૯. વિકપ્પનસિક્ખાપદં

૩૭૨. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા ઉપનન્દો સક્યપુત્તો ભાતુનો સદ્ધિવિહારિકસ્સ ભિક્ખુનો સામં ચીવરં વિકપ્પેત્વા અપ્પચ્ચુદ્ધારણં [અપચ્ચુદ્ધારકં (સી. સ્યા.)] પરિભુઞ્જતિ. અથ ખો સો ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસિ – ‘‘અયં, આવુસો, આયસ્મા ઉપનન્દો સક્યપુત્તો મય્હં ચીવરં સામં વિકપ્પેત્વા અપ્પચ્ચુદ્ધારણં પરિભુઞ્જતી’’તિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ આયસ્મા ઉપનન્દો સક્યપુત્તો ભિક્ખુસ્સ સામં ચીવરં વિકપ્પેત્વા અપ્પચ્ચુદ્ધારણં પરિભુઞ્જિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર ત્વં, ઉપનન્દ, ભિક્ખુસ્સ સામં ચીવરં વિકપ્પેત્વા અપ્પચ્ચુદ્ધારણં પરિભુઞ્જસીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ ત્વં, મોઘપુરિસ, ભિક્ખુસ્સ સામં ચીવરં વિકપ્પેત્વા અપ્પચ્ચુદ્ધારણં પરિભુઞ્જિસ્સસિ! નેતં, મોઘપુરિસ, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૩૭૩. ‘‘યો પન ભિક્ખુ ભિક્ખુસ્સ વા ભિક્ખુનિયા વા સિક્ખમાનાય વા સામણેરસ્સ વા સામણેરિયા વા સામં ચીવરં વિકપ્પેત્વા અપ્પચ્ચુદ્ધારણં [અપચ્ચુદ્ધારકં (સી. સ્યા.)] પરિભુઞ્જેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૩૭૪. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

ભિક્ખુસ્સાતિ અઞ્ઞસ્સ ભિક્ખુસ્સ.

ભિક્ખુની નામ ઉભતોસઙ્ઘે ઉપસમ્પન્ના.

સિક્ખમાના નામ દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખા.

સામણેરો નામ દસસિક્ખાપદિકો.

સામણેરી નામ દસસિક્ખાપદિકા.

સામન્તિ સયં વિકપ્પેત્વા.

ચીવરં નામ છન્નં ચીવરાનં અઞ્ઞતરં ચીવરં વિકપ્પનુપગં પચ્છિમં.

વિકપ્પના નામ દ્વે વિકપ્પના – સમ્મુખાવિકપ્પના ચ પરમ્મુખાવિકપ્પના ચ.

સમ્મુખાવિકપ્પના નામ ‘‘ઇમં ચીવરં તુય્હં વિકપ્પેમિ ઇત્થન્નામસ્સ વા’’તિ.

પરમ્મુખાવિકપ્પના નામ ‘‘ઇમં ચીવરં વિકપ્પનત્થાય તુય્હં દમ્મી’’તિ. તેન વત્તબ્બો – ‘‘કો તે મિત્તો વા સન્દિટ્ઠો વા’’તિ? ‘‘ઇત્થન્નામો ચ ઇત્થન્નામો ચા’’તિ. તેન વત્તબ્બો – ‘‘અહં તેસં દમ્મિ, તેસં સન્તકં પરિભુઞ્જ વા વિસ્સજ્જેહિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોહી’’તિ.

અપ્પચ્ચુદ્ધારણં નામ તસ્સ વા અદિન્નં, તસ્સ વા અવિસ્સસન્તો પરિભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૩૭૫. અપ્પચ્ચુદ્ધારણે અપ્પચ્ચુદ્ધારણસઞ્ઞી પરિભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અપ્પચ્ચુદ્ધારણે વેમતિકો પરિભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અપ્પચ્ચુદ્ધારણે અપ્પચ્ચુદ્ધારણસઞ્ઞી પરિભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અધિટ્ઠેતિ વા વિસ્સજ્જેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પચ્ચુદ્ધારણે અપ્પચ્ચુદ્ધારણસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પચ્ચુદ્ધારણે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. પચ્ચુદ્ધારણે પચ્ચુદ્ધારણસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૩૭૬. અનાપત્તિ સો વા દેતિ, તસ્સ વા વિસ્સસન્તો પરિભુઞ્જતિ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

વિકપ્પનસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં નવમં.