૨. અત્થઙ્ગતસિક્ખાપદં

૧૫૩. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન થેરા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઓવદન્તિ પરિયાયેન. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મતો ચૂળપન્થકસ્સ પરિયાયો હોતિ ભિક્ખુનિયો ઓવદિતું. ભિક્ખુનિયો એવમાહંસુ – ‘‘ન દાનિ અજ્જ ઓવાદો ઇદ્ધો ભવિસ્સતિ, તઞ્ઞેવ દાનિ ઉદાનં અય્યો ચૂળપન્થકો પુનપ્પુનં ભણિસ્સતી’’તિ. અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો યેનાયસ્મા ચૂળપન્થકો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં ચૂળપન્થકં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્ના ખો તા ભિક્ખુનિયો આયસ્મા ચૂળપન્થકો એતદવોચ – ‘‘સમગ્ગાત્થ, ભગિનિયો’’તિ? ‘‘સમગ્ગામ્હાય્યા’’તિ. ‘‘વત્તન્તિ, ભગિનિયો, અટ્ઠ ગરુધમ્મા’’તિ? ‘‘વત્તન્તાય્યા’’તિ. ‘‘એસો, ભગિનિયો, ઓવાદો’’તિ નિય્યાદેત્વા ઇમં ઉદાનં પુનપ્પુનં અભાસિ –

[ઉદા. ૩૭] ‘‘અધિચેતસો અપ્પમજ્જતો, મુનિનો મોનપથેસુ સિક્ખતો;

સોકા ન ભવન્તિ તાદિનો, ઉપસન્તસ્સ સદા સતીમતો’’તિ.

ભિક્ખુનિયો એવમાહંસુ – ‘‘નનુ અવોચુમ્હા – ન દાનિ અજ્જ ઓવાદો ઇદ્ધો ભવિસ્સતિ, તઞ્ઞેવ દાનિ ઉદાનં અય્યો ચૂળપન્થકો પુનપ્પુનં ભણિસ્સતી’’તિ! અસ્સોસિ ખો આયસ્મા ચૂળપન્થકો તાસં ભિક્ખુનીનં ઇમં કથાસલ્લાપં. અથ ખો આયસ્મા ચૂળપન્થકો વેહાસં અબ્ભુગ્ગન્ત્વા આકાસે અન્તલિક્ખે ચઙ્કમતિપિ તિટ્ઠતિપિ નિસીદતિપિ સેય્યમ્પિ કપ્પેતિ ધૂમાયતિપિ પજ્જલતિપિ અન્તરધાયતિપિ, તઞ્ચેવ [તઞ્ઞેવ (ઇતિપિ)] ઉદાનં ભણતિ અઞ્ઞઞ્ચ બહું બુદ્ધવચનં. ભિક્ખુનિયો એવમાહંસુ – ‘‘અચ્છરિયં વત ભો, અબ્ભુતં વત ભો, ન વત નો ઇતો પુબ્બે ઓવાદો એવં ઇદ્ધો ભૂતપુબ્બો યથા અય્યસ્સ ચૂળપન્થકસ્સા’’તિ. અથ ખો આયસ્મા ચૂળપન્થકો તા ભિક્ખુનિયો યાવ સમન્ધકારા ઓવદિત્વા ઉય્યોજેસિ – ગચ્છથ ભગિનિયોતિ.

અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો નગરદ્વારે થકિતે બહિનગરે વસિત્વા કાલસ્સેવ નગરં પવિસન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘અબ્રહ્મચારિનિયો ઇમા ભિક્ખુનિયો; આરામે ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં વસિત્વા ઇદાનિ નગરં પવિસન્તી’’તિ. અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ આયસ્મા ચૂળપન્થકો અત્થઙ્ગતે સૂરિયે ભિક્ખુનિયો ઓવદિસ્સતી’’તિ…પે… ‘‘સચ્ચં કિર ત્વં, ચૂળપન્થક, અત્થઙ્ગતે સૂરિયે ભિક્ખુનિયો ઓવદસી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ ત્વં, ચૂળપન્થક, અત્થઙ્ગતે સૂરિયે ભિક્ખુનિયો ઓવદિસ્સસિ! નેતં, ચૂળપન્થક, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૫૪. ‘‘સમ્મતોપિ ચે ભિક્ખુ અત્થઙ્ગતે સૂરિયે ભિક્ખુનિયો ઓવદેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૫૫. સમ્મતો નામ ઞત્તિચતુત્થેન કમ્મેન સમ્મતો.

અત્થઙ્ગતે સૂરિયેતિ ઓગ્ગતે સૂરિયે.

ભિક્ખુની નામ ઉભતોસઙ્ઘે ઉપસમ્પન્ના.

ઓવદેય્યાતિ અટ્ઠહિ વા ગરુધમ્મેહિ અઞ્ઞેન વા ધમ્મેન ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૫૬. અત્થઙ્ગતે અત્થઙ્ગતસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અત્થઙ્ગતે વેમતિકો ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અત્થઙ્ગતે અનત્થઙ્ગતસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

એકતોઉપસમ્પન્નાય ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનત્થઙ્ગતે અત્થઙ્ગતસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનત્થઙ્ગતે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનત્થઙ્ગતે અનત્થઙ્ગતસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૧૫૭. અનાપત્તિ ઉદ્દેસં દેન્તો, પરિપુચ્છં દેન્તો, ‘‘ઓસારેહિ અય્યા’’તિ વુચ્ચમાનો, ઓસારેતિ, પઞ્હં પુચ્છતિ, પઞ્હં પુટ્ઠો કથેતિ, અઞ્ઞસ્સત્થાય ભણન્તં ભિક્ખુનિયો સુણન્તિ, સિક્ખમાનાય સામણેરિયા, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

અત્થઙ્ગતસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં દુતિયં.