૪. છબ્બસ્સસિક્ખાપદં

૫૫૭. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ અનુવસ્સં સન્થતં કારાપેન્તિ. તે યાચનબહુલા વિઞ્ઞત્તિબહુલા વિહરન્તિ – ‘‘એળકલોમાનિ દેથ. એળકલોમેહિ અત્થો’’તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ સમણા સક્યપુત્તિયા અનુવસ્સં સન્થતં કારાપેસ્સન્તિ, યાચનબહુલા વિઞ્ઞત્તિબહુલા વિહરિસ્સન્તિ – ‘એળકલોમાનિ દેથ, એળકલોમેહિ અત્થો’’’તિ! અમ્હાકં પન સકિં કતાનિ સન્થતાનિ પઞ્ચપિ છપિ વસ્સાનિ હોન્તિ, યેસં નો દારકા ઉહદન્તિપિ ઉમ્મિહન્તિપિ ઉન્દૂરેહિપિ ખજ્જન્તિ. ઇમે પન સમણા સક્યપુત્તિયા અનુવસ્સં સન્થતં કારાપેન્તિ, યાચનબહુલા વિઞ્ઞત્તિબહુલા વિહરન્તિ – ‘‘એળકલોમાનિ દેથ, એળકલોમેહિ અત્થો’’તિ!

અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખૂ અનુવસ્સં સન્થતં કારાપેસ્સન્તિ, યાચનબહુલા વિઞ્ઞત્તિબહુલા વિહરિસ્સન્તિ – ‘એળકલોમાનિ દેથ, એળકલોમેહિ અત્થો’’’તિ! અથ ખો તે ભિક્ખૂ તે અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અનુવસ્સં સન્થતં કારાપેન્તિ, યાચનબહુલા વિઞ્ઞત્તિબહુલા વિહરન્તિ – ‘એળકલોમાનિ દેથ, એળકલોમેહિ અત્થો’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તે, ભિક્ખવે, મોઘપુરિસા અનુવસ્સં સન્થતં કારાપેસ્સન્તિ, યાચનબહુલા વિઞ્ઞત્તિબહુલા વિહરિસ્સન્તિ – ‘એળકલોમાનિ દેથ, એળકલોમેહિ અત્થો’તિ! નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૫૫૮. ‘‘નવં પન ભિક્ખુના સન્થતં કારાપેત્વા છબ્બસ્સાનિ ધારેતબ્બં. ઓરેન ચે છન્નં વસ્સાનં તં સન્થતં વિસ્સજ્જેત્વા વા અવિસ્સજ્જેત્વા વા અઞ્ઞં નવં સન્થતં કારાપેય્ય, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૫૫૯. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ કોસમ્બિયં ગિલાનો હોતિ. ઞાતકા તસ્સ ભિક્ખુનો સન્તિકે દૂતં પાહેસું – ‘‘આગચ્છતુ, ભદન્તો મયં ઉપટ્ઠહિસ્સામા’’તિ. ભિક્ખૂપિ એવમાહંસુ – ‘‘ગચ્છાવુસો, ઞાતકા તં ઉપટ્ઠહિસ્સન્તી’’તિ. સો એવમાહ – ‘‘ભગવતા, આવુસો, સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં – ‘નવં પન ભિક્ખુના સન્થતં કારાપેત્વા છબ્બસ્સાનિ ધારેતબ્બ’ન્તિ. અહઞ્ચમ્હિ ગિલાનો, ન સક્કોમિ સન્થતં આદાય પક્કમિતું. મય્હઞ્ચ વિના સન્થતા ન ફાસુ હોતિ. નાહં ગમિસ્સામી’’તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ગિલાનસ્સ ભિક્ખુનો સન્થતસમ્મુતિં દાતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, દાતબ્બા. તેન ગિલાનેન ભિક્ખુના સઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા વુડ્ઢાનં ભિક્ખૂનં પાદે વન્દિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘અહં, ભન્તે, ગિલાનો. ન સક્કોમિ સન્થતં આદાય પક્કમિતું. સોહં, ભન્તે, સઙ્ઘં સન્થતસમ્મુતિં યાચામી’તિ. દુતિયમ્પિ યાચિતબ્બા. તતિયમ્પિ યાચિતબ્બા. બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૫૬૦. ‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામો ભિક્ખુ ગિલાનો. ન સક્કોતિ સન્થતં આદાય પક્કમિતું. સો સઙ્ઘં સન્થતસમ્મુતિં યાચતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ઇત્થન્નામસ્સ ભિક્ખુનો સન્થતસમ્મુતિં દદેય્ય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં ઇત્થન્નામો ભિક્ખુ ગિલાનો. ન સક્કોતિ સન્થતં આદાય પક્કમિતું. સો સઙ્ઘં સન્થતસમ્મુતિં યાચતિ. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામસ્સ ભિક્ખુનો સન્થતસમ્મુતિં દેતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ ઇત્થન્નામસ્સ ભિક્ખુનો સન્થતસમ્મુતિયા દાનં, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.

‘‘દિન્ના સઙ્ઘેન ઇત્થન્નામસ્સ ભિક્ખુનો સન્થતસમ્મુતિ. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૫૬૧. ‘‘નવં પન ભિક્ખુના સન્થતં કારાપેત્વા છબ્બસ્સાનિ ધારેતબ્બં. ઓરેન ચે છન્નં વસ્સાનં તં સન્થતં વિસ્સજ્જેત્વા વા અવિસ્સજ્જેત્વા વા અઞ્ઞં નવં સન્થતં કારાપેય્ય, અઞ્ઞત્ર ભિક્ખુસમ્મુતિયા, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૫૬૨. નવં નામ કરણં ઉપાદાય વુચ્ચતિ.

સન્થતં નામ સન્થરિત્વા કતં હોતિ અવાયિમં.

કારાપેત્વાતિ કરિત્વા વા કારાપેત્વા વા.

છબ્બસ્સાનિ ધારેતબ્બન્તિ છબ્બસ્સપરમતા ધારેતબ્બં.

ઓરેન ચે છન્નં વસ્સાનન્તિ ઊનકછબ્બસ્સાનિ.

તં સન્થતં વિસ્સજ્જેત્વાતિ અઞ્ઞેસં દત્વા.

અવિસ્સજ્જેત્વાતિ ન કસ્સચિ દત્વા.

અઞ્ઞત્ર ભિક્ખુસમ્મુતિયાતિ ઠપેત્વા ભિક્ખુસમ્મુતિં અઞ્ઞં નવં સન્થતં કરોતિ વા કારાપેતિ વા, પયોગે દુક્કટં. પટિલાભેન નિસ્સગ્ગિયં હોતિ. નિસ્સજ્જિતબ્બં સઙ્ઘસ્સ વા ગણસ્સ વા પુગ્ગલસ્સ વા. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, નિસ્સજ્જિતબ્બં…પે… ઇદં મે, ભન્તે, સન્થતં ઊનકછબ્બસ્સાનિ કારાપિતં, અઞ્ઞત્ર ભિક્ખુસમ્મુતિયા, નિસ્સગ્ગિયં. ઇમાહં સઙ્ઘસ્સ નિસ્સજ્જામીતિ…પે… દદેય્યાતિ…પે… દદેય્યુન્તિ…પે… આયસ્મતો દમ્મીતિ.

૫૬૩. અત્તના વિપ્પકતં અત્તના પરિયોસાપેતિ, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયં. અત્તના વિપ્પકતં પરેહિ પરિયોસાપેતિ, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયં. પરેહિ વિપ્પકતં અત્તના પરિયોસાપેતિ, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયં. પરેહિ વિપ્પકતં પરેહિ પરિયોસાપેતિ, નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયં.

૫૬૪. અનાપત્તિ છબ્બસ્સાનિ કરોતિ, અતિરેકછબ્બસ્સાનિ કરોતિ, અઞ્ઞસ્સત્થાય કરોતિ વા કારાપેતિ વા, અઞ્ઞેન કતં પટિલભિત્વા પરિભુઞ્જતિ, વિતાનં વા ભૂમત્થરણં વા સાણિપાકારં વા ભિસિં વા બિબ્બોહનં વા કરોતિ, ભિક્ખુસમ્મુતિયા, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

છબ્બસ્સસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં ચતુત્થં.