૮. ભૂતારોચનસિક્ખાપદવણ્ણના

૭૭. અટ્ઠમે અન્તરાતિ પરિનિબ્બાનસમયતો અઞ્ઞસ્મિં કાલે. અતિકડ્ઢિયમાનેનાતિ ‘‘વદથ, ભન્તે, કિં તુમ્હેહિ અધિગત’’ન્તિ એવં નિપ્પીળિયમાનેન. અનતિકડ્ઢિયમાનેનપિ પુચ્છિતે વા અપુચ્છિતે વા તથારૂપે કારણે સતિ આરોચેતું વટ્ટતિયેવ. તેનેવ અઞ્ઞતરેન દહરભિક્ખુના ઉપવદિતો અઞ્ઞતરો થેરો ‘‘આવુસો, ઉપરિમગ્ગત્થાય વાયામં મા અકાસિ, ખીણાસવો તયા ઉપવદિતો’’તિ આહ. થેરેન ચ ‘‘અત્થિ તે, આવુસો, ઇમસ્મિં સાસને પતિટ્ઠા’’તિ વુત્તો દહરભિક્ખુ ‘‘આમ, ભન્તે, સોતાપન્નો અહ’’ન્તિ અવોચ. ‘‘કારકો અય’’ન્તિ ઞત્વાપિ પટિપત્તિયા અમોઘભાવદસ્સનેન સમુત્તેજનાય સમ્પહંસનાય ચ અરિયા અત્તાનં પકાસેન્તિયેવ. સુતપરિયત્તિસીલગુણન્તિ સુતગુણં પરિયત્તિગુણં સીલગુણઞ્ચ. ઉમ્મત્તકસ્સ ઇધ અવચને કારણં વદન્તેન ખિત્તચિત્તવેદનટ્ટાનમ્પિ અવચને કારણં વુત્તમેવાતિ દટ્ઠબ્બં. ઇતિ-સદ્દેન વા આદિઅત્થેન ખિત્તચિત્તવેદનટ્ટે સઙ્ગણ્હાતિ. તેનેવ વદતિ ‘‘ચિત્તક્ખેપસ્સ વા અભાવા’’તિ. દિટ્ઠિસમ્પન્નાનન્તિ મગ્ગફલદિટ્ઠિયા સમન્નાગતાનં. અરિયાનમેવ હિ ઉમ્મત્તકાદિભાવો નત્થિ. ઝાનલાભિનો પન તસ્મિં સતિ ઝાના પરિહાયન્તિ, તસ્મા તેસં અભૂતારોચનપચ્ચયા અનાપત્તિ વત્તબ્બા, ન ભૂતારોચનપચ્ચયા. તેનેવાહ ‘‘ભૂતારોચનપચ્ચયા અનાપત્તિ ન વત્તબ્બા’’તિ.

પુબ્બે અવુત્તેહીતિ ચતુત્થપારાજિકે અવુત્તેહિ. ઇદઞ્ચ સિક્ખાપદં પણ્ણત્તિઅજાનનવસેન અચિત્તકસમુટ્ઠાનં હોતિ. અરિયા ચેત્થ પણ્ણત્તિં જાનન્તા વીતિક્કમં ન કરોન્તિ, પુથુજ્જના પન પણ્ણત્તિં જાનિત્વાપિ વીતિક્કમં કરોન્તિ, તે ચ સત્થુનો આણાવીતિક્કમચેતનાય બલવઅકુસલભાવતો ઝાના પરિહાયન્તીતિ દટ્ઠબ્બં, ઉક્કટ્ઠપરિચ્છેદેન અરિયપુગ્ગલે એવ સન્ધાય ‘‘કુસલાબ્યાકતચિત્તેહિ દ્વિચિત્ત’’ન્તિ વુત્તં. પણ્ણત્તિં અજાનન્તા પન ઝાનલાભી પુથુજ્જના વત્થુમ્હિ લોભવસેન અકુસલચિત્તેનપિ ન આરોચેન્તીતિ નત્થિ. ઇધ દુક્ખવેદનાય અભાવતો ‘‘દ્વિવેદન’’ન્તિ ઇમસ્સ અનુરૂપં કત્વા દ્વિચિત્તન્તિ ઇદં વુત્તન્તિ એવં વા એત્થ અધિપ્પાયો ગહેતબ્બો. સેસં ઉત્તાનમેવ. ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મસ્સ ભૂતતા, અનુપસમ્પન્નસ્સ આરોચનં, તઙ્ખણવિજાનના, અનઞ્ઞપ્પદેસોતિ ઇમાનિ પનેત્થ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ.

ભૂતારોચનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.