ਪਰਿਭਾਸਾਧਿਕਾਰ
੧੩. ਵਿਧਿ
ਵਚਨਾਰਮ੍ਭਯੋਜਨਮਾਹ–‘ਯਂ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਨ੍ਤਿ ਅਨਿਯਮੇਨ ‘‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’’ਤਿ (੨-੪੩) ਆਦੀਸੁ ਅਤੋਤਿਆਦਿਕਂ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਿਤਂ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਤੇਨਾਤਿ ਵਿਸੇ ਸਨਤ੍ਤੇਨੁ-ਪਾਦਿਯਮਾਨੇਨ ਯਂ ਸਦ੍ਦਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਅਤੋਤਿਆਦਿਕੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ, ਯਥਾਕਥਞ੍ਚਿਤਬ੍ਬਤੋਤਿ ਆਦੋ ਮਜ੍ਝੇ-ਨ੍ਤੇ ਵਾ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਯੇਨਕੇਨਚਿ ਆਕਾਰੇਨ ਅਭੇਦੋਪਚਾਰੇਨ ਅਕਾਰਾਦਿਵਿਸੇਸਨਵਤੋ ਨਾਮਾਦਿਨੋ, ਤਦਨ੍ਤਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਂ ਅਤੋਤ੍ਯਾਦਿ ਵਿਸੇਸਨਮਨ੍ਤੇ, ਨਾਦੋ ਨ ਮਜ੍ਝੇ ਯਸ੍ਸ ਤਂ ਤਦਨ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਤ੍ਥੋ ਪਯੋਜਨਂ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥੋ, ਵਤ੍ਤਾਯਤ੍ਤਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਨੋ ਆਯਤ੍ਤਾ… ਅਤ੍ਤਾਵਾਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨੇ ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਨੋ, ਸਾਤਿ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾ, ਪਯੋਗਾਨੁਸਾ ਰੇਨਾਤਿ ਜਿਨਵਚਨਾਨੁਸਾਰੇਨ, ਇਤੀਤਿ ਕਾਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਤਿ ਸਂਹਿਤਾਦਿਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤਦਨ੍ਤ ਵਿਧਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਹਿ ‘‘ਸਰੋ ਲੋਪੋ ਸਰੇ’’ਤਿ (੧-੨੬) ਏਤ੍ਥ ਸਰੋਤਿ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯ ਸਬ੍ਭਾਵੇ ਸਰੋਤਿ ਤਤ੍ਰਾ’ਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਕਥਞ੍ਚਿਸਰਾਦਿਸਰਮਜ੍ਝਸਰਨ੍ਤਾਨਂ ਤਤ੍ਰਾਦੀਨਂ ਲੋਪਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ‘‘ਵਿਧਿਬ੍ਬਿਸੇਸਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧੩) ਸਰਨ੍ਤਸ੍ਸਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾ, ਨ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧੩) ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ… ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦੇਸਾਭਾਵਾ, ਤਥਾ ਸਤਿ ‘ਤਤ੍ਰਿਮੇ’ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ‘ਇਮੇ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਯੋਗਂ ਨਾਨੁਸਟਾ ਨਾਮਸਿਯੁਨ੍ਤਿ ਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤਦਨ੍ਤ ਵਿਧਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ, ਤਥਾ ‘‘ਗਤਿਬੋਧਾ’’ (੨-੪) ਦਿਸੁਤ੍ਤਾਦਿਮ੍ਹਿਪਿ ‘ਗਮਯਤਿ ਮਾਣਵਕਂਗਾਮਂ ਤ੍ਯਾਦਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਤਿਆਦਿ ਚ ਯਥਾਯੋਗਮਵਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੋਦਾਹਰਣਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ‘‘ਨਰਾ ਨਰੇ’’ਤਿ ਲਕ੍ਖਿਯੋਦਾਹਰਣਂ.
੧੪. ਸਤ੍ਤਧੀ
ਵਚਨਫਲਮੁਪਦਸ੍ਸੇਤਿ‘ਯਤ੍ਥੇ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਯਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਸਰੋ ਲੋਪੋ ਸਰੇ’’ਤ੍ਯਾਦਿਕੇ ਸੁਤ੍ਤੇ, ਸਤ੍ਤਮਿਯਾਤਿ ‘ਸਰੇ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਤ੍ਤਮਿਯਾ, ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਸਰੋਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਕਾਰਿਯਂ ਲੋਪਾਦਿ, ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਵਿਸੇਸਾਤਿ ਸਰੇਤ੍ਯਾਦੋ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਮਧਿਕਰਣਂ, ਤਞ੍ਚੋਪਸਿਲੇਸੇ ਭਵਮਧਿਕਰਣਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਾ ਪਰਂ ਸਿਯਾ ਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਪਰੋਪਸਿ ਲੇਸਸ੍ਸਾਵਿਸਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਵਿਸੇਸਾ, ਪਰਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ, ਸਤੀਤ੍ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਜੋਤਨੀਯੇ ਸਤ੍ਤਮੀ ਸਂਸਤ੍ਤਮੀ ਸਨ੍ਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮਾਦੇਸੇਨ, ਸਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤ੍ਯਾਦਿਵਚਨਮੇਵਂ ਸਤਿ ਘਟਤੇ, ਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਨ੍ਤਸਦ੍ਦਤ੍ਥੇ ਪਾਦਿ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ’ਤਿ ਵਚਨੇ ਕਾਰਣਮਾਹ-ਸਤ੍ਤਞ੍ਚਾ’ਤਿਆਦਿ, ਨਿਦ੍ਦੇਸਮਨ੍ਤਰੇਨ ਸਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸਤ੍ਤਮਿਯਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਸਤਿਯੇਵ ਤਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਯ ਸਤ੍ਤਾਯ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਿਮਞ੍ਞਨ੍ਤਸ੍ਸਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਪੁਬ੍ਬਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾ ਕਿਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਮਿਚ੍ਚਾਹ-‘ਸਤ੍ਤਮਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਰੋ ਲੋਪੋ ਸਰੇ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਉਕਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ‘ਵੇਲ਼ੁ’ਇਚ੍ਚਤ੍ਰ ਉਕਾਰਸ੍ਸ, ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ…ਪੇ… ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤਂਮਨਸਿਕਤਞ੍ਚੋਦਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਤਮਹ’ਨ੍ਤਿ ਚ੍ਚਾਦਿਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਾਜ੍ਝਾਹਾਰੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤੋ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ, ਅਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ਅਬ੍ਯਵਹਿਤਸ੍ਸ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੧-੬੬) ਪਾਣਿਨਿਯਵਚਨੇ ‘‘ਦਿਸਿਰਯਮੁਚ੍ਚਾਰਣਕ੍ਰਿਯੋ ਨਿਸਦ੍ਦੋਪ੍ਯਯ ਮਿਹ ਨੇਰਨ੍ਤਰਿਯਂ ਜੋਤੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ‘ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਦਿਟ੍ਠੋ’ਤਿ ਪਾਦਿਸਮਾਸੇ ਕਤੇ ਫੁਟਮੇਵਾਨਨ੍ਤਰਮੁਚ੍ਚਾਰਿਤੇਤ੍ਯਮਤ੍ਥੋ-ਵਗਮ੍ਯਤੇਤਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਪਿ ਪਯੋਗਦਸ੍ਸਨੇ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਪਿ ਕਾਰਿਯਂ ਪਪ੍ਪੋਤੀ’’ਤਿ ਭਸ੍ਸਕਾਰਾਦਯੋ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ, ਇਹ ਤਾਦਿਸਵਚਨਾਭਾਵੇਨ ਵਣ੍ਣਾਦਿ ਬ੍ਯਵਧਾਨੇਪਿ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਸਰੇਚ੍ਚਾਦਿਪਰਿਹਾਰਵਚਨੇ-ਧਿਪ੍ਪਾਯ ਮੁਬ੍ਭਾਵਯਤਿ ‘ਯਦਿਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਮਥੁਰਾਯ ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਚਾਨ੍ਤਰਾਲ਼ੇ ਗਾਮਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਭਾਵਾ ਬ੍ਯਵਧਾਨੇਪਿ ਪੁਬ੍ਬਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮਾਹ-‘ਮਥੁਰਾ’ ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਸਰੇਤਿ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰੇ ਸਤ੍ਤਮ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪਦਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਬ੍ਯਵਧਾਨੇ ਸਰਲੋਪੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਙ੍ਖੇਪਬ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਿਯ ਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਰੇਤਿ ਏਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਆਹ- ‘ਕਾਰਿਯੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਓਪਸਿਲੇਸਿਕੇਯੇਵਾਧਾਰੇ ਭਵਤੀਤਿ ਸੇਸੋ, ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਨ੍ਹਵਿਧਾਨਤੋ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਵਤ੍ਤੁਨੋ ਯਾ ਇਚ੍ਛਾ ਵਚਨਿਚ੍ਛਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਤੂਲੇਨ ਵਿਧਾਨਤੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਥਨਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ,ਯੇਨ ਹਿ ਯਮਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਤਾਤਿਧਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ਸਤੀਪ੍ਯਭਿਧਾਨਸਾ ਮਤ੍ਥਿਯੇ ਨ ਤਤੋ-ਞ੍ਞਮਤ੍ਥਂ ਸਦ੍ਦੋਭਿਦਧਾਤੀਤ੍ਯਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾ ਵਸਾਯੇ ਕਾਰਣਮਾਹ’ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਵਤ੍ਤੁਨੋ ਸੁਤ੍ਤਕਾਰਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਾ ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾ, ਕਥਮੁਪਦੇਸਤੋ ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾ-ਵਸੀਯਤੇ’ ਕਥਞ੍ਚ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋਤਿ ਆਸਙ੍ਕਿਯ ਤਮੁਪਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਅਤੋਚੇਤ੍ਯਾਦਿ, ਅਤੋ ਵਕ੍ਖਮਾਨਕਾਰਣਾ ਉਪਦੇਸਤੋ ਵਸੀਯਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕਿਨ੍ਤਂ ਕਾਰਣ ਮਿਚ੍ਚਾਹ-‘ਯਸ੍ਮਾ’ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਨ੍ਵਯਸਦ੍ਦੇਨੇਤ੍ਥ ਗੁਰੁਪਾਰਮ੍ਪਰਿਯੋ-ਪਦੇਸੋ ਵਿਵਚ੍ਛਿਤੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਰਣਾ ਅਨ੍ਵਯੋ ਗੁਰੁਪਾਰਮ੍ਪਰਿਯੋ ਪਦੇਸੋ ਗੁਰੁਕੁਲਮੁਪਗਮ੍ਮ ਪਞ੍ਹਕਰਣਾਦਿਨਾ ਅਨ੍ਵਿਚ੍ਛੀਯਤੇ ਗਵੇਸੀਯਤਿ, ਅਤੋ ਕਾਰਣਾ ਗੁਰੁਪਰਮ੍ਪਰਾ ਗਤਉਪਦੇਸਤੋ ਵਸੀਯਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ-ਵਸਾਯਪ੍ਪਟਿਪਾਦਯਿਤੁਮਾਹ- ‘ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਮ੍ਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤੇਤਿਸੇਸੋ, ਲਘੁਨੋਪਾਯੇਨ ਸਦ੍ਦਾਨਮੁਪਲਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਚਨਨ੍ਤਰਕ-ਰਣਮਨੁਪਨ੍ਨਂ, ਉਪਪਨ੍ਨਂ ਵਚਨਨ੍ਤਰਕਰਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰ ਮਨ੍ਤਰੇਨ ਅਞ੍ਞਥਾਨੁਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਧਾਰਵਿਸੇਸਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ, ਆਧਾਰਨ੍ਤਰੇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਆਧਾਰਨ੍ਤਰੇਪੀਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਸਙ੍ਗਾਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤ-ਰੇਨਾਪਿ ਆਧਾਰਨ੍ਤਰੇਪਿ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰੇਪਿ ਵਚਨਨ੍ਤਰਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸਮ੍ਭਵਾ ਓਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰਨਿਸ੍ਸਯਨੇਪਿ ਆਨਿਸਂਸੋ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੇਨਾਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋ ਯਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਦੋਤਿ, ਨਨੁ ਕਿਮੇਵਂ ਵਣ੍ਣੀਯਤੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵੇਤਿ ਵਚਨ ਮੇਵੋਪਸਿਲੇਸਿਕਮਧਿਕਰਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪਯਤਿ… ਤਤ੍ਥੇਵ ਪੁਬ੍ਬਪਰਤ੍ਤ ਸਮ੍ਭਵਾਤਿ ਯੋਮਞ੍ਞਤੇ, ਤਸ੍ਸੇਸਾ ਕਪ੍ਪਨਾ ਨ ਸਙ੍ਗਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤੇ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਸਾਮੀਪਿਕੇਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਾ’ਤਿ, ‘ਗਙ੍ਗਾਯਂ ਘੋਸੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਘੋਸੋ ਗਙ੍ਗਾਯਂ ਪੁਬ੍ਬੋ ਵਾ ਪਰੋ ਵੇਤਿ ਗਮ੍ਮਮਾਨਤ੍ਤਾ ਸਾਮੀਪਿਕੇਪ੍ਯਧਿਕਰਣੇ ਪੁਬ੍ਬਪਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਏਤਾਵਵੁਚ੍ਚਤੇਤਿ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਪਰਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੇ, ਤਥਾਚ ਵਕ੍ਖਤਿ-‘ਕਿਨ੍ਤ’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਅਧਿਕਂ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵੁਤ੍ਯਾਦਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨੇਤ੍ਥ ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾ ਗਹਿਤਾ, ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾਪਿ ਸਾਮਤ੍ਤਿਯਾ ਕਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਪਕਪ੍ਪਨਂ ਪਕਪ੍ਪਨਾਵਿਧਾਨਂ, ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਤੇ ‘ਪਾਣਿਨਿਯਾ ‘‘ਛਟ੍ਠੀਟ੍ਠਾਨੇਯੋਗਾ’’ਤ੍ਯਤੋ (੧-੧-੪੯) ‘‘ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ’’ (੧-੧-੬੬) ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ’’ ਇਤਿ (੧-੧-੬੭) ਪਰਿਭਾਸਾਸੁਤ੍ਤਦ੍ਵਯੇ ਛਟ੍ਠੀਗਹਣਮਨੁਵਤ੍ਤਿਯ ‘ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠੀ’ ‘ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠੀ [ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਾਰਿਯਿਤ੍ਤਪਟਿਪਾਦਨਯੋਗ੍ਗੋ ਛਟ੍ਠੀ ਤਬ੍ਬੋਧਕਪਦੇ ਭਵਤਿਤ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਏਵ ਧੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸੇਤੁ ਵਿ. ਉਜ੍ਜੋਤਟੀਕਾ] ਤਿ ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਂ ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤਿ ‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾਯਥਾ ਸਿਯਾ’ਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਵਚਨਨ੍ਤਰਾਭਾਵੇਪਿ ਯਤ੍ਥ ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨੇਵ ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾ ਸਿਦ੍ਧਾ’ਤਿ, ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਮੁਪਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘ਸਤ੍ਤਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸੇ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਅਞ੍ਞਵਿਭਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਪਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕਾਰਿਯਯੋ ਗਨ੍ਤਿ ਕਾਰਿਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ, ਯਥਾ ‘‘ਵਗ੍ਗੇ ਵਗ੍ਗਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤ’ਨ੍ਤਿਦਂ ਛਟ੍ਠੀਯਨ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇ, ਕਥਂ ਵਗ੍ਗੇਤੇਸਾ ਸਤ੍ਤਮ੍ਯਕਤਤ੍ਥਾ ‘‘ਨਿਗ੍ਗਹੀਤ’’ਨ੍ਤਿ (੧-੩੮) ਪੁਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇ ਕਤਤ੍ਥਤਾਯ ਪਠਮਾ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ਛਟ੍ਠੀਵਿਭਤ੍ਤਿਮ੍ਪਕਪ੍ਪੇਤਿ ਸਤ੍ਤਮਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’ਤਿ ਤਥੇਤ੍ਯਵਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਏਤਾਵ ਵੁਚ੍ਚਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਇਦਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇਤਿ ਆਹ ‘ਕਿਨ੍ਤ’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਯਦਾਹਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯਪਸਙ੍ਗਕ੍ਕਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਿਮਿਦਮੁਚ੍ਚਤੇ ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਨਿਯਮਤ੍ਥਂ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਨਨੁ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਨਂ ਯੁਗਪਦੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯ ਮਾਚਰਿਯਵਚਨਪ੍ਪਮਾਣੇਨਾਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਜ੍ਝਨਤ੍ਥਂ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਨੋਚ੍ਚ ਤੇਚ੍ਚਾਹ- ‘ਯੁਗਪਦੁਪਸਿਲਿਟ੍ਠਾਨ’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿ, ਯੁਗਪਦੁਪਸਿਲਿਟ੍ਠਾਨਮਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕੁਤੋਚ੍ਚਾਹ-‘ਅਪਰਸ੍ਸੂਪਸਿਲੇਸਿਕਸ੍ਸਾਭਾਵਤੋ’ਤਿ, ਅਤੋਤਿ ਯੁਗਪਦੁਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ, ਵਚਨਂ ‘‘ਸਰੋ ਲੋਪਾਸਰੇ’’ਚ੍ਚਾਦਿਕਂ (੧-੨੬) ਸੁਤ੍ਤਂ.
੧੫. ਪਞ੍ਚ
ਅਵਧਿਭਾਵੇਨਾਤਿ ‘ਅਤੋ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਅਵਧਿਤ੍ਤੇਨ, ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋ ਆਦਿਨੋ, ਕਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ‘ਟਾਟੇ’ਆਦਿਕਂ, ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨਾਵਿਸੇਸਾਤਿ ਯਥਾ- ‘ਗਾਮਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸੋ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੋ ਪਰੋਗੇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤ੍ਯਵਧਿਭਾਵਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨਾਵਿਸੇਸੋ, ਤਥੇਹਾਪਿ ‘‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’’ਤਿ (੨-੪੧) ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਅਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਸਂ ਯੋਨਂ ਅਥਵਾ ਪਰੇਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨਾਵਧਿਭਾਵਸ੍ਸਾਵਿਸੇਸਾਤਿ ਮਞ੍ਞਤੇ, ਪੁਰੇ ਵਿਯਾਤ੍ਯਨੇਨ ਸਤ੍ਤਮਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਚਨੇ ਕਾਰਣਮਤਿਦਿਸਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘ਨਰਾਨਮੇਰੇ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਪਵਾਦਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ ਸਤਿਪਰਤ੍ਤਾ ਟਾਟੇਆਦੇਸਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ, ਅਥ ਕਿਮਿਮਿਨਾ ਵਚਨੇਨ ਨਨੁ ਯਤੋ ਯਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਮੀ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ‘‘ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਸਰਾਨਮਨ੍ਤਾ ਪਰੋ’’ (੧-੨੧) ਤ੍ਯਤੋ ‘ਪਰੋ’ਤ੍ਯਨੁਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾਨੁਵਤ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਯੋਨਮਿਚ੍ਚਨੇਨ ਸਾਮਾਨਾਧਿਕਰਣ੍ਯਾ‘ਪਰੇਸਂ ਯੋਨਂ’ਤ੍ਯਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਸਂ ਪਸਙ੍ਗੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ, ਨੇਤਦਤ੍ਥਿ, ਪਰੋਤਿ ਤ੍ਯਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ‘ਅਤੋ’ਤਿ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਮਾਨਂ ਨ ਕੋਚਿ ਵਾਰੇਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਰਤੋ-ਕਾਰਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇਆਦੇਸਾ ਪਪ੍ਪੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਚਨੇਨੇਮਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਵਚਨੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਏਵਞ੍ਚਰਹਿ ਤਦੇਵੋਦਾਹਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਿਂ ‘ਨਰਾਨਰੇ’ ਤ੍ਯੁਦਾਹਟਨ੍ਤਿ ਚੇ, ਨੇਸਦੋਸੋ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥਂ ਕਾਰੀਯਮਾਨਮਿਹਾ-ਪ੍ਯਤ੍ਥਵਨ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਕੋ ਪਰਿਹਾਰੋਤਿ ਬ੍ਯਵ ਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਰੇਤੋਪਸਿਲੇਸਿਕਾਧਾਰੋ’’ਤਿ ਪਰਿਹਾਰੋ, ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਇਹ ਸਤ੍ਤਮਿਯਾ ਅਭਾਵਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਵਚਨਾਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਪਾਣਿਨਿਯਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣਮਿਵ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਂ, ਤੇ ਹਿ ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸਾ’’ਤ੍ਯੇਤ੍ਥ (੧-੧-੬੭) ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣਮਨੁਵਤ੍ਤਿਯ ਤੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿਮ੍ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤਿ. ਅਨਨ੍ਤਰੇਤਿਵਚਨਾ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਯਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇ, ਕਤਤ੍ਥਤਾਯਾਤਿ ਵਚਨਾ ਜਾਤਿਯਾਤ੍ਯਾਹ- ‘ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਯਾ ਜਾਤਿਂ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯਾ’ਤਿ ਜਾਤਿਂ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਯਾ ਕਰਣਭੂਤਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਿਮਾਹੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਇਮਿਨਾ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿ ਞਾਯਬ੍ਯਾਪਨਞਾਯਜਾਤਿਪਦਤ੍ਥਬ੍ਯਤ੍ਤਿਪਦਤ੍ਥੇਸੁ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਞਾਯੋ ਜਾਤਿਪਦਤ੍ਥੋਚੇਹ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਹਿ ਕੇਵਲਂ ਜਾਤਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਥਾਹਿ ਯਦੇਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਞਾਯੋ ਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਦਾ ਬ੍ਯਾਪਨਞਾਯੇਨ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇ ਚਾਬ੍ਯਵਹਿਤੇ ਚਾਸਜ੍ਜਤੀਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਯਨੇ ਸਤ੍ਯਪਿ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਪਿ ਬ੍ਯਾਪ੍ਯਮਾਨਾ ਜਾਤਿ ਕੇਨ ਨਿਵਾਰੀਯਤੇ ਨਾਪਿ ਕੇਵਲਂ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਬ੍ਯਵਹਿਤਨਿਵਤ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਥਾਹ੍ਯਸਤਿ ਜਾਤਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਨਿਸ੍ਸੀਯਤੇ, ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਪਦਤ੍ਥੇ ਪਟਿਲਕ੍ਖਿਯਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿ ਞਾਯਨਿਸ੍ਸਯਨੇਪ੍ਯਬ੍ਯਵਹਿਤਮ੍ਪਤਿ ਯਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਤਦਬ੍ਯਵਹਿਤੇ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਯਮ੍ਪਨ ਬ੍ਯਵਹਿਤਮ੍ਪਤਿ ਭਿਨ੍ਨਂ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਤਞ੍ਚ ਵਚਨਪ੍ਪਮਾਣਤੋ ਮਾਭਵਤ੍ਵਸ੍ਸ ਬ੍ਯਤ੍ਥਤਾਤਿ ਬ੍ਯਵਹਿਤੇਪਿ ਪਵਤ੍ਤਤੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਭੋਪਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨੀਯਾਤਿ. ਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਵਿਸਯਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਥਬ੍ਯਤ੍ਤਿਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵਾਕ੍ਯਨ੍ਤੋਗਧਪਦਾਨਮਤ੍ਥਮ੍ਪਠਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਾਸਾਦਿਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਕਤੋ’ਤ੍ਯਾਦਿਕਮਾਰਦ੍ਧਂ, ਜਾਤਿਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਅਬ੍ਯਵਹਿਤਤ੍ਤਜਾਤਿਸਭਾਵੋ, ‘ਓਸਧ੍ਯੋ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਕਾਰੇ ਅਕਾਰਾ ਪਰਸ੍ਸ ਧਕਾਰੇਨ ਬ੍ਯਵਹਿਤਸ੍ਸ ਯੋਸ੍ਸ ਵਿਯਾਵਸੇਸਾਨਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਯੋਪ੍ਪਭੁਤੀਨ’ਨ੍ਤਿ, ਜਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਯਾਵਤਿ ਵਿਸਯੇਤਿ ਗਵਾਦਿਕੇ ਯਤ੍ਤਕੇ ਵਿਸਯੇ, ਕਾਮਚਾਰਤੋ ਵਿਸਯ ਪਰਿਸਮਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮਾਹ-‘ਤਂ ਯਥੇ’ਤਿ, ਭੋਜਯੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭੋਜਯੇਇਤੀਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ, ਕਤੋਹਿ ਜਾਤ੍ਯਤ੍ਥੋ ਕਸਿਣੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਕਲੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਜਾਤਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਪਰਿਸਮਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ- ‘ਯਾਵ ਦਿਟ੍ਠਮ੍ਭੋਜਯੇ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ [ਵੁਤ੍ਤੇਨ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਸਨ੍ਤਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਵੁਤ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਦ੍ਦਪ੍ਪਯੋਗਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ ਪਚ੍ਚੇਕਮ੍ਭੋਜਨਕਿਰਿਯਾ ਕਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਯਤੋ ਕਸਿਣੋਪਿ ਜਾਤ੍ਯਤ੍ਥੋ ਪਰਿਸਮਤ੍ਤੋ ਨਾਮਾਤਿ. ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਦੀਘਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੩੩) ਸੁਤ੍ਤੇ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਦੀਘਾਦਿਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਚਰਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਰਮ੍ਹਾ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ (੧-੩੪) ਏਤ੍ਥ ਸਰਮ੍ਹਾਤਿ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਕ ਤਤ੍ਥਾ, ਤਤੋ ਪਞ੍ਚਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਬਲੀਯਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ‘‘ਸਤ੍ਤਮਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ’’ ‘‘ਪਞ੍ਚਮਿਯਂ ਪਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਸ੍ਸ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨੇ ‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ’ਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀ ਪਰਸ੍ਸ ਕਾਰਿਯ ਯੋਗਿਤਾਯ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ਛਟ੍ਠੀਭਾਵੇਨ ਪਰਿਣਮਤੀ… ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ ਪਰਸ੍ਸ ਬਲੀ ਯਤ੍ਤਾਵਾਤਿ ਏਤਾਦਿਸਸਾਮਤ੍ਥਿਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਛਟ੍ਠੀਪਕਪ੍ਪਨਾਪਿ ਪੁਰੇਵਿਯ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ’ਤਿ.
੧੬. ਆਦਿਸ੍ਸ
ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਮਨੇਕਵਣ੍ਣਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਂ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’’ (੧-੧੭) ਤ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇਤਿ’’ (੧-੧੯) ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਮਨੇਕਵਣ੍ਣਞ੍ਚ ਕਾਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ. ਯਦਨ੍ਤਭਾਵਿਕਾਰਿਯਂਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਚਨਫਲਮੁਪਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਛਟ੍ਠੀਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’ਤੀਮਸ੍ਸਾਪਵਾਦੋ ਯਂ ਯੋਗੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸਾਯਮ ਪਵਾਦੋ ਹੋਤੁ ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਦਿਕਾਰਿਯਂ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ-‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਾਤਿ ਅਪਵਾਦਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਾ, ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’ਤਿ ਹਿ ਉਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਸਾਪਵਾਦਾ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸ’’ ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯੇਤੇ, ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤੀਮਸ੍ਸਾਵਕਾਸੋ ‘ਤੇਰਸਾ’ਤਿ, ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾ’’ਤੀਮਸ੍ਸਾਵਕਾਸੋ ‘ਏਸੁ, ਅਨੇਨਾ’ਤਿ, ਇਹੋਭਯਮ੍ਪਪ੍ਪੋਤਿ ‘‘ਅਤੋ ਯੋਨਂ ਟਾਟੇ’’ (੨-੪੧) ‘‘ਨਰਾਨਰੇ’’ ‘‘ਅਤੇਨ’’ (੨-੧੦੮) ‘‘ਜਨੇਨਾ’’ਤਿ (ਤਤ੍ਥ) ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’’ਤੀਦਮ੍ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਤੇਸਮਪਵਾਦਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਾ ਸਬ੍ਬਾਦੇਸੋ ਭਵਤਿ. ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਦਸਸਦ੍ਦੇ-ਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤੋਪਿ ਤਦਪਵਾਦਤ੍ਤਾ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਭੂਤਸ੍ਸ ਦਕਾਰਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘ਦਕਾਰਸ੍ਸਰੋ’ਤਿ.
੧੭. ਛਟ੍ਠੀ
ਕੋਤ੍ਥੋਨ੍ਤ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸੇਚ੍ਚਾਹ-‘ਅਨ੍ਤੋਵਸਾਨ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ‘‘ਵਣ੍ਣਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ’’ਤਿ (੧-੧-੫੨) ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਮਨ੍ਤਵਿਸੇਸਨਾਯੋਪਦਿਟ੍ਠਂ ਪਾਣਿਨਿਨਾ-ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਮਾਭਵੀ’ਤਿ, ਇਹ ਤ੍ਵਨਤ੍ਥਕਂ ਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਂ ਬ੍ਯਵਚ੍ਛੇਜ੍ਜਾਭਾਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਸੋ ਚੇ’ ਤ੍ਯਾਦਿ, ਨਨੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥੇਨ ਵਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਿਤੋ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦੋ ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਨਾਮਾਤਿ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸੁ ਵਾ’’ਤਿ (੨-੧੯੪) ਉਆਦੇਸੋ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਨ੍ਤਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਪ੍ਪੋਤਿ, ਤਥਾ ਸਤਿ ‘ਨ ਹਿ ਛਟ੍ਠੀ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਂ ਪਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਤੀ’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਵੁਚ੍ਚਤੇ- ਨ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥੇਨਾਕ੍ਖੇਪਮਤ੍ਤੇਨ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦੋ ਛਟ੍ਠੀ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਭਵਤੀਤਿ ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਦੇਸਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ, ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦੇ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਸ੍ਸਾਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਂ ਵਿਧੀਯਤੇ.
੧੮. ਵਾਨੁ
‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯਨੇਨੇਵਾਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾਨੁਬਨ੍ਧਕਾਰਿਯੇਪ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧੇ ਕਿਮਤ੍ਥੋਯਮਾਰਮ੍ਭੋਤ੍ਯਾਸਙ੍ਕਿਯ ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਚਨਫਲਮੁਪਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਬਾਧਕਬਾਧਨਤ੍ਥੋ-ਯਮਾਰਮ੍ਭੋ’ਤਿ-ਵਦਤਿ, ਤਥਾਹਿ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯਸ੍ਸ ਬਾਧਕੋ ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ‘‘ਵਾਨੁਬਨ੍ਧੋ’’ਤ੍ਯਯਂ ਯੋਗੋ ਬਾਧਕੋਤਿ ਬਾਧਕਬਾਧਨਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੇ, ਅਪਇਚ੍ਚਯਮੁਪਸਗ੍ਗੋ ਵਜ੍ਜਨੇ ਨੀਵਾਰਣੇ, ਪਨਯਨੇ ਵਾ ਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਅਪੋਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਉਸ੍ਸਗ੍ਗਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਵਜ੍ਜੀਯਨ੍ਤੇ ਨੀਵਾਰੀਯਨ੍ਤੇ ਅਪਨੀਯਨ੍ਤੇ ਨੇਨੇਤ੍ਯਪਵਾਦੋ, ਸੁਤ੍ਤੇਕਦੇਸੇਨ ਸੁਤ੍ਤਮੇਵੋਪਲਕ੍ਖਿਤਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਵਾਦੋ ਅਨ੍ਤਾਪਵਾਦੋ, ਉਸ੍ਸਜ੍ਜਤੇ ਨਿਵਤ੍ਤੀਯਤ੍ਯਪਵਾਦੇਨੇਤ੍ਯੁਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਉਸ੍ਸਗ੍ਗਾਪਵਾਦਕ੍ਕਮੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਛਟ੍ਠਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯੁਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਤਦਪਵਾਦਾ ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ’’ ‘‘ਉਕਾਨੁਬਨ੍ਧਾਦ੍ਯਨ੍ਤਾ’’ ‘‘ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਸਰਾ ਨਮਨ੍ਤਾ ਪਰੋ’’ਤਿ, ‘‘ਟਾਨੁਬਨ੍ਧਾਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇ’’ਤ੍ਯੁਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਤਦ ਪਵਾਦਾ ‘‘ਵਾਨੁਬਨ੍ਧੋ’’ ‘‘ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਸਰਾਨਮਨ੍ਤਾ ਪਰੋ’’ਤਿ.
੧੯. ਟਾਨੁ
ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸੇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵਚਨਾਰਮ੍ਭਪ੍ਪਯੋਜਨਾਖ੍ਯਾਨੇਨਾਨ੍ਤਾਦੇਸਾਪਵਾਦੋ ਯਂ ਯੋਗੋਤਿ ਬ੍ਰਵੀਤਿ, ਪਚ੍ਚੇਕਮਭਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਤਿ ਸੋ ਟਕਾਰਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਚਾਦੇਸੋਤਿਆਦਿਨਾ, ਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਭਵਤਿਚ੍ਚਾਹ-‘ਛਟ੍ਠੀ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਨਨੁ ਚ ਟੇਆਦੇਸੋਪ੍ਯਨੇਕਵਣ੍ਣੋਏਵ ਦ੍ਵਿਵਣ੍ਣਸਮੁਦਾਯਤ੍ਤਾਤ੍ਯਾਸਙ੍ਕਿਯਾਹ-‘ਉਪਲਕ੍ਖਿਯੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਨੁਬਧ੍ਯਤੇ ਪਯੋਗੇ ਅਸੁਯ੍ਯਮਾਨੇਪਿ ਪਯੋਜਨਵਸੇਨਾਨੁਸਰੀਯਤੀਤ੍ਯਨੁਬਨ੍ਧੋ, ਉਪਦੇਸੇ ਯੇਵੋਪਲਕ੍ਖਿਯ ਨਿਵਤ੍ਤਤੇਤ੍ਯਨੇਨੇਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘ਉਚ੍ਚਾਰਿਤਵਿਨਾਸਿਨੋਨੁਬਨ੍ਧਾ’ਤਿ, ਉਪਦੇਸੇ ਪਠਮੁਚ੍ਚਾਰਣੇ.
੨੦. ਞਕਾ
ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਥਮਵਯਵਾਤ੍ਯਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੀ ਤ੍ਯਾਹ-‘ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਸਦ੍ਦਾਨਮਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਸਦ੍ਦਾਨਂ ਨਿਯਤਵਯਵਵਾਚਿਤ੍ਤਾ ਅਵਯਵਸ੍ਸ ਚਾਵਯਵਿਨਾਮਨ੍ਤਰੇਨਾ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾਵਯਵੀ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ, ਛਟ੍ਠਿਯਾਤ੍ਯਨੁਵੁਤ੍ਤਿਤੋ ਵਾਵਯਵਾਵਯਵਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਸਾ ਛਟ੍ਠੀ, ਤਾਯ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾਤ੍ਯਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ-‘ਛਟ੍ਠੀਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾ’ਤਿ (ਵੁਤ੍ਤਂ), ਤੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਯਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਕੂਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਦਯੋ ਨ ਦੋਸਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ, ਅਤੋਯੇਵਾਤਿ ਤਦਵਯਵਾਚਿਤ੍ਤਤੋਯੇਵ, ਤਗ੍ਗਹਣੇਨੇਤਿ ਅਵਯਵਗ੍ਗਹਣੇਨ, ਕਤਾਕਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗਿਤ੍ਤਾਤਿ ਓਤ੍ਤੇ ਕਤੇਪਿ ਅਕਤੇਪਿ ਵੁਕਾਗਮਸ੍ਸ ਪਸਙ੍ਗਤੋ, ਭੂਯਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਹਿ ਓਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭੂਗ੍ਗਹਣੇ ਸਤਿ ਕਤੇਪਿ ਓਤ੍ਤੇ ਵੁਕਾਗਮੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਮਕਤੇਪਿ ਤਤੋਵ ‘‘ਕਤਾਕਤਪ੍ਪ ਸਙ੍ਗੀ ਯੋ ਵਿਧਿ ਸਨਿਚ੍ਚੋ’’ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਓਤ੍ਤਂ ਬਾਧਿਤ੍ਵਾ ਵੁਕਾਗਮੋ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਵੁਕਾਗਮੇ ਪਚ੍ਛਾ ਤੇਨ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ-‘ਅਨ੍ਤਾਵਯਵੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ.
੨੧. ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ
ਯਦਿਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਛਟ੍ਠੀ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸਾਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਯਤੋ ਕੁਤੋਚਿ ਅਨ੍ਤਤੋ ਬਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਪਰੋ ਸਿਯਾ, ਨ ਹਿ ਦੁਤਿਯਂ ਸਰਗ੍ਗਹਣਮਤ੍ਥਿ, ਯੇਨਾਨ੍ਤੋ ਵਿਸੇਸੀਯਤੇਚ੍ਚਾਹ-‘ਨਿਦ੍ਧਾਰਣ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਸੁਤਤ੍ਤਾ’ਤਿ, ‘ਸਰਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ‘‘ਸੁਤਾਨੁਮਿਤੇਸੁਸੁਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਬਲਵਾ’’ਤਿ ਰੁਨ੍ਧਤੀਤੇਤ੍ਥਧਕਾਰਸ੍ਸਾ ਨੁਮਿਤਸ੍ਸ ਮਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਸਮਾਨ ਜਾਤਿਯਸ੍ਸੇਵ ਲੋਕੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਪ੍ਪਤੀਤਿ ਹੋਤਿਚ੍ਚਾਹ-‘ਤਥਾ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਥਾ’ਕਣ੍ਹਾ ਗਾਵੀਨਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਖੀਰਤਮਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤੇਪਿ ਕਣ੍ਹਾਯ ਕਣ੍ਹਾਗਾਵੀਯੇਵ ਪਤੀਯਤੇ, ਤਥੇਹਾਪਿ ਸਰਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਅਨ੍ਤਾਤ੍ਯਨ੍ਤਤ੍ਤੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਯਮਾਨੋ ਸਮਾਨਜਾਤਿਯੋ ਸਰੋਯੇਵ ਪਤੀਯਤੇ, ਤੇਨ ਸਰਾਨਂ ਯੇਵਾਨ੍ਤਾਪਰੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਭਾਵੋ, ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਞਿਲਤਸ੍ਸੇ’’ਤਿ (੫-੧੬੩) ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਯਮੇਵੇਤਿ ਨਿਯਮਾਭਾਵਾ ਯਸ੍ਸਕਸ੍ਸਚਿ ਅਕਾਰਸ੍ਸ ਞਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਤੇਨਾਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਲਾਨੁਸਙ੍ਗਿਸ੍ਸੇਵ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਲਸ੍ਸ ਯਂ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥੋ ਪਯੋਜਨਮਸ੍ਸ ‘‘ਕਤ੍ਤਰਿਲੋ’’ਤਿ (੫-੧੮) ਲਕਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥੋ ਲਕਾਰੋ, ਇਧੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਮਾਨੁਬਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤੇਯੇਵ.
੨੨. ਵਿਪ੍ਪਟਿ
ਪਰੋਤਿ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਸੋ ਚਾਞ੍ਞਾਧਿਕ੍ਯਇਟ੍ਠਾਦ੍ਯਨੇਕਤ੍ਥੋਪਿ ਇਧ ਇਟ੍ਠ ਵਾਚੀ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਕਮ੍ਮਬ੍ਯਤਿਹਾਰੇਘਣਿਤਿ ਕਮ੍ਮਬ੍ਯਤਿਹਾਰੋ ਕਿਰਿਯਾਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਭਾਵਵਿਸੇਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ‘ਭਾਵਕਾਰਕੇਸ੍ਵਘਣ੍ਘਕਾ’’ਤਿ (੫-੪੪) ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵਿਹਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਘਣਿ ਵਿਪ੍ਪਟੀ ਸੇਧੋ, ਤੇਨਾਹ-‘ਸਾਮਞ੍ਞੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਾਹ-‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਟਿਸੇਧੋ’ਤਿ, ਸਂਸਿਦ੍ਧਿਯਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋਪਿ ਸਿਧਿ ਉਪਸਗ੍ਗਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਨਾਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਰੋਧੋਤ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਲੋਕੇ ਵਿਰੋਧਵਾਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਮਾਹ ‘ਤਥਾ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਕਥਮ੍ਪਨ ਪਮਾਣਭੂਤਸ੍ਸਾਚਰਿਯਸ੍ਸ ਵਚਨੇਸੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਰੋਧੋ ਸਮ੍ਭਵਤੀਚ੍ਚਾਸਙ੍ਕਿਯ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਸਾਵਕਾਸਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਨਾਞ੍ਞਥਾਤਿ ‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਿਗਨ੍ਥੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘ਸੋਚਾ’ਤਿਆਦਿਮਾਹ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਨਜ੍ਝਾਸਿਤੇਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਨਾਨਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਨੁਭਯਤਾਗਿਨੀਤਿ ਯੋ ਵਿਸਯੇਕਦੇਸੋ ਉਭਯਨ੍ਨ ਭਜਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਭਯਭਾਗਿਨਿ ਵਿਸਯੇਕਦੇਸੇ, ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸਯੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਧੀਨਂ ਸਾਧਾਰਣੋ ਵਿਸਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਸਤਿ ਸੋਚ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੋ ਜਾਯਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਇਮਿਨਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਪਵਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਵਿਸਯਵਿਸਯੀਨਮਭੇਦੇਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੋ’ਤਿਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਿਗਨ੍ਥੋ ਰਚਿਤੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਪਰੋ ਹੋਤੀ ਤਿਵਿਧਿਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਦਿ ਨਿਯਮੋ-ਬ੍ਭੂਪਗਤੋ ਸਿਯਾ, ਤਦਾ ‘ਪਰੋਵਹੋਤੀ’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪਾਣਿਨਿਯਾ ਹਿ ਜਾਤਿਯਂ ਪਦਤ੍ਥੇ ਸਕਿਮੇਵ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਚਰਿਤਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਵਿਸਯਨ੍ਤਰੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਰਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਕਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵਿਧ੍ਯਤ੍ਥਮਿਦਂ ਵਚਨਂ, ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤੁ ਪਦਤ੍ਥੇ ਲਤ੍ਵਾਦੀਨਮਿਵ ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਨਿਯਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਇਧ ਪਨ ਜਾਤਿਯਂ ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਮੇਵ ਵਿਧ੍ਯਤ੍ਥਮੇਵਿਦਂ ਵਚਨਂ, ਨ ਨਿਯਮਤ੍ਥਮ੍ਪੀਤਿ ਪਟਿਪਾਦੇਤੁਮਾਹ-‘ਤਥਾਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਕਾਮਚਾਰਤੋ ਪਰਿਸਮਾਪੀਯਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕਾਮਤੋ ਪਰਿਸਮਾਪਨਞ੍ਚੇਤਿਸ੍ਸਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੋਚਰੇ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਬ੍ਯਾਪਨੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਕਥਮ੍ਪਨੇਕਸ੍ਸਾਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤ੍ਯਾਸਙ੍ਕਿਯ ਕਾਰਣਮਾਹ‘ਉਭਯਮ੍ਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਹਿਸਦ੍ਦੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਥੇ, ਯਸ੍ਮਾ ਉਭਯਮ੍ਪਿਦਮਾਚਰਿਯਵਚਨਂ, ਤਤੋਯੇਵ ਪਮਾਣਂ, ਅਭਿਮਤਕਾਰਿਯਵਿਧਾਨੇ ਲਿਙ੍ਗਭਾਵੇਨ ਸਦ੍ਦਿਕਾਨੁਮਤਤ੍ਤਾ(ਤੇਸਂ) ਵਿਧੀਨਂ ਵਿਧਾਯਕਞ੍ਚ ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਮਾਣਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਅਨੁਭਯਭਾਗਿਮ੍ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਯਤੋ ਲਦ੍ਧਾਵਕਾਸਾ ਤਤੋ ਸਮਾਨਬਲਾਤਿ, ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ, ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿਸਦ੍ਦਂ ਦਤ੍ਵਾ ‘ਅਨੁਭਯਭਾਗਿਮ੍ਹਿ…ਪੇ… ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਚਾਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਚਨਾਨਂ ਪਮਾਣਤ੍ਤਾ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਮਾਨਬਲਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਲੋਕੇਪਿ ਵਿਰੋਧਿਤ੍ਤਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਕਾਰਿਯੇ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਚ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮਾਹ ‘ਲੋਕੇਚੇ’ਤ੍ਯਾਦਿ, ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੇਸ੍ਸਸ੍ਸ (ਅ)ਵਿਰੋਧਤ੍ਥਿਨੋ ਕਾਰਿਯੇ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਰਿਵ [ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਸਮਾਨਬਲਾਨ ਮੁਭਿਨ੍ਨਂ ਵਚਨਾਨਂ ਕਾਰਿਯੇ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਸੁਖੇਨੋ ਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ.
ਜਾਤਿਪਕ੍ਖੇਯੇਵ ਭਸ੍ਸਕਾਰੇਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਯੁਗਪਦਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ‘ਲਤ੍ਵਾਦੀਨਮਿਵ’ ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਵਣ੍ਣਿਤੋ, ਤਸ੍ਸਾਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਮੁਪਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘ਨਚਾਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤ੍ਤਾਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਧੀਨਂ ਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਅਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤ੍ਤੇ ਹਿ ਪਰਿਯਾਯਕਪ੍ਪਨਾ ਯੁਤ੍ਤਿਮਤੀ, ਅਤੋਚ ਲਤ੍ਵਾਦੀਨਮਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤ੍ਤਮ੍ਪਟਿਪਾਦਯਿਤੁਮਾਹ- ‘ਲਤ੍ਵਾਦਯੋ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਨਵਯਵੇਨੇਤਿ ਧਾਤੁ ਮਤ੍ਤਤੋ ਵਿਧਾਨੇਨਾਵਯਵਬ੍ਯਤਿਰੇਕਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਸਬ੍ਬਧਾਤੁਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ, ਯਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਿਂ ਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥੇਕਦੇਸੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਮਾਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤੋ ਲਦ੍ਧਾਵਕਾਸਾ ਸਿਯੁਂ ਤਸ੍ਸੇਕਦੇਸਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਰੇਨਾਪਿ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨਾਪਿ ਨ ਵਿਧੀਯਨ੍ਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਲਤ੍ਵਾਦੀਨ ਮੇਕਕ੍ਖਣੇ ਅਸਮ੍ਭਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਤੇ ਸਤੀਤਰਵਚਨਾਨ ਮਾਨਤ੍ਥਕ੍ਯਪ੍ਪਸਙ੍ਗਾਚ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਯਨ੍ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਹਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਯੁਗਪਦਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ, ਇਹ ਤਥਾਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਸਾਵਕਾ…ਪੇ… ਵਚਨ’ਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਯੁਗਪਦਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ. ਜਾਤਿਯਮ੍ਪਦਤ੍ਥੇ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗਵਿਜਾਨਨਾ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ ਯਂ ਬਾਧਿਤਂ ਤਮ੍ਬਾਧਿਤਮੇਵਾ’’ਤੀਮਾਸਮੁਭਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਭਾਸਨਮ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਆਹ- ‘ਪਰਸ੍ਮਿਂ ਚੇ’ਤ੍ਯਾਦਿ, ਪਰਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਇਟ੍ਠੇ, ਪਰਿਭਾਸਨਮ੍ਪਨ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ‘ਪੁਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗਵਿਜਾਨਨਾਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨਮੇਕਤ੍ਥਪ੍ਪ ਸਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ ਸਤਿਪਰਮਿਟ੍ਠਂ ਪਠਮਂ ਹੋਤਿ, ਹੋਨ੍ਤੇਨ ਤੇਨ ਯਦੀਤਰਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤੋਪਘਾਤੋ ਨ ਕਤੋ ਤਦਾ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਤਸ੍ਸ ਵਿਜਾਨਨਾ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਪਠਮਂ ਹੋਨ੍ਤੇਨ ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਬਾਧਿਤਂ ਤਸ੍ਸ ਪੁਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਯਦਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਤਂ ਬਾਧਿਤਮੇਵੇ’ਤਿ. ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਵਿਧ੍ਯਤ੍ਥਮੇਵਿਦਂ ਵਚਨਂ, ਨ ਨਿਯਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਤੇ ‘ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ ਪਟਿਲਕ੍ਖਿਯਂਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਾਧਾਰਣਂ ਠਾਨਮ੍ਪਤਿ ਯਾਨਿ ਵਚਨਾਨਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਨਿਰਵਕਾਸਤ੍ਤੇਨ ਤੁਲ੍ਯਬਲਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯੇਵਸਿਯਾ, ਨਤੁ ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ’ਤਿ. ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਭਾਸਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਨੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਪਰਿਭਾਸਾਨਮ੍ਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਮਾਹ.
ਜਾਤਿਯਮ੍ਪਦਤ੍ਥੇ ‘‘ਵਤ੍ਤਮਾਨੇਤਿ ਅਨ੍ਤਿ, ਸਿ ਥ, ਮਿ ਮ, ਤੇ ਅਨ੍ਤੇ, ਸੇ ਵ੍ਹੇ, ਏ ਮ੍ਹੇ’’ਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਲਕ੍ਖਣਾਨਮੇਕਮੇਕਤ੍ਥੇਪਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇਤਿ ਅਨ੍ਤਿ, ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਸਿ ਥ ਇਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਵਾਕ੍ਯੇਕਦੇਸਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿਚ੍ਚਾਦੋ ਗਚ੍ਛ ਸਿਚ੍ਚਾਦੋ ਚ ਲਕ੍ਖਿਯੇ ਸਕਿਮ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਸਕੇ ਵਿਸਯੇ ਪਠਮ ਮਜ੍ਝਿਮਪੁਰਿਸੇਕਵਚਨਜਾਤਿ ਪਰਿਸਮਤ੍ਤਾਤਿ ਚਰਿਤਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਗਚ੍ਛਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਾਨ ਮੇਕਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਪਟਿਲਕ੍ਖਿਯਂ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਸਾਧਾਰਣਂ ਠਾਨਂ ਪਤਿਭਿਨ੍ਨੇਹਿ ਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪੇਕਤ੍ਥੇ-ਕਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪੁਰਿਸਾਨਮੇਕਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਯਂ ਵਚਨਮਿਦਂ, ਪਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮੁਤ੍ਤਮਂ ਭਵਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘ਯਥੇ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਿਗਨ੍ਥਮ੍ਪਞ੍ਹਮੁਖੇਨਾ ਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਕ੍ਵਪਨਾ’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਨੇਦਮੁਦਾਹਰਣਮਮ੍ਹਂ ਮਨਂ ਭੋਸੇਤਿ-ਯਤੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਵਿਸਯਮੇਵੇਦਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਕੁਤੋ ਯਤੋ ‘‘ਵਤ੍ਤਮਾਨੇਤਿ ਅਨ੍ਤਿ’’ਚ੍ਚਾਦਿਪ੍ਪਭੁਤੀਨਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇਤਿ ਅਨ੍ਤਿਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਵਾਕ੍ਯੇਕਦੇਸੇਹਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਪੁਬ੍ਬਪਰਚ੍ਛਕ੍ਕਾਨਂ ਪੁਰਿਸਵਚਨਵਿਸੇਸਵਿਧਾਯਕੇਨ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਪਰਚ੍ਛਕ੍ਕਾਨ ਮੇਕਾਨੇਕੇਸੁ ਤੁਮ੍ਹਾਮ੍ਹ ਸੇਸੇਸੁ ਦ੍ਵੇਦ੍ਵੇ ਮਜ੍ਝਿਮੁਤ੍ਤਮਪਠਮਾ’’ (੬-੧੪) ਤੀਮਿਨਾ ਵਾਕ੍ਯਾਵਯਵੇਨ ਤੁਮ੍ਹਾਮ੍ਹਸੇਸੇਸੁ ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਅਪ੍ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਵਾ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪੁਬ੍ਬਚ੍ਛਕ੍ਕਾਨਂ ਪਰਚ੍ਛਕ੍ਕਾਨਞ੍ਚ ਮਜ੍ਝਿਮੁਤ੍ਤਮਪਠਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਦ੍ਵੇਦ੍ਵੇ ਵਚਨਾਨਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ‘ਗਚ੍ਛਥ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਨ ਸਾਵਕਾਸਾਨ ਮੇਕਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵ ਹਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸੇਧਪ੍ਪਕਪ੍ਪਨਾਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਨ੍ਤੀਦਮੁਦਾਹਟਂ ਸਿਯਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਨ ਪਰਿਭਾਸਾਯ ਨਿਰਾਕੁਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸਾ’’ ਤੀਮਿਸ੍ਸਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਕਤਾਕਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗੀ ਯੋ ਵਿਧਿ, ਸੋ ਨਿਚ੍ਚੋ, ਯੋਤ੍ਵਕਤੇਯੇਵਾਯਮਨਿਚ੍ਚੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਿਚ੍ਚਾਨਿਚ੍ਚੇਸੁ ਅਨ੍ਤਰਙ੍ਗਬਹਿਰਙ੍ਗੇਸੁ ਚਾਤੁਲ੍ਯਬਲਤ੍ਤਾ ਨਾਸ੍ਸ ਯੋਗਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋ, ਤਥਾਹਿ ਨਿਚ੍ਚਾਨਿਚ੍ਚੇਸੁ ਨਿਚ੍ਚਮੇਵ ਬਲਵਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਾਨਿਚ੍ਚਾਨਮਤੁਲ੍ਯਬਲਤਾ, ਅਨ੍ਤਰਙ੍ਗਬਹਿਰਙ੍ਗਪ੍ਪਕਾਰ(ਮ੍ਪਨ) ਉਪਰਿ ‘‘ਲੋਪੋ’’ਤਿ (੧-੩੯) ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਕਾਸਿਸ੍ਸਾਮ.
੨੩. ਸਙ੍ਕੇਤੋ
ਵਚਨਾਰਮ੍ਭਸ੍ਸ ਫਲਮਾਹ-‘ਅਨੁਬਨ੍ਧੋਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ’ਤ੍ਯਾਦਿ, ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘‘ਯੋਨਵਯਵਭੂਤੋ ਸਙ੍ਕੇਤੋ’’ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਭਾਸਿਸ੍ਸਂ ਮਾਗਧਂ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਾ ਭਿਧਾਨਪ੍ਪਕਰਣਤੋ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਨਵਯਵਭੂਤੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਕਸ੍ਸ’ਤ੍ਯਾਦਿਲ੍ਤੁਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਲਕਾਰੋ ਉਦਾਹਰਣਂ, ਪਕਤਿਯਾਦਿ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਸਾਪ੍ਪਾਯਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘ਏਵਮਞ੍ਞਤੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕੇਚਿ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਕਾਰਾਤਿ ਪਾਣਿਨਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ, ਵਚਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਲੋਪੋ’’ਤਿ (੧-੩-੯) ਵਚਨਂ, ਪਯੋਗਾਸਮਵਾਯਿਤਾਤਿ ਕਤ੍ਤਾਇਚ੍ਚਾਦਿਪ੍ਪਯੋਗੇ ਅਸਮਵਾਯਿਤਾ ਅਪ੍ਪਯੋਗਿਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਲੋਪੋ ਵਸੇਯੋ… ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੋ ਬਨ੍ਧਿਵਿਨਾਸਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹੁ ਉਚ੍ਚਾਰਿਤਪਧਂਸਿਤ੍ਤਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧ੍ਯਤੇ ਵਿਨਸ੍ਸਤੇਤ੍ਯਨੁਬਨ੍ਧੋਤਿ ਇਮਾਯ ਸਦ੍ਦ ਬ੍ਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਵਸੇਨ.
੨੪. ਵਣ੍ਣ
‘ਅਤੇਨਾ’ਤਿ (੨-੧੦੮) ਏਤ੍ਥ ਅਤੋਤਿ ਰਸ੍ਸਬ੍ਯਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਵਾ ਸਿਯਾ ਰਸ੍ਸਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਵਾ ਸਕਲਨਿਸ੍ਸਯਬ੍ਯਾਪੀ ਅਤ੍ਥਜਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਰਸ੍ਸਬ੍ਯਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਸਤਿ ਬੁਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਯਤ੍ਥਕਤ੍ਥਚਿ ਅਕਾਰੋ ਗਯ੍ਹਤੇਤਿ ਨੇਟ੍ਠਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿ… ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਅਸਿਜ੍ਝਨਤੋ, ਰਸ੍ਸ ਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਾਦਿਸਬ੍ਬਾਕਾਰਨ੍ਤਾਨਂ ਲਕ੍ਖਣਿਕਗਵਾਦ੍ਯਕਾ ਰਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚਾਕਾਰੋ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਇਟ੍ਠਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿ, ਨਾਞ੍ਞੋ ਦੀਘੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤਨ੍ਤਰਤ੍ਤਾਤਿ ਨਾਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਆਕਾਰਤੋ ਨਾਸ੍ਸੇਨਾਭਾਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤੋਤਿ ਰਸ੍ਸਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਨਿਸ੍ਸਿਤੇ ਸਬ੍ਬਮਿਦਮਿਟ੍ਠਂ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨਾਤ੍ਥਜਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤੇ, ਨ ਰਸ੍ਸਬ੍ਯਤ੍ਤਿਚ, ‘‘ਯੁਵਣ੍ਣਾਨਮੇ ਓਲੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (੧-੨੯) ਆਦੀਸੁ ਪਨ ਰਸ੍ਸਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਾ ਰਸ੍ਸਜਾਤਿਯਾ ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘ਤਸ੍ਸੇਦਂ ਨੋਪੇਤਿ’ਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਏਓਆਦਿਕਮਿਟ੍ਠਂ ਕਤ੍ਥਚਿ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਾ ਭਵੇਯ੍ਯ ‘ਵਾਤੇਰਿਤਂ ਸਮੋਨਾ’ਤਿਆਦੀਸੁ ਬ੍ਯਤ੍ਤਨ੍ਤ ਰਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਥਾ ਇਟ੍ਠਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਇਤ੍ਤਜਾਤ੍ਯਾਦਿ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤੇ, ਅਥਵਾ ਵਣ੍ਣੁਚ੍ਚਾਰਣਮ੍ਪਤਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਵਣ੍ਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਉਚ੍ਚਨੀਚਤਦੁਭਯ ਸਂਹਾਰਵਸੇਨ ਵਣ੍ਣਵਿਸੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਰਸ੍ਸ ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਰਸ੍ਸਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਥਾ ਇਟ੍ਠਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਇਤ੍ਤਜਾਤ੍ਯਾਦਿ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤੇ, ਤਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣ ਪਰੇਨ ਸਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਂ ਨਿਯਮਿਤੁਂ ਵਚਨਮਿਦਮਾਰਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵਾ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਚਨਾਰਮ੍ਭਫਲਮਾਹ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇ. ਨਨੁ ਸਯਞ੍ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਂ, ਨ ਹ੍ਯਞ੍ਞਂ ਰੂਪਾ ਸਯਮਤ੍ਥਿ, ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ (ਸਯ)ਤੋ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧੇਪ੍ਯੇਵਂ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਪਰੋ ਕੋਚਿ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਞਾਪੇਤੁਂ ਸਞ੍ਚ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਕਾਰੋ ਆਹਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘ਸਞ੍ਚ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ‘ਸਞ੍ਚ ਗਯ੍ਹਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਂਰੂਪਗ੍ਗਹਣਾਯਾਪਿਸਦ੍ਦਂ ਕਰੋਤੋ-ਧਿਪ੍ਪਾਯੋ-ਯਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਮਾਹ-‘ਅਞ੍ਞਥੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਸਂਰੂਪਗ੍ਗਹਣਾਯ ਅਪਿਸਦ੍ਦਾਭਾਵੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥੇਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥ ਸਮਾਸਵਿਸਯੇ, ਗੁਣੀਭੂਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਪ੍ਪਧਾਨਭੂਤਸ੍ਸਾਕਾਰੇ ਕਾਰਾਦਿਨੋ, ਸਮਾਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਧਾਨਤੂ ਤਤ੍ਤੇਪਿ ਗੁਣੋ ਭਵਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥੋ-ਕਾਰੇਕਾਰਾਦਿ ਵਿਧਾਯ ਕਤ੍ਤਾ, ਵਿਧੀਯਮਾਨੋ ਸਵਣ੍ਣੋਵ ਪਧਾਨਂ… ਇਦਮਤ੍ਥਿਤਾਯ ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਤਿ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਿਯਮਪਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਤ੍ਥਂ ਵਦਤਾ ਸਯਞ੍ਚੇਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਤਥਾ ਸਯਮਤ੍ਤਨੀ’’ਤਿ ਨਿਘਣ੍ਡੁਤੋ ਸਯਞ੍ਚ-ਤ੍ਤਾਕਾਰੇਕਾਰਾਦਿਞ੍ਚ ਗਯ੍ਹਤੀਤ੍ਯਮਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਾਵੀਯਤੀਤਿ ਚੋਦਨਮ੍ਪਨਸਿ ਨਿਧਾਯ ‘ਸਞ੍ਚ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾਰੁਲ਼੍ਹਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ਤਥੇਵਾਹਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਸਯਞ੍ਚੇ’ਤ੍ਯਾਦਿ, ‘‘ਧਨਞ੍ਞਾਤੀਸੁ ਸਂਸਦ੍ਦੋ, ਤਥਾਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯੇਸੁਪੀ’’ਤਿ ਨਿਘਣ੍ਡੁਵਚਨਤੋ ‘ਸ’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਪਿ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਕੋ ਸੋ ਸਦ੍ਦਰੂਪਂ ਸਾਧਾਰਣਂ, ‘ਸ’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿਯਮ੍ਪਿ, ਕਿਨ੍ਤਂ ਸਦ੍ਦਾਨ ਮਸਾਧਾਰਣਂ ਸਦ੍ਦਰੂਪਂ, ਤਥਾ ਸਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿਯਂ ਰੂਪਂ ਨਾਮਾਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਸਦ੍ਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਤਿ ਆਹ-‘ਸਂਰੂਪਂ ਸਦ੍ਦਾਨਮਸਾਧਾਰਣਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ, ਏਤਞ੍ਚ ਇਦਨ੍ਤੀਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਸਾਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਸਦ੍ਦਰੂਪਂ, ਸਤਿ ਸਮ੍ਭਵੇ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰੇ ਚ ਵਿਸੇਸਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਕਤਾਯ ਅਸਾਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਰੂਪਂ ਵਿਸੇਸਤਾ ਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸਾਪਿ ਸਮ੍ਭਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ ਨਾਮਾਤਿ ਆਹ-‘ਦੁਵਿਧਂ ਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਕਿਨ੍ਤਂ ਸਾਧਾਰਣਮਸਾਧਾਰਣਞ੍ਚਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਰੂਪਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਮਾਹ-‘ਤਤ੍ਥਾ’ਤਿਆਦਿ, ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਸਤ੍ਤਮੀ, ਸਦ੍ਦਾਨਨ੍ਤਿ ਸਾਤ੍ਥਕਨਿਰਤ੍ਥਕਾਨਂ ਯੇਸਂਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਦ੍ਦਾਨਂ, ਤਂਤਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਤੇਸਂਤੇਸਂ ਬੁਦ੍ਧ ਅਇਆਦੀਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾਦਿ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਤੇਨ ਸਾਧਾਰਣਂ ਸਦ੍ਦਰੂਪਮਤ੍ਥਰੂਪਂ ਤਥਾ-ਸਾਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਸਂਰੂਪਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਚਤੂਸੁਪਿ ਚੇਤੇਸ੍ਵਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਰੂਪਸ੍ਸੇਵੋਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ-‘ਤਤ੍ਥਾ’ਤਿਆਦਿ, ਸਾਧਾਰਣਰੂਪਬ੍ਯੁਦਾਸੇਨਾਤਿ ਸਾਧਾਰਣਰੂਪਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨ, ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤੋ ਰੂਪਮੇਵ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਸਂ, ਨਾਤ੍ਥੋਤਿ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਚ ਸਦ੍ਦੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘ਇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮੁਚ੍ਚਿਨੋਤਿ, ਅਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸੇਵੋਪਾਦਿਯਨੇ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਤਨ੍ਤ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਇਤਰਨ੍ਤਿ ਯੇ ਸਂਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾਦਿ, ਪਰਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸਕਸ੍ਸਚਿ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਪਿ, ਇਤਿ ਇਦਂ, ਪਤਿਤਂ ਪਸਿਦ੍ਧਂ, ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਪਸਿਦ੍ਧਂ ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਪਰਮ੍ਪਰਾਯਾਗਤੋ ਪਦੇਸਤੋ ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤੋਤਿ ਪਕਤਂ, ਸਂਸਦ੍ਦਵਿਸੇਸਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ਅਸਾਧਾਰਣਰੂਪੋਪਾਦਿਯਨੇਪਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਸਦ੍ਦਰੂਪਮੇਵੋਪਾਦੀਯਤਿ ਨਾਸਾਧਾਰਣਮਤ੍ਥਰੂਪਂ… ਇਮਿਨਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਕਾਰਣਤਾ [ਤਾਯ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਵਸੇਨਾਤਿ ਆਹ-‘ਸਦ੍ਦਸ੍ਸੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਆਸਨ੍ਨਂ…ਸਦ੍ਦਤੋ ਸਦ੍ਦਭਾਵਸਾ ਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਵਿਪਰਿਯਯਤੋਤਿ ਵਿਪਰਿਯਾਸੇਨ ਅਨਾਸਨ੍ਨ ਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਸਯੋਪਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਕਥਂ ਸੋਤਵਿਸਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨ ਆਸਨ੍ਨੋ ਸਂਰੂਪਮ੍ਭਵਿਤੁਮਰਹਤੀਤਿ, ਕਾਰਣਨ੍ਤਰਮਾਹ-‘ਅਹੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾਚਾ’ਤਿਆਦਿ, ਅਹੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾਤਿ ਅਪਰਿਚ੍ਚਜਨੀਯਤ੍ਤਾ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਨਿਚ੍ਚਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਤੇ ਕਾਰਣਵਚਨਂ, ਤਂ ਸਦ੍ਦਰੂਪਂ, ਨਿਚ੍ਚਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਤਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰਸਂਯੋਗੀ, ਵਿਪਰਿਯਯਤੋਤਿ ਹੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ, ਤਥਾਹਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਹੇਯ੍ਯਤ੍ਤਂ ਬੋਧੇਤਿ, ਅਪਰਂ ਕਾਰਣਮਾਹ-‘ਅਸਾਧਾਰਣਞ੍ਚ ਰੂਪਂ’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ, ਸਾਧਾਰਣੋ ਪਰਿਯਾਯ ਸਦ੍ਦਾਨਂ, ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਇਦਾਨਿ ਕਾਰਣਤ੍ਤਯਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਇਮੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਰੂਪਮੇਵ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਨਾਮ, ਨਾਤ੍ਥੋਤਿ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਤਦੇਵ’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ, ਤਦੇਵਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂ, ਤਂ ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਰੂਪਪ੍ਪਧਾਨੇਤਿ ‘‘ਗੋਸ੍ਸਾ ਵਙ’’ (੧-੩੨) ਤ੍ਯਾਦੋ ਗੋਸ੍ਸਾਤ੍ਯਾਦਿਕੇ ਸਰੂਪਪ੍ਪਧਾਨੇ.
੨੫. ਨ੍ਤੁ
ਨ੍ਤੁਸੁਤਿਯਾ ਜਨ੍ਤ੍ਵਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ‘‘ਨ੍ਤਨ੍ਤੂਨਂਨ੍ਤੋ ਯੋਮ੍ਹਿ ਪਠਮੇ’’ (੨-੨੧੫) ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਗਹਣਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਜਾਤਿਯਮਭਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਬਾਧਨਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ ਵਨ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਨਮੁਪਾਦਾਨਤ੍ਤਮਿਦਮਾਰਦ੍ਧਂ ‘‘ਵਨ੍ਤ੍ਵਵਣ੍ਣਾ’’ (੪-੭੯) ‘‘ਤਮੇਤ੍ਥਸ੍ਸਤ੍ਤੀਤਿ ਮਨ੍ਤੁ’’ (੪-੭੮) ‘‘ਕਤ੍ਤਰਿ ਭੂਤੇ ਕ੍ਤਵਨ੍ਤੁ ਕ੍ਤਾਵੀ’’ (੫-੫੫) ਤਿ ਵਿਹਿਤਾ ਵਨ੍ਤ੍ਵਾਦਯੋ ਨਾਮ.
ਇਤਿ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪਞ੍ਚਿਕਾਟੀਕਾਯਂ ਸਾਰਤ੍ਥਵਿਲਾਸਿਨਿਯਂ
ਪਰਿਭਾਸਾਧਿਕਾਰੋ ਸਮਤ੍ਤੋ.