૨. દુતિયઅનિયતસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૫૨. ‘‘એકો’’તિ વુત્તત્તા ‘‘નિસજ્જં કપ્પેતું પટિક્ખિત્ત’’ન્તિ ઇમિના સમ્બન્ધો ન ઘટતીતિ આહ ‘‘યં એકો…પે… સમ્બન્ધો વેદિતબ્બો’’તિ. એતં પચ્ચત્તવચનન્તિ ‘‘એકો’’તિ ઇદં પચ્ચત્તવચનં.

૪૫૩. બહિ પરિક્ખિત્તન્તિ બહિ પાકારાદિના પરિક્ખિત્તં. પરિવેણઙ્ગણન્તિ પરિવેણમાળકં સન્ધાય વુત્તં. ઇત્થીપિ પુરિસોપીતિ એત્થ પઠમે કસ્મા ઇત્થિસતમ્પિ અનાપત્તિં ન કરોતિ, ઇધ એકાપિ કસ્મા અનાપત્તિં કરોતીતિ? વુચ્ચતે – પઠમસિક્ખાપદં ‘‘સક્કા હોતિ મેથુનં ધમ્મં પટિસેવિતુ’’ન્તિ વુત્તત્તા મેથુનધમ્મવસેન આગતં, ન ચ મેથુનસ્સ માતુગામો દુતિયો હોતિ. ઇત્થિયો હિ અઞ્ઞમઞ્ઞિસ્સા વજ્જં પટિચ્છાદેન્તિ, તેનેવ વેસાલિયં મહાવને દ્વારં વિવરિત્વા નિપન્ને ભિક્ખુમ્હિ સમ્બહુલા ઇત્થિયો યાવદત્થં કત્વા પક્કમિંસુ, તસ્મા તત્થ ‘‘ઇત્થિસતમ્પિ અનાપત્તિં ન કરોતી’’તિ વુત્તં. ઇદં પન સિક્ખાપદં દુટ્ઠુલ્લવાચાવસેન આગતં ‘‘અલઞ્ચ ખો હોતિ માતુગામં દુટ્ઠુલ્લાહિ વાચાહિ ઓભાસિતુ’’ન્તિ વુત્તત્તા. દુટ્ઠુલ્લવાચઞ્ચ સુત્વા માતુગામોપિ ન પટિચ્છાદેતિ. તેનેવ દુટ્ઠુલ્લવાચાસિક્ખાપદે યા તા ઇત્થિયો હિરિમના, તા નિક્ખમિત્વા ભિક્ખૂ ઉજ્ઝાપેસું, તસ્મા ઇધ ‘‘ઇત્થીપિ અનાપત્તિં કરોતી’’તિ વુત્તં. ઇધ અપ્પટિચ્છન્નત્તા ઇત્થીપિ અનાપત્તિં કરોતિ, તત્થ પટિચ્છન્નત્તા ઇત્થિસતમ્પિ અનાપત્તિં ન કરોતીતિ ચ વદન્તિ.

કાયસંસગ્ગવસેન અનન્ધો વુત્તો, દુટ્ઠુલ્લવાચાવસેન અબધિરો. અન્તોદ્વાદસહત્થે ઓકાસેતિ સોતસ્સ રહાભાવો વુત્તો, એતેન ‘‘સોતસ્સ રહો દ્વાદસહત્થેન પરિચ્છિન્દિતબ્બો’’તિ દસ્સેતિ. તસ્મા દ્વાદસહત્થતો બહિ નિસિન્નો અનાપત્તિં ન કરોતિ સતિપિ ચક્ખુસ્સ રહાભાવે સોતસ્સ રહસબ્ભાવતો. ઇમસ્મિઞ્હિ સિક્ખાપદે અપ્પટિચ્છન્નત્તા સોતસ્સ રહોયેવ અધિપ્પેતો. પાળિયં પન ‘‘ચક્ખુસ્સ રહો’’તિ અત્થુદ્ધારવસેન વુત્તં. કેનચિ પન ‘‘દ્વેપિ રહા ઇધ અધિપ્પેતા’’તિ વુત્તં, તં ન ગહેતબ્બં. ન હિ અપ્પટિચ્છન્ને ઓકાસે ચક્ખુસ્સ રહો સમ્ભવતિ દ્વાદસહત્થતો બહિ દસ્સનવિસયે દૂરતરે નિસિન્નસ્સપિ દટ્ઠું સક્કુણેય્યભાવતો. નિદ્દાયન્તોપીતિ ઇમિના ‘‘નિપજ્જિત્વા નિદ્દાયન્તોપિ ગહિતોયેવા’’તિ તીસુપિ ગણ્ઠિપદેસુ વુત્તં. ‘‘નિપજ્જિત્વા નિદ્દાયન્તેપિ સતિપિ ચક્ખુસ્સ રહે અબધિરત્તા સોતસ્સ રહો નત્થી’’તિ ગણ્ઠિપદકારાનં અધિપ્પાયો. યથા પન નિપજ્જિત્વા નિદ્દાયન્તો અન્ધો વિય કિઞ્ચિ ન પસ્સતીતિ ચક્ખુસ્સ રહો સમ્ભવતિ, તથા બધિરો વિય કિઞ્ચિ સદ્દં ન સુણાતીતિ સોતસ્સ રહોપિ સમ્ભવતીતિ સક્કા વત્તું. અટ્ઠકથાયઞ્ચ ઠિતો વા નિસિન્નો વાતિ એત્તકમેવ વુત્તં, પઠમસિક્ખાપદે વિય ‘‘નિપજ્જિત્વા નિદ્દાયન્તોપિ અનાપત્તિં ન કરોતી’’તિ ઇદં પન ન વુત્તં, તસ્મા વીમંસિત્વા યથા ન વિરુજ્ઝતિ, તથા ગહેતબ્બં.

સોતસ્સ રહસ્સેવ ઇધાધિપ્પેતત્તા ‘‘બધિરો પન ચક્ખુમાપી’’તિ વુત્તં. અન્ધસ્સ અપ્પટિચ્છન્નમ્પિ પટિચ્છન્નપક્ખં ભજતીતિ પઠમસિક્ખાપદસ્સ વિસયત્તા વુત્તં ‘‘અન્ધો વા અબધિરોપિ ન કરોતી’’તિ. યથેવ હિ તત્થ અપિહિતકવાટસ્સ ગબ્ભસ્સ અન્તો સમીપેપિ ઠિતો અન્ધો અનાપત્તિં ન કરોતિ, એવમયમ્પીતિ દટ્ઠબ્બં. ઉભયત્થાપીતિ દ્વીસુપિ અનિયતેસુ. યસ્મા દ્વીહિ સિક્ખાપદેહિ ઉદાયિત્થેરં આરબ્ભ વિસું પઞ્ઞત્તા કાચિ આપત્તિ નામ નત્થિ, તસ્મા તસ્સ તસ્સ સિક્ખાપદસ્સ આદિકમ્મિકે સન્ધાય આદિકમ્મિકાનં અનાપત્તિ વુત્તા. ઉપનન્દત્થેરાદયો હિ રહો નિસજ્જાદીનં આદિકમ્મિકા. ભગવતા પન પઠમં પઞ્ઞત્તસિક્ખાપદાનિયેવ ગહેત્વા ઉપનન્દવત્થુસ્મિં અનિયતક્કમો દસ્સિતો. યદિ ઇમેહિ સિક્ખાપદેહિ વિસું પઞ્ઞત્તા આપત્તિ નામ નત્થિ, અથ કસ્મા ભગવતા અનિયતદ્વયં પઞ્ઞત્તન્તિ? એવરૂપાયપિ ઉપાસિકાય વુચ્ચમાનો પટિજાનમાનોયેવ આપત્તિયા કારેતબ્બો, ન અપ્પટિજાનમાનોતિ દસ્સેન્તેન ભગવતા યાય કાયચિ આપત્તિયા યેન કેનચિ ચોદિતે પટિઞ્ઞાતકરણંયેવ દળ્હં કત્વા વિનયવિનિચ્છયલક્ખણં ઠપિતં. અથ ભિક્ખુનીનં અનિયતં કસ્મા ન વુત્તન્તિ? ઇદમેવ લક્ખણં સબ્બત્થ અનુગતન્તિ ન વુત્તં.

દુતિયઅનિયતસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

ઇતિ સમન્તપાસાદિકાય વિનયટ્ઠકથાય સારત્થદીપનિયં

અનિયતવણ્ણના નિટ્ઠિતા.