੧੫. ਪਞ੍ਚ

ਅਵਧਿਭਾਵੇਨਾਤਿ ‘ਅਤੋ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਅਵਧਿਤ੍ਤੇਨ, ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋ ਆਦਿਨੋ, ਕਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ‘ਟਾਟੇ’ਆਦਿਕਂ, ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨਾਵਿਸੇਸਾਤਿ ਯਥਾ- ‘ਗਾਮਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸੋ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੋ ਪਰੋਗੇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤ੍ਯਵਧਿਭਾਵਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨਾਵਿਸੇਸੋ, ਤਥੇਹਾਪਿ ‘‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’’ਤਿ (੨-੪੧) ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਅਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਸਂ ਯੋਨਂ ਅਥਵਾ ਪਰੇਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨਾਵਧਿਭਾਵਸ੍ਸਾਵਿਸੇਸਾਤਿ ਮਞ੍ਞਤੇ, ਪੁਰੇ ਵਿਯਾਤ੍ਯਨੇਨ ਸਤ੍ਤਮਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਚਨੇ ਕਾਰਣਮਤਿਦਿਸਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘ਨਰਾਨਮੇਰੇ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਪਵਾਦਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ ਸਤਿਪਰਤ੍ਤਾ ਟਾਟੇਆਦੇਸਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ, ਅਥ ਕਿਮਿਮਿਨਾ ਵਚਨੇਨ ਨਨੁ ਯਤੋ ਯਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਮੀ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ‘‘ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਸਰਾਨਮਨ੍ਤਾ ਪਰੋ’’ (੧-੨੧) ਤ੍ਯਤੋ ‘ਪਰੋ’ਤ੍ਯਨੁਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾਨੁਵਤ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਯੋਨਮਿਚ੍ਚਨੇਨ ਸਾਮਾਨਾਧਿਕਰਣ੍ਯਾ‘ਪਰੇਸਂ ਯੋਨਂ’ਤ੍ਯਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਸਂ ਪਸਙ੍ਗੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ, ਨੇਤਦਤ੍ਥਿ, ਪਰੋਤਿ ਤ੍ਯਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ‘ਅਤੋ’ਤਿ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਮਾਨਂ ਨ ਕੋਚਿ ਵਾਰੇਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਰਤੋ-ਕਾਰਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇਆਦੇਸਾ ਪਪ੍ਪੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਚਨੇਨੇਮਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਵਚਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਏਵਞ੍ਚਰਹਿ ਤਦੇਵੋਦਾਹਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਿਂ ‘ਨਰਾਨਰੇ’ ਤ੍ਯੁਦਾਹਟਨ੍ਤਿ ਚੇ, ਨੇਸਦੋਸੋ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥਂ ਕਾਰੀਯਮਾਨਮਿਹਾ-ਪ੍ਯਤ੍ਥਵਨ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਕੋ ਪਰਿਹਾਰੋਤਿ ਬ੍ਯਵ ਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਰੇਤੋਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰੋ’’ਤਿ ਪਰਿਹਾਰੋ, ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਇਹ ਸਤ੍ਤਮਿਯਾ ਅਭਾਵਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਵਚਨਾਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਪਾਣਿਨਿਯਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣਮਿਵ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਂ, ਤੇ ਹਿ ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸਾ’’ਤ੍ਯੇਤ੍ਥ (੧-੧-੬੭) ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣਮਨੁਵਤ੍ਤਿਯ ਤੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਮ੍ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤਿ. ਅਨਨ੍ਤਰੇਤਿਵਚਨਾ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਯਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇ, ਕਤਤ੍ਥਤਾਯਾਤਿ ਵਚਨਾ ਜਾਤਿਯਾਤ੍ਯਾਹ- ‘ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਯਾ ਜਾਤਿਂ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯਾ’ਤਿ ਜਾਤਿਂ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਯਾ ਕਰਣਭੂਤਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਿਮਾਹੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਇਮਿਨਾ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿ ਞਾਯਬ੍ਯਾਪਨਞਾਯਜਾਤਿਪਦਤ੍ਥਬ੍ਯਤ੍ਤਿਪਦਤ੍ਥੇਸੁ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਞਾਯੋ ਜਾਤਿਪਦਤ੍ਥੋਚੇਹ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਹਿ ਕੇਵਲਂ ਜਾਤਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਥਾਹਿ ਯਦੇਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਞਾਯੋ ਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਦਾ ਬ੍ਯਾਪਨਞਾਯੇਨ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇ ਚਾਬ੍ਯਵਹਿਤੇ ਚਾਸਜ੍ਜਤੀਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਯਨੇ ਸਤ੍ਯਪਿ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਪਿ ਬ੍ਯਾਪ੍ਯਮਾਨਾ ਜਾਤਿ ਕੇਨ ਨਿਵਾਰੀਯਤੇ ਨਾਪਿ ਕੇਵਲਂ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਥਾਹ੍ਯਸਤਿ ਜਾਤਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਨਿਸ੍ਸੀਯਤੇ, ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਪਦਤ੍ਥੇ ਪਟਿਲਕ੍ਖਿਯਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿ ਞਾਯਨਿਸ੍ਸਯਨੇਪ੍ਯਬ੍ਯਵਹਿਤਮ੍ਪਤਿ ਯਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਤਦਬ੍ਯਵਹਿਤੇ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਯਮ੍ਪਨ ਬ੍ਯਵਹਿਤਮ੍ਪਤਿ ਭਿਨ੍ਨਂ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਤਞ੍ਚ ਵਚਨਪ੍ਪਮਾਣਤੋ ਮਾਭਵਤ੍ਵਸ੍ਸ ਬ੍ਯਤ੍ਥਤਾਤਿ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਪਿ ਪਵਤ੍ਤਤੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਭੋਪਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨੀਯਾਤਿ. ਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਵਿਸਯਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਥਬ੍ਯਤ੍ਤਿਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵਾਕ੍ਯਨ੍ਤੋਗਧਪਦਾਨਮਤ੍ਥਮ੍ਪਠਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਾਸਾਦਿਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਕਤੋ’ਤ੍ਯਾਦਿਕਮਾਰਦ੍ਧਂ, ਜਾਤਿਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਅਬ੍ਯਵਹਿਤਤ੍ਤਜਾਤਿਸਭਾਵੋ, ‘ਓਸਧ੍ਯੋ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਕਾਰੇ ਅਕਾਰਾ ਪਰਸ੍ਸ ਧਕਾਰੇਨ ਬ੍ਯਵਹਿਤਸ੍ਸ ਯੋਸ੍ਸ ਵਿਯਾਵਸੇਸਾਨਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਯੋਪ੍ਪਭੁਤੀਨ’ਨ੍ਤਿ, ਜਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਯਾਵਤਿ ਵਿਸਯੇਤਿ ਗਵਾਦਿਕੇ ਯਤ੍ਤਕੇ ਵਿਸਯੇ, ਕਾਮਚਾਰਤੋ ਵਿਸਯ ਪਰਿਸਮਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮਾਹ-‘ਤਂ ਯਥੇ’ਤਿ, ਭੋਜਯੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭੋਜਯੇਇਤੀਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ, ਕਤੋਹਿ ਜਾਤ੍ਯਤ੍ਥੋ ਕਸਿਣੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਕਲੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਜਾਤਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਪਰਿਸਮਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ- ‘ਯਾਵ ਦਿਟ੍ਠਮ੍ਭੋਜਯੇ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ [ਵੁਤ੍ਤੇਨ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਸਨ੍ਤਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਵੁਤ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਦ੍ਦਪ੍ਪਯੋਗਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ ਪਚ੍ਚੇਕਮ੍ਭੋਜਨਕਿਰਿਯਾ ਕਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਯਤੋ ਕਸਿਣੋਪਿ ਜਾਤ੍ਯਤ੍ਥੋ ਪਰਿਸਮਤ੍ਤੋ ਨਾਮਾਤਿ. ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਦੀਘਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੩੩) ਸੁਤ੍ਤੇ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਦੀਘਾਦਿਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਚਰਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਰਮ੍ਹਾ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ (੧-੩੪) ਏਤ੍ਥ ਸਰਮ੍ਹਾਤਿ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਕ ਤਤ੍ਥਾ, ਤਤੋ ਪਞ੍ਚਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਬਲੀਯਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ‘‘ਸਤ੍ਤਮਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ’’ ‘‘ਪਞ੍ਚਮਿਯਂ ਪਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਸ੍ਸ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨੇ ‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ’ਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀ ਪਰਸ੍ਸ ਕਾਰਿਯ ਯੋਗਿਤਾਯ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ਛਟ੍ਠੀਭਾਵੇਨ ਪਰਿਣਮਤੀ… ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ ਪਰਸ੍ਸ ਬਲੀ ਯਤ੍ਤਾਵਾਤਿ ਏਤਾਦਿਸਸਾਮਤ੍ਥਿਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾਪਿ ਪੁਰੇਵਿਯ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ’ਤਿ.