૬. અઞ્ઞાતકવિઞ્ઞત્તિસિક્ખાપદવણ્ણના

૫૧૫. છટ્ઠે પતિકિટ્ઠોતિ નિહીનો, લામકોતિ અત્થો. લોલજાતિકોતિ લોલસભાવો. પટુયેવ પટ્ટો. તેનાહ ‘‘છેકો’’તિઆદિ. કિસ્મિં વિયાતિ એત્થ ‘‘કિસ્મિં વિયા’’તિ નિપાતવસેન સમાનત્થં ‘‘કિંસુ વિયા’’તિ નિપાતપદન્તિ આહ ‘‘કિંસુ વિયા’’તિ, કિં વિયાતિ અત્થો, દુક્ખં વિયાતિ અધિપ્પાયો. તેનાહ ‘‘કિલેસો વિયા’’તિઆદિ. ધમ્મવસેન ઉપચારવસેન નિમન્તના ધમ્મનિમન્તનાતિ પાળિપદસ્સ અત્થો વેદિતબ્બો. સચે પન ‘‘વદેય્યાથ, ભન્તે, યેનત્થો’’તિ ઇદં સચ્ચમેવ વુત્તં સિયા, પવારિતોયેવ હોતિ. યસ્મા પન પવારેત્વાપિ અદાતુકામો અપ્પવારિતટ્ઠાનેયેવ તિટ્ઠતિ, તસ્મા ભગવા પવારિતાપવારિતભાવં અવિચારેત્વા ‘‘ઞાતકો તે, ઉપનન્દ, અઞ્ઞાતકો’’તિ ઞાતકઅઞ્ઞાતકભાવંયેવ વિચારેસિ. મુસિંસૂતિ વિલુમ્પિંસુ.

૫૧૭. અનુપુબ્બકથાતિ અનુપુબ્બેન વિનિચ્છયકથા. સેસપરિક્ખારાનં સદ્ધિવિહારિકેહિ ગહિતત્તા નિવાસનપારુપનમત્તમેવ અવસિટ્ઠન્તિ આહ ‘‘નિવાસનપારુપનમત્તંયેવ હરિત્વા’’તિ. સદ્ધિવિહારિકાનં તાવ આગમનસ્સ વા અનાગમનસ્સ વા અજાનનતાય વુત્તં ‘‘થેરેહિ નેવ તાવ…પે… ભઞ્જિતબ્બ’’ન્તિ. પરેસમ્પિ અત્થાય લભન્તીતિ અત્તનો ચીવરં દદમાના સયં સાખાભઙ્ગેન પટિચ્છાદેન્તીતિ તેસં અત્થાયપિ ભઞ્જિતું લભન્તિ. ‘‘તિણેન વા પણ્ણેન વા પટિચ્છાદેત્વા આગન્તબ્બ’’ન્તિ વચનતો ઈદિસેસુ ભૂતગામપાતબ્યતાપિ અનુઞ્ઞાતાયેવ હોતીતિ આહ – ‘‘નેવ ભૂતગામપાતબ્યતાય પાચિત્તિયં હોતી’’તિ. ન તેસં ધારણે દુક્કટન્તિ તેસં તિત્થિયદ્ધજાનં ધારણેપિ દુક્કટં નત્થિ.

યાનિ ચ નેસં વત્થાનિ દેન્તીતિ સમ્બન્ધો. થેરાનં સયમેવ દિન્નત્તા વુત્તં ‘‘અચ્છિન્નચીવરટ્ઠાને ઠિતત્તા’’તિ. યદિ લદ્ધિં ગણ્હાતિ, તિત્થિયપક્કન્તકો નામ હોતિ, તસ્મા વુત્તં ‘‘લદ્ધિં અગ્ગહેત્વા’’તિ. ‘‘નો ચે હોતિ સઙ્ઘસ્સ વિહારચીવરં વા…પે… આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ ઇમિના અન્તરામગ્ગે પવિટ્ઠવિહારતો નિક્ખમિત્વા અઞ્ઞત્થ અત્તનો અભિરુચિતટ્ઠાનં ગચ્છન્તસ્સ દુક્કટં વુત્તં. ઇમિના ચ ‘‘યં આવાસં પઠમં ઉપગચ્છતી’’તિ વુત્તં અન્તરામગ્ગે ઠિતવિહારમ્પિ સચે નગ્ગો હુત્વા ગચ્છતિ, દુક્કટમેવાતિ વેદિતબ્બં. યદિ એવં તત્થ કસ્મા ન વુત્તન્તિ ચે? અનોકાસત્તા. તત્થ હિ ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, અચ્છિન્નચીવરસ્સ વા…પે… ચીવરં વિઞ્ઞાપેતુ’’ન્તિ ઇમિના સમ્બન્ધેન સઙ્ઘિકમ્પિ ચીવરં નિવાસેતું પારુપિતુઞ્ચ અનુજાનન્તો ‘‘યં આવાસં પઠમં…પે… ગહેત્વા પારુપિતુ’’ન્તિ આહ, તસ્મા તત્થ અનોકાસત્તા દુક્કટં ન વુત્તં.

વિહારચીવરન્તિ સેનાસનચીવરં. ચિમિલિકાહીતિ પટપિલોતિકાહિ. તસ્સ ઉપરીતિ ભૂમત્થરણસ્સ ઉપરિ. વિદેસગતેનાતિ અઞ્ઞં ચીવરં અલભિત્વા વિદેસગતેન. એકસ્મિં…પે… ઠપેતબ્બન્તિ એત્થ ‘‘લેસેન ગહેત્વા અગતત્તા ઠપેન્તેન ચ સઙ્ઘિકપરિભોગેનેવ ઠપિતત્તા અઞ્ઞસ્મિં સેનાસને નિયમિતમ્પિ અઞ્ઞત્થ ઠપેતું વટ્ટતી’’તિ વદન્તિ. પરિભોગેનેવાતિ અઞ્ઞં ચીવરં અલભિત્વા પરિભુઞ્જનેન.

૫૧૯-૫૨૧. પરિભોગજિણ્ણન્તિ યથા તેન ચીવરેન સરીરં પટિચ્છાદેતું ન સક્કા, એવં જિણ્ણં. કપ્પિયવોહારેનાતિ કયવિક્કયાપત્તિતો મોચનત્થં વુત્તં. ‘‘વિઞ્ઞાપેન્તસ્સા’’તિ ઇમસ્સેવ અત્થં વિભાવેતિ ‘‘ચેતાપેન્તસ્સ પરિવત્તાપેન્તસ્સા’’તિ. અત્તનો ધનેન હિ વિઞ્ઞાપનં નામ પરિવત્તનમેવાતિ અધિપ્પાયો. સઙ્ઘવસેન પવારિતાનં વિઞ્ઞાપને વત્તં દસ્સેતિ ‘‘પમાણમેવ વટ્ટતી’’તિ. સઙ્ઘવસેન હિ પવારિતે સબ્બેસં સાધારણત્તા અધિકં વિઞ્ઞાપેતું ન વટ્ટતિ. યં યં પવારેતીતિ યં યં ચીવરાદિં દસ્સામીતિ પવારેતિ. વિઞ્ઞાપનકિચ્ચં નત્થીતિ વિના વિઞ્ઞત્તિયા દીયમાનત્તા વિઞ્ઞાપેત્વા કિં કરિસ્સતીતિ અધિપ્પાયો. અઞ્ઞસ્સત્થાયાતિ એત્થાપિ ‘‘ઞાતકાનં પવારિતાન’’ન્તિ ઇદં અનુવત્તતિયેવાતિ આહ ‘‘અત્તનો ઞાતકપવારિતે’’તિઆદિ. વિકપ્પનુપગચીવરતા, સમયાભાવો, અઞ્ઞાતકવિઞ્ઞત્તિ, તાય ચ પટિલાભોતિ ઇમાનેત્થ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ.

અઞ્ઞાતકવિઞ્ઞત્તિસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.