૧. આવસથપિણ્ડસિક્ખાપદં

૨૦૩. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન સાવત્થિયા અવિદૂરે અઞ્ઞતરસ્સ પૂગસ્સ આવસથપિણ્ડો પઞ્ઞત્તો હોતિ. છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય સાવત્થિં પિણ્ડાય પવિસિત્વા પિણ્ડં અલભમાના આવસથં અગમંસુ. મનુસ્સા – ‘‘ચિરસ્સમ્પિ ભદન્તા આગતા’’તિ તે સક્કચ્ચં પરિવિસિંસુ. અથ ખો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ દુતિયમ્પિ દિવસં…પે… તતિયમ્પિ દિવસં પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય સાવત્થિં પિણ્ડાય પવિસિત્વા પિણ્ડં અલભમાના આવસથં ગન્ત્વા ભુઞ્જિંસુ. અથ ખો છબ્બગ્ગિયાનં ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘કિં મયં કરિસ્સામ આરામં ગન્ત્વા! હિય્યોપિ ઇધેવ આગન્તબ્બં ભવિસ્સતી’’તિ, તત્થેવ અનુવસિત્વા અનુવસિત્વા આવસથપિણ્ડં ભુઞ્જન્તિ. તિત્થિયા અપસક્કન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ સમણા સક્યપુત્તિયા અનુવસિત્વા અનુવસિત્વા આવસથપિણ્ડં ભુઞ્જિસ્સન્તિ! નયિમેસઞ્ઞેવ આવસથપિણ્ડો પઞ્ઞત્તો; સબ્બેસઞ્ઞેવ આવસથપિણ્ડો પઞ્ઞત્તો’’તિ.

અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ અનુવસિત્વા અનુવસિત્વા આવસથપિણ્ડં ભુઞ્જિસ્સન્તીતિ…પે… સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, અનુવસિત્વા અનુવસિત્વા આવસથપિણ્ડં ભુઞ્જથાતિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, અનુવસિત્વા અનુવસિત્વા આવસથપિણ્ડં ભુઞ્જિસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘એકો આવસથપિણ્ડો ભુઞ્જિતબ્બો. તતો ચે ઉત્તરિં ભુઞ્જેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૨૦૪. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા સારિપુત્તો કોસલેસુ જનપદે સાવત્થિં ગચ્છન્તો યેન અઞ્ઞતરો આવસથો તેનુપસઙ્કમિ. મનુસ્સા – ‘‘ચિરસ્સમ્પિ થેરો આગતો’’તિ સક્કચ્ચં પરિવિસિંસુ. અથ ખો આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ ભુત્તાવિસ્સ ખરો આબાધો ઉપ્પજ્જિ, નાસક્ખિ તમ્હા આવસથા પક્કમિતું. અથ ખો તે મનુસ્સા દુતિયમ્પિ દિવસં આયસ્મન્તં સારિપુત્તં એતદવોચું – ‘‘ભુઞ્જથ, ભન્તે’’તિ. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો – ‘‘ભગવતા પટિક્ખિત્તં અનુવસિત્વા અનુવસિત્વા આવસથપિણ્ડં ભુઞ્જિતુ’’ન્તિ કુક્કુચ્ચાયન્તો ન પટિગ્ગહેસિ; છિન્નભત્તો અહોસિ. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો સાવત્થિં ગન્ત્વા ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસિ. ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ગિલાનેન ભિક્ખુના અનુવસિત્વા અનુવસિત્વા આવસથપિણ્ડં ભુઞ્જિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૨૦૫. ‘‘અગિલાનેન ભિક્ખુના એકો આવસથપિણ્ડો ભુઞ્જિતબ્બો. તતો ચે ઉત્તરિ ભુઞ્જેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૨૦૬. અગિલાનો નામ સક્કોતિ તમ્હા આવસથા પક્કમિતું.

ગિલાનો નામ ન સક્કોતિ તમ્હા આવસથા પક્કમિતું.

આવસથપિણ્ડો નામ પઞ્ચન્નં ભોજનાનં અઞ્ઞતરં ભોજનં – સાલાય વા મણ્ડપે વા રુક્ખમૂલે વા અજ્ઝોકાસે વા અનોદિસ્સ યાવદત્થો પઞ્ઞત્તો હોતિ. અગિલાનેન ભિક્ખુના સકિં ભુઞ્જિતબ્બો. તતો ચે ઉત્તરિ ‘ભુઞ્જિસ્સામી’તિ પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અજ્ઝોહારે અજ્ઝોહારે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૨૦૭. અગિલાનો અગિલાનસઞ્ઞી તતુત્તરિ આવસથપિણ્ડં ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અગિલાનો વેમતિકો તતુત્તરિ આવસથપિણ્ડં ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અગિલાનો ગિલાનસઞ્ઞી તતુત્તરિં આવસથપિણ્ડં ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

ગિલાનો અગિલાનસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ગિલાનો વેમતિકો આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ગિલાનો ગિલાનસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૨૦૮. અનાપત્તિ ગિલાનસ્સ, અગિલાનો સકિં ભુઞ્જતિ, ગચ્છન્તો, વા આગચ્છન્તો વા ભુઞ્જતિ, સામિકા નિમન્તેત્વા ભોજેન્તિ, ઓદિસ્સ પઞ્ઞત્તો હોતિ, ન યાવદત્થો પઞ્ઞત્તો હોતિ, પઞ્ચ ભોજનાનિ ઠપેત્વા સબ્બત્થ અનાપત્તિ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

આવસથપિણ્ડસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં પઠમં.