૮. ઉય્યુત્તસેનાસિક્ખાપદં

૩૧૧. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન રાજા પસેનદિ કોસલો સેનાય અબ્ભુય્યાતો હોતિ. છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ઉય્યુત્તં સેનં દસ્સનાય અગમંસુ. અદ્દસા ખો રાજા પસેનદિ કોસલો છબ્બગ્ગિયે ભિક્ખૂ દૂરતોવ આગચ્છન્તે. દિસ્વાન પક્કોસાપેત્વા એતદવોચ – ‘‘કિસ્સ તુમ્હે, ભન્તે, આગતત્થા’’તિ? ‘‘મહારાજાનં મયં દટ્ઠુકામા’’ [મહારાજ મહારાજાનં મયં દટ્ઠુકામા (ક.)] તિ. ‘‘કિં, ભન્તે, મં દિટ્ઠેન યુદ્ધાભિનન્દિનં [યુદ્ધાભિનન્દિના (ક.)]; નનુ ભગવા પસ્સિતબ્બો’’તિ? મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ સમણા સક્યપુત્તિયા ઉય્યુત્તં સેનં દસ્સનાય આગચ્છિસ્સન્તિ! અમ્હાકમ્પિ અલાભા, અમ્હાકમ્પિ દુલ્લદ્ધં, યે મયં આજીવસ્સ હેતુ પુત્તદારસ્સ કારણા સેનાય આગચ્છામા’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ઉય્યુત્તં સેનં દસ્સનાય ગચ્છિસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, ઉય્યુત્તં સેનં દસ્સનાય ગચ્છથાતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, ઉય્યુત્તં સેનં દસ્સનાય ગચ્છિસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘યો પન ભિક્ખુ ઉય્યુત્તં સેનં દસ્સનાય ગચ્છેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૩૧૨. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરસ્સ ભિક્ખુનો માતુલો સેનાય ગિલાનો હોતિ. સો તસ્સ ભિક્ખુનો સન્તિકે દૂતં પાહેસિ – ‘‘અહઞ્હિ સેનાય ગિલાનો. આગચ્છતુ ભદન્તો. ઇચ્છામિ ભદન્તસ્સ આગત’’ન્તિ. અથ ખો તસ્સ ભિક્ખુનો એતદહોસિ – ‘‘ભગવતા સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં – ‘ન ઉય્યુત્તં સેનં દસ્સનાય ગન્તબ્બ’ન્તિ. અયઞ્ચ મે માતુલો સેનાય ગિલાનો. કથં નુ ખો મયા પટિપજ્જિતબ્બ’’ન્તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસિ. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, તથારૂપપ્પચ્ચયા સેનાય ગન્તું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૩૧૩. ‘‘યો પન ભિક્ખુ ઉય્યુત્તં સેનં દસ્સનાય ગચ્છેય્ય, અઞ્ઞત્ર તથારૂપપ્પચ્ચયા, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૩૧૪. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

ઉય્યુત્તા નામ સેના ગામતો નિક્ખમિત્વા નિવિટ્ઠા વા હોતિ પયાતા વા.

સેના નામ હત્થી અસ્સા રથા પત્તી. દ્વાદસપુરિસો હત્થી, તિપુરિસો અસ્સો, ચતુપુરિસો રથો, ચત્તારો પુરિસા સરહત્થા પત્તિ. દસ્સનાય ગચ્છતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. યત્થ ઠિતો પસ્સતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. દસ્સનૂપચારં વિજહિત્વા પુનપ્પુનં પસ્સતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અઞ્ઞત્ર તથારૂપપ્પચ્ચયાતિ ઠપેત્વા તથારૂપપ્પચ્ચયં.

૩૧૫. ઉય્યુત્તે ઉય્યુત્તસઞ્ઞી દસ્સનાય ગચ્છતિ, અઞ્ઞત્ર તથારૂપપ્પચ્ચયા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉય્યુત્તે વેમતિકો દસ્સનાય ગચ્છતિ, અઞ્ઞત્ર તથારૂપપ્પચ્ચયા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉય્યુત્તે અનુય્યુત્તસઞ્ઞી દસ્સનાય ગચ્છતિ, અઞ્ઞત્ર તથારૂપપ્પચ્ચયા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

એકમેકં દસ્સનાય ગચ્છતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. યત્થ ઠિતો પસ્સતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. દસ્સનૂપચારં વિજહિત્વા પુનપ્પુનં પસ્સતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુય્યુત્તે ઉય્યુત્તસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુય્યુત્તે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુય્યુત્તે અનુય્યુત્તસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૩૧૬. અનાપત્તિ આરામે ઠિતો પસ્સતિ, ભિક્ખુસ્સ ઠિતોકાસં વા નિસિન્નોકાસં વા નિપન્નોકાસં વા આગચ્છતિ, પટિપથં ગચ્છન્તો પસ્સતિ, તથારૂપપ્પચ્ચયા, આપદાસુ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

ઉય્યુત્તસેનાસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં અટ્ઠમં.