ਸਞ੍ਞਾਧਿਕਾਰ
੧. ਅ ਆਦਯੋ
ਸਬ੍ਬਵਚਨਾਨਂ ਸਾਤ੍ਥਕਨਿਰਤ੍ਥਕਤ੍ਤਬ੍ਯਭਿਚਾਰਿਤ੍ਤਾ ‘ਇਦ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤੇਨ ਸਂਸਯਮੁਪਦਸ੍ਸਿਯ ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਮਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤੁਞ੍ਚ ‘ਨ ਤਾਵ…ਪੇ… ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਦਿਵਾਕ੍ਯਮਿਤਿ ‘ਦਸ ਦਾਲ਼ਿਮਾ, ਛ ਅਪੂਪਾ, ਕੁਣ੍ਡਮਜਾਜਿਨਂ, ਪਲਾਲਪਿਣ੍ਡੋ’ਇਚ੍ਚਾਦਿਕਂ, ਅਵਯਵਤ੍ਥਾਨ ਮਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਸਮੁਦਾਯਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ ਅਨਤ੍ਥਕਤ੍ਤਂ, ਆਦਿਵਾਕ੍ਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਮਨੋਸੇਟ੍ਠਾ ਮਨੋਮਯਾ’’ਤਿਆਦਿਵਾਕ੍ਯਂ, ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਪਦਤ੍ਥਾਨ ਮਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਭਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਤੀਤਿਤੋ.
ਅਥ ਅਆਦ੍ਯਾਦਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਾਧੁਤ੍ਤਾਨ੍ਵਾਖ੍ਯਾਨਾਯ ਇਦਂ ਵਚਨਮਿਚ੍ਚਾਦਿਵਿਕਪ੍ਪਨ੍ਤਰਸਮ੍ਭਵੇ ਕਥਂ ਨਿਯਮੋ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਨਤ੍ਥੇਨ ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤਮਿਚ੍ਚਾਸਙ੍ਕਿਯ ਤੇਸਮਿਹਾਨੁਪਯੋਗਿਤ੍ਤਂ ਕਮੇਨ ਪਟਿਪਾਦਯਿਤੁਮਾਹ ‘ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਥਮੇਵਿਦ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ,’ ਆਕਾਰਾਦਯੋ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਾ’ਇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵਕ੍ਖਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਸ ਤਂ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਾਧੂਨਂ ਸਾਧੁਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਨੁਸਾਸਨਂ ਆਖ੍ਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਪਯੋਜਨਂ ਯਸ੍ਸ ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹੋ.
ਸਾਧੁਸਦ੍ਦਾਨੁਸਾਸਨਸਙ੍ਕਾਪੇਤ੍ਥ ‘‘ਕਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਕੁਤ੍ਰਾਤ੍ਰਕ੍ਵੇਹਿਧਾ’’ਤਿ (੪-੧੦੦) ਆਦਿਨਾ ਕਤ੍ਥਾਦਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਾਧੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਸਨਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਰੇਨ ਸਾਧੁਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨ੍ਵਾਖ੍ਯਾਤਤ੍ਤਾਤਿ ਆਪੁਬ੍ਬਾਦਾਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ‘‘ਦਾਧਾਤ੍ਵੀ’’ਤਿ (੫-੪੫) ਇਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਆਕਾਰਲੋਪੇ ਚ ਆਦੀਤਿ ਅਆਦਿਯੇਸਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸਮਾਸੇ ਯੋਮ੍ਹਿ ‘‘ਯੋਸੁ ਝਿਸ੍ਸ ਪੁਮੇ’’ਤਿ (੨-੯੩) ‘ਟੇ ਅਆਦਯੋ’ਤਿ, ਤਯੋ ਚ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾ ਚਾਤਿ ਚਤ੍ਥ ਸਮਾਸੇ ‘‘ਤਦਮਿਨਾਦੀਨਿ’’ਤਿ ਚਤ ਲੋਪੇਚ ਰਸ੍ਸੇ ਚ ਤਿਤਾਲੀਸਾਤਿ, ‘ਵਣ੍ਣ-ਵਣ੍ਣਨੇ’ਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ‘‘ਭਾਵਕਾਰਕੇਸ੍ਵ ਘਣ ਘਕਾ’’ਤਿ (੫-੪੪) ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਯੋਮ੍ਹਿ ਟਾਦੇਸੇ ਵਣ੍ਣਾਇਤਿ ਚ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ, ਪਯੋਗਨਿਯਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦੇਸੁ ਪਰੇਸੁ ਏਵ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦੋ ਪਯੁਜ੍ਜੀਯਤੀਤਿ ਏਵਂ ਪਯੋਗਨਿਯਮਤ੍ਥਂ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਵਿਕਪ੍ਪਨ੍ਤਰ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾ ‘‘ਅਭੂਤਤਬ੍ਭਾਵੇ ਕਰਾਸਭੂਯੋਗੇ ਵਿਕਾਰਾ ਚੀ’’ਤਿ (੪-੧੧੯) ਪਯੋਗਨਿਯਮਸ੍ਸਾ ਝਾਯਮਾਨਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ, ਠਾਨ੍ਯਾਦੇਸਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਠਾਨੇ ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਾ ਆਦੇਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਵਾ ਸੋ ਇਤਿ, ਤਦਨੁਰੂਪਾਯਾਤਿ ਠਾਨ੍ਯਾਦੇਸਾਨੁਰੂਪਾਯ ਛਟ੍ਠੀ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ, ਅਤੋਯੇਵਾਤਿ ਅਗਮਾਗਮਿਅਨੁਰੂਪਾਯ ਛਟ੍ਠਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ ਯੇਵ, ਅਗਮਾਗਮਿ ਭਾਵਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤਿਤਾਲੀਸ ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਾ ਆਗਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਵਾ ਸੋ ਇਤਿ, ਏਤੇਸੁਪਿ ਸਙ੍ਕਾ, ‘‘ਯਵਾਸਰੇ’’ (੧-੩੦) ‘‘ਸੁਞ ਸਸ੍ਸ’’ਇਤਿ (੨-੫੩) ਆਦੇਸਾਗਮਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨੇਨ, ਆਗਮ ਲਿਙ੍ਗਾਭਾਵਤੋਤਿ ਉਕਾਰ ਕਕਾਰ ਮਕਾਰਾਨਂ ਅਭਾਵਤੋ, ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸ ਭਾਵਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੇਸਨਂ, ਤੇ ਵਾ ਤਸ੍ਸੇ-ਤਿ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਸਙ੍ਕਾ ‘ਨੀਲੁਪ੍ਪਲ’ਮਿਚ੍ਚਾਦੀਨਮਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਸ ਭਾਵਦਸ੍ਸਨਾ, ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਾ ਨੁਪਯੋਗਤੋਤਿ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਰਣਸ੍ਸ ਪਕਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ- ‘ਰੂਪਵਿਸੇਸੂਪ ਲਕ੍ਖਣਾਭਾਵਾ’ਤਿ, ਰੂਪਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਉਪਲਕ੍ਖਣ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸਅਭਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਹਿ ਵਿਸੇਸਨ ਵਿਸੇਸ੍ਸਭਾਵੇ ਪਟਿਪਾਦਿਤੇ ਅਆਦ੍ਯਾਦਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਰੂਪਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਰਣਂ ਕਤਂ ਸਿਯਾਤਿ, ਯਦਿ ਏਸੋਵ ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਰਣਨ੍ਤਿ ਗਯ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਸਤਿ ‘ਨੀਲੁਪ੍ਪਲ’ਮਿਚ੍ਚਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨਾਸ੍ਸ ਤਦਤ੍ਥ ਤਾਪਿ ਸਮ੍ਭਾਵੀਯਤੇ, ਲੋਕੇ ਸੀਹਗੁਣਸ੍ਸ ਮਾਨਵਕੇ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਉਪਚਾਰੇਨ ‘ਸੀਹੋ-ਯਂ ਮਾਨਵਕੋ’ਤਿ ਤਗ੍ਗੁਣਜ੍ਝਾਰੋਪੋਪਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਦਤ੍ਥਮ੍ਪੇਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘ਤਗ੍ਗੁਣਜ੍ਝਾਰੋਪਨਤ੍ਥਮ੍ਪੇਤਂ ਨ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ, ਤੇਸਂ ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਾਨਂ ਵਾ ਗੁਣੋ ਅਆਦਿਤ੍ਤਾਦਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਰੋਪਨਂ-ਤਿਤਾਲੀਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦੇਸੁ ਵਾ ਅਆਦਿਸਦ੍ਦੇਯੇਵ ਵਾ ਆਰੋਪਨਂ, ਤਦਤ੍ਥਮ੍ਪੇਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ- ‘ਅਤੋਯੇਵਾ’ਤਿਆਦਿ, ਅਤੋਯੇਵ ਰੂਪਵਿਸੇਸੂਪਲਕ੍ਖਣਾ ਭਾਵਤੋਯੋ, ਪਕਤਂ ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਰਣਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤ ਵਿਕਪ੍ਪਨ੍ਤਰਾਭਾਵੇ ਉਭਯਤ੍ਥਮਿਦਂ ਸਿਯਾ, ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਭਾਸਤ੍ਥਂ ਨ ਹੋਤਿ… ਤਲ੍ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਉਪਰਿਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਪਾਰਿਸੇਸਮਾਲਮ੍ਬਿਯਾਹ ‘ਸਞ੍ਞਾਸਞ੍ਞਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ.
ਮਰਿਯਾਦਾਯਮ੍ਪਕਾਰੇਚ, ਸਮੀਪੇ ਵਯਵੇ ਤਥਾ;
ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਪ੍ਪਕਾਰੋਯਂ, ਆਦਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਸਤੇਤਿ.
ਮਰਿਯਾਦਤ੍ਥੋ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿਸਦ੍ਦੋਤਿ ਆਹ-‘ਆਦਿਮਰਿਯਾਦਾ ਭੂਤੋ’ਤਿ, ਉਪਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾਤਿ ਉਪਲਕ੍ਖਿਯਮਾਨਾਨਮਾਕਾਰਾਦੀਨਂ ਗਹਣੇ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ, ਤੇਨਾਹ-‘ਉਪਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸੁਪਸਜ੍ਜਨੀਯਭੂਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਕਾਰਿਯੇਨਾਤਿ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾਭਵਨਾਦਿਨਾ, ਨ ਗੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਨਯਨਂ ਭਵਤਿ..ਗੁਨ੍ਨਮੁਪਸਜ੍ਜਨੀਯ ਭੂਤਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ, ਸਞ੍ਞਾਯਾ ਭਾਵੇਤਿ ਅਕਾਰਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵੇ, ਰੂਪਨ੍ਤਿਤਿ ਤਾਲੀਸਾਰੂਪਂ, ਤਿਤਾਲੀਸਾ+ਵਣ੍ਣਾਤਿਪਦਚ੍ਛੇਦੋ, ਤਿਤਾਲੀਸ+ਵਣ੍ਣਾਤਿਵਾ, ਸੁਤ੍ਤਾਵਯਵਸ੍ਸਾਪਿ ਸੁਤ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਤਾ ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਦੀਘਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (੧-੩੩) ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਨ੍ਤੁ ‘‘ਦੀਘਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਯੋਗਵਿਭਾਗੇਨ, ਇਤਰਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਰਸ੍ਸੇਵ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤੇ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਤਿਤਾਲੀਸਇਤਿ ਅਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਪਦਂ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਇਤਰੀਤਰਯੋਗਚਤ੍ਥੇ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ-‘ਏਕਵਚਨਮ੍ਪਨਾ’ਤਿਆਦਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ, ਰਸ੍ਸ ਏ ਓਕਾਰੇਹਿ ਤੇਚਤ੍ਤਾਲੀਸਕ੍ਖਰਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਏ ਓਕਾਰੇ ਹੀਤਿ ਸਹਤ੍ਥੇ ਤਤਿਯਾ, ਸਕ੍ਕਤਾਨੁਸਾਰੇਨਾਤਿ ਸਕ੍ਕਤੇ ‘‘ਸਨ੍ਧਿ ਯਕ੍ਖਰਾਨਂ ਰਸ੍ਸਾ ਨ ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਾਰੇਨ, ਕੋਚੀਤਿ ਸਾ ਸਨਪ੍ਪਸਾਦਕਚੋਲ਼ਿਯਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਿਯਾਚਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਹਿਚ੍ਚਾਦਿਂ ਵਦਤੋ-ਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘ਰਸ੍ਸਾਇਵਾਤਿ ਇਵਸਦ੍ਦੋ ਸਾਧਮ੍ਮੋਪਮਾਜੋਤਕੋ ਵਾ ਸਿਯਾ ਵੇਧਮ੍ਮੋਪਮਾਜੋਤਕੋ ਵਾ, ਯਦਿ ਤਾਵ ਵੇਧਮ੍ਮੋਪਮਾਜੋਤਕੋ, ਰਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਏ ਓਕਾਰੇਸ੍ਵ ਸਮ੍ਭਵਾ ਤੇਸਂ ਦੀਘਕਾਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਤੇ ਦੀਘਾਯੇਵ ਸਿਯੁਂ, ਯਦਿ ਪਨ ਸਾਧਮ੍ਮੋਪਮਾਜੋਤਕੋ, ਤੇਸੁ ਰਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸਸਮ੍ਭਵਾ ਰਸ੍ਸਕਾਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਰਸ੍ਸਾਏਵ ਤੇ ਸਿਯੁਨ੍ਤਿ ‘ਏਤ੍ਥਾਤਿਆਦੀਸੁ ਏ ਓਕਾਰਾਨਂ ਉਚ੍ਚਾਰਣਕਾਲਕਤਂ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤੀ’ਤਿ, ਰਸ੍ਸਕਾਲਵਨ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ ਏਵਸਦ੍ਦੋ ਸੋਗਤੇ ਵਣ੍ਣਵਿਨਿਮ੍ਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵਾਭਾਵਾ ਵਣ੍ਣਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਪਮਾਣਸਿਦ੍ਧਂ ਪਾਰਮਤ੍ਥਿਕ ਮੇ ਓਕਾਰਾਨਂ ਰਸ੍ਸਕਾਲਵਨ੍ਤਤਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਤ੍ਥਾਤਿ ਵਦਤੋ ਪਨਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘ਏਤ੍ਥਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯਦਿ ਏਕਾਰਾਦਯੋ ਦੀਘਾਏਵ ਸਂਯੋਗਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਰਸ੍ਸਾਵ ਸਿਯੁਂਤਥਾ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਦੀਘੋਵ ਆਕਾਰੋ ਸਂਯੋਗਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾਰਸ੍ਸੋ ਇਵ ਉਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਚ੍ਚਾਰਣਕਾਲਕਤੋਵ ਰਸ੍ਸਦੀਘਭਾਵੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ, ਕਚ੍ਚਾਯਨਵੁਤ੍ਤਿਵਣ੍ਣਨਾ ਞਾਸੋ, ਤਞ੍ਞਾਪਨੇਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਅਞ੍ਞੇਸਮਕ੍ਖਰਾਨਂ ਞਾਪਨੇ, ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਾਤਿ ਤੇਨ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਭਾਵਮਾਹ, ਕਿਮੇਤ੍ਥ ਸਮੁਦਾਯੇ ਵਾਕ੍ਯਪਰਿਸਮਤ੍ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਵਯਵੇਤਿ ਆਹ- ‘ਪਚ੍ਚੇਕ’ਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ‘ਰੁਕ੍ਖਾ ਵਨ’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਸਮੁਦਾਯੇ ਵਾਕ੍ਯਪਰਿਸਮਤ੍ਤਿਯਂ ‘‘ਇਯੁਵਣ੍ਣਾ ਝਲਾ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੇ’’ (੧-੯) ਇਚ੍ਚਾਦਿਕਂ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ, ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਵਣ੍ਣਾ ਨਾਮਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਕਾਰੋ ਵਣ੍ਣੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਆਕਾਰੋ ਵਣ੍ਣੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਨਾ, ਅਵਯਵੇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ‘ਪਚ੍ਚੇਕ’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇ ਸਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਂ ਕਾਰਣਮਾਹ, ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋਪਨੀਤੋ ਤ੍ਯਤ੍ਥੋ ਸੁਖੇਨ ਪਟਿਪਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਪਚ੍ਚੇਕਨ੍ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਭੋਜੀਯਤੂਤਿਆਦਿਨਾ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਭੁਞ੍ਜਿਕਿਰਿਯਾ ਪਰਿਸਮਾਪੀਯਤੇ, ਤੇਨਾਹ-‘ਨ ਚੋਚ੍ਚਤੇ’ ਇਚ੍ਚਾਦਿ, ਅਥਵਾ ਸਮੁਦਾਯੇਪਿ ਵਾਕ੍ਯਪਰਿਸਮਾ ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਸਤਿ ਸਮੁਦਾਯੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਦਾ ਅਵਯਵੇਸੁਪਿ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ‘ਸਮੁਦ੍ਦੇਕਦੇਸਦਸ੍ਸਨੇਪਿ ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਖਨ੍ਧੇਕਦੇਸ ਭੂਤਾਯਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਨ ਦੋਸੋ, ਤੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘ਪਚ੍ਚੇਕ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਗੁਣਾਦ੍ਯਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤੇਪਿ ਪਕਰਣਤੋ ਅਕਾਰਾਦਯੋਵੇਤ੍ਥ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ-‘ਵਣ੍ਣੀਯਤਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਪਕਰਣਤੋਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਭਜ੍ਜਤੇ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਹਿ–
ਅਤ੍ਥਾ ਪਕਰਣਾ ਲਿਙ੍ਗਾ, ਓਚਿਤ੍ਯਾ ਦੇਸਕਾਲਤੋ;
ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਾ ਵਿਭਜੀਯਨ੍ਤੇ, ਨ ਸਦ੍ਦਾਯੇਵ ਕੇਵਲਾਤਿ.
ਨਨੁ ਝਲਾਦਿਸਞ੍ਞਾ ਵਿਯ ਲਹੁਸਞ੍ਞਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਗੁਰੁਸਞ੍ਞਾ ਕਤਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਨਿਧਾਯ ਰੁਲ਼੍ਹਿ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਾਸੁ ਸਞ੍ਞਾਸੁ ਝਾਲਾਤਿ ਰੁਲ਼੍ਹਿ ਸਞ੍ਞਾਤ੍ਥਾਭਾਵੇਨ ਵੋਹਾਰਸੁਖਮਤ੍ਤਪਯੋਜਨਾ, ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਸਞ੍ਞਾ ਪਨ ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਾਪਿ ਹੋਤਿ ਤਦਞ੍ਞਪ੍ਪਯੋਜਨਾ ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ- ‘ਏਵ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ, ਵਣ੍ਣੀਯਤੀ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤੇਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਨੁਗਤਾ ਅਨੁਗਤਤ੍ਥਾ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾ ਤਂ, ਸਦ੍ਦਾਧਿਗਮਨੀਯਸ੍ਸਾਤਿ ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ, ਵਣ੍ਣਂ ਮੂਲਮਸ੍ਸਾਤਿ ਵਣ੍ਣਮੂਲਕੋ-ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਵਣ੍ਣਮੂਲਕਤਾ, ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਮੂਲਕਤਂ ਸਾਧੇਤਿ ‘ਸਾਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਵਣ੍ਣਂ ਰੂਪਂ ਸਭਾਵੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਣ੍ਣਰੂਪਾਨਿ-ਪਦਾਨਿ, ਸਮੁਦਾਯੋ ਪਾਦਾਨਂ ਰੂਪਮਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮੁਦਾਯਰੂਪਂ ਵਾਕ੍ਯਂ, ਵਿਭਤ੍ਯਨ੍ਤਮਤ੍ਥਜੋਤਕਂ ਪਦਂ, ਪਦਸਮੁਦਾਯੋ ਵਾਕ੍ਯਂ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਚੇਤਮੁਪਚਾਰੇਨ ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਤ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਵਣ੍ਣਮਯਤ੍ਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਪਰਮਤ੍ਥਭੇਦਭਿਨ੍ਨੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵਾਕ੍ਯਾਧਿਗਮਨੀਯੋ ਵਣ੍ਣੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਨਾਮ ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਂਲਹੁਸਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਤਦਤ੍ਥਮਕਾਰਾਦੀਨਂ ਗੁਰੁਭੂਤਾ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾ ਕਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਸਮ੍ਮੁਤਿ ਸਙ੍ਕੇਤਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵੋਹਾਰੋ, ਪਰਮਤ੍ਥੋ ਸਨਿਬ੍ਬਾਨੋ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਉਭੋਹਿ ਪਨੇਤੇਹਿ ਭਿਨ੍ਨੋ ਤਤਿਯੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾਚ ਵੁਤ੍ਤਂ–
ਦੁਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਕ੍ਖਾਸਿ, ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਦਤਂ ਵਰੋ,
ਸਮ੍ਮੁਤਿਂ ਪਰਮਤ੍ਥਞ੍ਚ, ਤਤਿਯਂ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ.
ਨਨੁ ਚ–
ਅਪ੍ਪਕ੍ਖਰਮਸਨ੍ਦਿਦ੍ਧਂ, ਸਸਾਰਂ ਗੂਲ਼੍ਹਨਿਣ੍ਣਯਂ;
ਪਸਨ੍ਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਆਹੁ ਤਲ੍ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਞੁਨੋਤਿ.
‘‘ਆਦਯੋ ਤਿਤਾਲੀਸ ਵਣ੍ਣਾ’’ ‘‘ਤਿਤਾਲੀਸਾਦਯੋ ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਨ ਤਥਾ ਸਤਿ ਸਨ੍ਦਿਦ੍ਧਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾਤਿ, ਨਨੁ ਸਤ੍ਥਾਦੋ ਮਙ੍ਗਲਵਚਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਕਾਰੋ ਪਟਿਸੇਧਤ੍ਥੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ (ਨ) ਸਤ੍ਥਾਦੋ ਸਿਦ੍ਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸੋਪਹਿਤਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਹੋਤ੍ਵ ਪੁਬ੍ਬਾ ਝਾਲਾਦਿ ਸਞ੍ਞਾ, ਸਦ੍ਦਸਾਧਨਮਤ੍ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਵਿਧਾਨਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯ ਸਞ੍ਞਾਵਾਲਮੇਤ੍ਥਾਤਿ ਕਿਂ ਪੁਨਾਪਿ ਵਣ੍ਣਾਦਿਸਞ੍ਞਾਵਿਧਾਨੇਨ ਗਨ੍ਥਗਾਰਵ ਕਰਣੇਨਾਤਿ ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯੇਸੁ ਪਨ ਗਾਰਵਂ ਤਦਨੁਗਮਨਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤੁਂ ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾਯੋਪ੍ਯਨ੍ਵਾਖ੍ਯਾਯਨ੍ਤੇ, ਯਜ੍ਜੇਵਂ ਸਂਯੋਗਸਬ੍ਬਨਾਮਲੋਪਾਦਯੋਪਿ ਸਞ੍ਞਾ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਨਨੁ ਭੋ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਮ੍ਹੇਹਿ’ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾਯੋ ਆਖ੍ਯਾਯਨ੍ਤੇ’ਤਿ, ਕਿਨ੍ਤਦਾਖ੍ਯਾਨਦ੍ਵਾਰੇਨ ਭਵਤਾ ਤਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ, ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਾਤ੍ਥਕਤ੍ਤੋਪਿ ਪਤਿਵਣ੍ਣਮਤ੍ਥਾਨੁਪਲਦ੍ਧਿਤੋ ਵਣ੍ਣਾਨਮਦਿਟ੍ਠਾਨਮਕਾਰਾਦੀਨਮਨੁਕਤਿਯੋ ਇਹੋਪਦਿਟ੍ਠਾਇਤ੍ਯਨੁਕਾਰਿਯੇਨਾਤ੍ਥੇਨਾਤ੍ਥਵਨ੍ਤਤਾਯ ਹੋਤੇਵਾਕਾਰਾਦਿਤੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿ, ਲੋਪੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਪਨਸ੍ਸਾ ਅਸ੍ਸਵਨਂ ਸਨ੍ਨਿਕਂਸਵਚਨਿਚ੍ਛਾਭਾਵਾ ਸਂਹਿਤਾਯਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਅਨੁਕ੍ਕਮੋਤਿ ਆਦੋਨਿਸ੍ਸਯਾ ਸਰਾਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ, ਸਰੇਸੁਪਿ ਏਕਟ੍ਠਾਨਿਯਾ ਅਕਾਰਾਦਯੋ ਬਹੁਤ੍ਤਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਠਾਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ, ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾ ਠਾਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ, ਤੇਸੁਪਿ ਰਸ੍ਸਾਵ ਲਹੁਤ੍ਤਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਦੀਘਾ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਸੁਪਿ ਵਗ੍ਗਾ ਬਹੁਤ੍ਤਾ ਠਾਨਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਯਕਾਰਾਦਯੋ, ਵਗ੍ਗੇਸੁ ਚ ਅਘੋਸਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਘੋਸਾ, ਤੇਸੁ ਚ ਸਿਥਿਲਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਧਨਿਤਾ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਅਪ੍ਪਕਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾ ਪਞ੍ਚਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਯਰਲਵਾ ਘੋਸਭੂਤਾ ਠਾਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ, ਤਤੋ ਧਨਿਤਾ ਸਕਾਰਹ ਕਾਰਾ, ਤੇਸੁਪਿਹਕਾਰੋ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਓਰਸੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਦ੍ਵਿਜਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕੇਹਿਚਿ ‘‘ਲਲ਼ਾਨਮਵਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮਵਿਸੇਸੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਪਿ ਲਿਪਿਭੇਦੇਨ ਠਾਨਭੇਦੇਨ ਚ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਲ਼ਕਾਰੋ ਵਿਸੁਂ ਅਕ੍ਖਰਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੋ, ਸੋਪਿ ਘੋਸਭਾਵੇਨ ਠਾਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨਚ ਹਕਾਰਤੋ ਪਰਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ ਪਨ ਸਰਤ੍ਤਾਦਿਸਬ੍ਬਵਿਨਿਮ੍ਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਕਾਰਾਦੀਨਮਯਮਨੁਕ੍ਕਮੋ, ਇਮਸ੍ਸੇਵਾਨੁਕ੍ਕਮਸ੍ਸ ਮਨਸਿ ਵਿਪਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾ ਤਿਤਾਲੀਸਾਤਿ ਗਣਨਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ‘ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਕਤਂ ਸਾਧੁਸਦ੍ਦਾਨ੍ਵਾਖ੍ਯਾਨਂ, ਨ ਵਣ੍ਣੀਯਤੇ, ਤਿ ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਰਣ ਸਙ੍ਖਾਤ ਮੁਖ੍ਯਪ੍ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਾ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨ ਵਣ੍ਣੀਯਤੇ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪਨ ਕਥਮਕਾਰਾਦੀਨਮਯਮਨੁਕ੍ਕਮੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਸਿਸ੍ਸਾਨਂ ਕਙ੍ਖਾ ਵਿਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਯੋਜਨਮ੍ਪਤਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਕਥਨਬ੍ਯਾਜੇਨ ਵਣ੍ਣਿਤੋ ਯੇਵਾਤਿ, ਕਰੀਯਨ੍ਤੇ ਉਚ੍ਚਾਰੀਯਨ੍ਤੇ ਏਤੇਨਾਤਿ ਕਰਣਂ, ਤਤ੍ਥ ਜਿਵ੍ਹਾਮਜ੍ਝਂ ਤਾਲੁਜਾਨਂ, ਜਿਵ੍ਹੋਪਗ੍ਗਂ ਮੁਦ੍ਧਜਾਨਂ, ਜਿਵ੍ਹਗ੍ਗਂ, ਦਨ੍ਤਜਾਨਂ ਸੇਸਾਨਂ ਸਕਟ੍ਠਾਨਂ ਕਰਣਂ, ਪਯਤ੍ਤਿ ਪਯਤਨਂ, ਤਮ੍ਪਨ ਵਣ੍ਣੁਚ੍ਚਾਰਣਤੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੋ ਬਾਹਿਯੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ, ਤਤ੍ਥ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਪਯਤਨਂ-ਸਂਵੁਤਤ੍ਤਮਕਾਰਸ੍ਸ, ਵਿਵਟਤ੍ਤਂ ਸਰਾਨਂ ਸਕਾਰਹਕਾਰਾਨਞ੍ਚ ਫੁਟ੍ਠਤ੍ਤਂ ਵਗ੍ਗਾਨਂ, ਈਸਂਫੁਟ੍ਠਤ੍ਤਂ ਯਰਲਵਾਨਂ, ਬਾਹਿਯਪਯਤਨਨ੍ਤੁ ਸਂਵੁਤਕਣ੍ਠਤਾਦਿ, ਠਾਨਤੋ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਧੀਯਮਾਨਕਾਰਿਯਸਮ੍ਭਵੇਨ ਪਯੋਜਨਸਮ੍ਭਵਾ ਆਹ-‘ਠਾਨਮ੍ਪਨਾ’ਤਿਆਦਿ, ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਣ੍ਣਾਤਿ ਠਾਨਂ, ‘‘ਏ ਓਨਮ ਵਣ੍ਣੇ’’ਤਿ (੧-੩੭) ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਣ੍ਣੇਤਿ ਕਥਨਮੇਵ ਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾਕਰਣੇ ਪਯੋਜਨਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਮਞ੍ਞਤ੍ਰ ਬ੍ਯਾਪਦਿਸਤਿ’ ਏਵ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਦਸਾਦੋ ਸਰਾ’’ਇਚ੍ਚਾਦੋ ‘ਤੇਨਾ’ਤਿਆਦੀਸੁ ‘ਤੇਨ ਸਰਇਚ੍ਚਨੇਨ ਕ੍ਵਤ੍ਥੋ ਕਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਯੋਜਨਂ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਸਰੋਲੋਪੋ ਸਰੇ’’ਚ੍ਚਾਦੀ’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਞਾਪੇਤਿ ਵਣ੍ਣਲੋਪਨ੍ਤਿ ਞਾਪਕਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ’ਸੋ ਚੇਮਿਨਾਵ ਞਾਪਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਨੁ ‘ਤਦਮਿਨਾਦੀਨਿ’’ਤਿ (੧-੪੭) ਸੁਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, (ਸਚ੍ਚਂ) ਤਥਾਪਿ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੋਯਮ੍ਪਿ ਵਣ੍ਣਲੋਪੇ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ‘ਯਦਿ ਞਾਪਕੇਨ ਵਣ੍ਣਲੋਪੋ ਸਿਯਾ ਸੋ ਇਮਿਨਾਵ ਞਾਪਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧੋ, ਨਾਞ੍ਞੇਨਾ’ਤਿ ਅਵਧਾਰੇਤਿ.
੨. ਦਸਾ
ਨਨੁ ਅਆਦਯੋਤਿ ਪਠਮਨ੍ਤੇਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਕਥਮੇਤ੍ਥ’ਤਤ੍ਥਾ’ਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤਾਤਿ ਆਹ-‘ਤਞ੍ਚਾ’ਤਿਆਦਿ, ਅਤ੍ਥਵਸਾਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨਾਤਿ ਅਆਦਯੋਤਿ ਪਠਮਨ੍ਤਸ੍ਸ‘ਆਦੋ ਦਸਾ’ਤ੍ਯਨੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਮਾਨੇ ਚਾਧਾਰਤ੍ਥੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਧਾਰਤ੍ਥਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਮੀ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਤ੍ਥਵਸਾ ਸਤ੍ਤਮਿਯਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸਮ੍ਭਵਾਯੇਵਸੁਤ੍ਤੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ‘ਤਤ੍ਥਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਆਦੋਦਸਨ੍ਨਮਨਞ੍ਞਤ੍ਥਪਵਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਤੋ ਤੇਸਂ ਅਆਦਯੋ ਵਿਸਯਭਾਵੇਨਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਤੇਸੁ ਵਿਸਯਭੂਤੇਸੂ’ਤਿ, ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਤ੍ਥੋਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵ… ਵਣ੍ਣਸਮੁਦਾਯਤੋ ਤਦੇਕਦੇਸਭੂਤਾਨ ਮਾਦੋ ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਦਸਸਙ੍ਖ੍ਯਾਗੁਣੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਯਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਦਸ ਵਣ੍ਣਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਅਵਸ੍ਸਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਂ ਊਨਪੂਰਣਤ੍ਥਮਜ੍ਝਾਹਾਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ- ਅਵਟ੍ਠਿਤਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਵਾ’ਤਿ, ਏਕਾਦੀਨ ਮਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਤਾਨਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇ ਵਤ੍ਤਨਤੋ ਆਹ-‘ਦਸਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ, ਗਯ੍ਹੁਪਗਾਨਂ ਰਸ੍ਸਏ ਓਵਣ੍ਣਾਨਮ੍ਪਿ ਕਚ੍ਚਾਯਨੇ ਵਿਯ ਅਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾ ਅਨੂਨਾ, ਅਗਯ੍ਹੁਪਗਾਨਂ ਤਦਞ੍ਞੇਸਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਰਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਗਾ ਅਨਧਿਕਾ, ਦਸਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯ ਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾ ਦਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਧਿਕਤਵਣ੍ਣਾਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ-‘ਦਸਨ੍ਨਮ੍ਪੀ’ਤਿਆਦਿ, ਸਯਂ ਪੁਬ੍ਬਾ’ਰਾਜ=ਚਿਤ੍ਤਿਯਂ’ਤੀਸ੍ਮਾ ਕ੍ਵਿਮ੍ਹਿ ਅਨ੍ਤਲੋਪੇ ਸਮਾਸੇ ਚ ਤਦਮਿਨਾਦਿਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਵਾ ਸਰਸਦ੍ਦੋ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ, ‘ਸਰ-ਗਤਿਹਿਂ ਸਾਚਿਨ੍ਤਾਸੁ’ ਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਵਾ ਨਿਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ=‘ਸਯਂ ਰਾਜਨ੍ਤੀ’ਤਿਆਦਿ.
੩. ਦ੍ਵੇਦ੍ਵੇ
ਤੇਤਿ’ਆਦੋ’ਤਿ ਸਤ੍ਤਮ੍ਯਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਪਰੇ ਦ੍ਵੇ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਯਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਵਸਾ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮਂ ਉਪਮੇਤਿ, ਅਤੋਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਥਵਸੇਨ ਤੇਸੁ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਸੁਤਿ ਪਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਤ੍ਤਵਿਵਚ੍ਛਾਯਂ ਤਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਦ੍ਵੇਦ੍ਵੇਤਿ ਦ੍ਵਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਤ੍ਥੋਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਵਿਚ੍ਛਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਿ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਵਿਚ੍ਛਾਵੁਤ੍ਤਿ-ਦ੍ਵਿਸਦ੍ਦੋ, ਵਿਚ੍ਛਾਵੁਤ੍ਤਿਤਾ ਚਾਸ੍ਸ ਸਵਣ੍ਣਤ੍ਤਗੁਣੇਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ (‘ਬ੍ਯਾਪਿਤੁ) ਮਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ, ਕਮੇਨਾਵਟ੍ਠਿਤੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਕਾਰਾਦਿਵਣ੍ਣਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨਾਦਿਕਾਲਸਿਦ੍ਧਂ ਕਮਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਮਾਹ. ਨਨੁ ਸਮਾਨਾ ਵਣ੍ਣਾ ਸਵਣ੍ਣਾਤ੍ਯਨ੍ਵਤ੍ਥੇ ਸਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦੇ ਸਤਿ ਕਤਂ ਰਸ੍ਸਦੀਘਾਨਂ ਸਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਾ ਸਿਯਾ… ਅਸਮਾਨਤ੍ਤਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ, ਨੇਤਦਤ੍ਥਿਵਣ੍ਣਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਕਮਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਵਚਨਬਲੇਨੇਵਾਸਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਹੋਤੇਵਾਤਿ, ਨੇਵਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ‘‘ਦ੍ਵੇਦ੍ਵੇ ਸਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਸਾਮਤ੍ਥਿਯਸਬ੍ਭਾਵੇ [ਸਬ੍ਭਾਵੇਨ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਾਭਾਵਾਤਿ ਆਹ‘ਸਮਾਨਤ੍ਤਮ੍ਪਨਾ’ਤਿਆਦਿ. ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣਾ ਚਿਤ੍ਤਜਤ੍ਤੇਪਿ ਅਭਿਬ੍ਯਤ੍ਤਿ ਵਸੇਨਾਤਿ ਠਾਨਂ ਕਣ੍ਠਾਦਿ, ਤੇਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਸਮਾਸੋ, ਕਣ੍ਠਤਾਤੁ ਇਤਿ ਚਤ੍ਤੇ ਪਾਣ੍ਯਙ੍ਗਤ੍ਤਾ ਨਪੁਂਸਕਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਵਗ੍ਗਪਞ੍ਚਮੇਹਿ. ਅਨ੍ਤਟ੍ਠਾਕੀਤਿ ਵਗ੍ਗਾਨਮਨ੍ਤੇ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਟ੍ਠਾ, ਤਾਹਿ, ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਾ, ਗੁਯ੍ਹ’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਕੇਚੀਤਿ ਅਨਿਯਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇ ਪਨ–
‘‘ਹਕਾਰੋ ਪਞ੍ਚਮੇਹੇਵ, ਅਨ੍ਤਟ੍ਠਾਹਿ ਚ ਸਂਯੁਤੋ;
ਓਰਸੋ ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ, ਕਣ੍ਠਜੋ ਤਦਸਂਯੁਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
੪. ਪੁਬ੍ਬੋ
ਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥਵਸਾ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਯਾਦਿਚੋਦਨਾ, ਨੇਸਦੋਸੋਚ੍ਚਾਦਿ ਪਰਿਹਾਰੋ, ਦੋਸਾਭਾਵੇ ਕਾਰਣ ਮਾਹ-‘ਯੋਯੋ…ਪੇ… ਪਤੀਯਤੇ’ਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮਤ੍ਤੇਤਿ-‘ਨਹਿ’ਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਨਨੁ ਚ ਪੁਬ੍ਬਸਦ੍ਦੋ ਯਮੇਕਤ੍ਤਾ ਏਕਂ ਪੁਬ੍ਬਮਾਚਿਕ੍ਖਤਿ ਨ ਸਕਲਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਯੋਯੋਤਿ ਞਾਯਤਿ ‘ਯੋਯੋ ਪੁਬ੍ਬੋ’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ’ਦ੍ਵੀਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ’ਤਿ ਇਦਂ ਕਥਂ ਸੁਖੇਨੇਵ ਪਤੀਯਤੇ ਤਦਿਦਮਸਿਦ੍ਧੇਨਾਸਿਦ੍ਧਸਾਧਨਨ੍ਤਿ ਆਸਙ੍ਕਿਯ ਤਦਭਾਵਮੁਬ੍ਭਾਵੀਯ ਪੁਬ੍ਬ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਚ੍ਛਾਗਮਕਤ੍ਤਮਵਗਮਯਿਤੁਮਾਹ-‘ਨਚੇਦ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ. ਤਂਯੋਗਾਤਿ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨਾਹ, ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਤਾਯਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥਿਯਤ੍ਥੇ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ, ਏਵਮੁਪਰਿਪਿ.
੫. ਪਰੋ
ਸੇਸਮਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ‘ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੂਤਿ ਸਵਣ੍ਣਸਞ੍ਞਕੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ’ ਇਚ੍ਚਾਦਿ ਕਮਤਿਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਲਹੁਸਞ੍ਞਾ ਰਸ੍ਸਸ੍ਸ, ਸਂਯੋਗਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਰਸ੍ਸਸ੍ਸ ਦੀਘਸ੍ਸ ਚ ਗੁਰੁਸਞ੍ਞਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ… ਉਚ੍ਚਾਰਣਵਸੇਨੇਵਾਨ੍ਵਤ੍ਥਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਵਸੇਨ ਵਾ ਇਹਾਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਸਞ੍ਞਾਵਿਯ.
੬. ਕਾਦਯੋ
ਕੇਵਲ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਮਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਸਰਾਨਮਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨੇ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤੋਪਕਾਰਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਤਿ ‘ਏਤੇਹੀ’ਤਿ ਕਰਣਤ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨਾਹ ‘ਸਰਾਨ’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ. ਵਿਪੁਬ੍ਬਾ ‘ਅਞ੍ਜ-ਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ’ਤੀਮਸ੍ਮਾ ਕਰਣੇ ਅਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਰੂਪਂ, ਨਪੁਂਸਕਤ੍ਤਮ੍ਪਿਸ੍ਸਾਵਗਮਯਿਤੁਂ ‘ਉਪਕਾਰਕਾਨੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤੇਨ ਫੁਟਯਤਿ ‘ਯਥਾ’ਇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ, ਯਥਾ ਓਦਨਸ੍ਸੁਪਕਾਰਕਾਨਿ ਸੂਪਾਦੀਨਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ, ਤਥਾ ਸਰਾਨਮੁਪਕਾਰਕਾਨੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮ੍ਪਨ ਅਦ੍ਧਮਤ੍ਤਿਕਂ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਹਿ–
ਏਕਮਤ੍ਤੋ ਭਵੇ ਰਸ੍ਸੋ, ਦੀਘੋ ਮਤ੍ਤਦ੍ਵਯਾਯੁਤੋ;
ਪ੍ਲੁਤੋ ਤਿਮਤ੍ਤੋ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਤ੍ਵਦ੍ਧਮਤ੍ਤਿਕਂਤਿ.
ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਾਤਿ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਤੋ, ‘ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ’ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
੭. ਪਞ੍ਚ
ਸਜਾਤ੍ਯਪੇਕ੍ਖਾਯ ਸਮੁਦਾਯਵਾਚਿਤ੍ਤੇਪਿ ਕਾਦਯੋਤੀ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਤੋ ਵਗ੍ਗਸਦ੍ਦੇਨ ਕਖਗਘਞਾਦਯੋਵ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਪਰਿਮਾਣਮਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਕੋਵਗ੍ਗੋ, ‘‘ਤਮਸ੍ਸ ਪਰਿਮਾਣਂ ਣਿਕੋ ਚਾ’’ਤਿ (੪-੪੧) ਕੋ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਦਿਭੂਤੋ ਪਞ੍ਚਸਦ੍ਦੋ ਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖ੍ਯਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ ਮਾਵਸਾਨਾਨਂ ਵਗ੍ਗਾਨਂ ਬਹੁਤ੍ਤਂ ਗਮੇਤੀਤਿ ‘ਪਞ੍ਚਕਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਗ੍ਗਾਤਿ ਬਹੁਵਚਨਤੋ ਪਚ੍ਚੇਕਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿ ਯਕਾਰਾਦਯੋਭਿ ਵਗ੍ਗਾ, ਪਠਮਕ੍ਖਰਵਸੇਨ ਪਨ ਕਵਗ੍ਗਾਦਿਵੋਹਾਰੋ.
੮. ਬਿਨ੍ਦੁ
ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਾਤੂਨ ਮੁਚ੍ਚਾਰਣਤ੍ਥੋਪੇਤ੍ਥ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਨਿਪੁਬ੍ਬਾ ਤਤੋ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤ੍ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਞ੍ਞਿਮ੍ਹਿ ਪਾਦਿਸਮਾਸੇ ਦੀਘੇਚ ਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਰਸ੍ਸਾ’ਤਿਆਦੀਮਾਹ, ਪੀਲ਼ਨਤ੍ਥਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹਨਂ ਨਿਗ੍ਗਹੋ, ‘ਇ-ਅਜ੍ਝੇਨ ਗਤੀਸੁ’ਇਚ੍ਚਸ੍ਮਾ ਕਤ੍ਤਰਿ [ਕਮ੍ਮਨਿ-ਇਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਂ ਉਚ੍ਚਾਰਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ] ਤ੍ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਇਤਂ, ਨਿਗ੍ਗਹੇਨ ਇਤਨ੍ਤਿ ਅਮਾਦਿਸ ਮਾਸੇ ਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਕਰਣਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਨ ਵਾ’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਪਚ੍ਛਿਮਪਕ੍ਖਂ ਸਾਧੇਤੁਮਾਹ-‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੀ’ਤਿ.
੯. ਇਯੁ
ਚਤ੍ਥਸਮਾਸੋਤਿ ਇਤਰੀਤਰਯੋਗਦ੍ਵਨ੍ਦਸਮਾਸੋ. ਅਤ੍ਤੇਤਿ ਮੁਨਿ ਸਦ੍ਦਾਦਿਵਚਨੀਯੇ ਅਤ੍ਥੇ, ਨਮਤੀਤੀਮਸ੍ਸੇਤਂ ਕਮ੍ਮਂ,
ਯਂ ਸਬ੍ਬਵਚਨਂ ਸਬ੍ਬ, ਲਿਙ੍ਗਂ ਸਬ੍ਬਵਿਭਤ੍ਤਿਕਂ;
ਤਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇ ਨਮਨਤੋ, ਵਿਦੁਂ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਤਬ੍ਬਿਦੂ.
ਇਧ ਨਾਮਸਞ੍ਞਾਯਾਭਾਵੇਪਿ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਬਲਾਯੇਵ ਨਾਮਸਞ੍ਞਾ ਸਿਦ੍ਧਾਤਿ (ਆਹ) ‘ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਬ੍ਯਪਦੇਸੇਨਾ’ਤਿ, ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਕਤਿਰੂਪਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਪਠਮਂ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਪਕਤਿ, ਸਾ ਏਵ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਰੂਪਂ, ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਕਤਿ ਰੂਪਂ ਮੁਨਿਸਦ੍ਦਾਦਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਕਤਿਰੂਪਂ, ਅਤ੍ਥਵਨ੍ਤਮਧਾਤੁਕਮਪ੍ਪਚ੍ਚਯਮ੍ਪਾਟਿਪਦਿਕਂ, ਪਦਂ ਪਦਂ ਪਤਿ ਪਟਿਪਦੇ, ਪਟਿਪਦਂ ਨਿਯੁਤ੍ਤਂ ਪਾਟਿਪਦਿਕਂ. ਵਿਸੇਸਨੇਨਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੇ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾਨਂ ਵਿਸੇਸਨੇਨ. ਆਖ੍ਯਾਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚਤਿਆਦਿਨੋ. ਆਦਿਮਜ੍ਝਵਤ੍ਤਿਨੋਤਿ ਇਨ੍ਦ ਉਦਕਸਦ੍ਦਾਦੀਨਂ ਆਦੋ, ਪਖੁਮਾਦੀਨਂ ਮਜ੍ਝੇਚ ਵਤ੍ਤਿਨੋ. ਪਦੇਸੇਸੂਤਿ ‘‘ਝਲਾ ਸਸ੍ਸ ਨੋ’’ਤਿ (੨-੮੩) ਆਦਿਕੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਸੁ, ਅਨਿਟ੍ਠਪਸਙ੍ਗ (ਸਙ੍ਕਂ) ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਨਾਮ [ਨਾਮਾਤਿ (ਪੋਤ੍ਥਕੇ)] ਪਚਤਿ-ਇਨ੍ਦ (ਉਦਕ ਪਖੁਮ) ਸਦ੍ਦਾਦੀਨ ਮਨ੍ਤ ਆਦਿਮਜ੍ਝਭੂਤਇਵਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਝਲਸਞ੍ਞਾ ਵਿਧਾਯ ਤਤੋ ਪਰਾਸਂ ਸਾਦਿ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ‘‘ਝਲਾ ਸਸ੍ਸ ਨੋ’’ਤਿ (੨-੮੧) ਆਦੀਹਿ ‘ਨੋ’ ਆਦੇਸਾਦਿਮ੍ਹਿ ਕਤੇ ‘ਪਚਤਿਨੋ, ਇਨ੍ਦਨੋ, ਉਦਕਨੋ, ਪਖੁਮਨੋ’ਤਿਆਦਿ ਰੂਪਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ, ਨਨੁਚਾਦਿਆਦਿ ਚੋਦਨਾ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਬ੍ਯਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨਾਤਿ ਅਸਮਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ. ਤਦਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪਰਿਹਾਰੋ, ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਚੋਦ੍ਯਂ, ਸਤਿਹੀਤਿਆਦਿਨਾ ਅਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ, ਦ੍ਵੀਸੁਤ੍ਤਰੇਸੁ ਯੋਗੇਸੂਤਿ ਉਪਰਿਮੇਸੁ ‘‘ਪਿਤ੍ਥਿਯਂ’’ ‘‘ਘਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਇਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਇਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਿਤ੍ਥਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਇਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਦਂ. ਵਣ੍ਣਵਿਸੇਸਨਂ ਸਿਯਾਤਿ ‘‘ਪਿਤ੍ਥਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘ਇਯੁਵਣ੍ਣਾ’ਤਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਤੋ ‘ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾ’ਤਿ ਏਵਂ ਇਵਣ੍ਣੁ ਵਣ੍ਣਾ ‘‘ਘੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਆ’ਤਿਏਵਂ ਅਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸੇਸਨਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਵਣ੍ਣਵਿਸੇਸਨੇ ਵਿਰੋਧਮਾਹ ‘ਏਵਞ੍ਚੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ, ਨਾਮਸ੍ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਅਸਮਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਤ੍ਵਵਿਰੋਧਮਾਹ- ‘ਬ੍ਯਾਸੇ’ਚ੍ਚਾਦਿ. ਸਕ੍ਕਾਨਾਮਵਿਸੇਸਨਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਇਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਕ੍ਕਮੇਨ. ਨਾਮਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਨਾਮਨ੍ਤੋਤਿ ਸਮਾਸਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਪਦਤ੍ਥਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਸਮਾਸੇ ਗੁਣੀਭੂਤਸ੍ਸ ਨਾਮਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਵਿਸੇਸਨਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਵਚਨਮਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਪਾਣਿਨਿਯਾਨਮਿਵ ‘‘ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਮਨੁਦੇਸੋ ਸਮਾਨਂ’’ਤਿ (੧-੩-੧੦) ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਨਾ, ਸਮਾਸਙ੍ਖ੍ਯ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਮਸਙ੍ਖ੍ਯਕਾ, ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਆਦ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ–
‘‘ਆਲਾਪਹਾਸਲੀਲਾਹਿ, ਮੁਨਿਨ੍ਦ ਵਿਜਯਾ ਤਵ;
ਕੋਕਿਲਾ ਕੁਮੁਦਾਨੀ ਵੋ, ਪਸੇਵਨ੍ਤੇ ਵਨਂ ਜਲਂ’’ (੨੬੦).
ਇਚ੍ਚਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.
੧੦. ਪਿਤ੍ਥਿ
ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਨਾਮਸ੍ਸਾਤਿ ਚ, ਅਨ੍ਤੇ ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤੇਸਮਾ ਧਾਰਾਧੇਯ੍ਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਆਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸਾਧਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਵਿਨਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਅਜ੍ਝਾਹਾਰਵਸੇਨ ‘ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਵਣ੍ਣੁ ਵਣ੍ਣਾਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਿਯ‘ਵਿਸੇਸੀਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਮੇਤਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਾਧੀਨਤਾਯ ਨਾਮਨ੍ਤੀਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਤਿ‘ਵਿਸੇਸੀਯਤੀ’ਤੇਕਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਣਮਤਿ.
੧੧. ਘਾ
ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਨਾਮਸ੍ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਿਨੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਯ ਵਿਸੁਂ ਸਞ੍ਞਿਨੋ ਪਠਮਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਅਸਨ੍ਤੋ ਵਿਯਾਤਿ ਦੋਸਲੇਸਮਾਲਮ੍ਬਿਯ ਚੋਦਯਤਿ ਨਨ੍ਹਚੇ’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਸੇਤੋਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਿਨੋ. ਕਾਰਿਯੇਨਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਕਾਰਿਯੇਨ. ਪਰਿਹਰਤਿ ‘ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਪਚ੍ਛਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਘਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਕਾਰਿਯਿਨੋ ਆਕਾਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਨ. ਨਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਸਦ੍ਦੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਰਸਮੁਚ੍ਚਯੇ, ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮਨਿਯਮਰੂਪਮਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਿਯਮਰੂਪਮਾਚਰਿਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਸਾਧੇਤੁਮਾਹ ‘ਉਭਯਥਾਪਿ’ਚ੍ਚਾਦਿ.
੧੨. ਗੋਸ੍ਯਾ
ਆਸਦ੍ਦੋ ਆਭਿਮੁਖ੍ਯੇ, ਅਨਭਿਮੁਖਮਭਿਮੁਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲਪਨਂ ਕਥਨਮਾਲ ਪਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਲਪਨੇ, ਆਲਪਨਤ੍ਥੇ ਵਿਹਿਤੋ ਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਇਤਿ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪਞ੍ਚਿਕਾਟੀਕਾਯਂ ਸਾਰਤ੍ਥਵਿਲਾਸਿਨਿਯਂ
ਸਞ੍ਞਾਧਿਕਾਰੋ ਸਮਤ੍ਤੋ.