૩. ઓવાદવગ્ગો

૧. ઓવાદસિક્ખાપદં

૧૪૪. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન થેરા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઓવદન્તા લાભિનો હોન્તિ ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારાનં. અથ ખો છબ્બગ્ગિયાનં ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘એતરહિ ખો, આવુસો, થેરા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઓવદન્તા લાભિનો હોન્તિ ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારાનં. હન્દાવુસો, મયમ્પિ ભિક્ખુનિયો ઓવદામા’’તિ. અથ ખો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચું – ‘‘અમ્હેપિ, ભગિનિયો, ઉપસઙ્કમથ; મયમ્પિ ઓવદિસ્સામા’’તિ.

અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો યેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા છબ્બગ્ગિયે ભિક્ખૂ અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. અથ ખો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનીનં પરિત્તઞ્ઞેવ ધમ્મિં કથં કત્વા દિવસં તિરચ્છાનકથાય વીતિનામેત્વા ઉય્યોજેસું – ‘‘ગચ્છથ, ભગિનિયો’’તિ. અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠંસુ. એકમન્તં ઠિતા ખો તા ભિક્ખુનિયો ભગવા એતદવોચ – ‘‘કચ્ચિ, ભિક્ખુનિયો, ઓવાદો ઇદ્ધો અહોસી’’તિ? ‘‘કુતો, ભન્તે, ઓવાદો ઇદ્ધો ભવિસ્સતિ! અય્યા છબ્બગ્ગિયા પરિત્તઞ્ઞેવ ધમ્મિં કથં કત્વા દિવસં તિરચ્છાનકથાય વીતિનામેત્વા ઉય્યોજેસુ’’ન્તિ. અથ ખો ભગવા તા ભિક્ખુનિયો ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેસિ સમાદપેસિ સમુત્તેજેસિ સમ્પહંસેસિ. અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો ભગવતા ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સિતા સમાદપિતા સમુત્તેજિતા સમ્પહંસિતા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કમિંસુ.

અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ભિક્ખુસઙ્ઘં સન્નિપાતાપેત્વા છબ્બગ્ગિયે ભિક્ખૂ પટિપુચ્છિ – ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનીનં પરિત્તઞ્ઞેવ ધમ્મિં કથં કત્વા દિવસં તિરચ્છાનકથાય વીતિનામેત્વા ઉય્યોજેથા’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, ભિક્ખુનીનં પરિત્તઞ્ઞેવ ધમ્મિં કથં કત્વા દિવસં તિરચ્છાનકથાય વીતિનામેત્વા ઉય્યોજેસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… વિગરહિત્વા…પે… ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનોવાદકં સમ્મન્નિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, સમ્મન્નિતબ્બો. પઠમં ભિક્ખુ યાચિતબ્બો. યાચિત્વા બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૧૪૫. ‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ભિક્ખું ભિક્ખુનોવાદકં સમ્મન્નેય્ય. એસા ઞત્તિ.

‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ભિક્ખું ભિક્ખુનોવાદકં સમ્મન્નતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ ઇત્થન્નામસ્સ ભિક્ખુનો ભિક્ખુનોવાદકસ્સ સમ્મુતિ, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.

‘‘દુતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ…પે… તતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ – સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. સઙ્ઘો ઇત્થન્નામં ભિક્ખું ભિક્ખુનોવાદકં સમ્મન્નતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ ઇત્થન્નામસ્સ ભિક્ખુનો ભિક્ખુનોવાદકસ્સ સમ્મુતિ, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.

‘‘સમ્મતો સઙ્ઘેન ઇત્થન્નામો ભિક્ખુ ભિક્ખુનોવાદકો. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.

અથ ખો ભગવા છબ્બગ્ગિયે ભિક્ખૂ અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા દુબ્ભરતાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૪૬. ‘‘યો પન ભિક્ખુ અસમ્મતો ભિક્ખુનિયો ઓવદેય્ય પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૧૪૭. તેન ખો પન સમયેન થેરા ભિક્ખૂ સમ્મતા ભિક્ખુનિયો ઓવદન્તા તથેવ લાભિનો હોન્તિ ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારાનં. અથ ખો છબ્બગ્ગિયાનં ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘એતરહિ ખો, આવુસો, થેરા ભિક્ખૂ સમ્મતા ભિક્ખુનિયો ઓવદન્તા તથેવ લાભિનો હોન્તિ ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારાનં. હન્દાવુસો, મયમ્પિ નિસ્સીમં ગન્ત્વા અઞ્ઞમઞ્ઞં ભિક્ખુનોવાદકં સમ્મન્નિત્વા ભિક્ખુનિયો ઓવદામા’’તિ. અથ ખો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ નિસ્સીમં ગન્ત્વા અઞ્ઞમઞ્ઞં ભિક્ખુનોવાદકં સમ્મન્નિત્વા ભિક્ખુનિયો ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચું – ‘‘મયમ્પિ, ભગિનિયો, સમ્મતા. અમ્હેપિ ઉપસઙ્કમથ. મયમ્પિ ઓવદિસ્સામા’’તિ.

અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો યેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા છબ્બગ્ગિયે ભિક્ખૂ અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. અથ ખો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનીનં પરિત્તઞ્ઞેવ ધમ્મિં કથં કત્વા દિવસં તિરચ્છાનકથાય વીતિનામેત્વા ઉય્યોજેસું – ‘‘ગચ્છથ ભગિનિયો’’તિ. અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠંસુ. એકમન્તં ઠિતા ખો તા ભિક્ખુનિયો ભગવા એતદવોચ – ‘‘કચ્ચિ, ભિક્ખુનિયો, ઓવાદો ઇદ્ધો અહોસી’’તિ? ‘‘કુતો, ભન્તે, ઓવાદો ઇદ્ધો ભવિસ્સતિ! અય્યા છબ્બગ્ગિયા પરિત્તઞ્ઞેવ ધમ્મિં કથં કત્વા દિવસં તિરચ્છાનકથાય વીતિનામેત્વા ઉય્યોજેસુ’’ન્તિ.

અથ ખો ભગવા તા ભિક્ખુનિયો ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેસિ…પે… અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો ભગવતા ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સિતા સમાદપિતા સમુત્તેજિતા સમ્પહંસિતા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કમિંસુ. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ભિક્ખુસઙ્ઘં સન્નિપાતાપેત્વા છબ્બગ્ગિયે ભિક્ખૂ પટિપુચ્છિ – ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનીનં પરિત્તઞ્ઞેવ ધમ્મિં કથં કત્વા દિવસં તિરચ્છાનકથાય વીતિનામેત્વા ઉય્યોજેથા’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, ભિક્ખુનીનં પરિત્તઞ્ઞેવ ધમ્મિં કથં કત્વા દિવસં તિરચ્છાનકથાય વીતિનામેત્વા ઉય્યોજેસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… વિગરહિત્વા…પે… ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, અટ્ઠહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં ભિક્ખું ભિક્ખુનોવાદકં સમ્મન્નિતું. સીલવા હોતિ, પાતિમોક્ખસંવરસંવુતો વિહરતિ આચારગોચરસમ્પન્નો અણુમત્તેસુ વજ્જેસુ ભયદસ્સાવી, સમાદાય સિક્ખતિ સિક્ખાપદેસુ; બહુસ્સુતો હોતિ સુતધરો સુતસન્નિચયો, યે તે ધમ્મા આદિકલ્યાણા મજ્ઝેકલ્યાણા પરિયોસાનકલ્યાણા સાત્થં સબ્યઞ્જનં કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિયં અભિવદન્તિ તથારૂપાસ્સ ધમ્મા બહુસ્સુતા હોન્તિ ધાતા વચસા પરિચિતા મનસા અનુપેક્ખિતા દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા; ઉભયાનિ ખો પનસ્સ પાતિમોક્ખાનિ વિત્થારેન સ્વાગતાનિ હોન્તિ સુવિભત્તાનિ સુપ્પવત્તીનિ સુવિનિચ્છિતાનિ સુત્તસો અનુબ્યઞ્જનસો; કલ્યાણવાચો હોતિ કલ્યાણવાક્કરણો; યેભુય્યેન ભિક્ખુનીનં પિયો હોતિ મનાપો; પટિબલો હોતિ ભિક્ખુનિયો ઓવદિતું; ન ખો પનેતં [પન તં (?)] ભગવન્તં ઉદ્દિસ્સ પબ્બજિતાય કાસાયવત્થવસનાય ગરુધમ્મં અજ્ઝાપન્નપુબ્બો હોતિ; વીસતિવસ્સો વા હોતિ અતિરેકવીસતિવસ્સો વા – અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ઇમેહિ અટ્ઠહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં ભિક્ખું ભિક્ખુનોવાદકં સમ્મન્નિતુ’’ન્તિ.

૧૪૮. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

અસમ્મતો નામ ઞત્તિચતુત્થેન કમ્મેન અસમ્મતો.

ભિક્ખુનિયો નામ ઉભતોસઙ્ઘે ઉપસમ્પન્ના.

ઓવદેય્યાતિ અટ્ઠહિ ગરુધમ્મેહિ ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અઞ્ઞેન ધમ્મેન ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. એકતોઉપસમ્પન્નં ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૪૯. તેન સમ્મતેન ભિક્ખુના પરિવેણં સમ્મજ્જિત્વા પાનીયં પરિભોજનીયં ઉપટ્ઠાપેત્વા આસનં પઞ્ઞપેત્વા દુતિયં ગહેત્વા નિસીદિતબ્બં. ભિક્ખુનીહિ તત્થ ગન્ત્વા તં ભિક્ખું અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિતબ્બં. તેન ભિક્ખુના પુચ્છિતબ્બા – ‘‘સમગ્ગાત્થ, ભગિનિયો’’તિ? સચે ‘‘સમગ્ગામ્હાય્યા’’તિ ભણન્તિ, ‘‘વત્તન્તિ, ભગિનિયો, અટ્ઠ ગરુધમ્મા’’તિ? સચે ‘‘વત્તન્તાય્યા’’તિ ભણન્તિ, ‘‘એસો, ભગિનિયો, ઓવાદો’’તિ નિય્યાદેતબ્બો [નિય્યાતેતબ્બો (ઇતિપિ)]. સચે ‘‘ન વત્તન્તાય્યા’’તિ ભણન્તિ, ઓસારેતબ્બા. ‘‘વસ્સસતૂપસમ્પન્નાય ભિક્ખુનિયા તદહુપસમ્પન્નસ્સ ભિક્ખુનો અભિવાદનં પચ્ચુટ્ઠાનં અઞ્જલિકમ્મં સામીચિકમ્મં કાતબ્બં; અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો. ન ભિક્ખુનિયા અભિક્ખુકે આવાસે વસ્સં વસિતબ્બં; અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો. અન્વદ્ધમાસં ભિક્ખુનિયા ભિક્ખુસઙ્ઘતો દ્વે ધમ્મા પચ્ચાસીસિતબ્બા [પચ્ચાસિંસિતબ્બા (ઇતિપિ)] ઉપોસથપુચ્છકઞ્ચ ઓવાદુપસઙ્કમનઞ્ચ, અયમ્પિ ધમ્મો…પે… વસ્સં વુટ્ઠાય ભિક્ખુનિયા ઉભતોસઙ્ઘે તીહિ ઠાનેહિ પવારેતબ્બં દિટ્ઠેન વા સુતેન વા પરિસઙ્કાય વા; અયમ્પિ ધમ્મો…પે… ગરુધમ્મં અજ્ઝાપન્નાય ભિક્ખુનિયા ઉભતોસઙ્ઘે પક્ખમાનત્તં ચરિતબ્બં; અયમ્પિ ધમ્મો…પે… દ્વે વસ્સાનિ છસુ ધમ્મેસુ સિક્ખિતસિક્ખાય સિક્ખમાનાય ઉભતોસઙ્ઘે ઉપસમ્પદા પરિયેસિતબ્બા; અયમ્પિ ધમ્મો…પે… ન ભિક્ખુનિયા કેન ચિ પરિયાયેન ભિક્ખુ અક્કોસિતબ્બો પરિભાસિતબ્બો; અયમ્પિ ધમ્મો…પે… અજ્જતગ્ગે ઓવટો ભિક્ખુનીનં ભિક્ખૂસુ વચનપથો, અનોવટો ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીસુ વચનપથો; અયમ્પિ ધમ્મો સક્કત્વા ગરુકત્વા માનેત્વા પૂજેત્વા યાવજીવં અનતિક્કમનીયો’’તિ.

સચે ‘‘સમગ્ગામ્હાય્યા’’તિ ભણન્તં અઞ્ઞં ધમ્મં ભણતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. સચે ‘‘વગ્ગામ્હાય્યા’’તિ ભણન્તં અટ્ઠ ગરુધમ્મે ભણતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઓવાદં અનિય્યાદેત્વા અઞ્ઞં ધમ્મં ભણતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૫૦. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી વગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી વગ્ગં ભિક્ખુનીસઙ્ઘં વેમતિકો ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી વગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં સમગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અધમ્મકમ્મે વેમતિકો વગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અધમ્મકમ્મે વેમતિકો વગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વેમતિકો ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અધમ્મકમ્મે વેમતિકો વગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં સમગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી વગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી વગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વેમતિકો ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી વગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં સમગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી સમગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી સમગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વેમતિકો ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી સમગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં સમગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અધમ્મકમ્મે વેમતિકો સમગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ…પે… વેમતિકો ઓવદતિ…પે… સમગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી સમગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ…પે… વેમતિકો ઓવદતિ…પે… સમગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૫૧. ધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી વગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી વગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વેમતિકો ઓવદતિ…પે… સમગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

ધમ્મકમ્મે વેમતિકો વગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ…પે… વેમતિકો ઓવદતિ…પે… સમગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી વગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ…પે… વેમતિકો ઓવદતિ…પે… સમગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

ધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી સમગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ…પે… વેમતિકો ઓવદતિ…પે… સમગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

ધમ્મકમ્મે વેમતિકો સમગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ…પે… વેમતિકો ઓવદતિ…પે… સમગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી સમગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી સમગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં વેમતિકો ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી સમગ્ગં ભિક્ખુનિસઙ્ઘં સમગ્ગસઞ્ઞી ઓવદતિ, અનાપત્તિ.

૧૫૨. અનાપત્તિ ઉદ્દેસં દેન્તો, પરિપુચ્છં દેન્તો, ‘‘ઓસારેહિ અય્યા’’તિ વુચ્ચમાનો, ઓસારેતિ, પઞ્હં પુચ્છતિ, પઞ્હં પુટ્ઠો કથેતિ, અઞ્ઞસ્સત્થાય ભણન્તં ભિક્ખુનિયો સુણન્તિ, સિક્ખમાનાય, સામણેરિયા, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

ઓવાદસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં પઠમં.

૨. અત્થઙ્ગતસિક્ખાપદં

૧૫૩. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન થેરા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઓવદન્તિ પરિયાયેન. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મતો ચૂળપન્થકસ્સ પરિયાયો હોતિ ભિક્ખુનિયો ઓવદિતું. ભિક્ખુનિયો એવમાહંસુ – ‘‘ન દાનિ અજ્જ ઓવાદો ઇદ્ધો ભવિસ્સતિ, તઞ્ઞેવ દાનિ ઉદાનં અય્યો ચૂળપન્થકો પુનપ્પુનં ભણિસ્સતી’’તિ. અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો યેનાયસ્મા ચૂળપન્થકો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં ચૂળપન્થકં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્ના ખો તા ભિક્ખુનિયો આયસ્મા ચૂળપન્થકો એતદવોચ – ‘‘સમગ્ગાત્થ, ભગિનિયો’’તિ? ‘‘સમગ્ગામ્હાય્યા’’તિ. ‘‘વત્તન્તિ, ભગિનિયો, અટ્ઠ ગરુધમ્મા’’તિ? ‘‘વત્તન્તાય્યા’’તિ. ‘‘એસો, ભગિનિયો, ઓવાદો’’તિ નિય્યાદેત્વા ઇમં ઉદાનં પુનપ્પુનં અભાસિ –

[ઉદા. ૩૭] ‘‘અધિચેતસો અપ્પમજ્જતો, મુનિનો મોનપથેસુ સિક્ખતો;

સોકા ન ભવન્તિ તાદિનો, ઉપસન્તસ્સ સદા સતીમતો’’તિ.

ભિક્ખુનિયો એવમાહંસુ – ‘‘નનુ અવોચુમ્હા – ન દાનિ અજ્જ ઓવાદો ઇદ્ધો ભવિસ્સતિ, તઞ્ઞેવ દાનિ ઉદાનં અય્યો ચૂળપન્થકો પુનપ્પુનં ભણિસ્સતી’’તિ! અસ્સોસિ ખો આયસ્મા ચૂળપન્થકો તાસં ભિક્ખુનીનં ઇમં કથાસલ્લાપં. અથ ખો આયસ્મા ચૂળપન્થકો વેહાસં અબ્ભુગ્ગન્ત્વા આકાસે અન્તલિક્ખે ચઙ્કમતિપિ તિટ્ઠતિપિ નિસીદતિપિ સેય્યમ્પિ કપ્પેતિ ધૂમાયતિપિ પજ્જલતિપિ અન્તરધાયતિપિ, તઞ્ચેવ [તઞ્ઞેવ (ઇતિપિ)] ઉદાનં ભણતિ અઞ્ઞઞ્ચ બહું બુદ્ધવચનં. ભિક્ખુનિયો એવમાહંસુ – ‘‘અચ્છરિયં વત ભો, અબ્ભુતં વત ભો, ન વત નો ઇતો પુબ્બે ઓવાદો એવં ઇદ્ધો ભૂતપુબ્બો યથા અય્યસ્સ ચૂળપન્થકસ્સા’’તિ. અથ ખો આયસ્મા ચૂળપન્થકો તા ભિક્ખુનિયો યાવ સમન્ધકારા ઓવદિત્વા ઉય્યોજેસિ – ગચ્છથ ભગિનિયોતિ.

અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો નગરદ્વારે થકિતે બહિનગરે વસિત્વા કાલસ્સેવ નગરં પવિસન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘અબ્રહ્મચારિનિયો ઇમા ભિક્ખુનિયો; આરામે ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં વસિત્વા ઇદાનિ નગરં પવિસન્તી’’તિ. અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ આયસ્મા ચૂળપન્થકો અત્થઙ્ગતે સૂરિયે ભિક્ખુનિયો ઓવદિસ્સતી’’તિ…પે… ‘‘સચ્ચં કિર ત્વં, ચૂળપન્થક, અત્થઙ્ગતે સૂરિયે ભિક્ખુનિયો ઓવદસી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ ત્વં, ચૂળપન્થક, અત્થઙ્ગતે સૂરિયે ભિક્ખુનિયો ઓવદિસ્સસિ! નેતં, ચૂળપન્થક, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૫૪. ‘‘સમ્મતોપિ ચે ભિક્ખુ અત્થઙ્ગતે સૂરિયે ભિક્ખુનિયો ઓવદેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૫૫. સમ્મતો નામ ઞત્તિચતુત્થેન કમ્મેન સમ્મતો.

અત્થઙ્ગતે સૂરિયેતિ ઓગ્ગતે સૂરિયે.

ભિક્ખુની નામ ઉભતોસઙ્ઘે ઉપસમ્પન્ના.

ઓવદેય્યાતિ અટ્ઠહિ વા ગરુધમ્મેહિ અઞ્ઞેન વા ધમ્મેન ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૫૬. અત્થઙ્ગતે અત્થઙ્ગતસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અત્થઙ્ગતે વેમતિકો ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અત્થઙ્ગતે અનત્થઙ્ગતસઞ્ઞી ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

એકતોઉપસમ્પન્નાય ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનત્થઙ્ગતે અત્થઙ્ગતસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનત્થઙ્ગતે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનત્થઙ્ગતે અનત્થઙ્ગતસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૧૫૭. અનાપત્તિ ઉદ્દેસં દેન્તો, પરિપુચ્છં દેન્તો, ‘‘ઓસારેહિ અય્યા’’તિ વુચ્ચમાનો, ઓસારેતિ, પઞ્હં પુચ્છતિ, પઞ્હં પુટ્ઠો કથેતિ, અઞ્ઞસ્સત્થાય ભણન્તં ભિક્ખુનિયો સુણન્તિ, સિક્ખમાનાય સામણેરિયા, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

અત્થઙ્ગતસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં દુતિયં.

૩. ભિક્ખુનુપસ્સયસિક્ખાપદં

૧૫૮. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સક્કેસુ વિહરતિ કપિલવત્થુસ્મિં નિગ્રોધારામે. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ઓવદન્તિ. ભિક્ખુનિયો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો એતદવોચું – ‘‘એથાય્યે, ઓવાદં ગમિસ્સામા’’તિ. ‘‘યમ્પિ [યં હિ (ક.)] મયં, અય્યે, ગચ્છેય્યામ ઓવાદસ્સ કારણા, અય્યા છબ્બગ્ગિયા ઇધેવ આગન્ત્વા અમ્હે ઓવદન્તી’’તિ. ભિક્ખુનિયો ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનિયો ઓવદિસ્સન્તી’’તિ [છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ઓવાદં ન ગચ્છિસ્સન્તીતિ (સી.)]! અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસું. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનિયો ઓવદિસ્સન્તી’’તિ…પે… ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનિયો ઓવદથા’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનિયો ઓવદિસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘યો પન ભિક્ખુ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનિયો ઓવદેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૧૫૯. તેન ખો પન સમયેન મહાપજાપતિ ગોતમી ગિલાના હોતિ. થેરા ભિક્ખૂ યેન મહાપજાપતિ ગોતમી તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા મહાપજાપતિં ગોતમિં એતદવોચું – ‘‘કચ્ચિ તે, ગોતમિ, ખમનીયં કચ્ચિ યાપનીય’’ન્તિ? ‘‘ન મે, અય્યા, ખમનીયં ન યાપનીયં’’. ‘‘ઇઙ્ઘય્યા, ધમ્મં દેસેથા’’તિ. ‘‘ન, ભગિનિ, કપ્પતિ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનિયો ધમ્મં દેસેતુ’’ન્તિ કુક્કુચ્ચાયન્તા ન દેસેસું. અથ ખો ભગવા પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન મહાપજાપતિ ગોતમી તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. નિસજ્જ ખો ભગવા મહાપજાપતિં ગોતમિં એતદવોચ – ‘‘કચ્ચિ તે, ગોતમિ, ખમનીયં કચ્ચિ યાપનીય’’ન્તિ? ‘‘પુબ્બે મે, ભન્તે, થેરા ભિક્ખૂ આગન્ત્વા ધમ્મં દેસેન્તિ. તેન મે ફાસુ હોતિ. ઇદાનિ પન – ‘‘ભગવતા પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ, કુક્કુચ્ચાયન્તા ન દેસેન્તિ. તેન મે ન ફાસુ હોતી’’તિ. અથ ખો ભગવા મહાપજાપતિં ગોતમિં ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેત્વા સમાદપેત્વા સમુત્તેજેત્વા સમ્પહંસેત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કામિ. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ગિલાનં ભિક્ખુનિં ઓવદિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૬૦. ‘‘યો પન ભિક્ખુ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનિયો ઓવદેય્ય, અઞ્ઞત્ર સમયા, પાચિત્તિયં. તત્થાયં સમયો. ગિલાના હોતિ ભિક્ખુની – અયં તત્થ સમયો’’તિ.

૧૬૧. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

ભિક્ખુનુપસ્સયો નામ યત્થ ભિક્ખુનિયો એકરત્તમ્પિ વસન્તિ.

ઉપસઙ્કમિત્વાતિ તત્થ ગન્ત્વા.

ભિક્ખુની નામ ઉભતોસઙ્ઘે ઉપસમ્પન્ના.

ઓવદેય્યાતિ અટ્ઠહિ ગરુધમ્મેહિ ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અઞ્ઞત્ર સમયાતિ ઠપેત્વા સમયં.

ગિલાના નામ ભિક્ખુની ન સક્કોતિ ઓવાદાય વા સંવાસાય વા ગન્તું.

૧૬૨. ઉપસમ્પન્નાય ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞી ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા અઞ્ઞત્ર સમયા ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્નાય વેમતિકો ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા અઞ્ઞત્ર સમયા ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્નાય અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞી ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા અઞ્ઞત્ર સમયા ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અઞ્ઞેન ધમ્મેન ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. એકતોઉપસમ્પન્નાય ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૧૬૩. અનાપત્તિ સમયે, ઉદ્દેસં દેન્તો, પરિપુચ્છં દેન્તો, ‘‘ઓસારેહિ અય્યા’’તિ વુચ્ચમાનો ઓસારેતિ, પઞ્હં પુચ્છતિ, પઞ્હં પુટ્ઠો કથેતિ, અઞ્ઞસ્સત્થાય ભણન્તં ભિક્ખુનિયો સુણન્તિ, સિક્ખમાનાય સામણેરિયા, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

ભિક્ખુનુપસ્સયસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં તતિયં.

૪. આમિસસિક્ખાપદં

૧૬૪. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન થેરા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઓવદન્તા લાભિનો હોન્તિ ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારાનં. છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ એવં વદન્તિ – ‘‘ન બહુકતા થેરા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઓવદિતું; આમિસહેતુ થેરા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઓવદન્તી’’તિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ એવં વક્ખન્તિ – ‘ન બહુકતા થેરા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઓવદિતું; આમિસહેતુ થેરા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઓવદન્તી’’’તિ…પે… ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, એવં વદેથ – ‘ન બહુકતા થેરા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઓવદિતું; આમિસહેતુ થેરા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઓવદન્તી’’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, એવં વક્ખથ – ન બહુકતા થેરા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઓવદિતું; આમિસહેતુ થેરા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઓવદન્તીતિ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૬૫. ‘‘યો પન ભિક્ખુ એવં વદેય્ય – ‘આમિસહેતુ થેરા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનિયો ઓવન્દતી’તિ, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૬૬. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

આમિસહેતૂતિ ચીવરહેતુ પિણ્ડપાતહેતુ સેનાસનહેતુ ગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારહેતુ સક્કારહેતુ ગરુકારહેતુ માનનહેતુ વન્દનહેતુ પૂજનહેતુ.

એવં વદેય્યાતિ ઉપસમ્પન્નં સઙ્ઘેન સમ્મતં ભિક્ખુનોવાદકં અવણ્ણં કત્તુકામો અયસં કત્તુકામો મઙ્કુકત્તુકામો એવં વદેતિ – ‘‘ચીવરહેતુ પિણ્ડપાતહેતુ સેનાસનહેતુ ગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારહેતુ સક્કારહેતુ ગરુકારહેતુ માનનહેતુ વન્દનહેતુ પૂજનહેતુ ઓવદતી’’તિ ભણતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૬૭. ધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી એવં વદેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે વેમતિકો એવં વદેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી એવં વદેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

ઉપસમ્પન્નં સઙ્ઘેન અસમ્મતં ભિક્ખુનોવાદકં અવણ્ણં કત્તુકામો અયસં કત્તુકામો મઙ્કુકત્તુકામો એવં વદેતિ – ‘‘ચીવરહેતુ…પે… પૂજનહેતુ ઓવદતી’’તિ ભણતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નં સઙ્ઘેન સમ્મતં વા અસમ્મતં વા ભિક્ખુનોવાદકં અવણ્ણં કત્તુકામો અયસં કત્તુકામો મઙ્કુકત્તુકામો એવં વદેતિ – ‘‘ચીવરહેતુ પિણ્ડપાતહેતુ સેનાસનહેતુ ગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારહેતુ સક્કારહેતુ ગરુકારહેતુ માનનહેતુ વન્દનહેતુ પૂજનહેતુ ઓવદતી’’તિ ભણતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે ધમ્મકમ્મસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

૧૬૮. અનાપત્તિ પકતિયા ચીવરહેતુ પિણ્ડપાતહેતુ સેનાસનહેતુ ગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારહેતુ સક્કારહેતુ ગરુકારહેતુ માનનહેતુ વન્દનહેતુ પૂજનહેતુ ઓવદન્તં ભણતિ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

આમિસસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં ચતુત્થં.

૫. ચીવરદાનસિક્ખાપદં

૧૬૯. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ સાવત્થિયં અઞ્ઞતરિસ્સા વિસિખાય પિણ્ડાય ચરતિ. અઞ્ઞતરાપિ ભિક્ખુની તસ્સા વિસિખાય પિણ્ડાય ચરતિ. અથ ખો સો ભિક્ખુ તં ભિક્ખુનિં એતદવોચ – ‘‘ગચ્છ, ભગિનિ, અમુકસ્મિં ઓકાસે ભિક્ખા દિય્યતી’’તિ. સાપિ ખો એવમાહ – ‘‘ગચ્છાય્ય, અમુકસ્મિં ઓકાસે ભિક્ખા દિય્યતી’’તિ. તે અભિણ્હદસ્સનેન સન્દિટ્ઠા અહેસું. તેન ખો પન સમયેન સઙ્ઘસ્સ ચીવરં ભાજીયતિ. અથ ખો સા ભિક્ખુની ઓવાદં ગન્ત્વા યેન સો ભિક્ખુ તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તં ભિક્ખું અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતં ખો તં ભિક્ખુનિં સો ભિક્ખુ એતદવોચ – ‘‘અયં મે, ભગિનિ, ચીવરપટિવીસો [પટિવિંસો (સી.), પટિવિસો (ઇતિપિ)]; સાદિયિસ્સસી’’તિ? ‘‘આમાય્ય, દુબ્બલચીવરામ્હી’’તિ.

અથ ખો સો ભિક્ખુ તસ્સા ભિક્ખુનિયા ચીવરં અદાસિ. સોપિ ખો ભિક્ખુ દુબ્બલચીવરો હોતિ. ભિક્ખૂ તં ભિક્ખું એતદવોચું – ‘‘કરોહિ દાનિ તે, આવુસો, ચીવર’’ન્તિ. અથ ખો સો ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ ભિક્ખુ ભિક્ખુનિયા ચીવરં દસ્સતી’’તિ…પે… ‘‘સચ્ચં કિર ત્વં, ભિક્ખુ, ભિક્ખુનિયા ચીવરં અદાસી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. ‘‘ઞાતિકા તે, ભિક્ખુ, અઞ્ઞાતિકા’’તિ? ‘‘અઞ્ઞાતિકા, ભગવા’’તિ. ‘‘અઞ્ઞાતકો, મોઘપુરિસ, અઞ્ઞાતિકાય ન જાનાતિ પતિરૂપં વા અપ્પતિરૂપં વા સન્તં વા અસન્તં વા. કથઞ્હિ નામ ત્વં, મોઘપુરિસ, અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા ચીવરં દસ્સસિ! નેતં, મોઘપુરિસ, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘યો પન ભિક્ખુ અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા ચીવરં દદેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૧૭૦. તેન ખો પન સમયેન ભિક્ખૂ કુક્કુચ્ચાયન્તા ભિક્ખુનીનં પારિવત્તકં [પારિવટ્ટકં (ઇતિપિ)] ચીવરં ન દેન્તિ. ભિક્ખુનિયો ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ અય્યા અમ્હાકં પારિવત્તકં ચીવરં ન દસ્સન્તી’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તાસં ભિક્ખુનીનં ઉજ્ઝાયન્તીનં ખિય્યન્તીનં વિપાચેન્તીનં. અથ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, પઞ્ચન્નં પારિવત્તકં દાતું. ભિક્ખુસ્સ, ભિક્ખુનિયા, સિક્ખમાનાય, સામણેરસ્સ, સામણેરિયા – અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ઇમેસં પઞ્ચન્નં પારિવત્તકં દાતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૭૧. ‘‘યો પન ભિક્ખુ અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા ચીવરં દદેય્ય, અઞ્ઞત્ર પારિવત્તકા, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૭૨. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

અઞ્ઞાતિકા નામ માતિતો વા પિતિતો વા યાવ સત્તમા પિતામહયુગા અસમ્બદ્ધા.

ભિક્ખુની નામ ઉભતોસઙ્ઘે ઉપસમ્પન્ના.

ચીવરં નામ છન્નં ચીવરાનં અઞ્ઞતરં ચીવરં વિકપ્પનુપગં પચ્છિમં [વિકપ્પનુપગપચ્છિમં (સી.)].

અઞ્ઞત્ર પારિવત્તકાતિ ઠપેત્વા પારિવત્તકં દેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૭૩. અઞ્ઞાતિકાય અઞ્ઞાતિકસઞ્ઞી ચીવરં દેતિ, અઞ્ઞત્ર પારિવત્તકા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અઞ્ઞાતિકાય વેમતિકો ચીવરં દેતિ, અઞ્ઞત્ર પારિવત્તકા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અઞ્ઞાતિકાય ઞાતિકસઞ્ઞી ચીવરં દેતિ, અઞ્ઞત્ર પારિવત્તકા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

એકતો ઉપસમ્પન્નાય ચીવરં દેતિ, અઞ્ઞત્ર પારિવત્તકા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞાતિકાય અઞ્ઞાતિકસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞાતિકાય વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞાતિકાય ઞાતિકસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૧૭૪. અનાપત્તિ ઞાતિકાય, પારિવત્તકં પરિત્તેન વા વિપુલં, વિપુલેન વા પરિત્તં, ભિક્ખુની વિસ્સાસં ગણ્હાતિ, તાવકાલિકં ગણ્હાતિ, ચીવરં ઠપેત્વા અઞ્ઞં પરિક્ખારં દેતિ, સિક્ખમાનાય, સામણેરિયા, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

ચીવરદાનસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં પઞ્ચમં.

૬. ચીવરસિબ્બનસિક્ખાપદં

૧૭૫. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા ઉદાયી પટ્ટો [પટ્ઠો (સી. સ્યા.)] હોતિ ચીવરકમ્મં કાતું. અઞ્ઞતરા ભિક્ખુની યેનાયસ્મા ઉદાયી તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં ઉદાયિં એતદવોચ – ‘‘સાધુ મે, ભન્તે, અય્યો ચીવરં સિબ્બતૂ’’તિ. અથ ખો આયસ્મા ઉદાયી તસ્સા ભિક્ખુનિયા ચીવરં સિબ્બિત્વા સુરત્તં સુપરિકમ્મકતં કત્વા મજ્ઝે પટિભાનચિત્તં વુટ્ઠાપેત્વા સંહરિત્વા નિક્ખિપિ. અથ ખો સા ભિક્ખુની યેનાયસ્મા ઉદાયી તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં ઉદાયિં એતદવોચ – ‘‘કહં તં, ભન્તે, ચીવર’’ન્તિ? ‘‘હન્દ, ભગિનિ, ઇમં ચીવરં યથાસંહટં હરિત્વા નિક્ખિપિત્વા યદા ભિક્ખુનિસઙ્ઘો ઓવાદં આગચ્છતિ તદા ઇમં ચીવરં પારુપિત્વા ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ પિટ્ઠિતો પિટ્ઠિતો આગચ્છા’’તિ. અથ ખો સા ભિક્ખુની તં ચીવરં યથાસંહટં હરિત્વા નિક્ખિપિત્વા યદા ભિક્ખુનિસઙ્ઘો ઓવાદં આગચ્છતિ તદા તં ચીવરં પારુપિત્વા ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ પિટ્ઠિતો પિટ્ઠિતો આગચ્છતિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘યાવ છિન્નિકા ઇમા ભિક્ખુનિયો ધુત્તિકા અહિરિકાયો, યત્ર હિ નામ ચીવરે પટિભાનચિત્તં વુટ્ઠાપેસ્સન્તી’’તિ!

ભિક્ખુનિયો એવમાહંસુ – ‘‘કસ્સિદં કમ્મ’’ન્તિ? ‘‘અય્યસ્સ ઉદાયિસ્સા’’તિ. ‘‘યેપિ તે છિન્નકા ધુત્તકા અહિરિકા તેસમ્પિ એવરૂપં ન સોભેય્ય, કિં પન અય્યસ્સ ઉદાયિસ્સા’’તિ! અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસું. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ આયસ્મા ઉદાયી ભિક્ખુનિયા ચીવરં સિબ્બિસ્સતી’’તિ…પે… સચ્ચં કિર ત્વં, ઉદાયિ, ભિક્ખુનિયા ચીવરં સિબ્બસી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. ‘‘ઞાતિકા તે, ઉદાયિ, અઞ્ઞાતિકા’’તિ? ‘‘અઞ્ઞાતિકા, ભગવા’’તિ. ‘‘અઞ્ઞાતકો, મોઘપુરિસ, અઞ્ઞાતિકાય ન જાનાતિ પતિરૂપં વા અપ્પતિરૂપં વા પાસાદિકં વા અપાસાદિકં વા. કથઞ્હિ નામ ત્વં, મોઘપુરિસ, અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા ચીવરં સિબ્બિસ્સસિ! નેતં, મોઘપુરિસ, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૭૬. ‘‘યો પન ભિક્ખુ અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા ચીવરં સિબ્બેય્ય વા સિબ્બાપેય્ય વા, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૭૭. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

અઞ્ઞાતિકા નામ માતિતો વા પિતિતો વા યાવ સત્તમા પિતામહયુગા અસમ્બદ્ધા.

ભિક્ખુની નામ ઉભતોસઙ્ઘે ઉપસમ્પન્ના.

ચીવરં નામ છન્નં ચીવરાનં અઞ્ઞતરં ચીવરં.

સિબ્બેય્યાતિ સયં સિબ્બતિ આરાપથે આરાપથે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

સિબ્બાપેય્યાતિ અઞ્ઞં આણાપેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સકિં આણત્તો બહુકમ્પિ સિબ્બતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૭૮. અઞ્ઞાતિકાય અઞ્ઞાતિકસઞ્ઞી ચીવરં સિબ્બતિ વા સિબ્બાપેતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અઞ્ઞાતિકાય વેમતિકો ચીવરં સિબ્બતિ વા સિબ્બાપેતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અઞ્ઞાતિકાય ઞાતિકસઞ્ઞી ચીવરં સિબ્બતિ વા સિબ્બાપેતિ વા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

એકતોઉપસમ્પન્નાય ચીવરં સિબ્બતિ વા સિબ્બાપેતિ વા, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞાતિકાય અઞ્ઞાતિકસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞાતિકાય વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. ઞાતિકાય ઞાતિકસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૧૭૯. અનાપત્તિ ઞાતિકાય, ચીવરં ઠપેત્વા અઞ્ઞં પરિક્ખારં સિબ્બતિ વા સિબ્બાપેતિ વા, સિક્ખમાનાય, સામણેરિયા, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

ચીવરસિબ્બનસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં છટ્ઠં.

૭. સંવિધાનસિક્ખાપદં

૧૮૦. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં સંવિધાય એકદ્ધાનમગ્ગં પટિપજ્જન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘યથેવ મયં સપજાપતિકા આહિણ્ડામ, એવમેવિમે સમણા સક્યપુત્તિયા ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં સંવિધાય આહિણ્ડન્તી’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં સંવિધાય એકદ્ધાનમગ્ગં પટિપજ્જિસ્સન્તી’’તિ…પે… ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં સંવિધાય એકદ્ધાનમગ્ગં પટિપજ્જથા’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં સંવિધાય એકદ્ધાનમગ્ગં પટિપજ્જિસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ.

‘‘યો પન ભિક્ખુ ભિક્ખુનિયા સદ્ધિં સંવિધાય એકદ્ધાનમગ્ગં પટિપજ્જેય્ય, અન્તમસો ગામન્તરમ્પિ, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૧૮૧. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા ભિક્ખૂ ચ ભિક્ખુનિયો ચ સાકેતા સાવત્થિં અદ્ધાનમગ્ગપ્પટિપન્ના હોન્તિ. અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો તે ભિક્ખૂ એતદવોચું – ‘‘મયમ્પિ અય્યેહિ સદ્ધિં ગમિસ્સામા’’તિ. ‘‘ન, ભગિની, કપ્પતિ ભિક્ખુનિયા સદ્ધિં સંવિધાય એકદ્ધાનમગ્ગં પટિપજ્જિતું. તુમ્હે વા પઠમં ગચ્છથ મયં વા ગમિસ્સામા’’તિ. ‘‘અય્યા, ભન્તે, અગ્ગપુરિસા. અય્યાવ પઠમં ગચ્છન્તૂ’’તિ. અથ ખો તાસં ભિક્ખુનીનં પચ્છા ગચ્છન્તીનં અન્તરામગ્ગે ચોરા અચ્છિન્દિંસુ ચ દૂસેસુઞ્ચ. અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો સાવત્થિં ગન્ત્વા ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસું. ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસું. ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સત્થગમનીયે મગ્ગે સાસઙ્કસમ્મતે સપ્પટિભયે ભિક્ખુનિયા સદ્ધિં સંવિધાય એકદ્ધાનમગ્ગં પટિપજ્જિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૮૨. ‘‘યો પન ભિક્ખુ ભિક્ખુનિયા સદ્ધિં સંવિધાય એકદ્ધાનમગ્ગં પટિપજ્જેય્ય, અન્તમસો ગામન્તરમ્પિ, અઞ્ઞત્ર સમયા, પાચિત્તિયં. તત્થાયં સમયો . સત્થગમનીયો હોતિ મગ્ગો સાસઙ્કસમ્મતો સપ્પટિભયો – અયં તત્થ સમયો’’તિ.

૧૮૩. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

ભિક્ખુની નામ ઉભતોસઙ્ઘે ઉપસમ્પન્ના.

સદ્ધિન્તિ એકતો.

સંવિધાયાતિ – ‘‘ગચ્છામ, ભગિનિ, ગચ્છામાય્ય; ગચ્છામાય્ય, ગચ્છામ, ભગિનિ; અજ્જ વા હિય્યો વા પરે વા ગચ્છામા’’તિ સંવિદહતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

અન્તમસો ગામન્તરમ્પીતિ કુક્કુટસમ્પાતે ગામે, ગામન્તરે ગામન્તરે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અગામકે અરઞ્ઞે, અદ્ધયોજને અદ્ધયોજને આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અઞ્ઞત્ર સમયાતિ ઠપેત્વા સમયં.

સત્થગમનીયો નામ મગ્ગો ન સક્કા હોતિ વિના સત્થેન ગન્તું.

સાસઙ્કં નામ તસ્મિં મગ્ગે [યસ્મિં મગ્ગે (?)] ચોરાનં નિવિટ્ઠોકાસો દિસ્સતિ, ભુત્તોકાસો દિસ્સતિ, ઠિતોકાસો દિસ્સતિ, નિસિન્નોકાસો દિસ્સતિ, નિપન્નોકાસો દિસ્સતિ.

સપ્પટિભયં નામ તસ્મિં મગ્ગે ચોરેહિ મનુસ્સા હતા દિસ્સન્તિ, વિલુત્તા દિસ્સન્તિ, આકોટિતા દિસ્સન્તિ, સપ્પટિભયં ગન્ત્વા અપ્પટિભયં દસ્સેત્વા ઉય્યોજેતબ્બા – ‘‘ગચ્છથ ભગિનિયો’’તિ.

૧૮૪. સંવિદહિતે સંવિદહિતસઞ્ઞી એકદ્ધાનમગ્ગં પટિપજ્જતિ, અન્તમસો ગામન્તરમ્પિ, અઞ્ઞત્ર સમયા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સંવિદહિતે વેમતિકો એકદ્ધાનમગ્ગં પટિપજ્જતિ, અન્તમસો ગામન્તરમ્પિ, અઞ્ઞત્ર સમયા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સંવિદહિતે, અસંવિદહિતસઞ્ઞી એકદ્ધાનમગ્ગં પટિપજ્જતિ, અન્તમસો ગામન્તરમ્પિ, અઞ્ઞત્ર સમયા, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

ભિક્ખુ સંવિદહતિ ભિક્ખુની ન સંવિદહતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અસંવિદહિતે સંવિદહિતસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અસંવિદહિતે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અસંવિદહિતે અસંવિદહિતસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૧૮૫. અનાપત્તિ સમયે, અસંવિદહિત્વા ગચ્છતિ, ભિક્ખુની સંવિદહતિ, ભિક્ખુ ન સંવિદહતિ, વિસઙ્કેતેન ગચ્છન્તિ, આપદાસુ, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

સંવિધાનસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં સત્તમં.

૮. નાવાભિરુહનસિક્ખાપદં

૧૮૬. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં સંવિધાય એકં નાવં [એકનાવં (સ્યા.)] અભિરુહન્તિ. મનુસ્સા ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘યથેવ મયં સપજાપતિકા નાવાય [એકનાવાય (સ્યા.)] કીળામ, એવમેવિમે સમણા સક્યપુત્તિયા ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં સંવિધાય નાવાય કીળન્તી’’તિ! અસ્સોસું ખો ભિક્ખૂ તેસં મનુસ્સાનં ઉજ્ઝાયન્તાનં ખિય્યન્તાનં વિપાચેન્તાનં. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં સંવિધાય એકં નાવં અભિરુહિસ્સન્તી’’તિ…પે… ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં સંવિધાય એકં નાવં અભિરુહથા’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં સંવિધાય એકં નાવં અભિરુહિસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘યો પન ભિક્ખુ ભિક્ખુનિયા સદ્ધિં સંવિધાય એકં નાવં [એકનાવં (સ્યા.)] અભિરુહેય્ય, ઉદ્ધંગામિનિં વા અધોગામિનિં વા, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૧૮૭. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા ભિક્ખૂ ચ ભિક્ખુનિયો ચ સાકેતા સાવત્થિં અદ્ધાનમગ્ગપ્પટિપન્ના હોન્તિ. અન્તરામગ્ગે નદી તરિતબ્બા [ઉત્તરિતબ્બા (સ્યા.)] હોતિ. અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો તે ભિક્ખૂ એતદવોચું – ‘‘મયમ્પિ અય્યેહિ સદ્ધિં ઉત્તરિસ્સામા’’તિ. ‘‘ન, ભગિની, કપ્પતિ ભિક્ખુનિયા સદ્ધિં સંવિધાય એકં નાવં અભિરુહિતું; તુમ્હે વા પઠમં ઉત્તરથ મયં વા ઉત્તરિસ્સામા’’તિ. ‘‘અય્યા, ભન્તે, અગ્ગપુરિસા. અય્યાવ પઠમં ઉત્તરન્તૂ’’તિ. અથ ખો તાસં ભિક્ખુનીનં પચ્છા ઉત્તરન્તીનં ચોરા અચ્છિન્દિંસુ ચ દૂસેસુઞ્ચ. અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો સાવત્થિં ગન્ત્વા ભિક્ખુનીનં એતમત્થં આરોચેસું. ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસું. ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, તિરિયં તરણાય ભિક્ખુનિયા સદ્ધિં સંવિધાય એકં નાવં અભિરુહિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૮૮. ‘‘યો પન ભિક્ખુ ભિક્ખુનિયા સદ્ધિં સંવિધાય એકં નાવં અભિરુહેય્ય ઉદ્ધંગામિનિં વા અધોગામિનિં વા, અઞ્ઞત્ર તિરિયં તરણાય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

૧૮૯. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

ભિક્ખુની નામ ઉભતોસઙ્ઘે ઉપસમ્પન્ના.

સદ્ધિન્તિ એકતો.

સંવિધાયાતિ ‘‘અભિરુહામ, ભગિનિ, અભિરુહામાય્ય; અભિરુહામાય્ય, અભિરુહામ, ભગિનિ; અજ્જ વા હિય્યો વા પરે વા અભિરુહામા’’તિ સંવિદહતિ આપત્તિ દુક્કટસ્સ.

ભિક્ખુનિયા અભિરુળ્હે ભિક્ખુ અભિરુહતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ભિક્ખુમ્હિ અભિરુળ્હે ભિક્ખુની અભિરુહતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉભો વા અભિરુહન્તિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

ઉદ્ધંગામિનિન્તિ ઉજ્જવનિકાય.

અધોગામિનિન્તિ ઓજવનિકાય.

અઞ્ઞત્ર તિરિયં તરણાયાતિ ઠપેત્વા તિરિયં તરણં.

કુક્કુટસમ્પાતે ગામે, ગામન્તરે ગામન્તરે આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. અગામકે અરઞ્ઞે, અડ્ઢયોજને અડ્ઢયોજને આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

૧૯૦. સંવિદહિતે સંવિદહિતસઞ્ઞી એકં નાવં અભિરુહતિ ઉદ્ધંગામિનિં વા અધોગામિનિં વા, અઞ્ઞત્ર તિરિયં તરણાય, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સંવિદહિતે વેમતિકો એકં નાવં અભિરુહતિ ઉદ્ધંગામિનિં વા અધોગામિનિં વા, અઞ્ઞત્ર તિરિયં તરણાય, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. સંવિદહિતે અસંવિદહિતસઞ્ઞી એકં નાવં અભિરુહતિ ઉદ્ધંગામિનિં વા અધોગામિનિં વા, અઞ્ઞત્ર તિરિયં તરણાય, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

ભિક્ખુ સંવિદહતિ, ભિક્ખુની ન સંવિદહતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અસંવિદહિતે સંવિદહિતસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અસંવિદહિતે વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અસંવિદહિતે, અસંવિદહિતસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૧૯૧. અનાપત્તિ તિરિયં તરણાય, અસંવિદહિત્વા અભિરુહન્તિ, ભિક્ખુની સંવિદહતિ, ભિક્ખુ ન સંવિદહતિ, વિસઙ્કેતેન અભિરુહન્તિ, આપદાસુ ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિસ્સાતિ.

નાવાભિરુહનસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં અટ્ઠમં.

૯. પરિપાચિતસિક્ખાપદં

૧૯૨. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. તેન ખો પન સમયેન થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની અઞ્ઞતરસ્સ કુલસ્સ કુલૂપિકા હોતિ નિચ્ચભત્તિકા. તેન ચ ગહપતિના થેરા ભિક્ખૂ નિમન્તિતા હોન્તિ. અથ ખો થુલ્લનન્દા ભિક્ખુની પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન તં કુલં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તં ગહપતિં એતદવોચ – ‘‘કિમિદં, ગહપતિ, પહૂતં ખાદનીયં ભોજનીયં પટિયત્ત’’ન્તિ? ‘‘થેરા મયા, અય્યે, નિમન્તિતા’’તિ. ‘‘કે પન તે, ગહપતિ, થેરા’’તિ? ‘‘અય્યો સારિપુત્તો અય્યો મહામોગ્ગલ્લાનો અય્યો મહાકચ્ચાનો અય્યો મહાકોટ્ઠિકો અય્યો મહાકપ્પિનો અય્યો મહાચુન્દો અય્યો અનુરુદ્ધો અય્યો રેવતો અય્યો ઉપાલિ અય્યો આનન્દો અય્યો રાહુલો’’તિ. ‘‘કિં પન ત્વં, ગહપતિ, મહાનાગે તિટ્ઠમાને ચેટકે નિમન્તેસી’’તિ?

‘‘કે પન તે, અય્યે, મહાનાગા’’તિ? ‘‘અય્યો દેવદત્તો અય્યો કોકાલિકો અય્યો કટમોદકતિસ્સકો [કટમોરકતિસ્સકો (સી.) કતમોરકતિસ્સકો (સ્યા.)] અય્યો ખણ્ડદેવિયા પુત્તો અય્યો સમુદ્દદત્તો’’તિ. અયં ચરહિ થુલ્લનન્દાય ભિક્ખુનિયા અન્તરા કથા વિપ્પકતા, અથ તે થેરા ભિક્ખૂ પવિસિંસુ. ‘‘સચ્ચં મહાનાગા ખો તયા, ગહપતિ, નિમન્તિતા’’તિ. ‘‘ઇદાનેવ ખો ત્વં, અય્યે, ચેટકે અકાસિ; ઇદાનિ મહાનાગે’’તિ. ઘરતો ચ નિક્કડ્ઢિ, નિચ્ચભત્તઞ્ચ પચ્છિન્દિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ દેવદત્તો જાનં ભિક્ખુનિપરિપાચિતં પિણ્ડપાતં ભુઞ્જિસ્સતી’’તિ…પે… ‘‘સચ્ચં કિર ત્વં, દેવદત્ત, જાનં ભિક્ખુનિપરિપાચિતં પિણ્ડપાતં ભુઞ્જસી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ ત્વં, મોઘપુરિસ, જાનં ભિક્ખુનિપરિપાચિતં પિણ્ડપાતં ભુઞ્જિસ્સસિ. નેતં, મોઘપુરિસ, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘યો પન ભિક્ખુ જાનં ભિક્ખુનિપરિપાચિતં પિણ્ડપાતં ભુઞ્જેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.