૩. ભિક્ખુનુપસ્સયસિક્ખાપદં

૧૫૮. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સક્કેસુ વિહરતિ કપિલવત્થુસ્મિં નિગ્રોધારામે. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ઓવદન્તિ. ભિક્ખુનિયો છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો એતદવોચું – ‘‘એથાય્યે, ઓવાદં ગમિસ્સામા’’તિ. ‘‘યમ્પિ [યં હિ (ક.)] મયં, અય્યે, ગચ્છેય્યામ ઓવાદસ્સ કારણા, અય્યા છબ્બગ્ગિયા ઇધેવ આગન્ત્વા અમ્હે ઓવદન્તી’’તિ. ભિક્ખુનિયો ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનિયો ઓવદિસ્સન્તી’’તિ [છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખુનિયો ઓવાદં ન ગચ્છિસ્સન્તીતિ (સી.)]! અથ ખો તા ભિક્ખુનિયો ભિક્ખૂનં એતમત્થં આરોચેસું. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનિયો ઓવદિસ્સન્તી’’તિ…પે… ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનિયો ઓવદથા’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… કથઞ્હિ નામ તુમ્હે, મોઘપુરિસા, ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનિયો ઓવદિસ્સથ! નેતં, મોઘપુરિસા, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

‘‘યો પન ભિક્ખુ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનિયો ઓવદેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ.

એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતિ.

૧૫૯. તેન ખો પન સમયેન મહાપજાપતિ ગોતમી ગિલાના હોતિ. થેરા ભિક્ખૂ યેન મહાપજાપતિ ગોતમી તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા મહાપજાપતિં ગોતમિં એતદવોચું – ‘‘કચ્ચિ તે, ગોતમિ, ખમનીયં કચ્ચિ યાપનીય’’ન્તિ? ‘‘ન મે, અય્યા, ખમનીયં ન યાપનીયં’’. ‘‘ઇઙ્ઘય્યા, ધમ્મં દેસેથા’’તિ. ‘‘ન, ભગિનિ, કપ્પતિ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનિયો ધમ્મં દેસેતુ’’ન્તિ કુક્કુચ્ચાયન્તા ન દેસેસું. અથ ખો ભગવા પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન મહાપજાપતિ ગોતમી તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. નિસજ્જ ખો ભગવા મહાપજાપતિં ગોતમિં એતદવોચ – ‘‘કચ્ચિ તે, ગોતમિ, ખમનીયં કચ્ચિ યાપનીય’’ન્તિ? ‘‘પુબ્બે મે, ભન્તે, થેરા ભિક્ખૂ આગન્ત્વા ધમ્મં દેસેન્તિ. તેન મે ફાસુ હોતિ. ઇદાનિ પન – ‘‘ભગવતા પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ, કુક્કુચ્ચાયન્તા ન દેસેન્તિ. તેન મે ન ફાસુ હોતી’’તિ. અથ ખો ભગવા મહાપજાપતિં ગોતમિં ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેત્વા સમાદપેત્વા સમુત્તેજેત્વા સમ્પહંસેત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કામિ. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ગિલાનં ભિક્ખુનિં ઓવદિતું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથ –

૧૬૦. ‘‘યો પન ભિક્ખુ ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા ભિક્ખુનિયો ઓવદેય્ય, અઞ્ઞત્ર સમયા, પાચિત્તિયં. તત્થાયં સમયો. ગિલાના હોતિ ભિક્ખુની – અયં તત્થ સમયો’’તિ.

૧૬૧. યો પનાતિ યો યાદિસો…પે… ભિક્ખૂતિ…પે… અયં ઇમસ્મિં અત્થે અધિપ્પેતો ભિક્ખૂતિ.

ભિક્ખુનુપસ્સયો નામ યત્થ ભિક્ખુનિયો એકરત્તમ્પિ વસન્તિ.

ઉપસઙ્કમિત્વાતિ તત્થ ગન્ત્વા.

ભિક્ખુની નામ ઉભતોસઙ્ઘે ઉપસમ્પન્ના.

ઓવદેય્યાતિ અટ્ઠહિ ગરુધમ્મેહિ ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અઞ્ઞત્ર સમયાતિ ઠપેત્વા સમયં.

ગિલાના નામ ભિક્ખુની ન સક્કોતિ ઓવાદાય વા સંવાસાય વા ગન્તું.

૧૬૨. ઉપસમ્પન્નાય ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞી ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા અઞ્ઞત્ર સમયા ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્નાય વેમતિકો ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા અઞ્ઞત્ર સમયા ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ઉપસમ્પન્નાય અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞી ભિક્ખુનુપસ્સયં ઉપસઙ્કમિત્વા અઞ્ઞત્ર સમયા ઓવદતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ.

અઞ્ઞેન ધમ્મેન ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. એકતોઉપસમ્પન્નાય ઓવદતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય ઉપસમ્પન્નસઞ્ઞી, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય વેમતિકો, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુપસમ્પન્નાય અનુપસમ્પન્નસઞ્ઞી, અનાપત્તિ.

૧૬૩. અનાપત્તિ સમયે, ઉદ્દેસં દેન્તો, પરિપુચ્છં દેન્તો, ‘‘ઓસારેહિ અય્યા’’તિ વુચ્ચમાનો ઓસારેતિ, પઞ્હં પુચ્છતિ, પઞ્હં પુટ્ઠો કથેતિ, અઞ્ઞસ્સત્થાય ભણન્તં ભિક્ખુનિયો સુણન્તિ, સિક્ખમાનાય સામણેરિયા, ઉમ્મત્તકસ્સ, આદિકમ્મિકસ્સાતિ.

ભિક્ખુનુપસ્સયસિક્ખાપદં નિટ્ઠિતં તતિયં.