૪. પદટ્ઠાનહારસમ્પાતવિભાવના

૬૬. યેન યેન યુત્તિહારસમ્પાતેન સુત્તપ્પદેસત્થાનં યુત્તિભાવો આચરિયેન વિભાવિતો, અમ્હેહિ ચ ઞાતો, સો યુત્તિહારસમ્પાતો પરિપુણ્ણો, ‘‘કતમો પદટ્ઠાનહારસમ્પાતો’’તિ પુચ્છિતબ્બત્તા ‘‘તત્થ કતમો પદટ્ઠાનો હારસમ્પાતો’’તિ પુચ્છતિ.

પુચ્છિત્વા યસ્મિં સુત્તપ્પદેસે વુત્તાનિ પદટ્ઠાનાનિ નીહરિતાનિ, તં સુત્તપ્પદેસં નીહરિતું ‘‘તસ્મા રક્ખિતચિત્તસ્સ, સમ્માસઙ્કપ્પગોચરોતિ ગાથા’’તિ વુત્તા. ગાથાત્થો વુત્તોવ. ‘‘કતમે ગાથાત્થા કતમેસં ધમ્માનં પદટ્ઠાનાની’’તિ પુચ્છિતબ્બત્તા ‘‘તસ્મા રક્ખિતચિત્તસ્સા’’તિઆદિ વુત્તં. ‘‘તસ્મા રક્ખિતચિત્તસ્સા’’તિ સુત્તપ્પદેસસ્સ અત્થભૂતા ઇન્દ્રિયેસુ ગુત્તદ્વારતા તિણ્ણં સુચરિતાનં પદટ્ઠાનં નામ સુચરિતપારિપૂરિયા આસન્નકારણત્તા. ‘‘સમ્માસઙ્કપ્પગોચરો’’તિ સુત્તપ્પદેસસ્સ અત્થભૂતા નેક્ખમ્મસઙ્કપ્પાદયો સમ્માસઙ્કપ્પા સમથસ્સ પદટ્ઠાનં નામ કામચ્છન્દઆદિનીવરણવિક્ખમ્ભનસ્સ આસન્નકારણત્તા. ‘‘સમ્માદિટ્ઠિપુરેક્ખારો’’તિ સુત્તપ્પદેસસ્સ અત્થભૂતા કમ્મસ્સકતાસમ્માદિટ્ઠિ ચ સપ્પચ્ચયનામરૂપદસ્સનસમ્માદિટ્ઠિ ચ વિપસ્સનાય પદટ્ઠાનં નામ અનિચ્ચાનુપસ્સનાદીનં વિસેસકારણત્તા. ‘‘ઞત્વાન ઉદયબ્બય’’ન્તિ સુત્તપ્પદેસસ્સ અત્થભૂતા ઉદયબ્બયાનુપસ્સનાપઞ્ઞા દસ્સનભૂમિયા પદટ્ઠાનં નામ પઠમમગ્ગાધિગમસ્સ આસન્નકારણત્તા. ‘‘થિનમિદ્ધાભિભૂ ભિક્ખૂ’’તિ સુત્તપ્પદેસસ્સ અત્થભૂતં થિનમિદ્ધાભિભવનં વીરિયસ્સ પદટ્ઠાનં નામ આસન્નકારણત્તા. ‘‘સબ્બા દુગ્ગતિયો જહે’’તિ સુત્તપ્પદેસસ્સ અત્થભૂતા પહાતબ્બજહનભાવનાય અરિયમગ્ગભાવનાય પદટ્ઠાનં નામ પહાતબ્બપ્પહાનેન અરિયમગ્ગભાવનાપારિપૂરિસમ્ભવતો.

‘‘એત્તકોવ પદટ્ઠાનહારસમ્પાતો પરિપુણ્ણો’’તિ વત્તબ્બત્તા ‘‘નિયુત્તો પદટ્ઠાનો હારસમ્પાતો’’તિ વુત્તં. યેન યેન સંવણ્ણનાવિસેસભૂતેન પદટ્ઠાનહારસમ્પાતભૂતેન સુત્તપ્પદેસત્થાનિ પદટ્ઠાનાનિ નીહરિતાનિ, સો સો સંવણ્ણનાવિસેસભૂતો પદટ્ઠાનહારસમ્પાતો નિયુત્તો યથારહં નિદ્ધારેત્વા યુજ્જિતબ્બોતિ અત્થો ગહેતબ્બોતિ.

ઇતિ પદટ્ઠાનહારસમ્પાતે સત્તિબલાનુરૂપા રચિતા

વિભાવના નિટ્ઠિતા.

પણ્ડિતેહિ પન…પે… ગહેતબ્બોતિ.