૫. લક્ખણહારસમ્પાતવિભાવના

૬૭. યેન યેન પદટ્ઠાનહારસમ્પાતેન સુત્તપ્પદેસત્થાનિ પદટ્ઠાનાનિ આચરિયેન નિદ્ધારિતાનિ, અમ્હેહિ ચ ઞાતાનિ, સો પદટ્ઠાનહારસમ્પાતો પરિપુણ્ણો, ‘‘કતમો લક્ખણહારસમ્પાતો’’તિ પુચ્છિતબ્બત્તા ‘‘તત્થ કતમો લક્ખણો હારસમ્પાતો’’તિઆદિ વુત્તં. તત્થ તેસુ દેસનાહારસમ્પાતાદીસુ સોળસસુ હારસમ્પાતેસુ કતમો સંવણ્ણનાવિસેસો લક્ખણહારસમ્પાતો નામાતિ પુચ્છતિ.

‘‘કતમેહિ સુત્તત્થેહિ સમાનલક્ખણા કતમે ધમ્મા ગહિતા’’તિ પુચ્છિતબ્બત્તા ‘‘તસ્મા’’તિઆદિ વુત્તં. ‘‘તસ્મા રક્ખિતચિત્તસ્સ, સમ્માસઙ્કપ્પગોચરો’’તિ સુત્તપ્પદેસેન વુત્તં ઇદં રક્ખણં સતિન્દ્રિયં ગહિતં, સતિન્દ્રિયે ગહિતે સદ્ધાદિપઞ્ચિન્દ્રિયાનિ ગહિતાનિ ભવન્તિ ઇન્દ્રિયટ્ઠેન સમાનલક્ખણત્તા. ‘‘સમ્માદિટ્ઠિપુરેક્ખારો’’તિ સુત્તપ્પદેસેન વુત્તા સમ્માદિટ્ઠિ ગહિતા, સમ્માદિટ્ઠિયા ગહિતાય અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો ગહિતો ભવતિ. તં કિસ્સ હેતૂતિ કારણં પુચ્છતિ. પુચ્છિત્વા કારણમાહ ‘‘સમ્માદિટ્ઠિતો હી’’તિઆદિના. સમ્માદિટ્ઠિહેતુતો સમ્માસઙ્કપ્પો હિ યસ્મા પભવતિ, તસ્મા, સમ્માસઙ્કપ્પતો સમ્માવાચા હિ યસ્મા પભવતિ, તસ્મા, સમ્માવાચાતો સમ્માકમ્મન્તો હિ યસ્મા પભવતિ, તસ્મા, સમ્માકમ્મન્તતો સમ્માઆજીવો હિ યસ્મા પભવતિ, તસ્મા, સમ્માઆજીવતો સમ્માવાયામો હિ યસ્મા પભવતિ, તસ્મા, સમ્માવાયામતો સમ્માસતિહિ યસ્મા પભવતિ, તસ્મા, સમ્માસતિતો સમ્માસમાધિ હિ યસ્મા પભવતિ, તસ્મા, સમ્માસમાધિતો સમ્માવિમુત્તિ હિ યસ્મા પભવતિ, તસ્મા, સમ્માવિમુત્તિતો સમ્માવિમુત્તિઞાણદસ્સનં હિ યસ્મા પભવતિ, તસ્મા, અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો ગહિતો ભવતીતિ.

‘‘એત્તકોવ લક્ખણહારસમ્પાતો પરિપુણ્ણો’’તિ વત્તબ્બત્તા ‘‘નિયુત્તો લક્ખણો હારસમ્પાતો’’તિ વુત્તં. યેન યેન સંવણ્ણનાવિસેસભૂતેન લક્ખણહારસમ્પાતેન સુત્તપ્પદેસત્થા સમાનલક્ખણેન ગહિતા ભવન્તિ, સો સો સંવણ્ણનાવિસેસભૂતો લક્ખણહારસમ્પાતો નિયુત્તો યથારહં નિદ્ધારેત્વા યુજ્જિતબ્બોતિ અત્થો ગહિતોતિ.

ઇતિ લક્ખણહારસમ્પાતે સત્તિબલાનુરૂપા રચિતા

વિભાવના નિટ્ઠિતા.

પણ્ડિતેહિ પન…પે… ગહેતબ્બોતિ.