૭. તતુત્તરિસિક્ખાપદવણ્ણના

૫૨૨. સત્તમે પાળિયં પગ્ગાહિકસાલન્તિ દુસ્સવાણિજકાનં આપણં. ‘‘પગ્ગાહિતસાલ’’ન્તિપિ પઠન્તિ.

૫૨૩-૫૨૪. અભીતિ ઉપસગ્ગોતિ તસ્સ વિસેસત્થાભાવં દસ્સેતિ. તેનાહ ‘‘હરિતુન્તિ અત્થો’’તિ. વર-સદ્દસ્સ ઇચ્છાયં વત્તમાનત્તા આહ ‘‘ઇચ્છાપેય્યા’’તિ. દટ્ઠુ ખેમતોતિ એત્થ ગાથાબન્ધવસેન અનુનાસિકલોપો દટ્ઠબ્બો. સઅન્તરન્તિ અન્તરવાસકસહિતં. ઉત્તરન્તિ ઉત્તરાસઙ્ગં. અસ્સ ચીવરસ્સાતિ સાદિતબ્બચીવરસ્સ. અચ્છિન્નસબ્બચીવરેનાતિ અચ્છિન્નાનિ સબ્બાનિ તીણિ ચીવરાનિ અસ્સાતિ અચ્છિન્નસબ્બચીવરો, તેનાતિ અત્થો. યસ્સ હિ અચ્છિન્દનસમયે તીણિ ચીવરાનિ સન્નિહિતાનિ હોન્તિ, તાનિ સબ્બાનિ અચ્છિન્નાનીતિ સો ‘‘અચ્છિન્નસબ્બચીવરો’’તિ વુચ્ચતિ. તેનેવ ‘‘અચ્છિન્નસબ્બચીવરેન તિચીવરકેના’’તિ વુત્તં. તિચીવરકેનાતિ હિ અચ્છિન્દનસમયે તિચીવરસ્સ સન્નિહિતભાવં સન્ધાય વુત્તં, ન પન વિનયતેચીવરિકભાવં ધુતઙ્ગતેચીવરિકભાવં વા સન્ધાય. એવં પટિપજ્જિતબ્બન્તિ ‘‘સન્તરુત્તરપરમં તેન ભિક્ખુના તતો ચીવરં સાદિતબ્બ’’ન્તિ વુત્તવિધિના પટિપજ્જિતબ્બં. અઞ્ઞેનાતિ અચ્છિન્નઅસબ્બચીવરેન. યસ્સ તીસુ ચીવરેસુ એકં વા દ્વે વા ચીવરાનિ અચ્છિન્નાનિ હોન્તિ, તેનાતિ અત્થો. અઞ્ઞથાપીતિ ‘‘સન્તરુત્તરપરમ’’ન્તિ વુત્તવિધાનતો અઞ્ઞથાપિ. યસ્સ હિ તીસુ દ્વે ચીવરાનિ અચ્છિન્નાનિ હોન્તિ, એકં સાદિતબ્બં. એકસ્મિં અચ્છિન્ને ન સાદિતબ્બન્તિ ન તસ્સ સન્તરુત્તરપરમસાદિયનં સમ્ભવતિ, અયમેવ ચ અત્થો પદભાજનેન વિભાવિતો. તેનાહ ‘‘તં વિભાગં દસ્સેતુ’’ન્તિ.

કેચિ પન ‘‘તિચીવરકેનાતિ વુત્તત્તા તિચીવરં પરિક્ખારચોળવસેન અધિટ્ઠહિત્વા પરિભુઞ્જતો તસ્મિં નટ્ઠે બહૂનિપિ ગહેતું લભતી’’તિ વદન્તિ, તં ન ગહેતબ્બં. પદભાજનસ્સ હિ અધિપ્પાયં દસ્સેન્તેન યસ્મા પન ‘‘અચ્છિન્નસબ્બચીવરેન…પે… તં વિભાગં દસ્સેતુ’’ન્તિ વુત્તં, પદભાજને ચ ન તાદિસો અત્થો ઉપલબ્ભતિ, તસ્મા તં ન ગહેતબ્બમેવ. યમ્પિ માતિકાટ્ઠકથાયં (કઙ્ખા. અટ્ઠ. તતુત્તરિસિક્ખાપદવણ્ણના) વુત્તં ‘‘યસ્સ અધિટ્ઠિતચીવરસ્સ તીણિ નટ્ઠાની’’તિ, તત્થાપિ અધિટ્ઠિતગ્ગહણં સરૂપકથનમત્તન્તિ ગહેતબ્બં, ન પન તિચીવરાધિટ્ઠાનેન અધિટ્ઠિતચીવરસ્સેવાતિ એવમત્થો ગહેતબ્બો પાળિયં અટ્ઠકથાયઞ્ચ તથા અત્થસ્સ અસમ્ભવતો. ન હિ તિચીવરાધિટ્ઠાનેન અધિટ્ઠિતચીવરસ્સેવ ઇદં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તન્તિ સક્કા વિઞ્ઞાતું. પુરિમસિક્ખાપદેન હિ અચ્છિન્નચીવરસ્સ અઞ્ઞાતકવિઞ્ઞત્તિયા અનુઞ્ઞાતત્તા પમાણં અજાનિત્વા વિઞ્ઞાપનવત્થુસ્મિં પમાણતો સાદિયનં અનુજાનન્તેન ભગવતા ઇદં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં, તસ્મા ‘‘પરિક્ખારચોળિકસ્સ બહુમ્પિ સાદિતું વટ્ટતી’’તિ અયમત્થો નેવ પાળિયા સમેતિ, ન ચ ભગવતો અધિપ્પાયં અનુલોમેતિ.

યસ્સ તીણિ નટ્ઠાનિ, તેન દ્વે સાદિતબ્બાનીતિ એત્થ યસ્સ તિચીવરતો અધિકમ્પિ ચીવરં અઞ્ઞત્થ ઠિતં અત્થિ, તદાતસ્સ ચીવરસ્સ અલબ્ભનીયભાવતો તેનપિ સાદિતું વટ્ટતીતિ વેદિતબ્બં. પકતિયાવ સન્તરુત્તરેન ચરતીતિ સાસઙ્કસિક્ખાપદવસેન વા અવિપ્પવાસસમ્મુતિવસેન વા તતિયસ્સ અલાભેન વા ચરતિ. ‘‘દ્વે નટ્ઠાની’’તિ અધિકારત્તા વુત્તં ‘‘દ્વે સાદિતબ્બાની’’તિ. એકં સાદિયન્તેનેવ સમો ભવિસ્સતીતિ તિણ્ણં ચીવરાનં દ્વીસુ નટ્ઠેસુ એકં સાદિયન્તેન સમો ભવિસ્સતિ ઉભિન્નમ્પિ સન્તરુત્તરપરમતાય અવટ્ઠાનતો. યસ્સ એકંયેવ હોતીતિ અઞ્ઞેન કેનચિ કારણેન વિનટ્ઠસેસચીવરં સન્ધાય વુત્તં.

૫૨૬. ‘‘સેસકં તુય્હેવ હોતૂતિ દેન્તી’’તિ વુત્તત્તા ‘‘પમાણયુત્તં ગણ્હિસ્સામ, સેસકં આહરિસ્સામા’’તિ વત્વા ગહેત્વા ગમનસમયેપિ ‘‘સેસકમ્પિ તુમ્હાકઞ્ઞેવ હોતૂ’’તિ વદન્તિ, લદ્ધકપ્પિયમેવ. પવારિતાનન્તિ અચ્છિન્નકાલતો પુબ્બેયેવ પવારિતાનં. પાળિયા ન સમેતીતિ સન્તરુત્તરપરમતો ઉત્તરિ સાદિયને અનાપત્તિદસ્સનત્થં ‘‘અનાપત્તિ ઞાતકાનં પવારિતાન’’ન્તિ વુત્તત્તા ન સમેતિ. સન્તરુત્તરપરમં સાદિયન્તસ્સ હિ આપત્તિપ્પસઙ્ગોયેવ નત્થિ, સતિ ચ સિક્ખાપદેન આપત્તિપ્પસઙ્ગે અનાપત્તિ યુત્તા દસ્સેતુન્તિ અધિપ્પાયો. કેચિ પન ‘‘પમાણમેવ વટ્ટતીતિ ઇદં સલ્લેખદસ્સનત્થં વુત્ત’’ન્તિ વદન્તિ.

યસ્મા પનિદં…પે… ન વુત્તન્તિ એત્થાયમધિપ્પાયો – ‘‘અઞ્ઞસ્સત્થાયા’’તિ વુચ્ચમાને અઞ્ઞેસં અત્થાય પમાણં અતિક્કમિત્વાપિ ગણ્હિતું વટ્ટતીતિ આપજ્જતિ, તઞ્ચ અઞ્ઞસ્સત્થાય વિઞ્ઞાપનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તત્તા વત્થુના સંસન્દિયમાનં ન સમેતિ. ન હિ યં વત્થું નિસ્સાય સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં, તસ્મિંયેવ અનાપત્તિવચનં યુત્તન્તિ. ગણ્ઠિપદેસુ પન તીસુપિ ‘‘ઇમસ્સ સિક્ખાપદસ્સ અત્તનો સાદિયનપટિબદ્ધતાવસેન પવત્તત્તા ‘અઞ્ઞસ્સત્થાયા’તિ વત્તું ઓકાસોયેવ નત્થિ, તસ્મા ન વુત્ત’’ન્તિ કથિતં. ઇધ ‘‘અઞ્ઞસ્સત્થાયા’’તિ અવુત્તત્તા અઞ્ઞેસં અત્થાય ઞાતકપવારિતેસુ અધિકં વિઞ્ઞાપેન્તસ્સ આપત્તીતિ ચે? ન, તત્થ પુરિમસિક્ખાપદેનેવ અનાપત્તિસિદ્ધિતો. તતુત્તરિતા, અચ્છિન્નાદિકારણતા, અઞ્ઞાતકવિઞ્ઞત્તિ, તાય ચ પટિલાભોતિ ઇમાનેત્થ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ.

તતુત્તરિસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.