੋਤੇਵਾਤਿ, ਨੇਵਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ‘‘ਦ੍ਵੇਦ੍ਵੇ ਸਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਸਾਮਤ੍ਥਿਯਸਬ੍ਭਾਵੇ [ਸਬ੍ਭਾਵੇਨ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਾਭਾਵਾਤਿ ਆਹ‘ਸਮਾਨਤ੍ਤਮ੍ਪਨਾ’ਤਿਆਦਿ. ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣਾ ਚਿਤ੍ਤਜਤ੍ਤੇਪਿ ਅਭਿਬ੍ਯਤ੍ਤਿ ਵਸੇਨਾਤਿ ਠਾਨਂ ਕਣ੍ਠਾਦਿ, ਤੇਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਸਮਾਸੋ, ਕਣ੍ਠਤਾਤੁ ਇਤਿ ਚਤ੍ਤੇ ਪਾਣ੍ਯਙ੍ਗਤ੍ਤਾ ਨਪੁਂਸਕਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਵਗ੍ਗਪਞ੍ਚਮੇਹਿ. ਅਨ੍ਤਟ੍ਠਾਕੀਤਿ ਵਗ੍ਗਾਨਮਨ੍ਤੇ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਟ੍ਠਾ, ਤਾਹਿ, ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਾ, ਗੁਯ੍ਹ’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਕੇਚੀਤਿ ਅਨਿਯਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇ ਪਨ–

‘‘ਹਕਾਰੋ ਪਞ੍ਚਮੇਹੇਵ, ਅਨ੍ਤਟ੍ਠਾਹਿ ਚ ਸਂਯੁਤੋ;

ਓਰਸੋ ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ, ਕਣ੍ਠਜੋ ਤਦਸਂਯੁਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

੪. ਪੁਬ੍ਬੋ

ਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥਵਸਾ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਯਾਦਿਚੋਦਨਾ, ਨੇਸਦੋਸੋਚ੍ਚਾਦਿ ਪਰਿਹਾਰੋ, ਦੋਸਾਭਾਵੇ ਕਾਰਣ ਮਾਹ-‘ਯੋਯੋ…ਪੇ… ਪਤੀਯਤੇ’ਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮਤ੍ਤੇਤਿ-‘ਨਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਨਨੁ ਚ ਪੁਬ੍ਬਸਦ੍ਦੋ ਯਮੇਕਤ੍ਤਾ ਏਕਂ ਪੁਬ੍ਬਮਾਚਿਕ੍ਖਤਿ ਨ ਸਕਲਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਯੋਯੋਤਿ ਞਾਯਤਿ ‘ਯੋਯੋ ਪੁਬ੍ਬੋ’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ’ਦ੍ਵੀਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ’ਤਿ ਇਦਂ ਕਥਂ ਸੁਖੇਨੇਵ ਪਤੀਯਤੇ ਤਦਿਦਮਸਿਦ੍ਧੇਨਾਸਿਦ੍ਧਸਾਧਨਨ੍ਤਿ ਆਸਙ੍ਕਿਯ ਤਦਭਾਵਮੁਬ੍ਭਾਵੀਯ ਪੁਬ੍ਬ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਚ੍ਛਾਗਮਕਤ੍ਤਮਵਗਮਯਿਤੁਮਾਹ-‘ਨਚੇਦ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ. ਤਂਯੋਗਾਤਿ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨਾਹ, ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਤਾਯਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥਿਯਤ੍ਥੇ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ, ਏਵਮੁਪਰਿਪਿ.

੫. ਪਰੋ

ਸੇਸਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ‘ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੂਤਿ ਸਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਕੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ’ ਇਚ੍ਚਾਦਿ ਕਮਤਿਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਲਹੁਸਞ੍ਞਾ ਰਸ੍ਸਸ੍ਸ, ਸਂਯੋਗਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਰਸ੍ਸਸ੍ਸ ਦੀਘਸ੍ਸ ਚ ਗੁਰੁਸਞ੍ਞਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ… ਉਚ੍ਚਾਰਣਵਸੇਨੇਵਾਨ੍ਵਤ੍ਥਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਵਸੇਨ ਵਾ ਇਹਾਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਸਞ੍ਞਾਵਿਯ.

੬. ਕਾਦਯੋ

ਕੇਵਲ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਮਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਸਰਾਨਮਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨੇ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤੋਪਕਾਰਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਤਿ ‘ਏਤੇਹੀ’ਤਿ ਕਰਣਤ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨਾਹ ‘ਸਰਾਨ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ. ਵਿਪੁਬ੍ਬਾ ‘ਅਞ੍ਜ-ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ’ਤੀਮਸ੍ਮਾ ਕਰਣੇ ਅਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਰੂਪਂ, ਨਪੁਂਸਕਤ੍ਤਮ੍ਪਿਸ੍ਸਾਵਗਮਯਿਤੁਂ ‘ਉਪਕਾਰਕਾਨੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤੇਨ ਫੁਟਯਤਿ ‘ਯਥਾ’ਇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਯਥਾ ਓਦਨਸ੍ਸੁਪਕਾਰਕਾਨਿ ਸੂਪਾਦੀਨਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ, ਤਥਾ ਸਰਾਨਮੁਪਕਾਰਕਾਨੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮ੍ਪਨ ਅਦ੍ਧਮਤ੍ਤਿਕਂ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਹਿ–

ਏਕਮਤ੍ਤੋ ਭਵੇ ਰਸ੍ਸੋ, ਦੀਘੋ ਮਤ੍ਤਦ੍ਵਯਾਯੁਤੋ;

ਪ੍ਲੁਤੋ ਤਿਮਤ੍ਤੋ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਤ੍ਵਦ੍ਧਮਤ੍ਤਿਕਂਤਿ.

ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਾਤਿ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਤੋ, ‘ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ’ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

੭. ਪਞ੍ਚ

ਸਜਾਤ੍ਯਪੇਕ੍ਖਾਯ ਸਮੁਦਾਯਵਾਚਿਤ੍ਤੇਪਿ ਕਾਦਯੋਤੀ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਤੋ ਵਗ੍ਗਸਦ੍ਦੇਨ ਕਖਗਘਞਾਦਯੋਵ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਪਰਿਮਾਣਮਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਕੋਵਗ੍ਗੋ, ‘‘ਤਮਸ੍ਸ ਪਰਿਮਾਣਂ ਣਿਕੋ ਚਾ’’ਤਿ (੪-੪੧) ਕੋ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਦਿਭੂਤੋ ਪਞ੍ਚਸਦ੍ਦੋ ਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖ੍ਯਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ ਮਾਵਸਾਨਾਨਂ ਵਗ੍ਗਾਨਂ ਬਹੁਤ੍ਤਂ ਗਮੇਤੀਤਿ ‘ਪਞ੍ਚਕਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਗ੍ਗਾਤਿ ਬਹੁਵਚਨਤੋ ਪਚ੍ਚੇਕਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿ ਯਕਾਰਾਦਯੋਭਿ ਵਗ੍ਗਾ, ਪਠਮਕ੍ਖਰਵਸੇਨ ਪਨ ਕਵਗ੍ਗਾਦਿਵੋਹਾਰੋ.

੮. ਬਿਨ੍ਦੁ

ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਾਤੂਨ ਮੁਚ੍ਚਾਰਣਤ੍ਥੋਪੇਤ੍ਥ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਨਿਪੁਬ੍ਬਾ ਤਤੋ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤ੍ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਞ੍ਞਿਮ੍ਹਿ ਪਾਦਿਸਮਾਸੇ ਦੀਘੇਚ ਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਰਸ੍ਸਾ’ਤਿਆਦੀਮਾਹ, ਪੀਲ਼ਨਤ੍ਥਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹਨਂ ਨਿਗ੍ਗਹੋ, ‘ਇ-ਅਜ੍ਝੇਨ ਗਤੀਸੁ’ਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ਕਤ੍ਤਰਿ [ਕਮ੍ਮਨਿ-ਇਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਂ ਉਚ੍ਚਾਰਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ] ਤ੍ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਇਤਂ, ਨਿਗ੍ਗਹੇਨ ਇਤਨ੍ਤਿ ਅਮਾਦਿਸ ਮਾਸੇ ਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਕਰਣਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਨ ਵਾ’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਪਚ੍ਛਿਮਪਕ੍ਖਂ ਸਾਧੇਤੁਮਾਹ-‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੀ’ਤਿ.

੯. ਇਯੁ

ਚਤ੍ਥਸਮਾਸੋਤਿ ਇਤਰੀਤਰਯੋਗਦ੍ਵਨ੍ਦਸਮਾਸੋ. ਅਤ੍ਤੇਤਿ ਮੁਨਿ ਸਦ੍ਦਾਦਿਵਚਨੀਯੇ ਅਤ੍ਥੇ, ਨਮਤੀਤੀਮਸ੍ਸੇਤਂ ਕਮ੍ਮਂ,

ਯਂ ਸਬ੍ਬਵਚਨਂ ਸਬ੍ਬ, ਲਿਙ੍ਗਂ ਸਬ੍ਬਵਿਭਤ੍ਤਿਕਂ;

ਤਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇ ਨਮਨਤੋ, ਵਿਦੁਂ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਤਬ੍ਬਿਦੂ.

ਇਧ ਨਾਮਸਞ੍ਞਾਯਾਭਾਵੇਪਿ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਬਲਾਯੇਵ ਨਾਮਸਞ੍ਞਾ ਸਿਦ੍ਧਾਤਿ (ਆਹ) ‘ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਬ੍ਯਪਦੇਸੇਨਾ’ਤਿ, ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਕਤਿਰੂਪਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਪਠਮਂ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਪਕਤਿ, ਸਾ ਏਵ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਰੂਪਂ, ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਕਤਿ ਰੂਪਂ ਮੁਨਿਸਦ੍ਦਾਦਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਕਤਿਰੂਪਂ, ਅਤ੍ਥਵਨ੍ਤਮਧਾਤੁਕਮਪ੍ਪਚ੍ਚਯਮ੍ਪਾਟਿਪਦਿਕਂ, ਪਦਂ ਪਦਂ ਪਤਿ ਪਟਿਪਦੇ, ਪਟਿਪਦਂ ਨਿਯੁਤ੍ਤਂ ਪਾਟਿਪਦਿਕਂ. ਵਿਸੇਸਨੇਨਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੇ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾਨਂ ਵਿਸੇਸਨੇਨ. ਆਖ੍ਯਾਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚਤਿਆਦਿਨੋ. ਆਦਿਮਜ੍ਝਵਤ੍ਤਿਨੋਤਿ ਇਨ੍ਦ ਉਦਕਸਦ੍ਦਾਦੀਨਂ ਆਦੋ, ਪਖੁਮਾਦੀਨਂ ਮਜ੍ਝੇਚ ਵਤ੍ਤਿਨੋ. ਪਦੇਸੇਸੂਤਿ ‘‘ਝਲਾ ਸਸ੍ਸ ਨੋ’’ਤਿ (੨-੮੩) ਆਦਿਕੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਸੁ, ਅਨਿਟ੍ਠਪਸਙ੍ਗ (ਸਙ੍ਕਂ) ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਨਾਮ [ਨਾਮਾਤਿ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਪਚਤਿ-ਇਨ੍ਦ (ਉਦਕ ਪਖੁਮ) ਸਦ੍ਦਾਦੀਨ ਮਨ੍ਤ ਆਦਿਮਜ੍ਝਭੂਤਇਵਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਝਲਸਞ੍ਞਾ ਵਿਧਾਯ ਤਤੋ ਪਰਾਸਂ ਸਾਦਿ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ‘‘ਝਲਾ ਸਸ੍ਸ ਨੋ’’ਤਿ (੨-੮੧) ਆਦੀਹਿ ‘ਨੋ’ ਆਦੇਸਾਦਿਮ੍ਹਿ ਕਤੇ ‘ਪਚਤਿਨੋ, ਇਨ੍ਦਨੋ, ਉਦਕਨੋ, ਪਖੁਮਨੋ’ਤਿਆਦਿ ਰੂਪਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ, ਨਨੁਚਾਦਿਆਦਿ ਚੋਦਨਾ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਬ੍ਯਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨਾਤਿ ਅਸਮਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ. ਤਦਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪਰਿਹਾਰੋ, ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਚੋਦ੍ਯਂ, ਸਤਿਹੀਤਿਆਦਿਨਾ ਅਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ, ਦ੍ਵੀਸੁਤ੍ਤਰੇਸੁ ਯੋਗੇਸੂਤਿ ਉਪਰਿਮੇਸੁ ‘‘ਪਿਤ੍ਥਿਯਂ’’ ‘‘ਘਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਇਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਇਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਿਤ੍ਥਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਇਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਦਂ. ਵਣ੍ਣਵਿਸੇਸਨਂ ਸਿਯਾਤਿ ‘‘ਪਿਤ੍ਥਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘ਇਯੁਵਣ੍ਣਾ’ਤਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਤੋ ‘ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾ’ਤਿ ਏਵਂ ਇਵਣ੍ਣੁ ਵਣ੍ਣਾ ‘‘ਘੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਆ’ਤਿਏਵਂ ਅਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸੇਸਨਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਵਣ੍ਣਵਿਸੇਸਨੇ ਵਿਰੋਧਮਾਹ ‘ਏਵਞ੍ਚੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਨਾਮਸ੍ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਅਸਮਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਤ੍ਵਵਿਰੋਧਮਾਹ- ‘ਬ੍ਯਾਸੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ. ਸਕ੍ਕਾਨਾਮਵਿਸੇਸਨਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਇਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਕ੍ਕਮੇਨ. ਨਾਮਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਨਾਮਨ੍ਤੋਤਿ ਸਮਾਸਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਪਦਤ੍ਥਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਸਮਾਸੇ ਗੁਣੀਭੂਤਸ੍ਸ ਨਾਮਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਵਿਸੇਸਨਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਵਚਨਮਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਪਾਣਿਨਿਯਾਨਮਿਵ ‘‘ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਮਨੁਦੇਸੋ ਸਮਾਨਂ’’ਤਿ (੧-੩-੧੦) ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਨਾ, ਸਮਾਸਙ੍ਖ੍ਯ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਮਸਙ੍ਖ੍ਯਕਾ, ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਆਦ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ–

‘‘ਆਲਾਪਹਾਸਲੀਲਾਹਿ, ਮੁਨਿਨ੍ਦ ਵਿਜਯਾ ਤਵ;

ਕੋਕਿਲਾ ਕੁਮੁਦਾਨੀ ਵੋ, ਪਸੇਵਨ੍ਤੇ ਵਨਂ ਜਲਂ’’ (੨੬੦).

ਇਚ੍ਚਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

੧੦. ਪਿਤ੍ਥਿ

ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਨਾਮਸ੍ਸਾਤਿ ਚ, ਅਨ੍ਤੇ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤੇਸਮਾ ਧਾਰਾਧੇਯ੍ਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਆਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸਾਧਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਵਿਨਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਅਜ੍ਝਾਹਾਰਵਸੇਨ ‘ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਵਣ੍ਣੁ ਵਣ੍ਣਾਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਿਯ‘ਵਿਸੇਸੀਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਮੇਤਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਾਧੀਨਤਾਯ ਨਾਮਨ੍ਤੀਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਤਿ‘ਵਿਸੇਸੀਯਤੀ’ਤੇਕਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਣਮਤਿ.

੧੧. ਘਾ

ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਨਾਮਸ੍ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਿਨੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਯ ਵਿਸੁਂ ਸਞ੍ਞਿਨੋ ਪਠਮਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਅਸਨ੍ਤੋ ਵਿਯਾਤਿ ਦੋਸਲੇਸਮਾਲਮ੍ਬਿਯ ਚੋਦਯਤਿ ਨਨ੍ਹਚੇ’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਸੇਤੋਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਿਨੋ. ਕਾਰਿਯੇਨਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਕਾਰਿਯੇਨ. ਪਰਿਹਰਤਿ ‘ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਪਚ੍ਛਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਘਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਕਾਰਿਯਿਨੋ ਆਕਾਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਨ. ਨਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਸਦ੍ਦੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਰਸਮੁਚ੍ਚਯੇ, ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮਨਿਯਮਰੂਪਮਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਿਯਮਰੂਪਮਾਚਰਿਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਸਾਧੇਤੁਮਾਹ ‘ਉਭਯਥਾਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ.

੧੨. ਗੋਸ੍ਯਾ

ਆਸਦ੍ਦੋ ਆਭਿਮੁਖ੍ਯੇ, ਅਨਭਿਮੁਖਮਭਿਮੁਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲਪਨਂ ਕਥਨਮਾਲ ਪਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਲਪਨੇ, ਆਲਪਨਤ੍ਥੇ ਵਿਹਿਤੋ ਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਤਿ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪਞ੍ਚਿਕਾਟੀਕਾਯਂ ਸਾਰਤ੍ਥਵਿਲਾਸਿਨਿਯਂ

ਸਞ੍ਞਾਧਿਕਾਰੋ ਸਮਤ੍ਤੋ.

ਪਰਿਭਾਸਾਧਿਕਾਰ

੧੩. ਵਿਧਿ

ਵਚਨਾਰਮ੍ਭਯੋਜਨਮਾਹ–‘ਯਂ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਨ੍ਤਿ ਅਨਿਯਮੇਨ ‘‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’’ਤਿ (੨-੪੩) ਆਦੀਸੁ ਅਤੋਤਿਆਦਿਕਂ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਿਤਂ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਤੇਨਾਤਿ ਵਿਸੇ ਸਨਤ੍ਤੇਨੁ-ਪਾਦਿਯਮਾਨੇਨ ਯਂ ਸਦ੍ਦਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਅਤੋਤਿਆਦਿਕੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ, ਯਥਾਕਥਞ੍ਚਿਤਬ੍ਬਤੋਤਿ ਆਦੋ ਮਜ੍ਝੇ-ਨ੍ਤੇ ਵਾ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਯੇਨਕੇਨਚਿ ਆਕਾਰੇਨ ਅਭੇਦੋਪਚਾਰੇਨ ਅਕਾਰਾਦਿਵਿਸੇਸਨਵਤੋ ਨਾਮਾਦਿਨੋ, ਤਦਨ੍ਤਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਂ ਅਤੋਤ੍ਯਾਦਿ ਵਿਸੇਸਨਮਨ੍ਤੇ, ਨਾਦੋ ਨ ਮਜ੍ਝੇ ਯਸ੍ਸ ਤਂ ਤਦਨ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਤ੍ਥੋ ਪਯੋਜਨਂ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥੋ, ਵਤ੍ਤਾਯਤ੍ਤਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਨੋ ਆਯਤ੍ਤਾ… ਅਤ੍ਤਾਵਾਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨੇ ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਨੋ, ਸਾਤਿ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾ, ਪਯੋਗਾਨੁਸਾ ਰੇਨਾਤਿ ਜਿਨਵਚਨਾਨੁਸਾਰੇਨ, ਇਤੀਤਿ ਕਾਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਤਿ ਸਂਹਿਤਾਦਿਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤਦਨ੍ਤ ਵਿਧਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿ ‘‘ਸਰੋ ਲੋਪੋ ਸਰੇ’’ਤਿ (੧-੨੬) ਏਤ੍ਥ ਸਰੋਤਿ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯ ਸਬ੍ਭਾਵੇ ਸਰੋਤਿ ਤਤ੍ਰਾ’ਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਕਥਞ੍ਚਿਸਰਾਦਿਸਰਮਜ੍ਝਸਰਨ੍ਤਾਨਂ ਤਤ੍ਰਾਦੀਨਂ ਲੋਪਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ‘‘ਵਿਧਿਬ੍ਬਿਸੇਸਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧੩) ਸਰਨ੍ਤਸ੍ਸਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾ, ਨ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧੩) ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ… ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦੇਸਾਭਾਵਾ, ਤਥਾ ਸਤਿ ‘ਤਤ੍ਰਿਮੇ’ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ‘ਇਮੇ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਯੋਗਂ ਨਾਨੁਸਟਾ ਨਾਮਸਿਯੁਨ੍ਤਿ ਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤਦਨ੍ਤ ਵਿਧਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ, ਤਥਾ ‘‘ਗਤਿਬੋਧਾ’’ (੨-੪) ਦਿਸੁਤ੍ਤਾਦਿਮ੍ਹਿਪਿ ‘ਗਮਯਤਿ ਮਾਣਵਕਂਗਾਮਂ ਤ੍ਯਾਦਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਤਿਆਦਿ ਚ ਯਥਾਯੋਗਮਵਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੋਦਾਹਰਣਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ‘‘ਨਰਾ ਨਰੇ’’ਤਿ ਲਕ੍ਖਿਯੋਦਾਹਰਣਂ.

੧੪. ਸਤ੍ਤਧੀ

ਵਚਨਫਲਮੁਪਦਸ੍ਸੇਤਿ‘ਯਤ੍ਥੇ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਯਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਸਰੋ ਲੋਪੋ ਸਰੇ’’ਤ੍ਯਾਦਿਕੇ ਸੁਤ੍ਤੇ, ਸਤ੍ਤਮਿਯਾਤਿ ‘ਸਰੇ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਤ੍ਤਮਿਯਾ, ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਸਰੋਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਕਾਰਿਯਂ ਲੋਪਾਦਿ, ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਵਿਸੇਸਾਤਿ ਸਰੇਤ੍ਯਾਦੋ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਮਧਿਕਰਣਂ, ਤਞ੍ਚੋਪਸਿਲੇਸੇ ਭਵਮਧਿਕਰਣਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਾ ਪਰਂ ਸਿਯਾ ਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਪਰੋਪਸਿ ਲੇਸਸ੍ਸਾਵਿਸਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਵਿਸੇਸਾ, ਪਰਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ, ਸਤੀਤ੍ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਜੋਤਨੀਯੇ ਸਤ੍ਤਮੀ ਸਂਸਤ੍ਤਮੀ ਸਨ੍ਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮਾਦੇਸੇਨ, ਸਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤ੍ਯਾਦਿਵਚਨਮੇਵਂ ਸਤਿ ਘਟਤੇ, ਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਨ੍ਤਸਦ੍ਦਤ੍ਥੇ ਪਾਦਿ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ’ਤਿ ਵਚਨੇ ਕਾਰਣਮਾਹ-ਸਤ੍ਤਞ੍ਚਾ’ਤਿਆਦਿ, ਨਿਦ੍ਦੇਸਮਨ੍ਤਰੇਨ ਸਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸਤ੍ਤਮਿਯਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਸਤਿਯੇਵ ਤਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਯ ਸਤ੍ਤਾਯ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਿਮਞ੍ਞਨ੍ਤਸ੍ਸਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਪੁਬ੍ਬਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾ ਕਿਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਮਿਚ੍ਚਾਹ-‘ਸਤ੍ਤਮਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਰੋ ਲੋਪੋ ਸਰੇ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਉਕਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ‘ਵੇਲ਼ੁ’ਇਚ੍ਚਤ੍ਰ ਉਕਾਰਸ੍ਸ, ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ…ਪੇ… ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤਂਮਨਸਿਕਤਞ੍ਚੋਦਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਤਮਹ’ਨ੍ਤਿ ਚ੍ਚਾਦਿਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਾਜ੍ਝਾਹਾਰੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤੋ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ, ਅਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ਅਬ੍ਯਵਹਿਤਸ੍ਸ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧-੬੬) ਪਾਣਿਨਿਯਵਚਨੇ ‘‘ਦਿਸਿਰਯਮੁਚ੍ਚਾਰਣਕ੍ਰਿਯੋ ਨਿਸਦ੍ਦੋਪ੍ਯਯ ਮਿਹ ਨੇਰਨ੍ਤਰਿਯਂ ਜੋਤੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ‘ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਦਿਟ੍ਠੋ’ਤਿ ਪਾਦਿਸਮਾਸੇ ਕਤੇ ਫੁਟਮੇਵਾਨਨ੍ਤਰਮੁਚ੍ਚਾਰਿਤੇਤ੍ਯਮਤ੍ਥੋ-ਵਗਮ੍ਯਤੇਤਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਪਿ ਪਯੋਗਦਸ੍ਸਨੇ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਪਿ ਕਾਰਿਯਂ ਪਪ੍ਪੋਤੀ’’ਤਿ ਭਸ੍ਸਕਾਰਾਦਯੋ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ, ਇਹ ਤਾਦਿਸਵਚਨਾਭਾਵੇਨ ਵਣ੍ਣਾਦਿ ਬ੍ਯਵਧਾਨੇਪਿ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਸਰੇਚ੍ਚਾਦਿਪਰਿਹਾਰਵਚਨੇ-ਧਿਪ੍ਪਾਯ ਮੁਬ੍ਭਾਵਯਤਿ ‘ਯਦਿਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਮਥੁਰਾਯ ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਚਾਨ੍ਤਰਾਲ਼ੇ ਗਾਮਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਭਾਵਾ ਬ੍ਯਵਧਾਨੇਪਿ ਪੁਬ੍ਬਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮਾਹ-‘ਮਥੁਰਾ’ ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਸਰੇਤਿ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰੇ ਸਤ੍ਤਮ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪਦਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਬ੍ਯਵਧਾਨੇ ਸਰਲੋਪੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਙ੍ਖੇਪਬ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਿਯ ਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਰੇਤਿ ਏਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਆਹ- ‘ਕਾਰਿਯੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਓਪਸਿਲੇਸਿਕੇਯੇਵਾਧਾਰੇ ਭਵਤੀਤਿ ਸੇਸੋ, ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਨ੍ਹਵਿਧਾਨਤੋ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਵਤ੍ਤੁਨੋ ਯਾ ਇਚ੍ਛਾ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਤੂਲੇਨ ਵਿਧਾਨਤੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਥਨਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ,ਯੇਨ ਹਿ ਯਮਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਤਾਤਿਧਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ਸਤੀਪ੍ਯਭਿਧਾਨਸਾ ਮਤ੍ਥਿਯੇ ਨ ਤਤੋ-ਞ੍ਞਮਤ੍ਥਂ ਸਦ੍ਦੋਭਿਦਧਾਤੀਤ੍ਯਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾ ਵਸਾਯੇ ਕਾਰਣਮਾਹ’ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਵਤ੍ਤੁਨੋ ਸੁਤ੍ਤਕਾਰਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਾ ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾ, ਕਥਮੁਪਦੇਸਤੋ ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾ-ਵਸੀਯਤੇ’ ਕਥਞ੍ਚ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋਤਿ ਆਸਙ੍ਕਿਯ ਤਮੁਪਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਅਤੋਚੇਤ੍ਯਾਦਿ, ਅਤੋ ਵਕ੍ਖਮਾਨਕਾਰਣਾ ਉਪਦੇਸਤੋ ਵਸੀਯਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕਿਨ੍ਤਂ ਕਾਰਣ ਮਿਚ੍ਚਾਹ-‘ਯਸ੍ਮਾ’ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਨ੍ਵਯਸਦ੍ਦੇਨੇਤ੍ਥ ਗੁਰੁਪਾਰਮ੍ਪਰਿਯੋ-ਪਦੇਸੋ ਵਿਵਚ੍ਛਿਤੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਰਣਾ ਅਨ੍ਵਯੋ ਗੁਰੁਪਾਰਮ੍ਪਰਿਯੋ ਪਦੇਸੋ ਗੁਰੁਕੁਲਮੁਪਗਮ੍ਮ ਪਞ੍ਹਕਰਣਾਦਿਨਾ ਅਨ੍ਵਿਚ੍ਛੀਯਤੇ ਗਵੇਸੀਯਤਿ, ਅਤੋ ਕਾਰਣਾ ਗੁਰੁਪਰਮ੍ਪਰਾ ਗਤਉਪਦੇਸਤੋ ਵਸੀਯਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ-ਵਸਾਯਪ੍ਪਟਿਪਾਦਯਿਤੁਮਾਹ- ‘ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਮ੍ਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤੇਤਿਸੇਸੋ, ਲਘੁਨੋਪਾਯੇਨ ਸਦ੍ਦਾਨਮੁਪਲਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਚਨਨ੍ਤਰਕ-ਰਣਮਨੁਪਨ੍ਨਂ, ਉਪਪਨ੍ਨਂ ਵਚਨਨ੍ਤਰਕਰਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰ ਮਨ੍ਤਰੇਨ ਅਞ੍ਞਥਾਨੁਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਧਾਰਵਿਸੇਸਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ, ਆਧਾਰਨ੍ਤਰੇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਆਧਾਰਨ੍ਤਰੇਪੀਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਸਙ੍ਗਾਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤ-ਰੇਨਾਪਿ ਆਧਾਰਨ੍ਤਰੇਪਿ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰੇਪਿ ਵਚਨਨ੍ਤਰਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸਮ੍ਭਵਾ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰਨਿਸ੍ਸਯਨੇਪਿ ਆਨਿਸਂਸੋ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੇਨਾਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋ ਯਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਦੋਤਿ, ਨਨੁ ਕਿਮੇਵਂ ਵਣ੍ਣੀਯਤੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵੇਤਿ ਵਚਨ ਮੇਵੋਪਸਿਲੇਸਿਕਮਧਿਕਰਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪਯਤਿ… ਤਤ੍ਥੇਵ ਪੁਬ੍ਬਪਰਤ੍ਤ ਸਮ੍ਭਵਾਤਿ ਯੋਮਞ੍ਞਤੇ, ਤਸ੍ਸੇਸਾ ਕਪ੍ਪਨਾ ਨ ਸਙ੍ਗਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤੇ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਸਾਮੀਪਿਕੇਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਾ’ਤਿ, ‘ਗਙ੍ਗਾਯਂ ਘੋਸੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਘੋਸੋ ਗਙ੍ਗਾਯਂ ਪੁਬ੍ਬੋ ਵਾ ਪਰੋ ਵੇਤਿ ਗਮ੍ਮਮਾਨਤ੍ਤਾ ਸਾਮੀਪਿਕੇਪ੍ਯਧਿਕਰਣੇ ਪੁਬ੍ਬਪਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਏਤਾਵਵੁਚ੍ਚਤੇਤਿ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਪਰਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੇ, ਤਥਾਚ ਵਕ੍ਖਤਿ-‘ਕਿਨ੍ਤ’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਅਧਿਕਂ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵੁਤ੍ਯਾਦਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨੇਤ੍ਥ ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾ ਗਹਿਤਾ, ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾਪਿ ਸਾਮਤ੍ਤਿਯਾ ਕਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਪਕਪ੍ਪਨਂ ਪਕਪ੍ਪਨਾਵਿਧਾਨਂ, ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਤੇ ‘ਪਾਣਿਨਿਯਾ ‘‘ਛਟ੍ਠੀਟ੍ਠਾਨੇਯੋਗਾ’’ਤ੍ਯਤੋ (੧-੧-੪੯) ‘‘ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ’’ (੧-੧-੬੬) ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ’’ ਇਤਿ (੧-੧-੬੭) ਪਰਿਭਾਸਾਸੁਤ੍ਤਦ੍ਵਯੇ ਛਟ੍ਠੀਗਹਣਮਨੁਵਤ੍ਤਿਯ ‘ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠੀ’ ‘ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠੀ [ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਾਰਿਯਿਤ੍ਤਪਟਿਪਾਦਨਯੋਗ੍ਗੋ ਛਟ੍ਠੀ ਤਬ੍ਬੋਧਕਪਦੇ ਭਵਤਿਤ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਏਵ ਧੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸੇਤੁ ਵਿ. ਉਜ੍ਜੋਤਟੀਕਾ] ਤਿ ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਂ ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤਿ ‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾਯਥਾ ਸਿਯਾ’ਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਵਚਨਨ੍ਤਰਾਭਾਵੇਪਿ ਯਤ੍ਥ ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨੇਵ ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾ ਸਿਦ੍ਧਾ’ਤਿ, ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਮੁਪਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘ਸਤ੍ਤਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸੇ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਅਞ੍ਞਵਿਭਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਪਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕਾਰਿਯਯੋ ਗਨ੍ਤਿ ਕਾਰਿਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ, ਯਥਾ ‘‘ਵਗ੍ਗੇ ਵਗ੍ਗਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤ’ਨ੍ਤਿਦਂ ਛਟ੍ਠੀਯਨ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇ, ਕਥਂ ਵਗ੍ਗੇਤੇਸਾ ਸਤ੍ਤਮ੍ਯਕਤਤ੍ਥਾ ‘‘ਨਿਗ੍ਗਹੀਤ’’ਨ੍ਤਿ (੧-੩੮) ਪੁਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇ ਕਤਤ੍ਥਤਾਯ ਪਠਮਾ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ਛਟ੍ਠੀਵਿਭਤ੍ਤਿਮ੍ਪਕਪ੍ਪੇਤਿ ਸਤ੍ਤਮਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’ਤਿ ਤਥੇਤ੍ਯਵਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਏਤਾਵ ਵੁਚ੍ਚਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਇਦਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇਤਿ ਆਹ ‘ਕਿਨ੍ਤ’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਯਦਾਹਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯਪਸਙ੍ਗਕ੍ਕਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਿਮਿਦਮੁਚ੍ਚਤੇ ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਨਿਯਮਤ੍ਥਂ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਨਨੁ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਨਂ ਯੁਗਪਦੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯ ਮਾਚਰਿਯਵਚਨਪ੍ਪਮਾਣੇਨਾਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਜ੍ਝਨਤ੍ਥਂ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਨੋਚ੍ਚ ਤੇਚ੍ਚਾਹ- ‘ਯੁਗਪਦੁਪਸਿਲਿਟ੍ਠਾਨ’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿ, ਯੁਗਪਦੁਪਸਿਲਿਟ੍ਠਾਨਮਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕੁਤੋਚ੍ਚਾਹ-‘ਅਪਰਸ੍ਸੂਪਸਿਲੇਸਿਕਸ੍ਸਾਭਾਵਤੋ’ਤਿ, ਅਤੋਤਿ ਯੁਗਪਦੁਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ, ਵਚਨਂ ‘‘ਸਰੋ ਲੋਪਾਸਰੇ’’ਚ੍ਚਾਦਿਕਂ (੧-੨੬) ਸੁਤ੍ਤਂ.

੧੫. ਪਞ੍ਚ

ਅਵਧਿਭਾਵੇਨਾਤਿ ‘ਅਤੋ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਅਵਧਿਤ੍ਤੇਨ, ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋ ਆਦਿਨੋ, ਕਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ‘ਟਾਟੇ’ਆਦਿਕਂ, ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨਾਵਿਸੇਸਾਤਿ ਯਥਾ- ‘ਗਾਮਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸੋ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੋ ਪਰੋਗੇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤ੍ਯਵਧਿਭਾਵਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨਾਵਿਸੇਸੋ, ਤਥੇਹਾਪਿ ‘‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’’ਤਿ (੨-੪੧) ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਅਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਸਂ ਯੋਨਂ ਅਥਵਾ ਪਰੇਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨਾਵਧਿਭਾਵਸ੍ਸਾਵਿਸੇਸਾਤਿ ਮਞ੍ਞਤੇ, ਪੁਰੇ ਵਿਯਾਤ੍ਯਨੇਨ ਸਤ੍ਤਮਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਚਨੇ ਕਾਰਣਮਤਿਦਿਸਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘ਨਰਾਨਮੇਰੇ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਪਵਾਦਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ ਸਤਿਪਰਤ੍ਤਾ ਟਾਟੇਆਦੇਸਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ, ਅਥ ਕਿਮਿਮਿਨਾ ਵਚਨੇਨ ਨਨੁ ਯਤੋ ਯਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਮੀ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ‘‘ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਸਰਾਨਮਨ੍ਤਾ ਪਰੋ’’ (੧-੨੧) ਤ੍ਯਤੋ ‘ਪਰੋ’ਤ੍ਯਨੁਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾਨੁਵਤ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਯੋਨਮਿਚ੍ਚਨੇਨ ਸਾਮਾਨਾਧਿਕਰਣ੍ਯਾ‘ਪਰੇਸਂ ਯੋਨਂ’ਤ੍ਯਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਸਂ ਪਸਙ੍ਗੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ, ਨੇਤਦਤ੍ਥਿ, ਪਰੋਤਿ ਤ੍ਯਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ‘ਅਤੋ’ਤਿ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਮਾਨਂ ਨ ਕੋਚਿ ਵਾਰੇਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਰਤੋ-ਕਾਰਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇਆਦੇਸਾ ਪਪ੍ਪੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਚਨੇਨੇਮਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਵਚਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਏਵਞ੍ਚਰਹਿ ਤਦੇਵੋਦਾਹਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਿਂ ‘ਨਰਾਨਰੇ’ ਤ੍ਯੁਦਾਹਟਨ੍ਤਿ ਚੇ, ਨੇਸਦੋਸੋ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥਂ ਕਾਰੀਯਮਾਨਮਿਹਾ-ਪ੍ਯਤ੍ਥਵਨ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਕੋ ਪਰਿਹਾਰੋਤਿ ਬ੍ਯਵ ਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਰੇਤੋਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰੋ’’ਤਿ ਪਰਿਹਾਰੋ, ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਇਹ ਸਤ੍ਤਮਿਯਾ ਅਭਾਵਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਵਚਨਾਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਪਾਣਿਨਿਯਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣਮਿਵ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਂ, ਤੇ ਹਿ ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸਾ’’ਤ੍ਯੇਤ੍ਥ (੧-੧-੬੭) ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣਮਨੁਵਤ੍ਤਿਯ ਤੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਮ੍ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤਿ. ਅਨਨ੍ਤਰੇਤਿਵਚਨਾ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਯਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇ, ਕਤਤ੍ਥਤਾਯਾਤਿ ਵਚਨਾ ਜਾਤਿਯਾਤ੍ਯਾਹ- ‘ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਯਾ ਜਾਤਿਂ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯਾ’ਤਿ ਜਾਤਿਂ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਯਾ ਕਰਣਭੂਤਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਿਮਾਹੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਇਮਿਨਾ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿ ਞਾਯਬ੍ਯਾਪਨਞਾਯਜਾਤਿਪਦਤ੍ਥਬ੍ਯਤ੍ਤਿਪਦਤ੍ਥੇਸੁ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਞਾਯੋ ਜਾਤਿਪਦਤ੍ਥੋਚੇਹ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਹਿ ਕੇਵਲਂ ਜਾਤਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਥਾਹਿ ਯਦੇਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਞਾਯੋ ਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਦਾ ਬ੍ਯਾਪਨਞਾਯੇਨ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇ ਚਾਬ੍ਯਵਹਿਤੇ ਚਾਸਜ੍ਜਤੀਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਯਨੇ ਸਤ੍ਯਪਿ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਪਿ ਬ੍ਯਾਪ੍ਯਮਾਨਾ ਜਾਤਿ ਕੇਨ ਨਿਵਾਰੀਯਤੇ ਨਾਪਿ ਕੇਵਲਂ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਥਾਹ੍ਯਸਤਿ ਜਾਤਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਨਿਸ੍ਸੀਯਤੇ, ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਪਦਤ੍ਥੇ ਪਟਿਲਕ੍ਖਿਯਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿ ਞਾਯਨਿਸ੍ਸਯਨੇਪ੍ਯਬ੍ਯਵਹਿਤਮ੍ਪਤਿ ਯਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਤਦਬ੍ਯਵਹਿਤੇ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਯਮ੍ਪਨ ਬ੍ਯਵਹਿਤਮ੍ਪਤਿ ਭਿਨ੍ਨਂ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਤਞ੍ਚ ਵਚਨਪ੍ਪਮਾਣਤੋ ਮਾਭਵਤ੍ਵਸ੍ਸ ਬ੍ਯਤ੍ਥਤਾਤਿ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਪਿ ਪਵਤ੍ਤਤੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਭੋਪਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨੀਯਾਤਿ. ਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਵਿਸਯਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਥਬ੍ਯਤ੍ਤਿਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵਾਕ੍ਯਨ੍ਤੋਗਧਪਦਾਨਮਤ੍ਥਮ੍ਪਠਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਾਸਾਦਿਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਕਤੋ’ਤ੍ਯਾਦਿਕਮਾਰਦ੍ਧਂ, ਜਾਤਿਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਅਬ੍ਯਵਹਿਤਤ੍ਤਜਾਤਿਸਭਾਵੋ, ‘ਓਸਧ੍ਯੋ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਕਾਰੇ ਅਕਾਰਾ ਪਰਸ੍ਸ ਧਕਾਰੇਨ ਬ੍ਯਵਹਿਤਸ੍ਸ ਯੋਸ੍ਸ ਵਿਯਾਵਸੇਸਾਨਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਯੋਪ੍ਪਭੁਤੀਨ’ਨ੍ਤਿ, ਜਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਯਾਵਤਿ ਵਿਸਯੇਤਿ ਗਵਾਦਿਕੇ ਯਤ੍ਤਕੇ ਵਿਸਯੇ, ਕਾਮਚਾਰਤੋ ਵਿਸਯ ਪਰਿਸਮਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮਾਹ-‘ਤਂ ਯਥੇ’ਤਿ, ਭੋਜਯੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭੋਜਯੇਇਤੀਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ, ਕਤੋਹਿ ਜਾਤ੍ਯਤ੍ਥੋ ਕਸਿਣੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਕਲੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਜਾਤਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਪਰਿਸਮਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ- ‘ਯਾਵ ਦਿਟ੍ਠਮ੍ਭੋਜਯੇ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ [ਵੁਤ੍ਤੇਨ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਸਨ੍ਤਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਵੁਤ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਦ੍ਦਪ੍ਪਯੋਗਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ ਪਚ੍ਚੇਕਮ੍ਭੋਜਨਕਿਰਿਯਾ ਕਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਯਤੋ ਕਸਿਣੋਪਿ ਜਾਤ੍ਯਤ੍ਥੋ ਪਰਿਸਮਤ੍ਤੋ ਨਾਮਾਤਿ. ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਦੀਘਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੩੩) ਸੁਤ੍ਤੇ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਦੀਘਾਦਿਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਚਰਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਰਮ੍ਹਾ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ (੧-੩੪) ਏਤ੍ਥ ਸਰਮ੍ਹਾਤਿ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਕ ਤਤ੍ਥਾ, ਤਤੋ ਪਞ੍ਚਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਬਲੀਯਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ‘‘ਸਤ੍ਤਮਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ’’ ‘‘ਪਞ੍ਚਮਿਯਂ ਪਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਸ੍ਸ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨੇ ‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ’ਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀ ਪਰਸ੍ਸ ਕਾਰਿਯ ਯੋਗਿਤਾਯ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ਛਟ੍ਠੀਭਾਵੇਨ ਪਰਿਣਮਤੀ… ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ ਪਰਸ੍ਸ ਬਲੀ ਯਤ੍ਤਾਵਾਤਿ ਏਤਾਦਿਸਸਾਮਤ੍ਥਿਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾਪਿ ਪੁਰੇਵਿਯ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ’ਤਿ.

੧੬. ਆਦਿਸ੍ਸ

ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਮਨੇਕਵਣ੍ਣਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਂ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’’ (੧-੧੭) ਤ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇਤਿ’’ (੧-੧੯) ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਮਨੇਕਵਣ੍ਣਞ੍ਚ ਕਾਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ. ਯਦਨ੍ਤਭਾਵਿਕਾਰਿਯਂਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਚਨਫਲਮੁਪਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਛਟ੍ਠੀਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’ਤੀਮਸ੍ਸਾਪਵਾਦੋ ਯਂ ਯੋਗੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸਾਯਮ ਪਵਾਦੋ ਹੋਤੁ ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਦਿਕਾਰਿਯਂ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ-‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਾਤਿ ਅਪਵਾਦਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਾ, ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’ਤਿ ਹਿ ਉਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਸਾਪਵਾਦਾ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸ’’ ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯੇਤੇ, ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤੀਮਸ੍ਸਾਵਕਾਸੋ ‘ਤੇਰਸਾ’ਤਿ, ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾ’’ਤੀਮਸ੍ਸਾਵਕਾਸੋ ‘ਏਸੁ, ਅਨੇਨਾ’ਤਿ, ਇਹੋਭਯਮ੍ਪਪ੍ਪੋਤਿ ‘‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’’ (੨-੪੧) ‘‘ਨਰਾਨਰੇ’’ ‘‘ਅਤੇਨ’’ (੨-੧੦੮) ‘‘ਜਨੇਨਾ’’ਤਿ (ਤਤ੍ਥ) ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’’ਤੀਦਮ੍ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਤੇਸਮਪਵਾਦਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਾ ਸਬ੍ਬਾਦੇਸੋ ਭਵਤਿ. ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਦਸਸਦ੍ਦੇ-ਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤੋਪਿ ਤਦਪਵਾਦਤ੍ਤਾ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਭੂਤਸ੍ਸ ਦਕਾਰਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘ਦਕਾਰਸ੍ਸਰੋ’ਤਿ.

੧੭. ਛਟ੍ਠੀ

ਕੋਤ੍ਥੋਨ੍ਤ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸੇਚ੍ਚਾਹ-‘ਅਨ੍ਤੋਵਸਾਨ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ‘‘ਵਣ੍ਣਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ’’ਤਿ (੧-੧-੫੨) ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਮਨ੍ਤਵਿਸੇਸਨਾਯੋਪਦਿਟ੍ਠਂ ਪਾਣਿਨਿਨਾ-ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਮਾਭਵੀ’ਤਿ, ਇਹ ਤ੍ਵਨਤ੍ਥਕਂ ਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਂ ਬ੍ਯਵਚ੍ਛੇਜ੍ਜਾਭਾਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਸੋ ਚੇ’ ਤ੍ਯਾਦਿ, ਨਨੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥੇਨ ਵਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਿਤੋ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦੋ ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਨਾਮਾਤਿ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸੁ ਵਾ’’ਤਿ (੨-੧੯੪) ਉਆਦੇਸੋ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਨ੍ਤਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਪ੍ਪੋਤਿ, ਤਥਾ ਸਤਿ ‘ਨ ਹਿ ਛਟ੍ਠੀ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਂ ਪਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਤੀ’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਵੁਚ੍ਚਤੇ- ਨ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥੇਨਾਕ੍ਖੇਪਮਤ੍ਤੇਨ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦੋ ਛਟ੍ਠੀ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਭਵਤੀਤਿ ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਦੇਸਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ, ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦੇ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਸ੍ਸਾਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਂ ਵਿਧੀਯਤੇ.

੧੮. ਵਾਨੁ

‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯਨੇਨੇਵਾਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾਨੁਬਨ੍ਧਕਾਰਿਯੇਪ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧੇ ਕਿਮਤ੍ਥੋਯਮਾਰਮ੍ਭੋਤ੍ਯਾਸਙ੍ਕਿਯ ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਚਨਫਲਮੁਪਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਬਾਧਕਬਾਧਨਤ੍ਥੋ-ਯਮਾਰਮ੍ਭੋ’ਤਿ-ਵਦਤਿ, ਤਥਾਹਿ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯਸ੍ਸ ਬਾਧਕੋ ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ‘‘ਵਾਨੁਬਨ੍ਧੋ’’ਤ੍ਯਯਂ ਯੋਗੋ ਬਾਧਕੋਤਿ ਬਾਧਕਬਾਧਨਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੇ, ਅਪਇਚ੍ਚਯਮੁਪਸਗ੍ਗੋ ਵਜ੍ਜਨੇ ਨੀਵਾਰਣੇ, ਪਨਯਨੇ ਵਾ ਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਅਪੋਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਉਸ੍ਸਗ੍ਗਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਵਜ੍ਜੀਯਨ੍ਤੇ ਨੀਵਾਰੀਯਨ੍ਤੇ ਅਪਨੀਯਨ੍ਤੇ ਨੇਨੇਤ੍ਯਪਵਾਦੋ, ਸੁਤ੍ਤੇਕਦੇਸੇਨ ਸੁਤ੍ਤਮੇਵੋਪਲਕ੍ਖਿਤਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਵਾਦੋ ਅਨ੍ਤਾਪਵਾਦੋ, ਉਸ੍ਸਜ੍ਜਤੇ ਨਿਵਤ੍ਤੀਯਤ੍ਯਪਵਾਦੇਨੇਤ੍ਯੁਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਉਸ੍ਸਗ੍ਗਾਪਵਾਦਕ੍ਕਮੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯੁਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਤਦਪਵਾਦਾ ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ’’ ‘‘ਉਕਾਨੁਬਨ੍ਧਾਦ੍ਯਨ੍ਤਾ’’ ‘‘ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਸਰਾ ਨਮਨ੍ਤਾ ਪਰੋ’’ਤਿ, ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯੁਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਤਦ ਪਵਾਦਾ ‘‘ਵਾਨੁਬਨ੍ਧੋ’’ ‘‘ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਸਰਾਨਮਨ੍ਤਾ ਪਰੋ’’ਤਿ.

੧੯. ਟਾਨੁ

ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸੇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵਚਨਾਰਮ੍ਭਪ੍ਪਯੋਜਨਾਖ੍ਯਾਨੇਨਾਨ੍ਤਾਦੇਸਾਪਵਾਦੋ ਯਂ ਯੋਗੋਤਿ ਬ੍ਰਵੀਤਿ, ਪਚ੍ਚੇਕਮਭਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਤਿ ਸੋ ਟਕਾਰਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਚਾਦੇਸੋਤਿਆਦਿਨਾ, ਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਭਵਤਿਚ੍ਚਾਹ-‘ਛਟ੍ਠੀ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਨਨੁ ਚ ਟੇਆਦੇਸੋਪ੍ਯਨੇਕਵਣ੍ਣੋਏਵ ਦ੍ਵਿਵਣ੍ਣਸਮੁਦਾਯਤ੍ਤਾਤ੍ਯਾਸਙ੍ਕਿਯਾਹ-‘ਉਪਲਕ੍ਖਿਯੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਨੁਬਧ੍ਯਤੇ ਪਯੋਗੇ ਅਸੁਯ੍ਯਮਾਨੇਪਿ ਪਯੋਜਨਵਸੇਨਾਨੁਸਰੀਯਤੀਤ੍ਯਨੁਬਨ੍ਧੋ, ਉਪਦੇਸੇ ਯੇਵੋਪਲਕ੍ਖਿਯ ਨਿਵਤ੍ਤਤੇਤ੍ਯਨੇਨੇਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘ਉਚ੍ਚਾਰਿਤਵਿਨਾਸਿਨੋਨੁਬਨ੍ਧਾ’ਤਿ, ਉਪਦੇਸੇ ਪਠਮੁਚ੍ਚਾਰਣੇ.

੨੦. ਞਕਾ

ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਥਮਵਯਵਾਤ੍ਯਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੀ ਤ੍ਯਾਹ-‘ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਸਦ੍ਦਾਨਮਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਸਦ੍ਦਾਨਂ ਨਿਯਤਵਯਵਵਾਚਿਤ੍ਤਾ ਅਵਯਵਸ੍ਸ ਚਾਵਯਵਿਨਾਮਨ੍ਤਰੇਨਾ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾਵਯਵੀ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ, ਛਟ੍ਠਿਯਾਤ੍ਯਨੁਵੁਤ੍ਤਿਤੋ ਵਾਵਯਵਾਵਯਵਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਸਾ ਛਟ੍ਠੀ, ਤਾਯ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾਤ੍ਯਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ-‘ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾ’ਤਿ (ਵੁਤ੍ਤਂ), ਤੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਯਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਕੂਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਦਯੋ ਨ ਦੋਸਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ, ਅਤੋਯੇਵਾਤਿ ਤਦਵਯਵਾਚਿਤ੍ਤਤੋਯੇਵ, ਤਗ੍ਗਹਣੇਨੇਤਿ ਅਵਯਵਗ੍ਗਹਣੇਨ, ਕਤਾਕਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗਿਤ੍ਤਾਤਿ ਓਤ੍ਤੇ ਕਤੇਪਿ ਅਕਤੇਪਿ ਵੁਕਾਗਮਸ੍ਸ ਪਸਙ੍ਗਤੋ, ਭੂਯਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਹਿ ਓਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭੂਗ੍ਗਹਣੇ ਸਤਿ ਕਤੇਪਿ ਓਤ੍ਤੇ ਵੁਕਾਗਮੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਮਕਤੇਪਿ ਤਤੋਵ ‘‘ਕਤਾਕਤਪ੍ਪ ਸਙ੍ਗੀ ਯੋ ਵਿਧਿ ਸਨਿਚ੍ਚੋ’’ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਓਤ੍ਤਂ ਬਾਧਿਤ੍ਵਾ ਵੁਕਾਗਮੋ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਵੁਕਾਗਮੇ ਪਚ੍ਛਾ ਤੇਨ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ-‘ਅਨ੍ਤਾਵਯਵੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ.

੨੧. ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ

ਯਦਿਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਛਟ੍ਠੀ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸਾਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਯਤੋ ਕੁਤੋਚਿ ਅਨ੍ਤਤੋ ਬਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਪਰੋ ਸਿਯਾ, ਨ ਹਿ ਦੁਤਿਯਂ ਸਰਗ੍ਗਹਣਮਤ੍ਥਿ, ਯੇਨਾਨ੍ਤੋ ਵਿਸੇਸੀਯਤੇਚ੍ਚਾਹ-‘ਨਿਦ੍ਧਾਰਣ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਸੁਤਤ੍ਤਾ’ਤਿ, ‘ਸਰਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ‘‘ਸੁਤਾਨੁਮਿਤੇਸੁਸੁਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਬਲਵਾ’’ਤਿ ਰੁਨ੍ਧਤੀਤੇਤ੍ਥਧਕਾਰਸ੍ਸਾ ਨੁਮਿਤਸ੍ਸ ਮਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਸਮਾਨ ਜਾਤਿਯਸ੍ਸੇਵ ਲੋਕੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਪ੍ਪਤੀਤਿ ਹੋਤਿਚ੍ਚਾਹ-‘ਤਥਾ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਥਾ’ਕਣ੍ਹਾ ਗਾਵੀਨਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਖੀਰਤਮਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤੇਪਿ ਕਣ੍ਹਾਯ ਕਣ੍ਹਾਗਾਵੀਯੇਵ ਪਤੀਯਤੇ, ਤਥੇਹਾਪਿ ਸਰਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਅਨ੍ਤਾਤ੍ਯਨ੍ਤਤ੍ਤੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਯਮਾਨੋ ਸਮਾਨਜਾਤਿਯੋ ਸਰੋਯੇਵ ਪਤੀਯਤੇ, ਤੇਨ ਸਰਾਨਂ ਯੇਵਾਨ੍ਤਾਪਰੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਭਾਵੋ, ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਞਿਲਤਸ੍ਸੇ’’ਤਿ (੫-੧੬੩) ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਯਮੇਵੇਤਿ ਨਿਯਮਾਭਾਵਾ ਯਸ੍ਸਕਸ੍ਸਚਿ ਅਕਾਰਸ੍ਸ ਞਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਤੇਨਾਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਲਾਨੁਸਙ੍ਗਿਸ੍ਸੇਵ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਲਸ੍ਸ ਯਂ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥੋ ਪਯੋਜਨਮਸ੍ਸ ‘‘ਕਤ੍ਤਰਿਲੋ’’ਤਿ (੫-੧੮) ਲਕਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥੋ ਲਕਾਰੋ, ਇਧੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤੇਯੇਵ.

੨੨. ਵਿਪ੍ਪਟਿ

ਪਰੋਤਿ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਸੋ ਚਾਞ੍ਞਾਧਿਕ੍ਯਇਟ੍ਠਾਦ੍ਯਨੇਕਤ੍ਥੋਪਿ ਇਧ ਇਟ੍ਠ ਵਾਚੀ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਕਮ੍ਮਬ੍ਯਤਿਹਾਰੇਘਣਿਤਿ ਕਮ੍ਮਬ੍ਯਤਿਹਾਰੋ ਕਿਰਿਯਾਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਭਾਵਵਿਸੇਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ‘ਭਾਵਕਾਰਕੇਸ੍ਵਘਣ੍ਘਕਾ’’ਤਿ (੫-੪੪) ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵਿਹਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਘਣਿ ਵਿਪ੍ਪਟੀ ਸੇਧੋ, ਤੇਨਾਹ-‘ਸਾਮਞ੍ਞੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਾਹ-‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਟਿਸੇਧੋ’ਤਿ, ਸਂਸਿਦ੍ਧਿਯਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋਪਿ ਸਿਧਿ ਉਪਸਗ੍ਗਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਨਾਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਰੋਧੋਤ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਲੋਕੇ ਵਿਰੋਧਵਾਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਮਾਹ ‘ਤਥਾ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਕਥਮ੍ਪਨ ਪਮਾਣਭੂਤਸ੍ਸਾਚਰਿਯਸ੍ਸ ਵਚਨੇਸੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਰੋਧੋ ਸਮ੍ਭਵਤੀਚ੍ਚਾਸਙ੍ਕਿਯ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਸਾਵਕਾਸਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਨਾਞ੍ਞਥਾਤਿ ‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਿਗਨ੍ਥੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘ਸੋਚਾ’ਤਿਆਦਿਮਾਹ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਨਜ੍ਝਾਸਿਤੇਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਨਾਨਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਨੁਭਯਤਾਗਿਨੀਤਿ ਯੋ ਵਿਸਯੇਕਦੇਸੋ ਉਭਯਨ੍ਨ ਭਜਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਭਯਭਾਗਿਨਿ ਵਿਸਯੇਕਦੇਸੇ, ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸਯੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਧੀਨਂ ਸਾਧਾਰਣੋ ਵਿਸਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਸਤਿ ਸੋਚ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੋ ਜਾਯਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਇਮਿਨਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਪਵਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਵਿਸਯਵਿਸਯੀਨਮਭੇਦੇਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੋ’ਤਿਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਿਗਨ੍ਥੋ ਰਚਿਤੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਪਰੋ ਹੋਤੀ ਤਿਵਿਧਿਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਦਿ ਨਿਯਮੋ-ਬ੍ਭੂਪਗਤੋ ਸਿਯਾ, ਤਦਾ ‘ਪਰੋਵਹੋਤੀ’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪਾਣਿਨਿਯਾ ਹਿ ਜਾਤਿਯਂ ਪਦਤ੍ਥੇ ਸਕਿਮੇਵ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਚਰਿਤਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਵਿਸਯਨ੍ਤਰੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਰਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਕਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵਿਧ੍ਯਤ੍ਥਮਿਦਂ ਵਚਨਂ, ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤੁ ਪਦਤ੍ਥੇ ਲਤ੍ਵਾਦੀਨਮਿਵ ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਨਿਯਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਇਧ ਪਨ ਜਾਤਿਯਂ ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਮੇਵ ਵਿਧ੍ਯਤ੍ਥਮੇਵਿਦਂ ਵਚਨਂ, ਨ ਨਿਯਮਤ੍ਥਮ੍ਪੀਤਿ ਪਟਿਪਾਦੇਤੁਮਾਹ-‘ਤਥਾਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਕਾਮਚਾਰਤੋ ਪਰਿਸਮਾਪੀਯਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕਾਮਤੋ ਪਰਿਸਮਾਪਨਞ੍ਚੇਤਿਸ੍ਸਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੋਚਰੇ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਬ੍ਯਾਪਨੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਕਥਮ੍ਪਨੇਕਸ੍ਸਾਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤ੍ਯਾਸਙ੍ਕਿਯ ਕਾਰਣਮਾਹ‘ਉਭਯਮ੍ਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਹਿਸਦ੍ਦੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਥੇ, ਯਸ੍ਮਾ ਉਭਯਮ੍ਪਿਦਮਾਚਰਿਯਵਚਨਂ, ਤਤੋਯੇਵ ਪਮਾਣਂ, ਅਭਿਮਤਕਾਰਿਯਵਿਧਾਨੇ ਲਿਙ੍ਗਭਾਵੇਨ ਸਦ੍ਦਿਕਾਨੁਮਤਤ੍ਤਾ(ਤੇਸਂ) ਵਿਧੀਨਂ ਵਿਧਾਯਕਞ੍ਚ ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਮਾਣਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਅਨੁਭਯਭਾਗਿਮ੍ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਤੋ ਲਦ੍ਧਾਵਕਾਸਾ ਤਤੋ ਸਮਾਨਬਲਾਤਿ, ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ, ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿਸਦ੍ਦਂ ਦਤ੍ਵਾ ‘ਅਨੁਭਯਭਾਗਿਮ੍ਹਿ…ਪੇ… ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਚਾਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਚਨਾਨਂ ਪਮਾਣਤ੍ਤਾ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਮਾਨਬਲਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਲੋਕੇਪਿ ਵਿਰੋਧਿਤ੍ਤਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਕਾਰਿਯੇ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਚ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮਾਹ ‘ਲੋਕੇਚੇ’ਤ੍ਯਾਦਿ, ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੇਸ੍ਸਸ੍ਸ (ਅ)ਵਿਰੋਧਤ੍ਥਿਨੋ ਕਾਰਿਯੇ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਰਿਵ [ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਸਮਾਨਬਲਾਨ ਮੁਭਿਨ੍ਨਂ ਵਚਨਾਨਂ ਕਾਰਿਯੇ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਸੁਖੇਨੋ ਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ.

ਜਾਤਿਪਕ੍ਖੇਯੇਵ ਭਸ੍ਸਕਾਰੇਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਯੁਗਪਦਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ‘ਲਤ੍ਵਾਦੀਨਮਿਵ’ ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਵਣ੍ਣਿਤੋ, ਤਸ੍ਸਾਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਮੁਪਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘ਨਚਾਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤ੍ਤਾਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਧੀਨਂ ਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਅਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤ੍ਤੇ ਹਿ ਪਰਿਯਾਯਕਪ੍ਪਨਾ ਯੁਤ੍ਤਿਮਤੀ, ਅਤੋਚ ਲਤ੍ਵਾਦੀਨਮਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤ੍ਤਮ੍ਪਟਿਪਾਦਯਿਤੁਮਾਹ- ‘ਲਤ੍ਵਾਦਯੋ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਨਵਯਵੇਨੇਤਿ ਧਾਤੁ ਮਤ੍ਤਤੋ ਵਿਧਾਨੇਨਾਵਯਵਬ੍ਯਤਿਰੇਕਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਸਬ੍ਬਧਾਤੁਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ, ਯਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਿਂ ਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥੇਕਦੇਸੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਮਾਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤੋ ਲਦ੍ਧਾਵਕਾਸਾ ਸਿਯੁਂ ਤਸ੍ਸੇਕਦੇਸਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਰੇਨਾਪਿ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨਾਪਿ ਨ ਵਿਧੀਯਨ੍ਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਲਤ੍ਵਾਦੀਨ ਮੇਕਕ੍ਖਣੇ ਅਸਮ੍ਭਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਤੇ ਸਤੀਤਰਵਚਨਾਨ ਮਾਨਤ੍ਥਕ੍ਯਪ੍ਪਸਙ੍ਗਾਚ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਯਨ੍ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਹਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਯੁਗਪਦਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ, ਇਹ ਤਥਾਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਸਾਵਕਾ…ਪੇ… ਵਚਨ’ਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਯੁਗਪਦਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ. ਜਾਤਿਯਮ੍ਪਦਤ੍ਥੇ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗਵਿਜਾਨਨਾ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ ਯਂ ਬਾਧਿਤਂ ਤਮ੍ਬਾਧਿਤਮੇਵਾ’’ਤੀਮਾਸਮੁਭਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਭਾਸਨਮ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਆਹ- ‘ਪਰਸ੍ਮਿਂ ਚੇ’ਤ੍ਯਾਦਿ, ਪਰਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਇਟ੍ਠੇ, ਪਰਿਭਾਸਨਮ੍ਪਨ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ‘ਪੁਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗਵਿਜਾਨਨਾਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨਮੇਕਤ੍ਥਪ੍ਪ ਸਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ ਸਤਿਪਰਮਿਟ੍ਠਂ ਪਠਮਂ ਹੋਤਿ, ਹੋਨ੍ਤੇਨ ਤੇਨ ਯਦੀਤਰਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤੋਪਘਾਤੋ ਨ ਕਤੋ ਤਦਾ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਤਸ੍ਸ ਵਿਜਾਨਨਾ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਪਠਮਂ ਹੋਨ੍ਤੇਨ ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਬਾਧਿਤਂ ਤਸ੍ਸ ਪੁਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਯਦਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਤਂ ਬਾਧਿਤਮੇਵੇ’ਤਿ. ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਵਿਧ੍ਯਤ੍ਥਮੇਵਿਦਂ ਵਚਨਂ, ਨ ਨਿਯਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਤੇ ‘ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ ਪਟਿਲਕ੍ਖਿਯਂਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਾਧਾਰਣਂ ਠਾਨਮ੍ਪਤਿ ਯਾਨਿ ਵਚਨਾਨਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਨਿਰਵਕਾਸਤ੍ਤੇਨ ਤੁਲ੍ਯਬਲਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯੇਵਸਿਯਾ, ਨਤੁ ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ’ਤਿ. ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਭਾਸਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਨੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਪਰਿਭਾਸਾਨਮ੍ਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਮਾਹ.

ਜਾਤਿਯਮ੍ਪਦਤ੍ਥੇ ‘‘ਵਤ੍ਤਮਾਨੇਤਿ ਅਨ੍ਤਿ, ਸਿ ਥ, ਮਿ ਮ, ਤੇ ਅਨ੍ਤੇ, ਸੇ ਵ੍ਹੇ, ਏ ਮ੍ਹੇ’’ਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਲਕ੍ਖਣਾਨਮੇਕਮੇਕਤ੍ਥੇਪਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇਤਿ ਅਨ੍ਤਿ, ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਸਿ ਥ ਇਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਵਾਕ੍ਯੇਕਦੇਸਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿਚ੍ਚਾਦੋ ਗਚ੍ਛ ਸਿਚ੍ਚਾਦੋ ਚ ਲਕ੍ਖਿਯੇ ਸਕਿਮ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਸਕੇ ਵਿਸਯੇ ਪਠਮ ਮਜ੍ਝਿਮਪੁਰਿਸੇਕਵਚਨਜਾਤਿ ਪਰਿਸਮਤ੍ਤਾਤਿ ਚਰਿਤਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਗਚ੍ਛਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਾਨ ਮੇਕਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਪਟਿਲਕ੍ਖਿਯਂ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਸਾਧਾਰਣਂ ਠਾਨਂ ਪਤਿਭਿਨ੍ਨੇਹਿ ਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪੇਕਤ੍ਥੇ-ਕਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪੁਰਿਸਾਨਮੇਕਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਯਂ ਵਚਨਮਿਦਂ, ਪਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮੁਤ੍ਤਮਂ ਭਵਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘ਯਥੇ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਿਗਨ੍ਥਮ੍ਪਞ੍ਹਮੁਖੇਨਾ ਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਕ੍ਵਪਨਾ’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਨੇਦਮੁਦਾਹਰਣਮਮ੍ਹਂ ਮਨਂ ਭੋਸੇਤਿ-ਯਤੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਵਿਸਯਮੇਵੇਦਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਕੁਤੋ ਯਤੋ ‘‘ਵਤ੍ਤਮਾਨੇਤਿ ਅਨ੍ਤਿ’’ਚ੍ਚਾਦਿਪ੍ਪਭੁਤੀਨਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇਤਿ ਅਨ੍ਤਿਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਵਾਕ੍ਯੇਕਦੇਸੇਹਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਪੁਬ੍ਬਪਰਚ੍ਛਕ੍ਕਾਨਂ ਪੁਰਿਸਵਚਨਵਿਸੇਸਵਿਧਾਯਕੇਨ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਪਰਚ੍ਛਕ੍ਕਾਨ ਮੇਕਾਨੇਕੇਸੁ ਤੁਮ੍ਹਾਮ੍ਹ ਸੇਸੇਸੁ ਦ੍ਵੇਦ੍ਵੇ ਮਜ੍ਝਿਮੁਤ੍ਤਮਪਠਮਾ’’ (੬-੧੪) ਤੀਮਿਨਾ ਵਾਕ੍ਯਾਵਯਵੇਨ ਤੁਮ੍ਹਾਮ੍ਹਸੇਸੇਸੁ ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਅਪ੍ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਵਾ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪੁਬ੍ਬਚ੍ਛਕ੍ਕਾਨਂ ਪਰਚ੍ਛਕ੍ਕਾਨਞ੍ਚ ਮਜ੍ਝਿਮੁਤ੍ਤਮਪਠਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਦ੍ਵੇਦ੍ਵੇ ਵਚਨਾਨਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ‘ਗਚ੍ਛਥ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਨ ਸਾਵਕਾਸਾਨ ਮੇਕਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵ ਹਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਪ੍ਪਕਪ੍ਪਨਾਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਨ੍ਤੀਦਮੁਦਾਹਟਂ ਸਿਯਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਨ ਪਰਿਭਾਸਾਯ ਨਿਰਾਕੁਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ ਤੀਮਿਸ੍ਸਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਕਤਾਕਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗੀ ਯੋ ਵਿਧਿ, ਸੋ ਨਿਚ੍ਚੋ, ਯੋਤ੍ਵਕਤੇਯੇਵਾਯਮਨਿਚ੍ਚੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਿਚ੍ਚਾਨਿਚ੍ਚੇਸੁ ਅਨ੍ਤਰਙ੍ਗਬਹਿਰਙ੍ਗੇਸੁ ਚਾਤੁਲ੍ਯਬਲਤ੍ਤਾ ਨਾਸ੍ਸ ਯੋਗਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋ, ਤਥਾਹਿ ਨਿਚ੍ਚਾਨਿਚ੍ਚੇਸੁ ਨਿਚ੍ਚਮੇਵ ਬਲਵਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਾਨਿਚ੍ਚਾਨਮਤੁਲ੍ਯਬਲਤਾ, ਅਨ੍ਤਰਙ੍ਗਬਹਿਰਙ੍ਗਪ੍ਪਕਾਰ(ਮ੍ਪਨ) ਉਪਰਿ ‘‘ਲੋਪੋ’’ਤਿ (੧-੩੯) ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਕਾਸਿਸ੍ਸਾਮ.

੨੩. ਸਙ੍ਕੇਤੋ

ਵਚਨਾਰਮ੍ਭਸ੍ਸ ਫਲਮਾਹ-‘ਅਨੁਬਨ੍ਧੋਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ’ਤ੍ਯਾਦਿ, ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘‘ਯੋਨਵਯਵਭੂਤੋ ਸਙ੍ਕੇਤੋ’’ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਭਾਸਿਸ੍ਸਂ ਮਾਗਧਂ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਾ ਭਿਧਾਨਪ੍ਪਕਰਣਤੋ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਨਵਯਵਭੂਤੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਕਸ੍ਸ’ਤ੍ਯਾਦਿਲ੍ਤੁਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਲਕਾਰੋ ਉਦਾਹਰਣਂ, ਪਕਤਿਯਾਦਿ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਸਾਪ੍ਪਾਯਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘ਏਵਮਞ੍ਞਤੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕੇਚਿ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਕਾਰਾਤਿ ਪਾਣਿਨਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ, ਵਚਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਲੋਪੋ’’ਤਿ (੧-੩-੯) ਵਚਨਂ, ਪਯੋਗਾਸਮਵਾਯਿਤਾਤਿ ਕਤ੍ਤਾਇਚ੍ਚਾਦਿਪ੍ਪਯੋਗੇ ਅਸਮਵਾਯਿਤਾ ਅਪ੍ਪਯੋਗਿਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਲੋਪੋ ਵਸੇਯੋ… ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੋ ਬਨ੍ਧਿਵਿਨਾਸਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹੁ ਉਚ੍ਚਾਰਿਤਪਧਂਸਿਤ੍ਤਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧ੍ਯਤੇ ਵਿਨਸ੍ਸਤੇਤ੍ਯਨੁਬਨ੍ਧੋਤਿ ਇਮਾਯ ਸਦ੍ਦ ਬ੍ਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਵਸੇਨ.

੨੪. ਵਣ੍ਣ

‘ਅਤੇਨਾ’ਤਿ (੨-੧੦੮) ਏਤ੍ਥ ਅਤੋਤਿ ਰਸ੍ਸਬ੍ਯਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਵਾ ਸਿਯਾ ਰਸ੍ਸਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਵਾ ਸਕਲਨਿਸ੍ਸਯਬ੍ਯਾਪੀ ਅਤ੍ਥਜਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਰਸ੍ਸਬ੍ਯਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਸਤਿ ਬੁਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਯਤ੍ਥਕਤ੍ਥਚਿ ਅਕਾਰੋ ਗਯ੍ਹਤੇਤਿ ਨੇਟ੍ਠਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿ… ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਅਸਿਜ੍ਝਨਤੋ, ਰਸ੍ਸ ਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਾਦਿਸਬ੍ਬਾਕਾਰਨ੍ਤਾਨਂ ਲਕ੍ਖਣਿਕਗਵਾਦ੍ਯਕਾ ਰਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚਾਕਾਰੋ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਇਟ੍ਠਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿ, ਨਾਞ੍ਞੋ ਦੀਘੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤਨ੍ਤਰਤ੍ਤਾਤਿ ਨਾਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਆਕਾਰਤੋ ਨਾਸ੍ਸੇਨਾਭਾਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤੋਤਿ ਰਸ੍ਸਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਨਿਸ੍ਸਿਤੇ ਸਬ੍ਬਮਿਦਮਿਟ੍ਠਂ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨਾਤ੍ਥਜਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤੇ, ਨ ਰਸ੍ਸਬ੍ਯਤ੍ਤਿਚ, ‘‘ਯੁਵਣ੍ਣਾਨਮੇ ਓਲੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (੧-੨੯) ਆਦੀਸੁ ਪਨ ਰਸ੍ਸਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਾ ਰਸ੍ਸਜਾਤਿਯਾ ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘ਤਸ੍ਸੇਦਂ ਨੋਪੇਤਿ’ਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਏਓਆਦਿਕਮਿਟ੍ਠਂ ਕਤ੍ਥਚਿ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਾ ਭਵੇਯ੍ਯ ‘ਵਾਤੇਰਿਤਂ ਸਮੋਨਾ’ਤਿਆਦੀਸੁ ਬ੍ਯਤ੍ਤਨ੍ਤ ਰਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਥਾ ਇਟ੍ਠਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਇਤ੍ਤਜਾਤ੍ਯਾਦਿ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤੇ, ਅਥਵਾ ਵਣ੍ਣੁਚ੍ਚਾਰਣਮ੍ਪਤਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਵਣ੍ਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਉਚ੍ਚਨੀਚਤਦੁਭਯ ਸਂਹਾਰਵਸੇਨ ਵਣ੍ਣਵਿਸੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਰਸ੍ਸ ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਰਸ੍ਸਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਥਾ ਇਟ੍ਠਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਇਤ੍ਤਜਾਤ੍ਯਾਦਿ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤੇ, ਤਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣ ਪਰੇਨ ਸਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਂ ਨਿਯਮਿਤੁਂ ਵਚਨਮਿਦਮਾਰਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵਾ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਚਨਾਰਮ੍ਭਫਲਮਾਹ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇ. ਨਨੁ ਸਯਞ੍ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਂ, ਨ ਹ੍ਯਞ੍ਞਂ ਰੂਪਾ ਸਯਮਤ੍ਥਿ, ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ (ਸਯ)ਤੋ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧੇਪ੍ਯੇਵਂ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਪਰੋ ਕੋਚਿ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਞਾਪੇਤੁਂ ਸਞ੍ਚ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਕਾਰੋ ਆਹਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘ਸਞ੍ਚ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ‘ਸਞ੍ਚ ਗਯ੍ਹਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਂਰੂਪਗ੍ਗਹਣਾਯਾਪਿਸਦ੍ਦਂ ਕਰੋਤੋ-ਧਿਪ੍ਪਾਯੋ-ਯਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਮਾਹ-‘ਅਞ੍ਞਥੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਸਂਰੂਪਗ੍ਗਹਣਾਯ ਅਪਿਸਦ੍ਦਾਭਾਵੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥੇਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥ ਸਮਾਸਵਿਸਯੇ, ਗੁਣੀਭੂਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਪ੍ਪਧਾਨਭੂਤਸ੍ਸਾਕਾਰੇ ਕਾਰਾਦਿਨੋ, ਸਮਾਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਧਾਨਤੂ ਤਤ੍ਤੇਪਿ ਗੁਣੋ ਭਵਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥੋ-ਕਾਰੇਕਾਰਾਦਿ ਵਿਧਾਯ ਕਤ੍ਤਾ, ਵਿਧੀਯਮਾਨੋ ਸਵਣ੍ਣੋਵ ਪਧਾਨਂ… ਇਦਮਤ੍ਥਿਤਾਯ ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਤਿ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਿਯਮਪਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਤ੍ਥਂ ਵਦਤਾ ਸਯਞ੍ਚੇਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਤਥਾ ਸਯਮਤ੍ਤਨੀ’’ਤਿ ਨਿਘਣ੍ਡੁਤੋ ਸਯਞ੍ਚ-ਤ੍ਤਾਕਾਰੇਕਾਰਾਦਿਞ੍ਚ ਗਯ੍ਹਤੀਤ੍ਯਮਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਾਵੀਯਤੀਤਿ ਚੋਦਨਮ੍ਪਨਸਿ ਨਿਧਾਯ ‘ਸਞ੍ਚ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾਰੁਲ਼੍ਹਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ਤਥੇਵਾਹਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਸਯਞ੍ਚੇ’ਤ੍ਯਾਦਿ, ‘‘ਧਨਞ੍ਞਾਤੀਸੁ ਸਂਸਦ੍ਦੋ, ਤਥਾਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯੇਸੁਪੀ’’ਤਿ ਨਿਘਣ੍ਡੁਵਚਨਤੋ ‘ਸ’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਪਿ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਕੋ ਸੋ ਸਦ੍ਦਰੂਪਂ ਸਾਧਾਰਣਂ, ‘ਸ’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿਯਮ੍ਪਿ, ਕਿਨ੍ਤਂ ਸਦ੍ਦਾਨ ਮਸਾਧਾਰਣਂ ਸਦ੍ਦਰੂਪਂ, ਤਥਾ ਸਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿਯਂ ਰੂਪਂ ਨਾਮਾਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਸਦ੍ਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਤਿ ਆਹ-‘ਸਂਰੂਪਂ ਸਦ੍ਦਾਨਮਸਾਧਾਰਣਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ, ਏਤਞ੍ਚ ਇਦਨ੍ਤੀਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਸਾਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਸਦ੍ਦਰੂਪਂ, ਸਤਿ ਸਮ੍ਭਵੇ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰੇ ਚ ਵਿਸੇਸਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਕਤਾਯ ਅਸਾਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਰੂਪਂ ਵਿਸੇਸਤਾ ਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸਾਪਿ ਸਮ੍ਭਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ ਨਾਮਾਤਿ ਆਹ-‘ਦੁਵਿਧਂ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਕਿਨ੍ਤਂ ਸਾਧਾਰਣਮਸਾਧਾਰਣਞ੍ਚਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਰੂਪਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਮਾਹ-‘ਤਤ੍ਥਾ’ਤਿਆਦਿ, ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਸਤ੍ਤਮੀ, ਸਦ੍ਦਾਨਨ੍ਤਿ ਸਾਤ੍ਥਕਨਿਰਤ੍ਥਕਾਨਂ ਯੇਸਂਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਦ੍ਦਾਨਂ, ਤਂਤਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਤੇਸਂਤੇਸਂ ਬੁਦ੍ਧ ਅਇਆਦੀਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾਦਿ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਤੇਨ ਸਾਧਾਰਣਂ ਸਦ੍ਦਰੂਪਮਤ੍ਥਰੂਪਂ ਤਥਾ-ਸਾਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਸਂਰੂਪਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਚਤੂਸੁਪਿ ਚੇਤੇਸ੍ਵਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਰੂਪਸ੍ਸੇਵੋਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਤਤ੍ਥਾ’ਤਿਆਦਿ, ਸਾਧਾਰਣਰੂਪਬ੍ਯੁਦਾਸੇਨਾਤਿ ਸਾਧਾਰਣਰੂਪਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨ, ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤੋ ਰੂਪਮੇਵ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਸਂ, ਨਾਤ੍ਥੋਤਿ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਚ ਸਦ੍ਦੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘ਇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮੁਚ੍ਚਿਨੋਤਿ, ਅਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸੇਵੋਪਾਦਿਯਨੇ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਤਨ੍ਤ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਇਤਰਨ੍ਤਿ ਯੇ ਸਂਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾਦਿ, ਪਰਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸਕਸ੍ਸਚਿ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਪਿ, ਇਤਿ ਇਦਂ, ਪਤਿਤਂ ਪਸਿਦ੍ਧਂ, ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਪਸਿਦ੍ਧਂ ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਪਰਮ੍ਪਰਾਯਾਗਤੋ ਪਦੇਸਤੋ ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤੋਤਿ ਪਕਤਂ, ਸਂਸਦ੍ਦਵਿਸੇਸਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ਅਸਾਧਾਰਣਰੂਪੋਪਾਦਿਯਨੇਪਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਸਦ੍ਦਰੂਪਮੇਵੋਪਾਦੀਯਤਿ ਨਾਸਾਧਾਰਣਮਤ੍ਥਰੂਪਂ… ਇਮਿਨਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਕਾਰਣਤਾ [ਤਾਯ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਵਸੇਨਾਤਿ ਆਹ-‘ਸਦ੍ਦਸ੍ਸੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਆਸਨ੍ਨਂ…ਸਦ੍ਦਤੋ ਸਦ੍ਦਭਾਵਸਾ ਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਵਿਪਰਿਯਯਤੋਤਿ ਵਿਪਰਿਯਾਸੇਨ ਅਨਾਸਨ੍ਨ ਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਸਯੋਪਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਕਥਂ ਸੋਤਵਿਸਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨ ਆਸਨ੍ਨੋ ਸਂਰੂਪਮ੍ਭਵਿਤੁਮਰਹਤੀਤਿ, ਕਾਰਣਨ੍ਤਰਮਾਹ-‘ਅਹੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾਚਾ’ਤਿਆਦਿ, ਅਹੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾਤਿ ਅਪਰਿਚ੍ਚਜਨੀਯਤ੍ਤਾ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਨਿਚ੍ਚਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਤੇ ਕਾਰਣਵਚਨਂ, ਤਂ ਸਦ੍ਦਰੂਪਂ, ਨਿਚ੍ਚਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਤਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰਸਂਯੋਗੀ, ਵਿਪਰਿਯਯਤੋਤਿ ਹੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ, ਤਥਾਹਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਹੇਯ੍ਯਤ੍ਤਂ ਬੋਧੇਤਿ, ਅਪਰਂ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਅਸਾਧਾਰਣਞ੍ਚ ਰੂਪਂ’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ, ਸਾਧਾਰਣੋ ਪਰਿਯਾਯ ਸਦ੍ਦਾਨਂ, ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਇਦਾਨਿ ਕਾਰਣਤ੍ਤਯਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਇਮੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਰੂਪਮੇਵ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਨਾਮ, ਨਾਤ੍ਥੋਤਿ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਤਦੇਵ’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ, ਤਦੇਵਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂ, ਤਂ ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਰੂਪਪ੍ਪਧਾਨੇਤਿ ‘‘ਗੋਸ੍ਸਾ ਵਙ’’ (੧-੩੨) ਤ੍ਯਾਦੋ ਗੋਸ੍ਸਾਤ੍ਯਾਦਿਕੇ ਸਰੂਪਪ੍ਪਧਾਨੇ.

੨੫. ਨ੍ਤੁ

ਨ੍ਤੁਸੁਤਿਯਾ ਜਨ੍ਤ੍ਵਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ‘‘ਨ੍ਤਨ੍ਤੂਨਂਨ੍ਤੋ ਯੋਮ੍ਹਿ ਪਠਮੇ’’ (੨-੨੧੫) ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਗਹਣਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਜਾਤਿਯਮਭਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਬਾਧਨਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ ਵਨ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਨਮੁਪਾਦਾਨਤ੍ਤਮਿਦਮਾਰਦ੍ਧਂ ‘‘ਵਨ੍ਤ੍ਵਵਣ੍ਣਾ’’ (੪-੭੯) ‘‘ਤਮੇਤ੍ਥਸ੍ਸਤ੍ਤੀਤਿ ਮਨ੍ਤੁ’’ (੪-੭੮) ‘‘ਕਤ੍ਤਰਿ ਭੂਤੇ ਕ੍ਤਵਨ੍ਤੁ ਕ੍ਤਾਵੀ’’ (੫-੫੫) ਤਿ ਵਿਹਿਤਾ ਵਨ੍ਤ੍ਵਾਦਯੋ ਨਾਮ.

ਇਤਿ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪਞ੍ਚਿਕਾਟੀਕਾਯਂ ਸਾਰਤ੍ਥਵਿਲਾਸਿਨਿਯਂ

ਪਰਿਭਾਸਾਧਿਕਾਰੋ ਸਮਤ੍ਤੋ.

ਸਰਲੋਪਾਦਿ ਵਣ੍ਣਨਾ

੨੬. ਸਰੋ

ਆਧਾਰਵਿਸੇਸਾਪਸ੍ਸਯਨਨ੍ਤਿ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਨਂ, ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰਂ ਵਿਨਾ ਆਧਾਰਨ੍ਤਰੇ ਗਹਿਤੇ ਸਤਿ ਵਚਨਨ੍ਤਰਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਂ ਵਿਨਾ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿ ਕਾਤੁਂ ਨ ਚ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕੇਚੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਿਯਾਚਰਿਯਾਦਯੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤੇ ਹਿ ਯਦਿ ਵਣ੍ਣੇਨ ਕਾਲੇਨ ਵਾ ਬ੍ਯਵਧਾਨੇਪਿ ਸਨ੍ਧਿ ਭਵੇਯ੍ਯ ਤਦਾ ਸਰੇਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸੋ ਪਾਦਾਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਰੇਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੋਪਾਦਾਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨਾਨੇਨ ਵਣ੍ਣਾਦਿਬ੍ਯਵਧਾਨੇ ਨੋ ਸਨ੍ਧੀਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ‘ਨਿਮਿਤ੍ਤੋ’ਚ੍ਚਾਦਿਕਂ ਵਾਕ੍ਯਮਾਹੁ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ’ਨਿਮਿਤ੍ਤੋ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤੇ ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਸਬ੍ਭਾਵੇਨ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾਭਾਵੋਯੇਵਾਤਿ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾਭਾਵਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਅਵਸਾਨੇ,ਚ੍ਚਾਦਿ, ਕਾਰਿਯਾਭਾਵੇਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ ਕੇਵਲਂ ‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ, ਸੁਮਨਾ ਭਵਨ੍ਤੁ ਅਥੋਪਿ’ਤ੍ਯਾਦੋ ਵਣ੍ਣਕਾਲਬ੍ਯਵਧਾਨੇਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ‘ਏਤੇ ਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੂ’ਤ੍ਯਾਦੋ ਅਵਸਾਨੇ ‘ਪਮਾਦੋ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਪਦਂ’ ਤ੍ਯਾਦੋ ਅਨ੍ਤ ਬਿਨ੍ਦੁ ਸਙ੍ਖਾਤਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇ ਵਾ ਕਾਰਿਯਾਭਾਵੇਪਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਕਤੋਤਿ ਅਪਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸਤ੍ਥੋ, ਸਾਤ੍ਥਕਤੋਤਿ ਭਾਵਪ੍ਪਚ੍ਚਯਲੋਪੇਨ ਭਾਵਪ੍ਪਧਾਨਵਸੇਨ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੋਪਾਦਾਨਮੇਵ ਸਾਤ੍ਥਕਂ ਨਾਮਾਤਿ ‘ਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਕਤੋ’ਤਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਅਯਮੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘ਅਵਸਾਨੇ ਨਿਮਿਨ੍ਤਰੇ ਵਾ ਕਾਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਸਬ੍ਭਾਵਾ ਅਞ੍ਞਥਾਨੁਪਪਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤੁਬ੍ਯਵਧਾਨੇਪਿ ਚਤ੍ਥਿ, ਯਥਾ’ਦਾਰੁਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਨੋਪਸਙ੍ਕਮਨ’ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਵਣ੍ਣਕਾਲਬ੍ਯਵਧਾਨੇਪਿ ਸਰੇਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਲੋਪਕਾਰਿਯਂ ਪਪ੍ਪੋਤੇ ਵਾ’ਤਿ. ਲੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ‘ਤਤ੍ਰਿਮੇ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਕਥਨਕਾਲੇ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹਿ ਲੋਪੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ‘ਤਤ੍ਰਾ’ਦਿਸਦ੍ਦਰੂਪਾਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਤੀਤਿ ਕਾਰਿਤ੍ਤਮੇਸਂ ਨ ਸਿਯਾਤਿ, ਪਠਮਾਯ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ… ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਸਰਸ੍ਸਾਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ… ਭਾਵੇ ਖਾਦਿਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤਕਮ੍ਮਤ੍ਤਾ, ਇਹਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਭਾਵਸਾਧਨਵਸੇਨ ਗਹਣਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਗਨ੍ਥ ਲਾਘਵੋ… ਸਰਸ੍ਸ ਲੋਪੋਤਿ ਵਾ ਲੋਪਂ ਪਪ੍ਪੋਤੀਤਿ ਵਾ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਸਰੋਤਿ ਪਠਮਾਯ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਸਰੋ ਲੋਪੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਸਙ੍ਕਾਪਿ ਸਿਯਾਤਿ ਆਹ-‘ਨ ਚੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਇਹਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ, ਹੋਨ੍ਤਿਚ੍ਚਾਦੋਪਿ ਪੁਬ੍ਬਸਰਲੋਪੇ ਹਨ੍ਤਿਚ੍ਚਾਦਿਕਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾਤ੍ਯਾਸਙ੍ਕਿਯਾਹ-‘ਸੋਚੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਉਸ੍ਸਗ੍ਗਤੋ ਆਗਤੋ ਸਮ੍ਭੂਤੋ ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਅਯਂਤਿ ਓਸ੍ਸਗ੍ਗਿਕੋ ਪੁਬ੍ਬਲੋਪੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਓਸ੍ਸਗ੍ਗਿਕਤ੍ਤਂ, ਓਸ੍ਸਗ੍ਗਿਕਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬਲੋਪਸ੍ਸ ਕਾਰਿਯਨ੍ਤਰੇਹਿ ਪਰਲੋਪਾਦੀਹਿ ਅਪਵਾਦਵਿਧੀਹਿ ਆਬਾਧਿਤੋ ਏਵ, ਸੋ ਚ ਪੁਬ੍ਬਲੋਪੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ‘‘ਪਰੋ ਕ੍ਵਚੀ’’ਤਿ (੯੧-੨੭) ਕ੍ਵਚਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪੁਬ੍ਬਪਰਲੋਪਾਨਂ ਤੁਲ੍ਯਬਲਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਯਥਾ ਗਮਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਰਲੋਪਸ੍ਸਾਪਵਾਦਰੂਪਤ੍ਤਂ, ਅਜ੍ਝਾਸਿਤੇਤਿ ਪਵਿਟ੍ਠੇ, ਨ ਹੋਤਿ… ਪਰਲੋਪਾਪਵਾਦੇਨ ਬਾਧਿਤਤ੍ਤਾ, ਤੇਹੀਤਿ ਪਰਲੋਪਾਦੀਹਿ, ਸਬ੍ਬਥਾ ਮੁਤ੍ਤਵਿਸਯੋ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ, ਵਿਕਪ੍ਪੇਨ ਮੁਤ੍ਤਵਿਸਯੋ ਲਤੇ ਵਾਤਿ.

੨੭. ਪਰੋ

ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਇਦਮਤ੍ਥੇ, ਕ੍ਵਚਿ ਲੋਪਨੀਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਆਹ-‘ਪਯੋਗਾਨੁਸਾਰਿਤ’ਨ੍ਤਿ, ਕਸ੍ਸਾਤਿ ਆਹ-‘ਕਾਰਿਯਸ੍ਸ ਪਰਲੋਪਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾਤਿ ਆਹ ‘ਕ੍ਵਚਿਗ੍ਗਹਣੇਨਾ’ਤਿ, ਕਤ੍ਥਾਤਿ ਆਹ-‘ਇਹ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ’ਤਿ, ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਪਯੋਗਾਨੁਸਾਰਿਤਾਦੀਪਨੇਨ, ਯਥਾਪਯੋਗਨ੍ਤਿ ਆਗਮਪਯੋਗਾਨਤਿਕ੍ਕਮੇਨ, ਨਿਚ੍ਚਂ ਪਕ੍ਖੇਵਾ ਪਰਲੋਪੋ ਸਿਯਾਤਿ ਹੋਨ੍ਤਿਚ੍ਚਾਦੋ ਨਿਚ੍ਚਂ, ਲਤਾਵਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਕ੍ਖੇ ਵਾ ਪਰਲੋਪੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਤੇ ‘‘ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਕ੍ਵਾਤਿ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੇਨਾਨਿਯਮਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਅਨਿਯਮਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਵਿਸੇਸਕਤੋ ਵਚਨੇ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵਾਨਿਯਤਤ੍ਥਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾ ਕ੍ਵਚਿਸਦ੍ਦੋ-ਯਂ ਯਥਾਗਮਂ ਨਿਚ੍ਚਮਨਿਚ੍ਚਮਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਵਿਧਿਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਹੋਨ੍ਤਿਚ੍ਚਾਦਿਕੋ ਨਿਚ੍ਚ ਪਕ੍ਖੋ ਪਰਲੋਪਸ੍ਸੇਵ ਵਿਸਯੋ, ਲਤਾਵਾਤਿਆਦਿਕੋ ਅਨਿਚ੍ਚਪਕ੍ਖੋ ਉਭਯਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬਲੋਪਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਸਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਚ੍ਚਂ ਪਕ੍ਖੇ ਵਾ ਪਰਲੋਪੋ ਹੋਤਿ, ਅਸਨ੍ਤਪਕ੍ਖੋ ਪਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿਆਦਿਕੋ ਪੁਬ੍ਬਲੋਪਸ੍ਸੇਵ ਵਿਸਯੋ ਸਬ੍ਬਥਾਨੇਨ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਤੀਸੁਪਿ ਚੇਤੇਸੁ ਪਨ ਪਕ੍ਖੇਸੁ ਨਿਚ੍ਚਾਨਿਚ੍ਚਪਕ੍ਖੇਸੁ ਯੇਵਸ੍ਸਾਪਵਾਦਰੂਪਤਾ… ਪੁਬ੍ਬਲੋਪਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿਚ੍ਚਾਦੋ ਨਿਵਾਰਕਤ੍ਤਾ ਵਾ ਵਿਧਾਯਕਤ੍ਤਾ ਵਾ ਪਰਲੋਪਸ੍ਸ, ਨ ਤ੍ਵਸਨ੍ਤਪਕ੍ਖੇ… ਪੁਬ੍ਬਲੋਪਸ੍ਸੇਵ ਸਬ੍ਬਥਾਨੇਨ ਦਿਨ੍ਨਾ ਵਸਰਤ੍ਤਾ, ਲੋਕਗ੍ਗੋਤਿਆਦਿ ਤੁ ਕ੍ਵਚਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਯੋਗਾਨੁਸਾਰਿਤਾ ਦੀਪਕਤ੍ਤਾ ਨਿਚ੍ਚੇ ਅਸਨ੍ਤੇਵਾਪਿ ਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਦੀਪਿਤੇ ਪਰਲੋਪੇਨ ਵਾ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨੇਟ੍ਠਬ੍ਯਾਘਾਤੋ, ਏਵਂ ਤਾਵ ਕ੍ਵਚਿਗ੍ਗਹਣੇ ਸਬ੍ਬਥਾਨਿਟ੍ਠਪਰਿਹਾਰੇਨ ਇਟ੍ਠਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿ ਸਿਯਾ, ਤਦਭਾਵੇਕਥਨ੍ਤਿ ਤਦਭਾਵੇ ਵਿਰੋਧਮਾਹ-‘ਅਞ੍ਞਤੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਕ੍ਵਚਿਗ੍ਗਹਣਾਭਾਵੇ ‘ਪਰੋ’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ ਤਥਾ ਸਤਿ ਸੁਤ੍ਤਦ੍ਵਯਮੇਕਵਿਸਯਂ ਤੁਲ੍ਯਬਲਞ੍ਚ ਸਿਯਾ, ਤਤ੍ਥ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਾਭਾਵਾ ਪਮਾਣਭੂਤਾਨਮਾਚਰਿਯ (ਵਚਨਾ)ਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਤਾ ਮਾ ਭਵੀਤਿ ਵਾਰੇਨ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯਭਵਨਕਾਰਣੇਨ, ਪਕ੍ਖੇਯੇਵ ਸਿਯਾਤਿ ਲਤਾਵਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪੁਬ੍ਬਲੋਪੇ ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਰਲੋਪਸ੍ਸਾਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਲਤਾਵਾਤਿ ਪਕ੍ਖੇਯੇਵ ਪਰਲੋਪੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਹੋਨ੍ਤਿਚ੍ਚਾਦੋ ਨਿਚ੍ਚਂ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਤਂ ਪਰਿਯਾਯਭਵਨਞ੍ਚ, ਖੋ ਵਾਕ੍ਯਾਲਙ੍ਕਾਰੇ, ਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਪਦਮ੍ਪ ਦਮ੍ਪਤਿ ਹੋਤਿ, ਨੇਕਦੇਸਪਰਿਹਾਰੇਨਾਪਿ, ਤੇਨਾਹ ‘ਨ ਕਤ੍ਥਚੀ’ਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਇਦਂ ਦੀਪੇਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਕਪ੍ਪਪ੍ਪਸਤ੍ਤਿਯਾ ਹਨ੍ਤਿ, ਸਦ੍ਧਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ‘‘ਨ ਦ੍ਵੇਵਾ’’ਤਿ (੧-੨੮) ਸੁਤ੍ਤੇਪਿ ਹਨ੍ਤਿਚ੍ਚਾਦਿਕਞ੍ਚਾਨਿਟ੍ਠਰੂਪਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਨਚੇਵਮਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਏਵਮਿਦਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਕਪ੍ਪਵਿਧਾਨਂ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਞ੍ਞੂਹਿ ਨੇਵਾਭਿਮਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਮੇਵ ਸਾਧੇਤਿ ‘ਪਰਲੋਪੋ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਅਥਾ ਨਿਚ੍ਚਪਕ੍ਖੇ ਵਾ ਪਰਲੋਪੇ ਕਤੇ-ਨੇਨ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਉਸ੍ਸਗ੍ਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਲਤਾਵ ਲਤੇਵਾਤਿ ਰੂਪਦ੍ਵਯਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਪਯੋਗਾਨੁਸਾਰਿਤਾਦੀਪਕੇਨ ਕ੍ਵਚਿਸਦ੍ਦੇਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਲਤਾਵ ਲਤੇਵਾਤਿ ਪਯੋਗ ਸਮ੍ਭਵੋਪਿ, ਤਥਾਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਪਕ੍ਖੇ ਲਤਾਇਵਾਤਿ ਤਤਿਯਰੂਪਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤਿ ‘ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ, ਅਥ ‘‘ਪਰੋ ਕ੍ਵਚੀ’ਤਿ ਕ੍ਵਚਿਗ੍ਗਹਣੇ ਸਤਿ ਅਪ(ਵਾਦਰੂਪ)ਤ੍ਤਾ ਕਥਮ੍ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਮਨਸਿ ਨਿਧਾਯਾਨਿਚ੍ਚਪਕ੍ਖੇ ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਨ ਦ੍ਵੇਵਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਿਤਨ੍ਤਿ ਅਪਵਾਦੇ ਰੂਪਤ੍ਤਯੇਪਿ ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਦੋਸਾਭਾਵਮਾਹ-‘ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਤਥਾਹਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ‘‘ਨ ਦ੍ਵੇਵਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਪਰਿਯਾਯਸ੍ਸਾਪਿ ਦੀਪਿਤਤ੍ਤਂ ਸਾਧੇਤਿ, ਸਾ ਚ ਏਕਤ੍ਥਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਯਂ ਵਿਨਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ… ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਯਸਬ੍ਭਾਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਨਨੁ ਚ ਕ੍ਵਚਾਭਾਵੇ ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤ ਦੋਸਸ੍ਸੇਵਾਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ ਮਾ ਹੋਤੁ ਪਰਿਯਾਯੋ, ਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯੇ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬਪਰਲੋਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ‘‘ਨ ਦ੍ਵੇਵਾ’ਤਿ ਨਿਸੇਧੇ ਲਤੇਵ ਲਤਾਵ ਲਤਾਇਵਾਤਿ ਰੂਪਤ੍ਤਯਂ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਨਿਧਾਯਾਹ-‘ਨਚੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਤਤ੍ਥ ਦੋਸਮਾਹ-‘ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਦੇਮਿਚ੍ਚਾਦੋ ਨਿਚ੍ਚਂ ਪੁਬ੍ਬਲੋਪਸ੍ਸੇਵ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਹੋਨ੍ਤਿਚ੍ਚਾਦੋ ਨਿਚ੍ਚਂ ਪਰਲੋਪਸ੍ਸੇਵ, ਵਿਕਪ੍ਪੇਨ ਵਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਯਥੋਦਕਂ ਯਥਾਉਦਕਂ ਤ੍ਯਾਦੋ ਪੁਬ੍ਬਲੋਪਸ੍ਸੇਵ ਕਤ੍ਥਚਿ ਇਤਿਪਿ ਇਚ੍ਚਪਿਚ੍ਚਾਦੋ ਪਰਲੋਪਸ੍ਸੇਵ ਕਤ੍ਥਚਿ ਲਤੇਵ ਲਤਾਵ ਲਤਾਇਵਾਚ੍ਚਾਦੋ ਪਰਿਯਾਯੇਨੁਭਯਲੋਪਸ੍ਸੇਵ ਦਸ੍ਸਨਤੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਏਤ੍ਥਚ ਇਤਿਪੀਤਿ ਵਵਤ੍ਥਿਤਵਿਭਾਸਤ੍ਤ ਦੀਪਨੇਨ ਕ੍ਵਚਿਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਲੋਪੇ ਕਤੇ-ਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪੁਬ੍ਬ ਲੋਪੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ ਦ੍ਵੇਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨ ਕ੍ਵਚਾਨੁਭਾਵੇਨ ਨਿਚ੍ਚਂ ਨਿਸੇਧੇ ਇਚ੍ਚਪਿਚ੍ਚੇਵ ਭਵਤਿ. ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਤਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥਵਸੇਨ ਆਧਾਰਵਸੇਨ ਵਾਤਿ ਆਹ-‘ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ.

੨੮. ਨਦ੍ਵੇ

ਤਤ੍ਥਚਾਤਿ ਚਸਦ੍ਦੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਅਞ੍ਞੋਞ੍ਞਾਨਜ੍ਝਾਸਿ ਤਂ ਯਥੋਦਕਂ ਯਥਾਉਦਕਂਤ੍ਯਾਦਿ ਇਤਿਪਿ ਇਚ੍ਚਪਿਚ੍ਚਾਦਿਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਭਵਤੀਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਲੋਪੇ ਪਰਲੋਪੇ ਚ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਕ੍ਖੇ ਅਭਾਵੇ ਸਤਿ ਕਥਮਿਦਂ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੋਦੇਤਿ‘ਯਜ੍ਜੇਵ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਯਜ੍ਜੇਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ਅਯਂ ਨਿਪਾਤਸਮੁਦਾਯੋ ਅਨਿਟ੍ਠਾਪਾਦਨਾਰਮ੍ਭ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਏਵਞ੍ਚੇ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਦੇਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨਿਚ੍ਚਂ ਸਨ੍ਧਿਕਾਰਿਯਾਭਾਵੇ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਉਪਸਿਲੇਸਾ ਭਾਵਤੋ’ਤਿ, ਤਦੇਵ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ ਈਦਿਸੇਸੁ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਵਤ੍ਤੁਮਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਨ੍ਨਿਕਂਸੋ ਵਣ੍ਣਾਨ ਮਦ੍ਧਮਤ੍ਤਕਾਲਬ੍ਯਵਧਾਨਾ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿ, ਸਨ੍ਨਿਕਂਸਸ੍ਸੇਤਸ੍ਸ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਂ ਸਤਿਯੇਵ ਸਨ੍ਧਿਕਾਰਿਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਉਪਸਿਲੇਸਾਭਾਵੋ ਵਾਤਿ ਉਪਸਿਲੇਸਾਭਾਵੋ ਏਵ ਭਵਤਿ, ਨਾਞ੍ਞਥਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਤਦਭਾਵੇਚਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਉਪਸਿਲੇਸਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇ ਚ, ਸਨ੍ਧਿਕਾਰਿਯਾਭਾਵੇ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਕਾਲਨ੍ਤਰੇਨ ਬ੍ਯਵਧਾਨਾ’ਤਿ, ਕਾਲਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਉਭਯਤ੍ਥ ਠਿਤਵਣ੍ਣਾਨ ਮੁਚ੍ਚਾਰਣਕਾਲਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਮਜ੍ਝਪ੍ਪਤਿਤਕਾਲੇਨ, ਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤੇਵ… ਸਨ੍ਨਿਕਂਸਵਚਨਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਉਪਸਿਲੇਸਭਾਵਤੋ, ਬੁਦ੍ਧ ਵੀਰ ਅਤ੍ਥੁਰਾਜਪੁਤ੍ਤਂ ਅਜਰਾਮਰੋਤਿ ਛੇਦੋ, ਯਦਿਪਿ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੇਤਂ ਯਜ੍ਜੇਵਂਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕ੍ਵਚਿ ਸਦ੍ਦਪ੍ਪਭਾਵੇਨੇਵ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਪਕਾਰੋ-ਯਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਥੇ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ ਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤੋ.

੨੯. ਯੁਵ

ਨਨੁ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘ਲੁਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪਞ੍ਚਮੀ ਨਿਦ੍ਦੇਸਾ ‘ਪਰੇਸ’ਨ੍ਤਿ ਹੋਤੁ, ‘ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ’ਤਿ ਤੁ ਵਚਨਾਭਾਵੇ ਕਥਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਨ੍ਤੀਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ-‘ਸਮੇ’ਚ੍ਚਾਤਿ, ਸਮਾ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਗਣਨਾ ਯੇਸੁ ਤੇ ਸਮਸਙ੍ਖ੍ਯਾ-ਉਦ੍ਦੇਸਿਨੋ ਅਨੁਦੇਸਿਨੋ ਚ, ਉਦ੍ਦਿਸਨਂ ਪਠਮਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨਂ ਉਦ੍ਦੇਸੋ, ਅਨੁਦਿਸਨਂ ਪਚ੍ਛਾ ਕਥਨਂ ਅਨੁਦੇਸੋ, ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਅਨੁਦੇਸੋ ਏਸਮਤ੍ਥੀਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਿਨੋ ਅਨੁਦੇਸਿਨੋ, ਤੇਸਂ ਸਮਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਮੁਦ੍ਦੇਸੀਨਂ ਅਨੁਦੇਸੀਨਞ੍ਚ, ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾਹਿ ਉਦ੍ਦੇਸਿਨੋ ਦ੍ਵੇ, ਏ ਓਕਾਰਾ ਅਨੁਦੇਸਿਨੋ ਚ ਦ੍ਵੇਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸੀਨਮਨੁਦੇਸੀਨਞ੍ਚ ਠਾਨ੍ਯਾਦੇਸਾਨਂ ਸਮਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਸਿਯਾ, ਸਤਿਯਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮ ਮਾਦਸਾ ਵਿਧੀਯਨ੍ਤੇ, ਲੋਕਤੋ ਸਿਦ੍ਧਿਮੁਪਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘ਤਥਾਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ. ਅਵ…ਪੇ… ਏ ਓਤਿ ਪਰੇਸਂ ਮਤਂ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨਂ, ਪਰੇ ‘‘ਸਤਿਪਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਾਗ੍ਗਹਣੇ‘ਕ੍ਵਚਾਸਵਣ੍ਣਂ ਲੁਤ੍ਤੇ’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਕ੍ਵਚਿਗ੍ਗਹਣਕਰਣਤੋ ਅਵਣ੍ਣੇ ਏਵ ਲੁਤ੍ਤੇ ਅਸਵਣ੍ਣੋ ਵਿਧਿ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਇਧ ਨ ਹੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਅਧਿਕਾਰੋ ਇਧ ਨ ਹੋਤਿ ਮਹੁਸ੍ਸਵੋ ਮਾਤੂਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ, ਪਤਿਸਦ੍ਦੋ ਆਧਾਰਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣੋ ਉਰਸਦ੍ਦੋਪੀਤਿ ਉਰਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਚ ਸਮਾਸਤ੍ਤਾ ਅਸਕਪਦੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹੇ ਕਤੇ ‘‘ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਵਿਭਤ੍ਤਿ’’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ (੩-੨) ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਸਮਾਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਵਿਭਤ੍ਯਤ੍ਥੇਸਙ੍ਖ੍ਯਸਮਾਸੋ’ਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਯੁਵਣ੍ਣਾਨਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਮਿ ਸਮੀਪਸਮੂਹ ਵਿਕਾਰਾਵਯਵਾਦੀਸੁ ਠਾਨ੍ਯਾਦੇਸਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਛਟ੍ਠੀ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾਨਂ ਠਾਨੇ ਏ ਓਆਦੇਸਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਠਾਨਮ੍ਪਨ ਤਿਧਾ ਅਪਕਂਸੋ ਨਿਵਤ੍ਤਿ ਪਸਙ੍ਗੋ ਚੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਗੁਨ੍ਨਂ ਠਾਨੇ ਅਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਯਨ੍ਤੁ [ਬਜ੍ਝਨ੍ਤੁ (ਜਿਨਿਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿ)] ਤਿ ਅਪਕਂਸੋ ਠਾਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸਤ੍ਥੋ, ‘‘ਸੇਮ੍ਹਸ੍ਸ ਠਾਨੇ ਕਟੁਕਮੋਸਧਂ ਦਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤਿ ‘‘ਦਬ੍ਭਾਨਂ ਠਾਨੇ ਸਰੇਹਿ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪਸਙ੍ਗੋ, ਤੇਸੁ ਇਧ ਪਠਮਦੁਤਿਯਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ… ਨਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਪਨਯਨਵਿਨਾਸਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ, ਤਤਿਯੋ ਤੁ (ਯੁਜ੍ਜਤਿ)… ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਥਾਭਿਧਾਨਾਯ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਤਦਤ੍ਥਾਭਿਧਾਨਾਯੇਵ ਏਓਆਦੇਸਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ.

੩੦. ਯਵਾ

‘‘ਸਤ੍ਤਮਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’’ਤਿ (੧-੧੪) ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਾਰਿਯਵਿਧਾਨਤੋ ਸਤ੍ਤਮੀ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਰਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘ਪਰੇ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਮੁਪਰਿਪਿ, ਪਰੇਹਿ ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਿਣਮੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਸਾਧੇਤੁਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੋਚਨ੍ਤਿ’’ ‘‘ਅਜ੍ਝੋ ਅਧੀ’’ਤਿ ਚ ਸੁਤ੍ਤਿਤਂ, ਤੇਸਮਿਧ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮਾਹ-‘ਇਦ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਬ੍ਭਕ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ [ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਭੋ] ਇਮਿਨਾਵ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਬ੍ਭੋ ਅਭੀ’’ਤਿ ਚ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਿ+ਅਸ੍ਸ ਇਤਿ ਠਿਤੇ ਪਰਲੋਪੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘ਇਤਿ ਅਸ੍ਸ ਪਰਲੋਪੋ’ਤਿ ਆਹ, ਅਨ੍ਵਗਮਾਤਿਆਦੀਸੁ ਨਿਚ੍ਚਂ.

੩੧. ਏਓ

ਪੁਤ੍ਤਾ ਮੇ+ਅਤ੍ਥਿ, ਅਸਨ੍ਤੋ+ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ.

੩੨. ਗੋਸ੍ਸ

ਅਨ੍ਤਾਦੇਸਤ੍ਥੋਤਿ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧੭) ਬਾਧਕਸ੍ਸ ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧੯) ਬਾਧਕੇਨ ‘‘ਵਾਨੁਬਨ੍ਧੋ’’ਤਿ (੧-੧੮) ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਅਨ੍ਤਾਦੇਸਤ੍ਥੋ, ਤੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਬਾਧਕਬਾਧਨਤ੍ਥੋਯਮਾਰਮ੍ਭੋ’ਤਿ, ਅਵਵਾਦੇਸੇ ਪੁਬ੍ਬਸਰਲੋਪੇ ਦੀਘੇਚ ਗਵਾਸ੍ਸਂ, ਗਵਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਂ. ਇਦਂ ਕਥਂ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਇਦਨ੍ਤਿ ਯਥਰਿਵੇਚ੍ਚਾਦਿਕਂ, ਕਿਂ ਵਿਨਾ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਆਹ-‘ਏਵਾਦਿਸ੍ਸਾ’ਤਿਆਦਿ, ਏਵਸ੍ਸ ਆਦਿਏਕਾਰੋ ਏਵਾਦਿ, ਤਸ੍ਸ, ਰਿਆਦੇਸਮਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਚਸਦ੍ਦੋ ਅਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਰਸ੍ਸਵਿਧਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਯੋਜਨੀਯੋ, ਕਤੇਪਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਹਿਤੇ ਚ, ਨ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਏਵਾਦਿਸ੍ਸ ਰਿਆਦੇਸੋ ਨ ਕਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਭੁਸਂ+ਏਵਾਤਿ (ਪਨ) ਠਿਤੇ ਮਹਾਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਏਵਾਦਿਸ੍ਸ ਇਆਦੇਸੇ ਰੂਪਸਿਦ੍ਧਿ ਹੋਤੇਵ, ਇਧ ਪਨ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ ‘ਭੁਸਾਮਿਵੇ’ਤਿ ਸਾਧੇਤੁਮਾਹ ‘ਤਮ੍ਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ.

੩੩. ਬ੍ਯਞ੍ਜ

ਰਸ੍ਸਦੀਘਾਨਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਵੁਤ੍ਤੇ ਕਥਂ ਰਸ੍ਸਦੀਘਾਨਨ੍ਤਿ ਲਭਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਿਨੋਤਿ ਆਹ-‘ਦੀਘਸ੍ਸਾ’ਤਿਆਦਿ, ਦੀਘਸ੍ਸਾਤਿ ਰਸ੍ਸਸ੍ਸਾਤਿ ਚ ਠਾਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਛਟ੍ਠੀ, ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਯਾਤਿ ਠਾਨਸੋ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਯਾ, ਇਦਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਯ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਿਸ੍ਸਯਕਰਣਮੇਕੋ ਸਤ੍ਥਾਗਤੋ ਞਾਯੋਤਿ, ਇਧ ਨਿਚ੍ਚਂ-ਵੀਤਿਨਾਮੇਤਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ, ਇਧ ਨ ਹੋਤਿ-ਜਨੋ ਸਾਯਂ.

੩੪. ਸਰ

ਠਾਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਤਿ ਠਿਤਿ ਠਾਨਂ ਪਸਙ੍ਗੋ, ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨਂ-ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਠਾਨ੍ਯਾਦੇਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣੋ ਠਾਨੇਯੋਗਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਠਾਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਤਸ੍ਮਿਂ, ਦ੍ਵੇ ਰੂਪਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨ ਸਰੂਪਪ੍ਪਧਾਨੋਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਹੇਤੁਮਾਹ-‘ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸਾ’ਤਿ, ਦ੍ਵੇ ਰੂਪਾਨਿਹੋਨ੍ਤੀਤ੍ਯਾਦਿ ਵਚਨਮਿਦਂ [ਪਦਮਿਦਂ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਸਰੂਪਪ੍ਪਧਾਨੇਪਿ ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦੇ ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦਾਨੁਸਿਟ੍ਠਂ ਨਪ੍ਪਯੁਜ੍ਜਤੇ, ਤਸ੍ਸ (ਪਨ) ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਵਚਨਸਙ੍ਖ੍ਯਾਭਾਵਾ ਏਕਵਚਨਮੇਵ ( ) [(ਪਨ) (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਚ-ਤ੍ਥਪ੍ਪਧਾਨੋ-ਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨ ਸਰੂਪਪ੍ਪਧਾਨੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੋ ਅਧਿਪਤਿਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਇਧ ਨ ਹੋਤਿ ਇਧ ਮੋਦਤੀਤਿ, ਤਂ ਖਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਙ੍ਗਵਿਕਲਂ ਪਚ੍ਚੁਦਾਹਰਣਨ੍ਤਿ ਸਰਮ੍ਹਾ ਪਰਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਨ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ.

੩੫. ਚਤੁ

ਤਬ੍ਬਗ੍ਗੇ ਤਤਿਯਪਠਮਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥ (ਦੁਤਿਯ) ਸਦ੍ਦੇਹਿ ਵਗ੍ਗਕ੍ਖਰੇਸ੍ਵੇਵ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਤਥਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਹਿ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪੂਰਣੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪੂਰਣੋ ਦੁਤਿਯੋਤਿ ਅਕ੍ਖਰਾਯੇਵ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਆਸਙ੍ਕਿਯ ‘ਵਿਨਾਪੀ’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਅਕ੍ਖਰੇ ਅਕ੍ਖਰਵਿਸਯੇ ਚਤੁਤ੍ਥਾਦਿ ਵੋਹਾਰੋ ਕਰੀਯਮਾਨੋ ਵਗ੍ਗਗ੍ਗਹਣਂ ਵਿਨਾਪਿ ਵਗ੍ਗਕ੍ਖਰੇਯੇਵ ਰੁਲ਼੍ਹੋ ਪਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ, ਯਤੋ ਏਵਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਰਣਾ ‘ਤਬ੍ਬਗ੍ਗੇ ਤਤਿਯਪਠਮਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਤਬ੍ਬਗ੍ਗੇਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਦੁਤਿਯਾ ਯਸ੍ਮਿਂ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਗ੍ਗੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤੀਤਿ ਪਤਿ ਆਪੁਬ੍ਬਾ ‘ਸਦ-ਵਿਸਰਣਗਤ੍ਯਵਸਾਦਨੇਸੁ’ਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਭਾਵੇਤ੍ਤਿਮ੍ਹਿ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਪਚ੍ਚਾਸੀਦਨ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਥਾਯੋਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਕ੍ਖਰੇ ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤਤਿਯੋ ਦੁਤਿਯਕ੍ਖਰੇ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਠਮੋਤਿ ਏਵਂ ਯੋਗ੍ਗਮਨਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ, ਧਸ੍ਸ ਦਭਾਵੋਤਿ ਇਮਿਨਾਵ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਧਸ੍ਸ ਦਤ੍ਤਮੁਪਲਕ੍ਖੇਤਿ, ਤਥਾ ਯਸਤ੍ਥੇਰੋਤਿ. ਥੇਰੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਾਰੋ ਵਗ੍ਗਕ੍ਖਰੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਵਗ੍ਗਦੁਤਿਯਕ੍ਖਰਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਤੋ ਪਠਮੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਪਨ੍ਥੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਵਗ੍ਗ ਦੁਤਿਯਕ੍ਖਰੇਨ ਥਕਾਰੇਨ ਤਬ੍ਬਗ੍ਗਭੂਤੇ ਨਕਾਰੇ ਸਤੀਪਿ ਨ ਸੋ ਤਬ੍ਬਗ੍ਗਦੁਤਿਯਕ੍ਖਰੋਤਿ ਨ ਤਸ੍ਸ ਪਠਮੋ ਤੋ, ਏਤ੍ਥ ਨਿਗ੍ਘੋਸੋ ਨਿਘੋਸੋਤਿਆਦਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਦਡ੍ਢੋ ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਂ.

੩੬. ਵਿਤਿਸ੍ਸ

ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ-ਨੁਕਰਣਂ. ਨਿਪਾਤਸ੍ਸ ਪਕਤਿਵਿਯਾ-ਨੁਕਰਣਂ ਭਵਤਿ, ਅਨੁਕਰਣਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਧਾ ਅਸਾਧੁਸਦ੍ਦਰੂਪਂ ਸਾਧੁਸਦ੍ਦਰੂਪਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਭਾਰਵਾਹਕੋ ਕੋਚਿ ਤੇਨ ਪੀਲ਼ਿਤੋ ‘ਅਹੋ ਭਾਰੋ’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਿਵੇਕਲ੍ਲਾ ‘ਅਹੋ ਬਾਲ’ ਇਚ੍ਚਾਹ, ਤਂਸਮੀਪਵਤ੍ਤੀ ‘ਕਿਮਯਮਾਹੇ’ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਅਹੋ ਬਾਲ ਇਚ੍ਚਯਮਾਹੇ’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਇਧਮਸਾਧੁਸਦ੍ਦਰੂਪਂ, ਇਤੀਤਿ ਪਨ ਸਾਧੁਸਦ੍ਦਰੂਪਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤੋ-ਨੁਕਾਰਿਯੇਨਾਤ੍ਥੇਨ ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਾ ਠਾਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਛਟ੍ਠੀ.

੩੭. ਏਓ

ਨਨੁ ‘‘ਵਿਤਿਸ੍ਸੇਵੇ ਵਾ’’ਤਿ (੧-੩੬) ਵੋਤ੍ਯਨੁਵਤ੍ਤਿਯ ਅਵਣ੍ਣੇ ਏਓਨਂ ਵੋ ਹੋਤੀਤਿ ਚ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ, ਤਥਾ ਸਤਿ ‘ਅਵਣ੍ਣੇ ਕ੍ਵਚਿ ਵੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘ਅਹੋਤਿ ਵਾ’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਮਾਸਙ੍ਕਿਯਾਹ-‘ਓਕਾਰਸ੍ਸਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਠਾਨਿਭਾਵੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਏਓਨ’’ਨ੍ਤਿ (੧-੩੧) ਵਕਾਰਾਦੇਸਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਵਕਾਰਾਦੇਸਮ੍ਪਤਿ ਪੁਨ ਓਕਾਰੋ ਠਾਨਿਭਾਵੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ, ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਓਨਂ ਵਕਾਰਾਦੇਸਤ੍ਥਂ ਅਵਣ੍ਣੋ ਕਾਰਣਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਅਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਤੇ, ਓਕਾਰਂ ਨ ਪਠੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਮਕਾਰਾਗਮੇ’ਯਾਚ ਕਮਾਗਤੇ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤੀ’ਤਿ, ਸ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਤਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਤਦ੍ਧਿਤਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ‘‘ਏਕਤ੍ਥਤਾਯਂ’’ਤਿ (੨-੧੧੯) ਲੋਪੇ ਅਕਾਰਾਦੇਸੇ ਦੀਘੇਚ ਸ੍ਯਾਦਿਮ੍ਹਿ ਸ੍ਵਾਤਨਂ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤੇ ਹਿਯ੍ਯਤ੍ਤਨਂ. ਸ੍ਵਾਤਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਨਿਚ੍ਚਂ, ਇਧ ਨਹੋਤਿ ਪਰੇਚ ਨ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ.

੩੮. ਨਿਗ੍ਗ

ਕਥ‘ਮਾਗਮੋ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯਦਿ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਮਾਗਮੋ ਸਿਯਾ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਞ-ਮ-ਕਾਦ੍ਯ ਨੁਬਨ੍ਧਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ ਤ੍ਯਾਸਙ੍ਕਿਯਾਹ-‘ਅਸਤਿ ਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਆਗਮਾਵਸਾਯੇ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਆਦੇਸਤ੍ਤਾਯੋਗਾ’ਤਿ, ਆਦੇਸਤ੍ਤਾਯੋਗੋ ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਚ੍ਚਾਹ-‘ਠਾਨਿਨਿਦ੍ਦੇਸਾਭਾਵਤੋ’ਤਿ, ਤਥਾ ਸਤਿ ਆਗਮਿਨਿਦ੍ਦੇਸਾਭਾਵਾ ਆਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਚੋਦੇਤਿ ‘ਯਜ੍ਜੇਵ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਨ-ਇਤਿ ਚੋਦਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਆਗਮਤ੍ਤਮੇਵ ਸਾਧੇਤੁਮਾਹ-‘ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿਆਦਿ, ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਸ੍ਸ, ਰਸ੍ਸਾਨੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਰਸ੍ਸਸਰਮੇਵ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ, ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋਯੇਵਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਮਾਹ-‘ਏਤਦੇਵੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਪੁਰਿਮਾ ਜਾਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸਨਸਮਾਸੇਕਤੇ ਰਸ੍ਸੇ ਚ ਬਿਨ੍ਦ੍ਵਾਗਮੋ, ਪਰਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਬਹੁਸਦ੍ਦੇ-ਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬਿਨ੍ਦ੍ਵਾਗਮੇ ਬਹੁਂ, ਸਤਿਪਿ ਪਯੋਗਾਨੁਸਾਰਿਤ੍ਤਦੀਪਕਸ੍ਸ ਕ੍ਵਚਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਪਿ ਵਵਤ੍ਥਿਤਵਿਭਾਸਤ੍ਤੇ ਵਾਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਪਿ ਤਾਦਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਟਿਪਾਦਕਤ੍ਤ ਸਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਵਵਤ੍ਥਿਤਵਿਭਾਸਤ੍ਤਾ ਵਾਧਿਕਾਰਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਵਤ੍ਥਿਤਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਿਯਸ੍ਸ ਅਨੁਰੋਧੇਨ ਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਾ ਵਿਭਾਸਾ ਵਵਤ੍ਥਿਤਵਿਭਾਸਾ, ਅਭੇਦੇਨ ਤੁ ਵਾਧਿਕਾਰੋ ਵਵਤ੍ਥਿਤ ਵਿਭਾਸਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਭਾਵੋ ਵਵਤ੍ਥਿਤਵਿਭਾਸਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ, ਇਧ ਨ ਹੋਤਿ ਇਧ ਮੋਦਤਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਆਗਮਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਸਕੋ ਠਾਨਿਨਿਦ੍ਦੇ ਸਾਭਾਵਾ ਆਦੇਸਤ੍ਤਾਯੋਗਸਙ੍ਖਾਤੋ ਕਾਰਣਵਿਸੇਸੋ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ-ਅਤ੍ਥਬਲ-ਮਞ੍ਞਥਾਨੁਪਪਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ, ਸਚਾਤਿ ਸੋ ਆਗਮੋ ਚ.

੩੯. ਲੋਪੋ

ਲੋਪਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਭਾਵਸਾਧਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਸਾਧੇਤੁਮਾਹ-‘ਤੇਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਲੋਪੋਤਿ ਯਦਿ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨੋ ਸਿਯਾ ਤਦਾ ਤੇਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ‘‘ਪਰਸਰੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਮਾਰਭੀਯੇਯ੍ਯਾਤਿ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮਾਹ ‘ਨ ਪਰਸਰੋ’ਤਿ, ਇਧ ਨ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਗਰੋ.

੪੦. ਪਰ

ਤ੍ਵਂਸਿ ਤ੍ਵਮਸੀਤਿ ਵਿਕਪ੍ਪੋ, ਇਧ ਨ ਹੋਤਿ ਤਾਸਾਹਂ.

੪੧. ਵਗ੍ਗੇ

ਨਨੁ ਵਗ੍ਗੇਵਗ੍ਗਨ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤੇ ਯਸ੍ਮਿਂ (ਕਿਸ੍ਮਿ)ਞ੍ਚਿ ਵਗ੍ਗਕ੍ਖਰੇ ਪਰੇ ਬਿਨ੍ਦੁਨੋ ਯੋਕੋਚਿ ਵਗ੍ਗਨ੍ਤੋ ਅਨਿਯਮੇਨ ਭਵੇਯ੍ਯ ਤਥਾ ਸਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾਤ੍ਯਾਸਙ੍ਕਿਯ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਨਿਟ੍ਠ ਨਿਵਤ੍ਤਿਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਵਗ੍ਗੇ ਵਗ੍ਗਨ੍ਤੋ’ਤਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਸੋਵਾਤਿ ਵਗ੍ਗਨ੍ਤੋਵ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਵਗ੍ਗਕ੍ਖਰੇ.

੪੨. ਯੇਵ

ਨਨੁ ਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਿਤ੍ਤਾ ਏਵਸ੍ਸ ਤਾਵ ਸਦ੍ਦੋ ਹੋਤੁ, ਸਂਯਤੋ, ਸਂਹਿਤੋਤਿ ਸਦ੍ਦੇਕਦੇਸਭੂਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਭਵਾ ਤੇਪਿ ਗਹੇ ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਨ੍ਤਿ ‘ਯਏਵਹਿ ਸਦ੍ਦੇਸੁ’ਤਿ ਯਹੀਨਮ੍ਪਿ ਕਥਂ ਸਦ੍ਦਵੋਹਾਰੋ ਕਤੋਤਿ ਆਹ ‘ਏਵਾ’ਤਿਆਦਿ, ਏਤ੍ਥਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘ਅਬ੍ਯਭਿਚਾਰਿਨਾ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰੀ ਨਿਯਮ੍ਯਤੇ’ਤਿ.

੪੩. ਯੇਸਂ

ਯਸਦ੍ਦੇ ਪੁਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਸਂਸ੍ਸਪ੍ਯਾਦੇਸੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਸੋ ( ) [(ਤਸ੍ਸ) (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਯ ਕਾਰਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਪਰੇ ਸਂਸ੍ਸੇਵ (ਯਥਾ) ਸਿਯਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਮਿਦਮਾਰਦ੍ਧਂ.

੪੪. ਵਨ

ਠਾਨਿਨਮਾਸਿਲਿਸ੍ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਗਮੋ ਨਾਮ, ਕੋ-ਯਮੇਤ੍ਥ ਠਾਨੀਤਿ ਆਹ-‘ਸਰਸ੍ਸਾਤਿ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਨੁਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ‘ਸਰਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਕੁਤੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਚੋਦੇਤਿ ‘ਨਨੁ ਚੇ’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ. ਆਗਮਸੁਤਿਯਾ ਵਨਾਦੀਨਂ ਠਾਨਿਸੁਤਿਯਾ ਅਭਾਵੇਪਿ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਵਾ ਆਗਮੋ ਸਿਯਾ ਸਰਸ੍ਸ ਵਾ, ਯਦਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਵਾ ਸਿਯਾ (ਨ) ‘‘ਪਦਾਦੀਨਂ ਕ੍ਵਚੀ’’ਤਿ (੫-੯੨) ਸੁਤ੍ਤਿਤ ਮਾਚਰਿਯੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦੇਵ ਞਾਪੇਤਿ ‘ਸਰੋ ਯੇਵੇਤ੍ਥ ਠਾਨੀ ਭਵਿਤੁਮਰਹਤੀ’ਤਿ. ਵੁਚ੍ਚਤੇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਪਰਿਹਾਰਮਾਹ, ਨਿਪੁਬ੍ਬਾ ਪਦਿਸ੍ਮਾ ਅਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ‘‘ਪਦਾਦੀਨਂ ਕ੍ਵਚੀ’’ਤਿ ਯੁਕਅਨ੍ਤਾਵਯਵੋ ‘‘ਤਵਗ੍ਗਵਰਨਾ’’ਦਿਨਾ (੧-੪੮) ਯੇ ਦਸ੍ਸ ਜੋ ‘‘ਵਗ੍ਗਲ ਸੇਹਿਤੇ’’ਤਿ (੧-੪੯) (ਯਸ੍ਸ ਜੋ) ਨਿਪਜ੍ਜਨਂ, ਮਾਨਨ੍ਤਤ੍ਯਾਦੀਸੂਤਿ ਅਧਿਕਾਰਾਤਿ ‘‘ਕ੍ਯੋ ਭਾਵਕਮ੍ਮੇਸ੍ਵਪਰੋਕ੍ਖੇਸੁ ਮਾਨਨ੍ਤਤ੍ਯਾਦੀਸੂ’’ਤਿ (੫-੧੭) ਇਤੋ ਮਾਨਨ੍ਤਤ੍ਯਾਦੀਸੁਤਿ ਅਧਿਕਾਰਾ, ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰੇਤਿ ਮਾਨਨ੍ਤਤ੍ਯਾਦੀਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਯੇ, ਕਚ੍ਚਾਯਨੇਨ ‘ਅਤਿਪ੍ਪਗੋਖੋਤਾਵਾ’ਤਿ ਸਾਧਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਕ੍ਵਚਿ ਓ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ’’ਤਿ ਓਕਾਰਾਗਮੋ ਗਕਾਰਾਗਮੋ ਚ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇਨ ਵਿਹਿਤੋ, ਤਂ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ ਸਾਧੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ-‘ਅਤਿਪ੍ਪਗੋ ਖੋ ਤਾਵਾ’ਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਅਤਿਪ੍ਪਾ’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੪੬. ਛ

ਦ੍ਵਾਦਯੋ ਅਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਤਾ ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਾਤਿ ‘ਛਕੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘ਛਾ’ਤਿ ਏਕਵਚਨਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੋਦੇਤਿ ‘ਨਨੁਚਾ’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਪਰਿਹਰਤਿ ਨਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਨੇਤਿ ‘ਛਲ਼ੋ’ਤਿ ਅਯੁਤ੍ਤੋ-ਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਛਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਨੁਕਰਣਤ੍ਤਾ ਛਸਦ੍ਦਾਨੁਕਰਣਤ੍ਤਾ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਸਾਧੁਸਦ੍ਦਰੂਪਾ ਸਾਧੁਸਦ੍ਦਰੂਪਮਨੁਕਰਣਂ ਵਿਭਜਤਿ ‘ਅਨੁਕਰਣਞ੍ਚ ਦੁਵਿਧ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤੋ ਜਹਿਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਧਿਨਿਸੇਧਰੂਪੋ ਯਸ੍ਸ ਤਂ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਤ੍ਤਂ, ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਛਸਦ੍ਦੇਨ ਛਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਿਸੇਸੋ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤੋ, ਅਭਿਧਾਯਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਛਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਨੁਕਾਰਿਯੇਨਾਤ੍ਥੇਨਾਤ੍ਥਵਨ੍ਤਤ੍ਥਮਾਹ, ਏਕਵਚਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ… ਛਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਸ੍ਸ ਛਸ੍ਸ ਏਕਤ੍ਤਾ, ਅਨੁਕਾਰਿਯਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਾਦਿਨੋ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤਦਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਾ ਯਦਨੁਕਾਰਿਯਮੇਕਾਦਿਕਂ ਤਦਞ੍ਞਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦਰੂਪਂ ਤਸ੍ਸ. ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਦਿਵਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਏਕਤ੍ਤਾਦਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਿਸੇਸਂ ਤਦਞ੍ਞਂ ਵਾ, ‘‘ਯੋਮ੍ਹਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦੁਵੇ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ (੨-੨੧੯) ਸੁਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦੋ-ਨੁਕਾਰਿਯਂ ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦਰੂਪਂ ਤਬ੍ਬਚਨੀਯਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਿਸੇਸਮ੍ਪਰਾਮਸਤੀਤਿ ਤਬ੍ਬਾਚਕਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ, ਅਥ ‘ਲ਼ਞਿ’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਞਾਨਬਨ੍ਧਤ੍ਤਾਲ਼ਕਾਰੋ ਆਦ੍ਯਵਯਵੋ ਭਵਿਤੁਮਰਹਤੀਤਿ ਚੋਦਨਮ੍ਮਨਸਿ ਨਿਧਾਯ ‘ਛਸਦ੍ਦਾ’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਅਨ੍ਤਾਪਵਾਦੇਨ ਵਿਧੀਯਮਾਨੋ ਲ਼ਕਾਰੋ ਛ ਸਦ੍ਦਾ ਪਰਸ੍ਸਾਦਿਸ੍ਸ ਆਗਮਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਅਨ੍ਤਾਪਵਾਦੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘ਸਰਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ‘‘ਛਲ਼ੀਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤੀ-ਮਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਪਰਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘ਛਾ’ਤਿ ਪਞ੍ਚਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਮਿਯਂ ਪਰਸ੍ਸਾ’’ਤੀਮਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵਂ, ਆਦਿਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਲ਼ਸ੍ਸੇਕਵਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਾਪਵਾਦੇਨ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਨ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤੋ ਵਿਯੇਕੋਪਿ ਸਰੋਤਿ ਸਰਸ੍ਸਾਦਿਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਯਮੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘ਛਾ’ਤਿ ਪਞ੍ਚਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸਾ ‘‘ਪਞ੍ਚਮਿਯਂ ਪਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧੫) ਪਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਕਾਰਿਯਂ ਏਕਵਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧੭) ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧੬) ਆਦਿਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪਪ੍ਪੋਤੀ’’ਤਿ. ਆਦਿਭੂਤੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਸਤਿਪਿ ਞਕਾਰੇ ਆਗਮਗ੍ਗਹਣਾਨੁਵਤ੍ਤਿਯਾ ਆਗਮਿਨਂ ਸਰਂ ਅਵਿਨਾਸੇਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਆਦ੍ਯਵਯਵਭੂਤੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਲਕਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਵਮਦਨਤਰਲਾਚਾਗਮਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ, ਤਨ੍ਤਿ ਲਕਾਰਕਰਣਂ ਉਭਿਨ੍ਨਮਵਿਸੇਸਵਚਨਞ੍ਚ ਅਯੁਤ੍ਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘ਤੇਸਮ੍ਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਤੇਸਮ੍ਪੀਤਿ ਕਚ੍ਚਾਯਨਾਨਮ੍ਪਿ, ਅਕ੍ਖਰਸਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਕ੍ਖਰਾਪਾਦਯੋ ਏਕਚਤ੍ਤਾਲੀਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਧੀਯਮਾਨਅਕ੍ਖਰ ਸਞ੍ਞਾਯਂ. ਅਵਿਸੇਸੇ ਲਲ਼ਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵੇ, ਪਾਕਟੋ ਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੁਤਿਲਿਪਿਭੇਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਸਿਦ੍ਧਤਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਲਲ਼ਾਨਂ ਵਿਸੁਂਵਿਸੁਂ ਗਹਣਂ ਸੁਤਿ, ਤਂਤਂ ਦੇਸਵਾਸੀਨਂ ਲੇਖਾ ਵ ਵਤ੍ਥਾਨਂ ਲਿਪਿ, ਤੇਸਂ ਭੇਦੋ ਸੋਤਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਗਯ੍ਹਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਸਿਦ੍ਧੋ, ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾਤਿ ਵਿਕਪ੍ਪੇਨ ਲ਼ਕਾਰਾਗਮਪਕ੍ਖੇ ਰੂਪਂ.

੪੭. ਤਦ

ਇਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਂ ਨਿਪਾਤਨਾ, ਦਕਾਰੋ ਪਨ ‘‘ਮਯਦਾ ਸਰੇ’’ਤਿ (੧-੪੪), ਪਦਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿਆਦੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਦੇਨ, ਸਾਧੂਨਿ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿ ਪਾਠਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘ਸਾਧੂਨਿ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਪਾਤਨਤੋ’ਤਿ ਆਹ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਯ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਪਨਮ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸੇਧੋ ਚ ਨਿਪਾਤਨਂ, ਤੇਸਂ ਇਧ ਪਾਠਾਤਿ ਤੇਸਂ ਤਥਾ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਇਧਾਤਿ ਨਿਪਾਤਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਤਦਮਿਨਾਦਿਸੁਤ੍ਤੇ ਪਾਠਾ, ਉਦ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦੂਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਖਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸਮਾਸੇ ਉਦ੍ਧਂਖ ਇਤਿ ਠਿਤੇ ਉਦ੍ਧਂਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਉਦੁਆਦੇਸੋ, ਅਸ-ਭੋਜਨੇ ਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ‘‘ਕ੍ਵਚਣ’ ਇਤਿ (੫-੪੧) ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਅਣ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਅਸਸਦ੍ਦੋ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ ਆਹ-‘ਪਿਸਿਤਮਸਨਾ’ਤਿ ‘‘ਕ੍ਵਚਣ’’ ਇਤਿ ਮਹਿਯਂ ਰਵਤੀਤਿ ਠਿਤੇ ਇਮਿਨਾਵ ਗਣਨਿਪਾਤਨੇਨ ਸਮਾਸੇ ਕਤੇ ਮਯੂਰਸਦ੍ਦੋ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ ‘ਮਹਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਸ੍ਸ ਤਦਮਿਨਾਦਿਗਣਸ੍ਸ ਆਗਤਿਗਣਤ੍ਤਾ ਏਵਮਞ੍ਞੇਪੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਦੀਘਨਿਕਾਯਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਨਿਕਾਯੇਸੂਤਿ–

‘‘ਦੀਘਮਜ੍ਝਿਮਸਂਯੁਤ੍ਤ, ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਿਕਖੁਦ੍ਦਕਾ;

ਨਿਕਾਯਾ (ਪਞ੍ਚ) ਗਮ੍ਭੀਰਾ, ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋਚਿਮੇ’’ਤਿ.

ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦੀਘਾਗਮਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਨਿਕਾਯੇਸੁ, ਞਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵਣ੍ਣਾ ਗਮਾਦਿਦ੍ਵਾਰੇਨ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਪਞ੍ਚਪ੍ਪਕਾਰਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਮੁਚ੍ਚਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਂ, ਨਪੁਂਸਕੇ ਭਾਵੇ ਤ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਥਕਥਨਵਾਕ੍ਯ ਪੁਬ੍ਬਕਮੁਚ੍ਚਾਰਣਮਿਚ੍ਚਤ੍ਥੋ, ਤਦਭਿਧਾਯਿ ਸਤ੍ਥਮਪ੍ਯਭਿਧਾਨੇ-ਭਿਧੇਯ੍ਯੋ ਪਚਾਰਾ ਤਦਤ੍ਥਤਾਯ ਵਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਮੁਚ੍ਚਤੇ, ਵੁਤ੍ਤਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਲਕ੍ਖਣੇਨ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਸਤ੍ਥੇ ਯੇ ਸਦ੍ਦਾ ਪਟਿਪਦਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਯਨ੍ਤਿ ਤੇਸਮਿਦਂ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਦ੍ਵਾਰੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਦੋਵਾਰਿਕੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਣਿਕੇ ਦਕਾਰਵਕਾਰਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਓਕਾਰਾਗਮੋ, ਹਿਂਸਿਸ੍ਮਾਤਿ ‘ਹਿਂਸ-ਹਿਂਸਾਯ’ ਮਿਚ੍ਚਸ੍ਮਾ, ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਤਿ ‘‘ਸਾਵਕਾਰਕੇਸ੍ਵ ਘਣ੍ਘਕਾ’’ਤਿ (੫-੪੪) ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ, ਨਿਜਕੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਜਕਾਰਸ੍ਸ ਯਕਾਰੇ ਨਿਯਕੋ. ਅਥ ਵਣ੍ਣਵਿਕਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਜਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਯਾਦੇਸੇ ਨਿਯਕਾਦਯੋ ਤਾਵ ਸਿਜ੍ਝਨ੍ਤੁ, ਸੁਸਾਨਾਦਯੋ ਕਥਂ ਛਵਪਦਾਦਿਵਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਸੁਸਾਨਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘ਪਦਵਿਕਾਰੋਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਣ੍ਣਸਮੁਦਾਯਾਦੇਸਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂਗਹਣੇ ਛਬ੍ਬਿਤੋਪਤ੍ਤਿਯਾ ‘ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਿਯਮੋ ਨ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਭਾਵੋ. ਯੋਗੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਤਥਾਹਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਧਾਤੁਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਤਿਸਯੇਨ ਯੋਗਮ੍ਪਾਕਟੀਕਰੋਤਿ, ਰਵਨਕਿਰਿਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਤਿ ਕੇਕਾਯਿਤਾਨ੍ਯਸਦ੍ਦਨਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਮਯੂਰੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਰਵਤਿ ਮਯੂਰਰਾਵੇ ਏਵ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਨ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਰਵਨਕਿਰਿਯਾਮਤ੍ਤੇਤਿ ਭਾਵੋ.

੪੮. ਤਵ

ਵਣ੍ਣਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇ ਵਾਤਿ ਵਣ੍ਣਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਸੇਵ, ਮਤ੍ਤਸਦ੍ਦੋ ਏਤ੍ਥ ਸਾਮਞ੍ਞ ਵਚਨੋ. ਯਕਾਰਸ੍ਸਚ ਚਾਦੇਸੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਦਯਕਾਰਾਨਂ ਜਤ੍ਤਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਇਮਿਨਾ, ਯਸ੍ਸ ‘‘ਵਗ੍ਗਲਸੇਹਿ ਤੇ’’ਤਿ (੧-੪੯) ਜਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਤਾਨਮਧਿਕਿਚ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਸਮਾਸੋ.

੪੯. ਵਗ੍ਗ

ਯਨ੍ਤਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਨਿਚ੍ਚਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਤੇਪਿ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਤਂਸਦ੍ਦੋ ਯਂਸਦ੍ਦਂ ਨਾਪੇਕ੍ਖਤੇਤ੍ਯਾਹ-‘ਤੇਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰ’ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਤਂ ਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤ ਵਿਸਯੋ ਤਥਾ ਪਸਿਦ੍ਧਵਿਸਯੋ ਅਨੁਭੂਤਵਿਸਯੋ ਚ ਯਂਸਦ੍ਦਂ ਨਾਪੇਕ੍ਖਤੇ, ਯਥਾ ਚੇਸੋ ਯਂਸਦ੍ਦਨ੍ਨਾ ਪੇਕ੍ਖਤੇ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਮਹਾਸਾਮਿਨਾਧਿਕਾਯਂ ਸੁਬੋਧਾਲਙ੍ਕਾਰਟੀਕਾਯਂ–

ਮੁਨਿਨ੍ਦਚਨ੍ਦਸਞ੍ਜਾਤ, ਹਾਸਚਨ੍ਦਨਲਿਮ੍ਪਿਤਾ;

ਪਲ੍ਲਵਾਧਵਲਾਤਸ੍ਸੇ, ਵੇਕੋ ਨਾਧਰਪਲ੍ਲਵੋਤਿ (੧੨੨).

ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਨਯੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਰਹਨ੍ਤਿ ਸਕਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਧਾਤੂਨਮਨੁਰੂਪਂ.

੫੦. ਵੇਵਾ

ਕਿਞ੍ਚਾਪੀਦਂ [ਇਦਂਕਿਞ੍ਚਾਪਿ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਵਿਕਪ੍ਪਨਤ੍ਥਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਨ ਨਿ(ਨ੍ਨਾਨ)ਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਇਮਿਨਾ ਵਾਕਾਰੇਨ ਵਿਕਪ੍ਪੋਵ, ਹੇਟ੍ਠਿਮੇ ਪਨ ਕ੍ਵਚਾਧਿਕਾਰਾ ਹਕਾਰਨ੍ਤਧਾਤੁਤੋ ਧ੍ਯਣ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਮੇਹ੍ਯਂ, ਦੋਹ੍ਯਂ ਸਿਨੇਹ੍ਯਂ, ਲੇਹ੍ਯਨ੍ਤਿਪਿ ਭਵਤ੍ਵੇਵ.

੫੩. ਸਂਯੋ

ਵਤ੍ਤੁਨੋ-ਤ੍ਤਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਮਤ੍ਤਵਚਸੀਤਿ ਨਿਯਤਾਵਯਵਵਾਚਿਨੋ ਉਪਾਦਾਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤੇਪ੍ਯਾਦਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ, ਆਦਿਯਤੀਤ੍ਯਾਦੀਤਿ ਕਮ੍ਮਸਾ ਧਨੋਚਾਯਮਾਦਿਸਦ੍ਦੋ, ਸੋਯਮਤ੍ਥੋ ਸੁਮਙ੍ਗਲਪ੍ਪਸਾਦਨਿਯਾ ਖੁਦ੍ਦਸਿਕ੍ਖਾ ਟੀਕਾਯ‘ਆਦਿਤੋ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਸਂਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਂਯੋਗੋ-ਏਕਤ੍ਰਾਵਟ੍ਠਿਤਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ.

੫੪. ਵਿਚ੍ਛਾ

ਯਂਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਵਚਨਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਤੁਮਾਰਭਤੇ ‘ਸਮ੍ਭਵਾਪੇਕ੍ਖਾਯੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਂਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਚ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਗਮ੍ਮਮਾਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਯੋਗਮ੍ਪਤਿ ਕਾਮਚਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਨਿਯਮਤ੍ਥਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤੇਪਿ ਪਦਵਾਕ੍ਯਤੋ ਨਾਞ੍ਞਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਵਿਚ੍ਛਾਯਮਾਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇ ਚ ਵਤ੍ਤਮਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘ਸਮ੍ਭਵਾਪੇਕ੍ਖਾਯਪਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂਵਾ’ਤਿ, ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਸਮ੍ਭਵੋ-ਪਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਾਯ ਪਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾ ਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਵਿਚ੍ਛਾਯਮਾਭਿਞ੍ਞੇ ਚਾਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਨਨੁ ਪਦਸ੍ਸ ਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਵਿਸੁਂਯੇਵ ਦਬ੍ਬਾਦਯੋ ਅਤ੍ਥਾ, ਤਂ ਕਥਮਿਦ ਮੇਤਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਤੁਧਮ੍ਮੇ ਕਿਰਿਯਾਧਮ੍ਮੇ ਚ ਵਿਚ੍ਛਾਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ-‘ਵਿਸਯਭਾਵੇਨਾ’ਤਿਆਦਿ, ਵਿਚ੍ਛਾਯ ਵਤ੍ਤੁਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਾਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਪਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾ… ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਥਵੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ, ਤਂ ਵਸੇਨਚ, ਅਭਿਧਾਯਕਤ੍ਤੇਨ ਚੇਤਿ ਗੋਚਰਤ੍ਤੇਨ ਪਕਾਸਕਤ੍ਤੇਨ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਯਂਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਅਜ੍ਝਾਹਟਸ੍ਸ ਯਨ੍ਤਿ ਪਠਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ (ਤਸ੍ਸਾਤਿ) ਆਦਿਨਾ, ਇਮਿਨਾ ਇਦਂ ਦੀਪੇਤਿ ‘‘ਯਜ੍ਜਪਿ ‘ਵਿਚ੍ਛਾਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇਸ੍ਵਿ’ ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਛਟ੍ਠੀਨੋਚ੍ਚਾਰੀਯਤੇ, ਤਥਾਪਿ ਛਟ੍ਠੀਪਸਿਦ੍ਧਿ ਹੋਤੇਵ, ਕਥਂ ਦ੍ਵੇ ਇਚ੍ਚਾਦੇਸਨਿਦ੍ਦੇਸਾ ਆਦੇਸੋ ਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਨਮਪੇਕ੍ਖਤੇ, ‘ਵਿਚ੍ਛਾਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇਸੂ’ਤਿ ਚਾਤ੍ਥਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਨ ਚਾਤ੍ਥਸ੍ਸਾਦੇਸੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਉਪਪਜ੍ਜਤੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਚ੍ਛਾਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇਸੁ ਯਂ ਪਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾ ਵਤ੍ਤਤੇ ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤਿਚ੍ਚੇਵਂ ਛਟ੍ਠੀਯਤ੍ਥੋ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੇ ਰੂਪਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸਦ੍ਦਰੂਪੇ ਸਙ੍ਖ੍ਯਯ੍ਯੇਤਿ ਦੁਤਿਯਾ ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਂ ਪਟਿਪਾਦਯਮਾਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਪਾਦਨਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨੋਪਦਿਟ੍ਠਂ, ‘‘ਵਾਕ੍ਯਨ੍ਤਰਟ੍ਠੋਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਤਦਞ੍ਞਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮੁਪਯਾਤੀ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦੋਤਿ ਇਦਂ ਉਪਰਿ ਵਾਕ੍ਯਦ੍ਵਯੇਪ੍ਯੁਪਯੁਜ੍ਜਤਿ ‘ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦੋ ਨ ਸਰੂਪਪ੍ਪਧਾਨੋ’ਤਿ, ਅਥ ਸਰੂਪਪ੍ਪਧਾਨੋ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ-‘ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸਾ’ਤਿ, ਅਥ ਦ੍ਵੇਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਦਵਾਕ੍ਯਾਨਂ ਠਾਨੇ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਂ ਵਾ ਸਿਯਾ, ਤਾਨੇਵਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਵਾ, ਤਥਾ ਸਤਿ ‘ਯਂਵਤ੍ਤਤੇ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਪਠਮਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਵਰਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਆਹ-‘ਏਵਞ੍ਚਾ’ਤਿਆਦਿ, ਇਦਾਨਿ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਦੋਸਤ੍ਤਾ ਅਗਹਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਯਦਾਤ੍ਵਿ’ ਤ੍ਯਾਦਿ, ਤੁਸਦ੍ਦੋ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਮਾ ਪਕ੍ਖਾ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸਕੋ [ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥੋ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)], ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਦ੍ਵੇ [ਦ੍ਵੇਰੂਪ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਸਦ੍ਦਰੂਪਾਨ੍ਯਾਦਿਸੀਯਨ੍ਤੇ, ਇਹ ਤੁ ਸੋਵ ਸਦ੍ਦੋ ਦ੍ਵਿਰਾਵਤ੍ਤਤੇ, ਆਵੁਤ੍ਤੀ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਤੇ ‘‘ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦੋ-ਯਂ ‘‘ਆਦਸਹਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਵਚਨੋ, ਤਸ੍ਮੇਹ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਂ ਸਦ੍ਦਰੂਪਂ ਵਾ ਸਿਯਾ ਆਵੁਤ੍ਤਿ ਵਾ, ਇਚ੍ਚਪਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਤਦੁਭਯਮਪੇਕ੍ਖਿਯ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੇਨ ਵਾ ਸਿਯਾ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੇਨ ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਯਦਾ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਤਦਾ ਸਦ੍ਦਰੂਪਾਨਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਯਦਾ ਤੁ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੇਨ, ਤਦਾ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਵੁਤ੍ਤੀ ਉਚ੍ਚਾਰਣਲਕ੍ਖਣਾ ਕਿਰਿਯਾ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਚੇਤ੍ਥ ਆਵੁਤ੍ਤੀਅਪਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਤਦਾ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਵਚਨਨ੍ਤਿ ਏਸ ਪਕ੍ਖੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਭਾਵੋ’’ ਯਦਾ ਦ੍ਵੇ ਆਵੁਤ੍ਤਿਯੋ ਵਿਧੀਯਨ੍ਤੇ ਤਦਾ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਨ੍ਤੇ ਸੋਪੇਕ੍ਖੋ, (ਅਤ੍ਰ ਠਾਨ੍ਯਾਦੇਸਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥਿ) [ਨਤੁਟ੍ਠਾਨੇ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਪਕ੍ਖੋ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਆਵੁਤ੍ਤਿ ਹਿ ਕਿਰਿਯਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਚੇਹ ਸਦ੍ਦੋ ਸਾਧਨਂ, ਨ ਚ ਕਿਰਿਯਾਯ ਸਾਧਨਸ੍ਸ ਚ ਠਾਨ੍ਯਾਦੇਸਭਾਵੋ ਉਪਪਜ੍ਜਤੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਦਾਵੁਤ੍ਤੀ ਵਿਧੀਯਨ੍ਤੇ, ਤਦਾ ਦਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਨ੍ਤੇ-ਸੋ ਪਕ੍ਖੋ ਭਵਤੀ’’ਤਿ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਕ੍ਖੋ ਪਾਣਿਨੀਯੇਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੀਤੋ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਂ ਦੋਸਦੁਟ੍ਠਤ੍ਤਾਤਿ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਯਮਾਹ-‘ਸੋ ਪਨੇ’ਤ੍ਯਾਦਿ, ਤੇ ਹਿ ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਪਕ੍ਖਮਬ੍ਭੁਪਗਮ੍ਮ ਉਪਚਾਰਮਤ੍ਤਤੋ ਭੇਦੋ, ਵਤ੍ਥੁਤੋਤ੍ਵਭੇਦੋ ਵਾਤਿ ਪੋਨੋਪੁਞ੍ਞੇਨ ਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ. ਕਥਮ੍ਪਨ ਸਦੋਸਤ੍ਤਂ ਯੇਨਾਯਂ ਨ ਗਹਿਤੋਤ੍ਯਾਹ- ‘ਤਥਾਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਣ੍ਯੋ ਨਸਿਯਾਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਕਮ੍ਮੇਸੁ ਤ੍ਤ ਤਾ ਤ੍ਤਨ ਣ੍ਯ ਣੇਯ੍ਯ ਣਿਯ ਣਿਯਾ’’ਤਿ (੪-੫੯) ਭਾਵੇ ਵਿਧੀਯਮਾਨੋ ਣ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਕ੍ਖੇ ਸਦ੍ਦਭੇਦਸਬ੍ਭਾਵਾ ਪੁਨ ਪੁਨੇਤਿ ਸਮੁਦਾਯਸਭਾਵਤੋ ਪੁਨਪੁਨ ਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਪੁਨਪੁਨ ਸਮੁਦਾਯਤੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਕੇਵਲਂ ਣ੍ਯੋਵ, ਅਥ ਖੋ ਏਕਪਦਨ੍ਤੋਗਧਾਨਂ ਸਰਾਨਂ ਸਰਾਨਮਾਦਿਭੂਤਸ੍ਸੁਕਾਰਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤੋ ਓਕਾਰੋਪਿ ‘‘ਸਰਾਨਮਾਦਿਸ੍ਸਾ ਯੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸਾ ਏਓ ਣਾਨੁਬਨ੍ਧੇ’’ਤਿ (੪-੧੨੪) ਨ ਸਿਯਾ, ‘‘ਮਨਾਦ੍ਯਾਪਾਦੀਨਮੋਮਯੇ ਚ ‘‘ਇਤਿ (੩-੫੯) ਓਕਾਰੋ ਪਨ ਪਕ੍ਖਦ੍ਵਯੇਪਿ ਹੋਤੇਵ… ਉਤ੍ਤਰਪਦਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ, ਪੁਬ੍ਬਪਕ੍ਖੇਪਿ ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਸਦ੍ਦਰੂਪਾਨ੍ਯੇਵਾਦਿਸੀਯਨ੍ਤੇਤਿ ਹੋਤੇਵ ਪਦ ਭੇਦੋ, ਵਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘ਸਤੀਪਿ ਅਤ੍ਤਗਤੇ ਭੇਦੇ’ਤਿ. ਨਨੁ ਆਵੁਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਭੇਦ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸੁਪਚਰਿਤੋ ਭੇਦੋ, ਸਰੂਪਤੋ ਤ੍ਵਭੇਦੋਵ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਆਵੁਤ੍ਤਿਯੇਵ ਨ ਸਿਯਾ, ਏਕਸ੍ਸ ਹਿ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਆਵੁਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿਚ੍ਚਾਹ‘ਨਾਨ੍ਤਰੇਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਞ੍ਞਥੇਤਿ ਉਪਚਰਿਤੋ ਭੇਦੋ ਨ ਸਭਾਵਤੋਤਿ ਚੇ, ਕਾਰਿਯਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਏਵਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸਭਾਵਤੋ ਤ੍ਵਭੇਦੋ ਵਾਤਿ ਉਪਚਾਰਾਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਥੁਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਭੇਦਮਵਧਾਰਯਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਯਦਿ ਭੇਦੋ ਸਿਯਾ, ਆਵੁਤ੍ਤਿਯੇਵ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘‘ਯਦਿ ਸਭਾਵਤੋਵ ਭੇਦੋ ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਨ ਕਥਮਾਵੁਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਠਾਨਿਸਦਿਸਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਠਾਨੀਵਿਯਾਦੇਸੋ’’ਤਿ ਪਰਿਭਾਸਮੁਪਲਕ੍ਖੇਤਿ.

ਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਸਹਤ੍ਥੇ ਤਤਿਯਾ… ਕਿਰਿਯਾਦੀਹਿ ਦਬ੍ਬਾਦ੍ਯਤ੍ਥਾਨਂ ਵਤ੍ਤੁ [ਕਤ੍ਤੁ] ਬ੍ਯਾਪਨਿਚ੍ਛਾਪਵਤ੍ਤਿਤੋ, ਦੇਸਾਦੀਤਿ ( ) [(ਹਿ) (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਕਾਲਾਵਤ੍ਥਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨਾਨਾਕਾਰਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਭਿਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ-‘ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਯੁਤ੍ਤੇ’ਤਿ, ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਤੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਸਕਿਂ ਬ੍ਯਾਪਨਿਚ੍ਛਾ ਜੋਤੀਯਤਿ ਤੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਵਾ, ਕਮੇਨ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਯਂ ਜਾਤਿਆਦੀਨਞ੍ਚ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਯਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਤਤ੍ਥ ਅਯਞ੍ਚ ਗਾਮੋ ਰਮਣੀਯੋ ਅਯਞ੍ਚ ਗਾਮੋ ਰਮਣੀਯੋਤਿ ਕਮੇਨ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾ, ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਰਮਣੀਯਗੁਣੇਨ ਗਾਮਦਬ੍ਬਯੋਗੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਥਾਪਿ ਗਾਮਾਨਂ ਗੁਣੇਨ ਯੋਗੋ, ਸਬ੍ਬੋ ਗਾਮੋ ਰਮਣੀਯੋਤਿ ਬਾਹੁਲ੍ਲੇਨ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਾਕਲ੍ਲੇਨ [ਕਮੇਨ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਟ੍ਠਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਕਲਬ੍ਯਾਪਨਿਚ੍ਛਾਯਾਭਾਵੋਤਿ ਨ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਂ, ਏਵਮੁਪਰਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਯਵੋਤਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਗੁਣੇਨ ਯਵਜਾਤਿਯਾ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾ, ਏਕਤ੍ਥਾ ਜਾਤਿ, ਅਨੇਕਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਯਾ ਵਿਚ੍ਛਾ [ਏਕਤ੍ਥਾਜਾਤਿ, ਏਕਮਤ੍ਥਂ ਞਾਪਯਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਜਾਤਿਸਦ੍ਦੋ ਪਯੁਜ੍ਜਤੇ ਅਨੇ ਕਤ੍ਥਨਿਸ੍ਸਯਾਚ ਵਿਚ੍ਛਾ, ਅਨੇਕਤ੍ਥਂ ਸਞ੍ਞਾਪਯਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਵਿਚ੍ਛਾਪਯੁਜ੍ਜਤੇ-ਤਿ ਮਹਾਭਸ੍ਸੇ], ਸੋਭਨਂ ਧਵਖਦਿਰਨ੍ਤਿ ਸੋਭਨਗੁਣੇਨ ਧਵਾਦਿਦਬ੍ਬਾਨਂ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾ, ਅਤ੍ਥਸਦ੍ਦੇਨੇਤ੍ਥ ਦਬ੍ਬਾਦਯੋ ਵਤ੍ਤੁਮਿਟ੍ਠਾਤਿ ਆਹ-‘ਦਬ੍ਬਗੁਣਕਿਰਿਯਾਲਕ੍ਖਣੇ’ਤਿ, ਵਿਸਦ੍ਦੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਬ੍ਯਾਪਨਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ-‘ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤੁ’ਨ੍ਤਿ, ਸਾਤਿ ਵਿਚ੍ਛਾ, ਵਤ੍ਤੁਧਮ੍ਮੋਤਿ ‘ਰੁਕ੍ਖਂਰੁਕ੍ਖ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਕਂ ਯੋ ਵਦਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤੁਨੋ ਧਮ੍ਮੋ… ਇਚ੍ਛਾਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਰੁਕ੍ਖਮਿਚ੍ਚਾਦਿਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਯਂ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤ ਭਾਵੋ, ਤਮੇਵ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਯਾ ‘‘ਸੁਤਾਨੁਮਿਤੇਸੁ ਸੁਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਵ ਬਲਵਾ’’ਤਿ ਵਿਚ੍ਛਾ ਭਿਕ੍ਖਞ੍ਞੇਸੁ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਸੁਤਸ੍ਸੇਵ ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਭਾਵਤੋ ਦ੍ਵਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਯੁਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯ ‘ਰੁਕ੍ਖਂ ਰੁਕ੍ਖ’ਮਿਚ੍ਚੇਵਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਅਤਿਦਿਸੀਯਤੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵੇਇਚ੍ਚਨੇਨ, ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਸ੍ਸੇਵ [ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਮੇਵ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਹਿ ਦ੍ਵਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯੁਤ੍ਤਤਾ, ਅਥ ਕਤਮੇਕਵਚਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਂ, ਤਥਾਹਿ ਸਬ੍ਬੇਯੇਵੇਤੇਤ੍ਥ ਵਿਚ੍ਛਾਯਂ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤੇਹ੍ਯਭਿਧਯਨ੍ਤੇਤਿ ਬਹਤ੍ਤਾ ਬਹੁਵਚਨਂ ਪਪ੍ਪੋਤਿ, ਏਕਵਚਨਨ੍ਤੁ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ ‘ਰੁਕ੍ਖਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਸਿਞ੍ਚਤੀ’ਤਿ ਏਕਤ੍ਥਾਭਿਧਾਨਭਿਨ੍ਨਸਬ੍ਬਰੁਕ੍ਖਪ੍ਪਤੀਤੀਤਿ ਕਥਮੇਕਵਚਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਵਚਨਨ੍ਤੀ ਆਸਙ੍ਕਿਯਾਹ-‘ਤਤ੍ਥੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਤ੍ਥਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾਤਿ ‘ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਪ੍ਪਯੋਗੇਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਨਯੇਨ ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਪ੍ਪਯੋਗੇਨੇਵ ਵਿਚ੍ਛਾਤ੍ਥਜੋਤਨਤੋ ਨ ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਬ੍ਬਚਨਂ ਸਿਯਾ, ਭਵਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨੇ (ਨ, ਏ) ਕਵਚਨਤ੍ਤਮਨ੍ਤਰੇਨ ਨ ਚਾਤ੍ਥਿ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਾਵਕਾ ਸੋਤਿ ਪਤੀਤਿ ਬਲਾਵਗਤੋ ਯੋ-ਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਾਨੁਪਪਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਅਤ੍ਥਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ, ਅਤ੍ਥਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ ਏਕਵਚਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵੀਬ੍ਬਚਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ, ਕਿਰਿਯਾਦਿਯੋਗਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਗੁਣਾਦਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਮਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਯਨ੍ਤੀਮਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਵਚਨਂ, ਅਭਿਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਕਤੋਕਤ੍ਵਾ. ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਤ੍ਥਪਚ੍ਚਾਯਕਤ੍ਤੇ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਤਿ [ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ]. ਯੁਗਪਦਾਧਿਕਰਣਤਾਯਂ ਸਹਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਂ ਬਹੁਵਚਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਅਤੋਯੇਵੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਤੋ ਯੇਵਾਤਿ ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਚ੍ਛਾਜੋਤਨਤੋ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਾਭਾਵਾਯੇਵ, ਏਵਮਞ੍ਞਤੇ- ‘ਇਧ ਪਨ ਯੋਗਪਜ੍ਜਂ ਦੁਵਿਧਂ ਸਦ੍ਦਯੋਗਪਜ੍ਜਂ ਅਤ੍ਥਯੋਗਪਜ੍ਜਞ੍ਚ, ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਾਤ੍ਥਕਾਨਂ ਸਦ੍ਦਯੋਗਪਜ੍ਜਮਤ੍ਥਯੋਗ ਪਜ੍ਜਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ, ਯੁਗਪਦਿ ਅਧਿਕਰਣਂ ਧਵਾਦਿ ਅਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਸ ਸੋਧਵਖਦਿਰਪਲਾਸਸਦ੍ਦੋ ਯੁਗਪਦਾਧਿਕਰਣੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਤਥਾ, ਤਸ੍ਸਞ੍ਚ ਸਤਿ, ਸਦ੍ਦਯੋਗਪਜ੍ਜਮਨ੍ਤਰੇਨ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਥਾਨਮੇਕਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਾਨ ਮੇਕਤੋ ਪਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਯੋਗਪਜ੍ਜਂ, ਤਂ ਸਹਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸਂ ਸਹਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਞ੍ਚ ਸਤਿ, ਸੋਭਨਾ ਧਵਖਦਿਰਪਲਾਸਾ ਸੋਭਨਾ ਰੁਕ੍ਖਾਤਿ ਸੋਭਨਗੁਣਯੋਗੇਪਿ ਬਹੁਵਚਨੇਨੇਵ ਵਿਚ੍ਛਾਜੋਤਨਤੋ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਾਭਾਵੋਤਿ, ਸੋਭਨਂ ਧਵਖਦਿਰਨ੍ਤਿ ਪਨ ਸਤੀਪਿ ਸਦ੍ਦਯੋਗਪਜ੍ਜੇ ਸਮਾਹਾਰਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਤ੍ਥਯੋਗਪਜ੍ਜ [ਨਾਤ੍ਵਯਾਗਪਜ੍ਜ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਨ੍ਤਿ ਏਕਵਚਨਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਪਿ ਸੋਭਨਂ ਧਵਖਦਿਰਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਕਿਂ ਬ੍ਯਾਪਨਿਚ੍ਛਾਯਾਭਾਵਾ ਨ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਨ੍ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਵਾਤ੍ਤਿਕਕਾਰੇਨ ‘‘ਆਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯੇ ਦ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (੮-੧-੧-ਵਾ) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਹ-‘ਆਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯੇਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਅਤ੍ਥੇਵਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯੇਪਿ ਵਿਚ੍ਛਾ ਤਤੋਵ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਾਦਯ ‘ਮਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ‘ਅਤ੍ਥਿਯੇਵੇਚ੍ਚਾਦਿਨੋ ਵੁਤ੍ਤਿਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਵਿਵਰਣਮਾਹ. ਗਾਮਜਾਤਿਯਾ ਤੁਲ੍ਯਜਾਤਿਯਾਨਂ ਦਿਸਾ ਦੇਸਾਦਿਭੇਦੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾਨਮਿਵ ਗਾਮਾਨਂ, ਨ ਏਤ੍ਥ ਵਿਚ੍ਛਾ, ਮੂਲਮਗ੍ਗਂ ਵਾ ਹਿ ਮੁਖ੍ਯ ਮੇਕਮੇਵ… ਹੇਟ੍ਠੁਦ੍ਧਭਾਗਨ੍ਤਰਾਭਾਵੇਨੇਕਤ੍ਤਾ, ਯੇਨੁਪਰਿਯਧੋ ਭਾਗਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਕਤਮੂਲਗ੍ਗਬ੍ਯਪਦੇਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਯਾ ਮੂਲਗ੍ਗਭਾਗਾ, ਤੇ ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਯਾ, ਨ ਚ ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਯਾਨਂ ਵਿਚ੍ਛਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਹਿ ਗੋਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ (ਵਾਹੀਕ)ਗਤਾ ਵਿਚ੍ਛਾਵਗਮ੍ਯਤੇਤਿ ਆਚਰਿਯਜਿਨਿਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿਨਾ ਆਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯੇ ਵਿਚ੍ਛਾਯਾਭਾਵਂ ਪਟਿਪਾਦਿਤਂ, ਤਂ ਵਿਘਟਯਿਤੁਂ ‘ਯਦਿ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤੁਮਾਹ- ‘ਯਥੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਨਸਨ੍ਨਿਵਿਟ੍ਠੋਤਿ ਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਯਸ੍ਸੂਪਰਿਭਾਗੋ ਅਤ੍ਥਿ ਤਮ੍ਪਿ ਮੂਲਨ੍ਤਿ ਮੂਲ ਬ੍ਯਪਦੇਸਸ੍ਸਾਪੇਕ੍ਖਾ ਕਤਤ੍ਤਮਾਹ, ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਮੂਲਮਗ੍ਗਞ੍ਚ, ਤਥਾ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਮੂਲਗ੍ਗਭਾਗਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮੂਲਗ੍ਗਭੇਦਾਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਯ ਗਹਣੇ ਸਤਿ ਬਹੁਤ੍ਤਮਾਹ, ਪੁਬ੍ਬਕਥਿਤੇਨਾਤਿ ‘ਰੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਬਾਹੁਲ੍ਲੇਨਾ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ, ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਮੂਲਾਦੀਨਂ ਬਾਹੁਲ੍ਲੇਨ ਥੂਲਾਦਿ ਗੁਣਯੋਗਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਮੀਵਿਭਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤੇਨ ਮੂਲਾਦਿਸਦ੍ਦਸਹਿਤੇਨ ਸਬ੍ਬ ਸਦ੍ਦੇਨ ਮੂਲਾਦਿਕਮਤ੍ਥਮਭਿਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਮੂਲੇ ਥੂਲਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਅਗ੍ਗੇ ਸੁਖੁਮਾਤਿ ਏਵਂ (ਵਤ੍ਤੁਨੋ) ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਯਮੇਕਵਚਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਚ੍ਛਾਯਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਜੇਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਚ੍ਛਾਸਮ੍ਭਵੇ ਸਬ੍ਬਕਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਜੇਟ੍ਠਤ੍ਤਾਭਾਵਾਨੁਪ੍ਪਵੇਸੋ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਆਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯਮਤ੍ਤਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਂ ਤੇਨੇਵ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਮਭਿਹਿਤਂ ‘ਜੇਟ੍ਠਂ ਜੇਟ੍ਠਮਨੁਪ੍ਪਵੇਸਯਾ’ਤਿ ਤੇਨੇਵਾਚਰਿਯੇਨ, ਤਦਧੁਨਾ ਵਿਘਟੀਯਤਿ ‘ਜੇਟ੍ਠ’ ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਕਨਿਟ੍ਠੋਪਿ ਪਵੇਸੀਯਤੀਤਿ ਕਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸਪਿ ਵਿਚ੍ਛਾਸਮ੍ਭਵਮਾਹ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਯਥੇਵ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਪਰਸ੍ਸਾਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਨਂ, ਕਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾਪਿ ਜੇਟ੍ਠਬ੍ਯਪਦੇਸੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ ‘ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਨਿਬਨ੍ਧਨੇ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਦਿਬਨ੍ਧਨੇਤਿ ਵਤ੍ਤੁਨੋ ਇਚ੍ਛਾ ਨਿਬਨ੍ਧਨਂ ਕਾਰਣਮਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮਾਸੋ, ਵਤ੍ਥੁਸਭਾਵੇ ਵਤ੍ਥੁ ਤਤ੍ਥੇ, ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਨਾਭਿਸਮ੍ਭੁਣਾਤਿ ਨ ਪਪ੍ਪੋਤਿ.

‘‘ਸਕਤ੍ਥੇ ਵਧਾਰਿਯਮਾਨੇ ਨੇਕਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (੮-੧-੧੨-ਵਾ) ਵਾਤ੍ਤਿਕਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਹ ‘ਸਕਤ੍ਥੇ’ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਰਣਾਦ੍ਯਨਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੇ ਸਕਤ੍ਥੇ ਅਵਧਾਰਿਯਮਾਨੇ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵੇਤਿ ਗਮ੍ਮਮਾਨੇ ਅਨੇਕਸ੍ਮਿਂ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨੇ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਮਿਟ੍ਠਂ ਮਤਂ ਪਾਣਿਨਿਯਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਯਮ੍ਪਨੇਸਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘ਮਾਸਕਂ ਮਾਸਕਂ ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਹਾਪਣਾ ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦੇਹੀ ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਦ੍ਵੇ ਏਵ ਮਾਸਾ ਦਾਤੁਮਿਚ੍ਛਿਤਾ, ਕਹਾਪਣਂ ਨਾਮ–

ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਿਹਯੋ ਗੁਞ੍ਜਾ, ਦ੍ਵੇਗੁਞ੍ਜਾ ਮਾਸਕੋ ਭਵੇ;

ਦ੍ਵੇ ਅਕ੍ਖਾਵ ਮਾਸਕਾਪਞ੍ਚ,ਕ੍ਖਾਨਂ ਧਰਣਮਟ੍ਠਕਂਤਿ.

ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਨਾਨੇਕਮਾਸਕਸਮੁਦਾਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਨ ਸਬ੍ਬੇ ਕਹਾਪਣ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋ ਮਾਸਾ ਦਾਨਕਿਰਿਯਾਯ ਬ੍ਯਾਪਿਤਾ, ਦ੍ਵੇਯੇਵਾਤਿ ਨੇਤ੍ਥਤ੍ਥ ਵਿਚ੍ਛਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇਨ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਤਂ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨੋਦਾਹਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਪਟਿਪਾਦਯਿਤੁਂ ਵਿਚ੍ਛਾਯਮੇਵ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ… ਮਾਸਕਂ ਮਾਸਕਮਿਚ੍ਚਾਦੋਤ੍ਵਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ-‘‘ਦੇਹੀਤਿ ਦਾਨਕਿਰਿਯਾਯ ਮਾਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਿਤੁਮਿਟ੍ਠਾਤਿ ਵਿਚ੍ਛਾਯਮੇਵੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਬ੍ਬਚਨਂ, ਤਥਾਹ੍ਯਤੋ ਦ੍ਵਿਰੁਤ੍ਤਾ ਵਿਚ੍ਛਾਵ ਗਮ੍ਯਤੇ’’ਤਿ, ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਤੋਚ੍ਚਾਦਿਕਂ ਕਿਮਾਸਙ੍ਕਿਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ‘ਦੇਹੀ’ਤਿਆਦਿ, ਅਵਧਾਰਣੇ ਪਤੀਯਮਾਨੇਤਿ ਕਹਾਪਣਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਿ ਬਹੁਮ੍ਹਿ ਮਾਸਕਸਮੁਦਾਯੇ ਮਾਸਕਦ੍ਵਯਨਿਚ੍ਛਯੇ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨੇ ਸਤਿ, ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਮਾਸਾਨਂ ਦੇਹੀਤਿ ਦਾਨਕਿਰਿਯਾਯ ਬ੍ਯਾਪਨਾ ਭਾਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਤੋਚ੍ਚਾਦਿਨੋ ਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯਮਤ੍ਥਮਭਿਧਾਤੁਮਾਰਭਤੇ ‘ਪਦੇਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਏਤ੍ਥ ਪਦੇਨਾਤਿ ਮਾਸਕਮਿਚ੍ਚਨੇਨ ਪਦੇਨ, ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਹਾਪਣਾਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਂ, ਕਤਾਭਿਸਙ੍ਖਰਣਸ੍ਸਾਤਿ ਮਾਸਕਂ ਮਾਸਕਮਿਚ੍ਚੇਵਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਸ੍ਸ, ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦਨ੍ਤਰਯੋਗੋ ਗਹਿਤੋਤਿ ਆਹ-‘ਪਦਨ੍ਤਰੇਨ ਯੋਗਤੋ’ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘‘ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਕਰਣਕਾਲੇ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਵਚਨੀਯਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸਾਨਪੇਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤਾ ਮਾਸਕਂਮਾਸਕਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਮਾਸਕਵਿਚ੍ਛਾਯਂ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ, ਤਦਨੁ ਪਨ ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਹਾਪਣਾਤਿਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਤਿ ਯਦਿ ਕਹਾਪਣਸਮ੍ਬਨ੍ਧ੍ਯ ਨ ਵਸੇਸਮਾਸਕਵਿਚ੍ਛਾ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਤਿ ਤਦਾ ਇਮਸ੍ਸ ਕਹਾਪਣਸ੍ਸਾਤਿ ਛਟ੍ਠਿਯਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਹਾਪਣਾਤਿ ਪਨ ਅਵਧਿਪਞ੍ਚਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਕਹਾਪਣਤੋ ਦ੍ਵਯਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦੇਹੀਤਿ ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਹਾਪਣਾਤਿ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਤੋਵਧਾਰਣਂ ਗਮ੍ਯਤੇ’’ਤਿ.