૨. ગણભોજનસિક્ખાપદં

૨૦૯. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. તેન ખો પન સમયેન દેવદત્તો પરિહીનલાભસક્કારો સપરિસો કુલેસુ વિઞ્ઞાપેત્વા વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જતિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ સમણા સક્યપુત્તિયા કુલેસુ વિઞ્ઞાપેત્વા વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જિસ્સન્તિ! કસ્સ સમ્પન્નં ન મનાપં, કસ્સ સાદું ન રુચ્ચતી’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ દેવદત્તો સપરિસો કુલેસુ વિઞ્ઞાપેત્વા વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર ત્વં, દેવદત્ત, સપરિસો કુલેસુ વિઞ્ઞાપેત્વા વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જસીતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ ત્વં, મોઘપુરિસ, સપરિસો કુલેસુ વિઞ્ઞાપેત્વા વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જિસ્સસિ! નેતં, મોઘપુરિસ, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘ગણભોજને પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૨૧૦. તેન ખો પન સમયેન મનુસ્સા ગિલાને ભિક્ખૂ ભત્તેન નિમન્તેન્તિ. ભિક્ખૂ કુક્કુચ્ચાયન્તા નાધિવાસેન્તિ – ‘‘પટિક્ખિત્તં ભગવતા ગણભોજન’’ન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ગિલાનેન ભિક્ખુના ગણભોજનં ભુઞ્જિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘ગણભોજને, અઞ્ઞત્ર સમયા, પાચિત્તિયં. તત્થાયં સમયો. ગિલાનસમયો – અયં તત્થ સમયો’’તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૨૧૧. તેન ખો પન સમયેન મનુસ્સા ચીવરદાનસમયે સચીવરભત્તં પટિયાદેત્વા ભિક્ખૂ નિમન્તેન્તિ – ‘‘ભોજેત્વા ચીવરેન અચ્છાદેસ્સામા’’તિ. ભિક્ખૂ કુક્કુચ્ચાયન્તા નાધિવાસેન્તિ – ‘‘પટિક્ખિત્તં ભગવતા ગણભોજન’’ન્તિ. ચીવરં પરિત્તં ઉપ્પજ્જતિ. ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ચીવરદાનસમયે ગણભોજનં ભુઞ્જિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘ગણભોજને, અઞ્ઞત્ર સમયા, પાચિત્તિયં. તત્થાયં સમયો. ગિલાનસમયો, ચીવરદાનસમયો – અયં તત્થ સમયો’’તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૨૧૨. તેન ખો પન સમયેન મનુસ્સા ચીવરકારકે ભિક્ખૂ ભત્તેન નિમન્તેન્તિ. ભિક્ખૂ કુક્કુચ્ચાયન્તા નાધિવાસેન્તિ – ‘‘પટિક્ખિત્તં ભગવતા ગણભોજન’’ન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ચીવરકારસમયે ગણભોજનં ભુઞ્જિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘ગણભોજને, અઞ્ઞત્ર સમયા, પાચિત્તિયં. તત્થાયં સમયો. ગિલાનસમયો, ચીવરદાનસમયો, ચીવરકારસમયો – અયં તત્થ સમયો’’તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૨૧૩. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ મનુસ્સેહિ સદ્ધિં અદ્ધાનં ગચ્છન્તિ. અથ ખો તે ભિક્ખૂ તે મનુસ્સે એતદવોચું – ‘‘મુહુત્તં, આવુસો, આગમેથ; પિણ્ડાય ચરિસ્સામા’’તિ. તે એવમાહંસુ – ‘‘ઇધેવ, ભન્તે, ભુઞ્જથા’’તિ. ભિક્ખૂ કુક્કુચ્ચાયન્તા ન પટિગ્ગણ્હન્તિ – ‘‘પટિક્ખિત્તં ભગવતા ગણભોજન’’ન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, અદ્ધાનગમનસમયે ગણભોજનં ભુઞ્જિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘ગણભોજને, અઞ્ઞત્ર સમયા, પાચિત્તિયં. તત્થાયં સમયો. ગિલાનસમયો, ચીવરદાનસમયો, ચીવરકારસમયો, અદ્ધાનગમનસમયો – અયં તત્થ સમયો’’તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૨૧૪. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ મનુસ્સેહિ સદ્ધિં નાવાય ગચ્છન્તિ. અથ ખો તે ભિક્ખૂ તે મનુસ્સે એતદવોચું – ‘‘મુહુત્તં, આવુસો, તીરં ઉપનેથ; પિણ્ડાય ચરિસ્સામા’’તિ. તે એવમાહંસુ – ‘‘ઇધેવ, ભન્તે, ભુઞ્જથા’’તિ. ભિક્ખૂ કુક્કુચ્ચાયન્તા ન પટિગ્ગણ્હન્તિ – ‘‘પટિક્ખિત્તં ભગવતા ગણભોજન’’ન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, નાવાભિરુહનસમયે ગણભોજનં ભુઞ્જિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘ગણભોજને, અઞ્ઞત્ર સમયા, પાચિત્તિયં. તત્થાયં સમયો. ગિલાનસમયો, ચીવરદાનસમયો, ચીવરકારસમયો, અદ્ધાનગમનસમયો, નાવાભિરુહનસમયો – અયં તત્થ સમયો’’તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૨૧૫. તેન ૦ ખો પન સમયેન દિસાસુ વસ્સંવુટ્ઠા ભિક્ખૂ રાજગહં આગચ્છન્તિ ભગવન્તં દસ્સનાય. મનુસ્સા નાનાવેરજ્જકે ભિક્ખૂ પસ્સિત્વા ભત્તેન નિમન્તેન્તિ. ભિક્ખૂ કુક્કુચ્ચાયન્તા નાધિવાસેન્તિ – ‘‘પટિક્ખિત્તં ભગવતા ગણભોજન’’ન્તિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, મહાસમયે ગણભોજનં ભુઞ્જિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘ગણભોજને, અઞ્ઞત્ર સમયા, પાચિત્તિયં. તત્થાયં સમયો. ગિલાનસમયો, ચીવરદાનસમયો, ચીવરકારસમયો, અદ્ધાનગમનસમયો, નાવાભિરુહનસમયો, મહાસમયો – અયં તત્થ સમયો’’તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૨૧૬. તેન ખો પન સમયેન રઞ્ઞો માગધસ્સ સેનિયસ્સ બિમ્બિસારસ્સ ઞાતિસાલોહિતો આજીવકેસુ પબ્બજિતો હોતિ. અથ ખો સો આજીવકો યેન રાજા માગધો સેનિયો બિમ્બિસારો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા રાજાનં માગધં સેનિયં બિમ્બિસારં એતદવોચ – ‘‘ઇચ્છામહં, મહારાજ, સબ્બપાસણ્ડિકભત્તં કાતુ’’ન્તિ. ‘‘સચે ત્વં, ભન્તે, બુદ્ધપ્પમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં પઠમં ભોજેય્યાસિ’’. ‘‘એવં કરેય્યામી’’તિ. અથ ખો સો આજીવકો ભિક્ખૂનં સન્તિકે દૂતં પાહેસિ – ‘‘અધિવાસેન્તુ મે ભિક્ખૂ સ્વાતનાય ભત્ત’’ન્તિ. ભિક્ખૂ કુક્કુચ્ચાયન્તા નાધિવાસેન્તિ – ‘‘પટિક્ખિત્તં ભગવતા ગણભોજન’’ન્તિ. અથ ખો સો આજીવકો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિ, સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો સો આજીવકો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ભવમ્પિ ગોતમો પબ્બજિતો, અહમ્પિ પબ્બજિતો; અરહતિ પબ્બજિતો પબ્બજિતસ્સ પિણ્ડં પટિગ્ગહેતું. અધિવાસેતુ મે ભવં ગોતમો સ્વાતનાય ભત્તં સદ્ધિં ભિક્ખુસઙ્ઘેના’’તિ. અધિવાસેસિ ભગવા તુણ્હીભાવેન. અથ ખો સો આજીવકો ભગવતો અધિવાસનં વિદિત્વા પક્કામિ. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સમણભત્તસમયે ગણભોજનં ભુઞ્જિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૨૧૭. ગણભોજને , અઞ્ઞત્ર સમયા, પાચિત્તિયં. તત્થાયં સમયો. ગિલાનસમયો, ચીવરદાનસમયો, ચીવરકારસમયો, અદ્ધાનગમનસમયો, નાવાભિરુહનસમયો, મહાસમયો, સમણભત્તસમયો – અયં તત્થ સમયો’’તિ.

૨૧૮. ગણભોજનં નામ યત્થ ચત્તારો ભિક્ખૂ પઞ્ચન્નં ભોજનાનં અઞ્ઞતરેન ભોજનેન નિમન્તિતા ભુઞ્જન્તિ. એતં ગણભોજનં નામ.

અઞ્ઞત્ર સમયાતિ ઠપેત્વા સમયં.

ગિલાનસમયો નામ અન્તમસો પાદાપિ ફલિતા [ફાલિતા (સ્યા. ક.)] હોન્તિ. ‘‘ગિલાનસમયો’’તિ ભુઞ્જિતબ્બં.

ચીવરદાનસમયો નામ અનત્થતે કથિને વસ્સાનસ્સ પચ્છિમો માસો, અત્થતે કથિને પઞ્ચમાસા. ‘‘ચીવરદાનસમયો’’તિ ભુઞ્જિતબ્બં.

ચીવરકારસમયો નામ ચીવરે કયિરમાને. ‘‘ચીવરકારસમયો’’તિ ભુઞ્જિતબ્બં.

અદ્ધાનગમનસમયો નામ ‘‘અદ્ધયોજનં ગચ્છિસ્સામી’’તિ ભુઞ્જિતબ્બં, ગચ્છન્તેન ભુઞ્જિતબ્બં, ગતેન ભુઞ્જિતબ્બં.

નાવાભિરુહનસમયો નામ ‘‘નાવં અભિરુહિસ્સામી’’તિ ભુઞ્જિતબ્બં, આરુળ્હેન ભુઞ્જિતબ્બં, ઓરુળ્હેન ભુઞ્જિતબ્બં.

મહાસમયો નામ યત્થ દ્વે તયો ભિક્ખૂ પિણ્ડાય ચરિત્વા યાપેન્તિ, ચતુત્થે આગતે ન યાપેન્તિ. ‘‘મહાસમયો’’તિ ભુઞ્જિતબ્બં.

સમણભત્તસમયો નામ યો કોચિ પરિબ્બાજકસમાપન્નો ભત્તં કરોતિ. ‘‘સમણભત્તસમયો’’તિ ભુઞ્જિતબ્બં.

‘‘અઞ્ઞત્ર સમયા ભુઞ્જિસ્સામી’’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૨૧૯. ગણભોજને ગણભોજનસઞ્ઞી, અઞ્ઞત્ર સમયા, ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ગણભોજને વેમતિકો, અઞ્ઞત્ર સમયા, ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ગણભોજને નગણભોજનસઞ્ઞી, અઞ્ઞત્ર સમયા, ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

નગણભોજને ગણભોજનસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. નગણભોજને વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. નગણભોજને નગણભોજનસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૨૨૦. અનાપત્તિ સમયે, દ્વે તયો એકતો ભુઞ્જન્તિ, પિણ્ડાય ચરિત્વા એકતો સન્નિપતિત્વા ભુઞ્જન્તિ, નિચ્ચભત્તં, સલાકભત્તં, પક્ખિકં, ઉપોસથિકં, પાટિપદિકં, પઞ્ચ ભોજનાનિ ઠપેત્વા સબ્બત્થ અનાપત્તિ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

ગણભોજનસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં દુતિયં.