૭. મહાનામસિક્ખાપદં

૩૦૩. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સક્કેસુ વિહરતિ કપિલવત્થુસ્મિં નિગ્રોધારામે. તેન ખો પન સમયેન મહાનામસ્સ સક્કસ્સ ભેસજ્જં ઉસ્સન્નં હોતિ. અથ ખો મહાનામો સક્કો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો મહાનામો સક્કો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇચ્છામહં, ભન્તે, સઙ્ઘં ચતુમાસં [ચતુમ્માસં (સી.) ચાતુમાસં (સ્યા.)] ભેસજ્જેન પવારેતુ’’ન્તિ. ‘‘સાધુ સાધુ, મહાનામ! તેન હિ ત્વં, મહાનામ, સઙ્ઘં ચતુમાસં ભેસજ્જેન પવારેહી’’તિ. ભિક્ખૂ કુક્કુચ્ચાયન્તા નાધિવાસેન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ચતુમાસં ભેસજ્જપ્પચ્ચયપવારણં સાદિતુન્તિ.

૩૦૪. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ મહાનામં સક્કં પરિત્તં ભેસજ્જં વિઞ્ઞાપેન્તિ. તથેવ મહાનામસ્સ સક્કસ્સ ભેસજ્જં ઉસ્સન્નં હોતિ. દુતિયમ્પિ ખો મહાનામો સક્કો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો મહાનામો સક્કો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇચ્છામહં, ભન્તે, સઙ્ઘં અપરમ્પિ ચતુમાસં ભેસજ્જેન પવારેતુ’’ન્તિ. ‘‘સાધુ સાધુ, મહાનામ! તેન હિ ત્વં, મહાનામ, સઙ્ઘં અપરમ્પિ ચતુમાસં ભેસજ્જેન પવારેહી’’તિ. ભિક્ખૂ કુક્કુચ્ચાયન્તા નાધિવાસેન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, પુન પવારણમ્પિ સાદિતુન્તિ.

૩૦૫. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ મહાનામં સક્કં પરિત્તંયેવ ભેસજ્જં વિઞ્ઞાપેન્તિ. તથેવ મહાનામસ્સ સક્કસ્સ ભેસજ્જં ઉસ્સન્નં હોતિ. તતિયમ્પિ ખો મહાનામો સક્કો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો મહાનામો સક્કો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇચ્છામહં, ભન્તે, સઙ્ઘં યાવજીવં ભેસજ્જેન પવારેતુ’’ન્તિ. ‘‘સાધુ સાધુ, મહાનામ! તેન હિ ત્વં, મહાનામ, સઙ્ઘં યાવજીવં ભેસજ્જેન પવારેહી’’તિ. ભિક્ખૂ કુક્કુચ્ચાયન્તા નાધિવાસેન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, નિચ્ચપવારણમ્પિ સાદિતુન્તિ.

તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ દુન્નિવત્થા હોન્તિ દુપ્પારુતા અનાકપ્પસમ્પન્ના. મહાનામો સક્કો વત્તા હોતિ – ‘‘કિસ્સ તુમ્હે, ભન્તે, દુન્નિવત્થા દુપ્પારુતા અનાકપ્પસમ્પન્ના? નનુ નામ પબ્બજિતેન સુનિવત્થેન ભવિતબ્બં સુપારુતેન આકપ્પસમ્પન્નેના’’તિ? છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ મહાનામે સક્કે ઉપનન્ધિંસુ. અથ ખો છબ્બગ્ગિયાનં ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘કેન નુ ખો મયં ઉપાયેન મહાનામં સક્કં મઙ્કુ કરેય્યામા’’તિ? અથ ખો છબ્બગ્ગિયાનં ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘મહાનામેન ખો, આવુસો, સક્કેન સઙ્ઘો ભેસજ્જેન પવારિતો. હન્દ મયં, આવુસો, મહાનામં સક્કં સપ્પિં વિઞ્ઞાપેમા’’તિ. અથ ખો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ યેન મહાનામો સક્કો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા મહાનામં સક્કં એતદવોચું – ‘‘દોણેન, આવુસો, સપ્પિના અત્થો’’તિ. ‘‘અજ્જણ્હો, ભન્તે, આગમેથ. મનુસ્સા વજં ગતા સપ્પિં આહરિતું. કાલં આહરિસ્સથા’’તિ [કાલે હરિસ્સથાતિ (સ્યા.)].

દુતિયમ્પિ ખો…પે… તતિયમ્પિ ખો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ મહાનામં સક્કં એતદવોચું – ‘‘દોણેન, આવુસો, સપ્પિના અત્થો’’તિ. ‘‘અજ્જણ્હો, ભન્તે, આગમેથ. મનુસ્સા વજં ગતા સપ્પિં આહરિતું. કાલં આહરિસ્સથા’’તિ. ‘‘કિં પન તયા, આવુસો, અદાતુકામેન પવારિતેન, યં ત્વં પવારેત્વા ન દેસી’’તિ! અથ ખો મહાનામો સક્કો ઉજ્ઝાયતિ ખિય્યતિ વિપાચેતિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભદન્તા – ‘અજ્જણ્હો, ભન્તે, આગમેથા’તિ વુચ્ચમાના નાગમેસ્સન્તી’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ મહાનામસ્સ સક્કસ્સ ઉજ્ઝાયન્તસ્સ ખિય્યન્તસ્સ વિપાચેન્તસ્સ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ મહાનામેન સક્કેન – ‘અજ્જણ્હો, ભન્તે, આગમેથા’તિ વુચ્ચમાના નાગમેસ્સન્તી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, મહાનામેન સક્કેન – ‘‘અજ્જણ્હો, ભન્તે, આગમેથા’’તિ વુચ્ચમાના નાગમેથાતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, મહાનામેન સક્કેન – ‘‘અજ્જણ્હો, ભન્તે આગમેથા’’તિ વુચ્ચમાના નાગમેસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૩૦૬. ‘‘અગિલાનેન ભિક્ખુના ચતુમાસપ્પચ્ચયપવારણા સાદિતબ્બા, અઞ્ઞત્ર પુનપવારણાય, અઞ્ઞત્ર નિચ્ચપવારણાય; તતો ચે ઉત્તરિ સાદિયેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૩૦૭. અગિલાનેન ભિક્ખુના ચતુમાસપ્પચ્ચયપવારણા સાદિતબ્બાતિ ગિલાનપ્પચ્ચયપવારણા સાદિતબ્બા.

પુનપવારણાપિ સાદિતબ્બાતિ યદા ગિલાનો ભવિસ્સામિ તદા વિઞ્ઞાપેસ્સામીતિ.

નિચ્ચપવારણાપિ સાદિતબ્બાતિ યદા ગિલાનો ભવિસ્સામિ તદા વિઞ્ઞાપેસ્સામીતિ.

તતો ચે ઉત્તરિ સાદિયેય્યાતિ અત્થિ પવારણા ભેસજ્જપરિયન્તા ન રત્તિપરિયન્તા, અત્થિ પવારણા રત્તિપરિયન્તા ન ભેસજ્જપરિયન્તા, અત્થિ પવારણા ભેસજ્જપરિયન્તા ચ રત્તિપરિયન્તા ચ, અત્થિ પવારણા નેવ ભેસજ્જપરિયન્તા ન રત્તિપરિયન્તા.

ભેસજ્જપરિયન્તા નામ ભેસજ્જાનિ પરિગ્ગહિતાનિ હોન્તિ – ‘‘એત્તકેહિ ભેસજ્જેહિ પવારેમી’’તિ. રત્તિપરિયન્તા નામ રત્તિયો પરિગ્ગહિતાયો હોન્તિ – ‘‘એત્તકાસુ રત્તીસુ પવારેમી’’તિ. ભેસજ્જપરિયન્તા ચ રત્તિપરિયન્તા ચ નામ ભેસજ્જાનિ ચ પરિગ્ગહિતાનિ હોન્તિ રત્તિયો ચ પરિગ્ગહિતાયો હોન્તિ – ‘‘એત્તકેહિ ભેસજ્જેહિ એત્તકાસુ રત્તીસુ પવારેમી’’તિ. નેવ ભેસજ્જપરિયન્તા ન રત્તિપરિયન્તા નામ ભેસજ્જાનિ ચ અપરિગ્ગહિતાનિ હોન્તિ રત્તિયો ચ અપરિગ્ગહિતાયો હોન્તિ.

૩૦૮. ભેસજ્જપરિયન્તે – યેહિ ભેસજ્જેહિ પવારિતો હોતિ તાનિ ભેસજ્જાનિ ઠપેત્વા અઞ્ઞાનિ ભેસજ્જાનિ વિઞ્ઞાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. રત્તિપરિયન્તે – યાસુ રત્તીસુ પવારિતો હોતિ, તા રત્તિયો ઠપેત્વા અઞ્ઞાસુ રત્તીસુ વિઞ્ઞાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ભેસજ્જપરિયન્તે ચ રત્તિપરિયન્તે ચ – યેહિ ભેસજ્જેહિ પવારિતો હોતિ, તાનિ ભેસજ્જાનિ ઠપેત્વા યાસુ રત્તીસુ પવારિતો હોતિ, તા રત્તિયો ઠપેત્વા અઞ્ઞાનિ ભેસજ્જાનિ અઞ્ઞાસુ રત્તીસુ વિઞ્ઞાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. નેવ ભેસજ્જપરિયન્તે ન રત્તિપરિયન્તે, અનાપત્તિ.

૩૦૯. ન ભેસજ્જેન કરણીયેન [કરણીયે (સી. સ્યા.)] ભેસજ્જં વિઞ્ઞાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અઞ્ઞેન ભેસજ્જેન કરણીયેન અઞ્ઞં ભેસજ્જં વિઞ્ઞાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. તતુત્તરિ તતુત્તરિસઞ્ઞી ભેસજ્જં વિઞ્ઞાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. તતુત્તરિ વેમતિકો ભેસજ્જં વિઞ્ઞાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. તતુત્તરિ નતતુત્તરિસઞ્ઞી ભેસજ્જં વિઞ્ઞાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

નતતુત્તરિ તતુત્તરિસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. નતતુત્તરિ વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. નતતુત્તરિ નતતુત્તરિસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૩૧૦. અનાપત્તિ યેહિ ભેસજ્જેહિ પવારિતો હોતિ તાનિ ભેસજ્જાનિ વિઞ્ઞાપેતિ, યાસુ રત્તીસુ પવારિતો હોતિ તાસુ રત્તીસુ વિઞ્ઞાપેતિ, ‘‘ઇમેહિ તયા ભેસજ્જેહિ પવારિતામ્હ, અમ્હાકઞ્ચ ઇમિના ચ ઇમિના ચ ભેસજ્જેન અત્થો’’તિ આચિક્ખિત્વા વિઞ્ઞાપેતિ, ‘‘યાસુ તયા રત્તીસુ પવારિતામ્હ તાયો ચ રત્તિયો વીતિવત્તા અમ્હાકઞ્ચ ભેસજ્જેન અત્થો’’તિ આચિક્ખિત્વા વિઞ્ઞાપેતિ, ઞાતકાનં પવારિતાનં, અઞ્ઞસ્સત્થાય, અત્તનો ધનેન, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

મહાનામસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં સત્તમં.