੪੬. ਛ

ਦ੍ਵਾਦਯੋ ਅਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਤਾ ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਾਤਿ ‘ਛਕੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘ਛਾ’ਤਿ ਏਕਵਚਨਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੋਦੇਤਿ ‘ਨਨੁਚਾ’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਪਰਿਹਰਤਿ ਨਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਨੇਤਿ ‘ਛਲ਼ੋ’ਤਿ ਅਯੁਤ੍ਤੋ-ਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਛਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਨੁਕਰਣਤ੍ਤਾ ਛਸਦ੍ਦਾਨੁਕਰਣਤ੍ਤਾ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਸਾਧੁਸਦ੍ਦਰੂਪਾ ਸਾਧੁਸਦ੍ਦਰੂਪਮਨੁਕਰਣਂ ਵਿਭਜਤਿ ‘ਅਨੁਕਰਣਞ੍ਚ ਦੁਵਿਧ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤੋ ਜਹਿਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਧਿਨਿਸੇਧਰੂਪੋ ਯਸ੍ਸ ਤਂ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਤ੍ਤਂ, ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਛਸਦ੍ਦੇਨ ਛਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਿਸੇਸੋ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤੋ, ਅਭਿਧਾਯਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਛਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਨੁਕਾਰਿਯੇਨਾਤ੍ਥੇਨਾਤ੍ਥਵਨ੍ਤਤ੍ਥਮਾਹ, ਏਕਵਚਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ… ਛਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਸ੍ਸ ਛਸ੍ਸ ਏਕਤ੍ਤਾ, ਅਨੁਕਾਰਿਯਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਾਦਿਨੋ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤਦਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਾ ਯਦਨੁਕਾਰਿਯਮੇਕਾਦਿਕਂ ਤਦਞ੍ਞਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦਰੂਪਂ ਤਸ੍ਸ. ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਦਿਵਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਏਕਤ੍ਤਾਦਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਿਸੇਸਂ ਤਦਞ੍ਞਂ ਵਾ, ‘‘ਯੋਮ੍ਹਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦੁਵੇ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ (੨-੨੧੯) ਸੁਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦੋ-ਨੁਕਾਰਿਯਂ ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦਰੂਪਂ ਤਬ੍ਬਚਨੀਯਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਿਸੇਸਮ੍ਪਰਾਮਸਤੀਤਿ ਤਬ੍ਬਾਚਕਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ, ਅਥ ‘ਲ਼ਞਿ’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਞਾਨਬਨ੍ਧਤ੍ਤਾਲ਼ਕਾਰੋ ਆਦ੍ਯਵਯਵੋ ਭਵਿਤੁਮਰਹਤੀਤਿ ਚੋਦਨਮ੍ਮਨਸਿ ਨਿਧਾਯ ‘ਛਸਦ੍ਦਾ’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਅਨ੍ਤਾਪਵਾਦੇਨ ਵਿਧੀਯਮਾਨੋ ਲ਼ਕਾਰੋ ਛ ਸਦ੍ਦਾ ਪਰਸ੍ਸਾਦਿਸ੍ਸ ਆਗਮਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਅਨ੍ਤਾਪਵਾਦੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘ਸਰਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ‘‘ਛਲ਼ੀਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤੀ-ਮਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਪਰਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘ਛਾ’ਤਿ ਪਞ੍ਚਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਮਿਯਂ ਪਰਸ੍ਸਾ’’ਤੀਮਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵਂ, ਆਦਿਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਲ਼ਸ੍ਸੇਕਵਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਾਪਵਾਦੇਨ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਨ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤੋ ਵਿਯੇਕੋਪਿ ਸਰੋਤਿ ਸਰਸ੍ਸਾਦਿਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਯਮੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘ਛਾ’ਤਿ ਪਞ੍ਚਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸਾ ‘‘ਪਞ੍ਚਮਿਯਂ ਪਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧੫) ਪਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਕਾਰਿਯਂ ਏਕਵਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧੭) ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧੬) ਆਦਿਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪਪ੍ਪੋਤੀ’’ਤਿ. ਆਦਿਭੂਤੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਸਤਿਪਿ ਞਕਾਰੇ ਆਗਮਗ੍ਗਹਣਾਨੁਵਤ੍ਤਿਯਾ ਆਗਮਿਨਂ ਸਰਂ ਅਵਿਨਾਸੇਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਆਦ੍ਯਵਯਵਭੂਤੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਲਕਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਵਮਦਨਤਰਲਾਚਾਗਮਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇਨ, ਤਨ੍ਤਿ ਲਕਾਰਕਰਣਂ ਉਭਿਨ੍ਨਮਵਿਸੇਸਵਚਨਞ੍ਚ ਅਯੁਤ੍ਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘ਤੇਸਮ੍ਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਤੇਸਮ੍ਪੀਤਿ ਕਚ੍ਚਾਯਨਾਨਮ੍ਪਿ, ਅਕ੍ਖਰਸਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਕ੍ਖਰਾਪਾਦਯੋ ਏਕਚਤ੍ਤਾਲੀਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਧੀਯਮਾਨਅਕ੍ਖਰ ਸਞ੍ਞਾਯਂ. ਅਵਿਸੇਸੇ ਲਲ਼ਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵੇ, ਪਾਕਟੋ ਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੁਤਿਲਿਪਿਭੇਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਸਿਦ੍ਧਤਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਲਲ਼ਾਨਂ ਵਿਸੁਂਵਿਸੁਂ ਗਹਣਂ ਸੁਤਿ, ਤਂਤਂ ਦੇਸਵਾਸੀਨਂ ਲੇਖਾ ਵ ਵਤ੍ਥਾਨਂ ਲਿਪਿ, ਤੇਸਂ ਭੇਦੋ ਸੋਤਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਗਯ੍ਹਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਸਿਦ੍ਧੋ, ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾਤਿ ਵਿਕਪ੍ਪੇਨ ਲ਼ਕਾਰਾਗਮਪਕ੍ਖੇ ਰੂਪਂ.