૧. સહધમ્મિકસિક્ખાપદં

૪૩૩. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા કોસમ્બિયં વિહરતિ ઘોસિતારામે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા છન્નો અનાચારં આચરતિ. ભિક્ખૂ એવમાહંસુ – ‘‘માવુસો છન્ન, એવરૂપં અકાસિ. નેતં કપ્પતી’’તિ. સો એવં વદેતિ – ‘‘ન તાવાહં, આવુસો, એતસ્મિં સિક્ખાપદે સિક્ખિસ્સામિ યાવ ન અઞ્ઞં ભિક્ખું બ્યત્તં વિનયધરં પરિપુચ્છામી’’તિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ આયસ્મા છન્નો ભિક્ખૂહિ સહધમ્મિકં વુચ્ચમાનો એવં વક્ખતિ – ન તાવાહં, આવુસો, એતસ્મિં સિક્ખાપદે સિક્ખિસ્સામિ યાવ ન અઞ્ઞં ભિક્ખું બ્યત્તં વિનયધરં પરિપુચ્છામી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર ત્વં, છન્ન, ભિક્ખૂહિ સહધમ્મિકં વુચ્ચમાનો એવં વદેસિ – ‘‘ન તાવાહં, આવુસો, એતસ્મિં સિક્ખાપદે સિક્ખિસ્સામિ યાવ ન અઞ્ઞં ભિક્ખું બ્યત્તં વિનયધરં પરિપુચ્છામી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ ત્વં, મોઘપુરિસ, ભિક્ખૂહિ સહધમ્મિકં વુચ્ચમાનો એવં વક્ખસિ – ‘‘ન તાવાહં, આવુસો, એતસ્મિં સિક્ખાપદે સિક્ખિસ્સામિ યાવ ન અઞ્ઞં ભિક્ખું બ્યત્તં વિનયધરં પરિપુચ્છામી’’તિ. નેતં, મોઘપુરિસ, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૪૩૪. ‘‘યો પન ભિક્ખુ ભિક્ખૂહિ સહધમ્મિકં વુચ્ચમાનો એવં વદેય્ય – ‘ન તાવાહં, આવુસો, એતસ્મિં સિક્ખાપદે સિક્ખિસ્સામિ યાવ ન અઞ્ઞં ભિક્ખું બ્યત્તં વિનયધરં પરિપુચ્છામી’તિ, પાચિત્તિયં. સિક્ખમાનેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના અઞ્ઞાતબ્બં પરિપુચ્છિતબ્બં પરિપઞ્હિતબ્બં. અયં તત્થ સામીચી’’તિ.

૪૩૫. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

ભિક્ખૂહીતિ અઞ્ઞેહિ ભિક્ખૂહિ.

સહધમ્મિકં નામ યં ભગવતા પઞ્ઞત્તં સિક્ખાપદં એતં સહધમ્મિકં નામ. તેન વુચ્ચમાનો એવં વદેતિ [વદેય્ય (ક.)] – ‘‘ન તાવાહં, આવુસો, એતસ્મિં સિક્ખાપદે સિક્ખિસ્સામિ યાવ ન અઞ્ઞં ભિક્ખું બ્યત્તં વિનયધરં પરિપુચ્છામી’’તિ [ઇમાનિ પદાનિ સ્યા. પોત્થકે ન દિસ્સન્તિ]. પણ્ડિતં બ્યત્તં [ઇમાનિ પદાનિ સ્યા. પોત્થકે ન દિસ્સન્તિ] મેધાવિં બહુસ્સુતં ધમ્મકથિકં પરિપુચ્છામીતિ ભણતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૪૩૬. ઉપસમ્પન્ને ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞી એવં વદેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્ને વેમતિકો એવં વદેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્ને અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞી એવં વદેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અપઞ્ઞત્તેન વુચ્ચમાનો – ‘‘ઇદં ન સલ્લેખાય ન ધુતત્થાય ન પાસાદિકતાય ન અપચયાય ન વીરિયારમ્ભાય સંવત્તતી’’તિ એવં વદેતિ, ‘‘ન તાવાહં, આવુસો, એતસ્મિં સિક્ખાપદે સિક્ખિસ્સામિ યાવ ન અઞ્ઞં ભિક્ખું બ્યત્તં વિનયધરં પણ્ડિતં મેધાવિં બહુસ્સુતં ધમ્મકથિકં પરિપુચ્છામી’’તિ ભણતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

અનુપસમ્પન્નેન પઞ્ઞત્તેન વા અપઞ્ઞત્તેન વા વુચ્ચમાનો – ‘‘ઇદં ન સલ્લેખાય ન ધુતત્થાય ન પાસાદિકતાય ન અપચયાય ન વીરિયારમ્ભાય સંવત્તતી’’તિ એવં વદેતિ, ‘‘ન તાવાહં, આવુસો, એતસ્મિં સિક્ખાપદે સિક્ખિસ્સામિ યાવ ન અઞ્ઞં ભિક્ખું બ્યત્તં વિનયધરં પણ્ડિતં મેધાવિં બહુસ્સુતં ધમ્મકથિકં પરિપુચ્છામી’’તિ ભણતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્ને ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્ને વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્ને અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

સિક્ખમાનેનાતિ સિક્ખિતુકામેન.

અઞ્ઞાતબ્બન્તિ જાનિતબ્બં.

પરિપુચ્છિતબ્બન્તિ ‘‘ઇદં, ભન્તે, કથં; ઇમસ્સ વા ક્વત્થો’’તિ?

પરિપઞ્હિતબ્બન્તિ ચિન્તેતબ્બં તુલયિતબ્બં.

અયં તત્થ સામીચીતિ અયં તત્થ અનુધમ્મતા.

૪૩૭. અનાપત્તિ ‘‘જાનિસ્સામિ સિક્ખિસ્સામી’’તિ ભણતિ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

સહધમ્મિકસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં પઠમં.