૯. દુટ્ઠુલ્લારોચનસિક્ખાપદવણ્ણના

૭૮. નવમે દુટ્ઠુલ્લસદ્દત્થદસ્સનત્થન્તિ દુટ્ઠુલ્લસદ્દસ્સ અત્થદસ્સનત્થં. અત્થે હિ દસ્સિતે સદ્દોપિ ‘‘અયં એતેસુ અત્થેસુ વત્તતી’’તિ દસ્સિતોયેવ હોતિ. ‘‘યં યં દુટ્ઠુલ્લસદ્દેન અભિધીયતિ, તં સબ્બં દસ્સેતું પારાજિકાનિ વુત્તાની’’તિ અયઞ્હેત્થ અધિપ્પાયો. તત્રાયં વિચારણાતિ તત્ર પાળિયં અયં વિચારણા, તત્ર પાળિઅટ્ઠકથાસુ વા અયં વિચારણા. તત્થ ભવેય્યાતિ તત્થ કસ્સચિ વિમતિ એવં ભવેય્ય. અનુપસમ્પન્નસ્સ દુટ્ઠુલ્લારોચને વિય દુક્કટેન ભવિતબ્બન્તિ આહ ‘‘દુક્કટં આપજ્જતી’’તિ. અક્કોસન્તોપિ દુક્કટં આપજ્જેય્યાતિ ઓમસવાદેન દુક્કટં આપજ્જેય્ય. અધિપ્પાયં અજાનન્તેનપિ અટ્ઠકથાચરિયાનં વચનેયેવ ઠાતબ્બન્તિ દીપનત્થં ‘‘અટ્ઠકથાચરિયાવ એત્થ પમાણ’’ન્તિ વુત્તં. પુનપિ અટ્ઠકથાવચનમેવ ઉપપત્તિતો દળ્હં કત્વા પતિટ્ઠપેન્તો ‘‘ઇમિનાપિ ચેત’’ન્તિઆદિમાહ.

૮૦. ‘‘અઞ્ઞત્ર ભિક્ખુસમ્મુતિયા’’તિ વુત્તત્તા સમ્મુતિ અત્થીતિ ગહેતબ્બાતિ આહ ‘‘ઇધ વુત્તત્તાયેવા’’તિઆદિ.

૮૨. આદિતો પઞ્ચ સિક્ખાપદાનીતિ પાણાતિપાતાદીનિ પઞ્ચ સિક્ખાપદાનિ. ‘‘સેસાનીતિ વિકાલભોજનાદીનિ પઞ્ચા’’તિ વદન્તિ. કેચિ પન ‘‘આદિતો પટ્ઠાય પઞ્ચ સિક્ખાપદાનીતિ સુક્કવિસ્સટ્ઠિઆદીનિ પઞ્ચા’’તિ વદન્તિ, તં ન ગહેતબ્બં. પાણાતિપાતાદીનિ હિ દસેવ સિક્ખાપદાનિ સામણેરાનં પઞ્ઞત્તાનિ. વુત્તઞ્હેતં –

‘‘અથ ખો સામણેરાનં એતદહોસિ ‘કતિ નુ ખો અમ્હાકં સિક્ખાપદાનિ, કત્થ ચ અમ્હેહિ સિક્ખિતબ્બ’ન્તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સામણેરાનં દસ સિક્ખાપદાનિ, તેસુ ચ સામણેરેહિ સિક્ખિતું, પાણાતિપાતા વેરમણી અદિન્નાદાના વેરમણી’’તિઆદિ (મહાવ. ૧૦૬).

તેસં પઞ્ઞત્તેસુયેવ સિક્ખાપદેસુ દુટ્ઠુલ્લાદુટ્ઠુલ્લવિચારણા કાતબ્બા, ન ચ સુક્કવિસ્સટ્ઠિઆદીનિ વિસું તેસં પઞ્ઞત્તાનિ અત્થીતિ. અથ ભિક્ખુનો દુટ્ઠુલ્લસઙ્ખાતાનિ સુક્કવિસ્સટ્ઠિઆદીનિ અનુપસમ્પન્નસ્સ કિં નામ હોન્તીતિ આહ ‘‘સુક્કવિસ્સટ્ઠિ…પે… અજ્ઝાચારો નામાતિ વુત્ત’’ન્તિ. ઇમિનાપિ ચેતં સિદ્ધં ‘‘અનુપસમ્પન્નસ્સ સુક્કવિસ્સટ્ઠિઆદિ દુટ્ઠુલ્લં નામ ન હોતી’’તિ. અજ્ઝાચારો નામાતિ હિ વદન્તો અનુપસમ્પન્નસ્સ સુક્કવિસ્સટ્ઠિઆદિ કેવલં અજ્ઝાચારો નામ હોતિ, ન પન દુટ્ઠુલ્લો નામ અજ્ઝાચારોતિ દીપેતિ. ‘‘અજ્ઝાચારો નામાતિ ચ અટ્ઠકથાયં વુત્તત્તા અકત્તબ્બરૂપત્તા ચ અનુપસમ્પન્નસ્સ સુક્કવિસ્સટ્ઠિઆદીનિ દણ્ડકમ્મવત્થુપક્ખં ભજન્તિ, તાનિ ચ અઞ્ઞસ્સ અનુપસમ્પન્નસ્સ અવણ્ણકામતાય આરોચેન્તો ભિક્ખુ દુક્કટં આપજ્જતી’’તિ વદન્તિ. ઇધ પન અનુપસમ્પન્નગ્ગહણેન સામણેરસામણેરીસિક્ખમાનાનં ગહણં વેદિતબ્બં. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવ. અન્તિમવત્થું અનજ્ઝાપન્નસ્સ ભિક્ખુનો સવત્થુકો સઙ્ઘાદિસેસો, અનુપસમ્પન્નસ્સ આરોચનં, ભિક્ખુસમ્મુતિયા અભાવોતિ ઇમાનિ પનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ.

દુટ્ઠુલ્લારોચનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.