૪. અનન્તરપચ્ચયનિદ્દેસવણ્ણના

૪. યથાવુત્તા નિરોધાનન્તરસુઞ્ઞતા નિરોધપ્પત્તતા ઓકાસદાનવિસેસો, અત્તનો અનુરૂપચિત્તુપ્પાદનસમત્થતા ચિત્તનિયમહેતુતા, તત્થ અનન્તરુપ્પાદનસમત્થતા ચ સણ્ઠાનાભાવતો સુટ્ઠુતરં નિરન્તરુપ્પાદનસમત્થતા ચ ચિત્તનિયમહેતુવિસેસો દટ્ઠબ્બો. ધાતુવસેનાતિ વિઞ્ઞાણધાતુમનોધાતુમનોવિઞ્ઞાણધાતુવસેન. એત્તકા એવ હિ ધાતુયો ભિન્નસભાવા અનન્તરપચ્ચયતાય નિયમેત્વા વત્તબ્બા, અભિન્નસભાવા પન વિસેસાભાવતો પુરિમતામત્તંયેવ વિસેસં પુરક્ખત્વા વત્તબ્બાતિ તા કુસલાદિભેદેન તથા વુત્તા. તેનાહ ‘‘કુસલાદિવસેન ચા’’તિ. યા પન મનોધાતુમનોવિઞ્ઞાણધાતુવસેન અનન્તરપચ્ચયતા વત્તબ્બા, તત્થ મનોવિઞ્ઞાણધાતુ મનોધાતુયા અનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયોતિ વુચ્ચમાનો સમ્મોહો સિયા, પુરે મનોધાતુયા અનન્તરપચ્ચયભાવેન વુત્તા, ઇદાનિ મનોવિઞ્ઞાણધાતુ મનોધાતુયાતિ પચ્ચયપચ્ચયુપ્પન્નવિસેસા ન વિઞ્ઞાયેય્ય, મનોધાતુયા પન ચક્ખુવિઞ્ઞાણાદિધાતૂનં અનન્તરપચ્ચયભાવે વુચ્ચમાને નિયમો નત્થિ. તેનાહ ‘‘મનોધાતુ ચક્ખુવિઞ્ઞાણધાતુયાતિ ચા’’તિ. તથેવાતિ નિયમાભાવતો એવાતિ અત્થો. તસ્માતિ યસ્મા ઇતો અઞ્ઞથા દેસનાય પચ્ચયપચ્ચયુપ્પન્નાનં વિસેસાભાવો ચિત્તવિસેસદસ્સનવિચ્છેદો નિયમાભાવો ચાતિ ઇમે દોસા આપજ્જન્તિ, તસ્મા. નિદસ્સનેનાતિ ધાતુવસેન નિદસ્સનેન. નયં દસ્સેત્વાતિ ‘‘મનોવિઞ્ઞાણધાતુ તંસમ્પયુત્તકા ચ ધમ્મા મનોધાતુયા તંસમ્પયુત્તકાનઞ્ચ ધમ્માનં અનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ એવમાદિકસ્સ અનન્તરપચ્ચયતાગ્ગહણસ્સ નયં દસ્સેત્વા. નિરવસેસદસ્સનત્થન્તિ નિરવસેસસ્સ અનન્તરપચ્ચયભાવિનો ચિત્તુપ્પાદસ્સ દસ્સનત્થં.

સદિસકુસલાનન્તિ સમાનકુસલાનં, સમાનતા ચેત્થ એકવીથિપરિયાપન્નતાય વેદિતબ્બા. તેનેવાહ ‘‘ભૂમિભિન્નાનમ્પિ પચ્ચયભાવો વુત્તો હોતી’’તિ. સમાનવીથિતા ચ યસ્મા સમાનવેદના સમાનહેતુકા ચ હોન્તિ, તસ્મા ‘‘વેદનાય વા હેતૂહિ વા સદિસકુસલાન’’ન્તિ આહ. વા-સદ્દો ચેત્થ અનિયમત્થો. તેન ઞાણસઙ્ખારાદિભેદસ્સપિ વિકપ્પનવસેન સઙ્ગહો દટ્ઠબ્બો. ચુતિપિ ગહિતા તંસભાવત્તા. ભવઙ્ગચિત્તમેવ હિ પરિયોસાને ‘‘ચુતી’’તિ વુચ્ચતિ. કુસલાકુસલાનન્તરઞ્ચ કદાચિ સા ઉપ્પજ્જતીતિ તદારમ્મણમ્પિ ગહિતન્તિ દટ્ઠબ્બં, કિરિયજવનાનન્તરં તદારમ્મણુપ્પત્તિયન્તિ અધિપ્પાયો.

કામાવચરકિરિયાય આવજ્જનસ્સાતિ અયમેત્થ અત્થો અધિપ્પેતોતિ દસ્સેન્તો ‘‘આવજ્જનગ્ગહણેન કામાવચરકિરિયં વિસેસેતી’’તિ આહ. તમેવ હિ અત્થં પાકટતરં કાતું ‘‘કામાવચરવિપાકો’’તિઆદિ વુત્તં. વોટ્ઠબ્બનમ્પિ ગહિતં સન્તીરણાનન્તરત્તાતિ અધિપ્પાયો.

અનન્તરપચ્ચયનિદ્દેસવણ્ણના નિટ્ઠિતા.