ભિક્ખુનિવિભઙ્ગો

૧૭૦. વિનયસ્સ વિનિચ્છયે ભિક્ખૂનં પાટવત્થાયાતિ ભિક્ખુનીનં પાટવસ્સાપિ તદધીનત્તા પધાનદસ્સનવસેન વુત્તં. અથ વા દસ્સનલિઙ્ગન્તરસાધારણત્તે ઇચ્છિતે પુલ્લિઙ્ગેન, નપુંસકલિઙ્ગેન વા નિદ્દેસો સદ્દસત્થાનુયોગતોતિ ‘‘ભિક્ખૂન’’ન્તિ પુલ્લિઙ્ગેન વુત્તં.

૧૭૧. નન્દન્તી સાદિયન્તી.

૧૭૨. તિસ્સો આપત્તિયો ફુસેતિ યોજના. જાણુસ્સ ઉદ્ધં, અક્ખકસ્સ અધો ગહણં સાદિયન્તિયા તસ્સા પારાજિકન્તિ યોજના.

૧૭૩. કાયપટિબદ્ધે વા ગહણં સાદિયન્તિયા દુક્કટં.

૧૭૪. વજ્જન્તિ અઞ્ઞિસ્સા ભિક્ખુનિયા પારાજિકાપત્તિં.

૧૭૬. તં લદ્ધિન્તિ ઉક્ખિત્તસ્સ યં લદ્ધિં અત્તનો રોચેસિ, તં લદ્ધિં ન નિસ્સજ્જન્તીતિ યોજના.

૧૭૮. ‘‘ઇધ આગચ્છા’’તિ પદચ્છેદો. ‘‘વુત્તા આગચ્છતી’’તિ પદચ્છેદો.

૧૭૯. હત્થપાસપ્પવેસનેતિ હત્થપાસૂપગમને. ‘‘હત્થગતપ્પવેસને’’તિ વા પાઠો, સોયેવ અત્થો.

ઇતિ ઉત્તરે લીનત્થપકાસનિયા ભિક્ખુનિવિભઙ્ગે

પારાજિકકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૮૦. એકસ્સાતિ અત્તનો અત્તનો અટ્ટકારસ્સ વા. આરોચનેતિ વત્તબ્બસ્સ વોહારિકાનં નિવેદને.

૧૮૧. દુતિયારોચનેતિ દુતિયસ્સ, દુતિયં એવં આરોચને.

૧૮૨. દ્વીહીતિ દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ. કમ્મવાચોસાનેતિ કમ્મવાચાઓસાને.

૧૮૩. પરિક્ખેપે અતિક્કન્તેતિ અત્તનો ગામતો ગન્ત્વા ઇતરં ગામં પવિસન્તિયા પઠમેન પાદેન તસ્સ ગામસ્સ પરિક્ખેપે અતિક્કન્તે, પઠમપાદે પરિક્ખેપં અતિક્કમેત્વા અન્તોગામસઙ્ખેપં ગતેતિ અત્થો.

૧૮૪. દુતિયેનાતિ ગામપરિક્ખેપતો બહિ ઠિતેન દુતિયપાદેન. અતિક્કન્તેતિ તસ્મિં ગામપરિક્ખેપે અતિક્કન્તે, તસ્મિં પાદે અન્તોગામં પવેસિતેતિ અત્થો. સેસં ઉત્તાનત્થમેવ.

ઇતિ ઉત્તરે લીનત્થપકાસનિયા ભિક્ખુનિવિભઙ્ગે

સઙ્ઘાદિસેસકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૯૩. ઇહ ભિક્ખુની પત્તસન્નિચયં કરોન્તી હોતિ, સા એકં નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયંયેવ ફુસેતિ યોજના.

૧૯૪. અકાલચીવરં કાલચીવરં કત્વા ભાજાપેન્તિયાતિ યોજના. પયોગેતિ ભાજનપયોગે.

૧૯૫. છિન્નેતિ અચ્છિન્ને.

૧૯૬. તતો પરન્તિ તતો પઠમતો અઞ્ઞં.

ઇતિ ઉત્તરે લીનત્થપકાસનિયા ભિક્ખુનિવિભઙ્ગે

નિસ્સગ્ગિયકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૯૯. લસુણં ખાદતિ ચે, દ્વે આપત્તિયો ફુટાતિ યોજના.

૨૦૦. પયોગેતિ સંહારાપનપયોગે. સંહટેતિ અત્તના સંહટે, પરેન સંહરાપિતે ચ આપત્તિ પાચિત્તિ હોતિ.

૨૦૧. કતેતિ તલઘાતે કતે.

૨૦૨. જતુના મટ્ઠકન્તિ જતુના કતં મટ્ઠદણ્ડકં. ‘‘દુક્કટં આદિન્ને’’તિ પદચ્છેદો.

૨૦૪. ભુઞ્જમાનસ્સ ભિક્ખુસ્સ હત્થપાસેતિ યોજના. હિત્વા હત્થપાસં.

૨૦૫. વિઞ્ઞાપેત્વાતિ અન્તમસો માતરમ્પિ યાચિત્વા. અજ્ઝોહારે પાચિત્તિં દીપયેતિ યોજના.

૨૦૬. ઉચ્ચારાદિન્તિ આદિ-સદ્દેન વિઘાસસઙ્કારમુત્તાનં ગહણં.

લસુણવગ્ગવણ્ણના પઠમા.

૨૦૯. ઇધ ઇમસ્મિં રત્તન્ધકારવગ્ગે. પઠમે, દુતિયે, તતિયે, ચતુત્થેપિ વિનિચ્છયો લસુણવગ્ગસ્સ છટ્ઠેન સિક્ખાપદેન તુલ્યો સદિસોતિ યોજના.

૨૧૦. આસનેતિ પલ્લઙ્કે તસ્સોકાસભૂતે. સામિકે અનાપુચ્છાતિ તસ્મિં કુલે યં કિઞ્ચિ વિઞ્ઞુમનુસ્સં અનાપુચ્છા.

૨૧૧. અનોવસ્સન્તિ ભિત્તિયા બહિ નિબ્બકોસબ્ભન્તરં. દુતિયાતિક્કમેતિ દુતિયેન પાદેન નિબ્બકોસસ્સ ઉદકપાતટ્ઠાનાતિક્કમે.

૨૧૨. નિસીદિતેતિ નિસિન્ને.

૨૧૩. પયોગેતિ ઉજ્ઝાપનપયોગે.

૨૧૪. નિરયાદિના અત્તાનં વા પરં વા અભિસપ્પેન્તી સપથં કરોન્તી દ્વે ફુસેતિ યોજના. અભિસપ્પિતેતિ અભિસપિતે.

૨૧૫. વધિત્વાતિ હત્થાદીહિ પહરિત્વા. ‘‘કરોતિ એક’’ન્તિ પદચ્છેદો.

રત્તન્ધકારવગ્ગવણ્ણના દુતિયા.

૨૧૬. નગ્ગાતિ અનિવત્થા વા અપારુતા વા. પયોગેતિ ચુણ્ણમત્તિકાઅભિસઙ્ખરણાદિપયોગે.

૨૧૭. પમાણાતિક્કન્તન્તિ ‘‘દીઘસોચતસ્સો વિદત્થિયો સુગતવિદત્થિયા, તિરિયં દ્વે વિદત્થિયો’’તિ (પાચિ. ૮૮૮) વુત્તપમાણમતિક્કન્તં. પયોગેતિ કારાપનપયોગે.

૨૧૮. વિસિબ્બેત્વાતિ દુસ્સિબ્બિતં પુન સિબ્બનત્થાય વિસિબ્બેત્વા.

૨૧૯. પઞ્ચ અહાનિ પઞ્ચાહં, પઞ્ચાહમેવ પઞ્ચાહિકં. સઙ્ઘાટીનં ચારો સઙ્ઘાટિચારો, પરિભોગવસેન વા ઓતાપનવસેન વા સઙ્ઘટિતટ્ઠેન ‘‘સઙ્ઘાટી’’તિ લદ્ધનામાનં ‘‘તિચીવરં, ઉદકસાટિકા, સંકચ્ચિકા’’તિ ઇમેસં પઞ્ચન્નં ચીવરાનં પરિવત્તનં. અતિક્કમેતિ ભિક્ખુની અતિક્કમેય્ય. અસ્સા પન એકાવ પાચિત્તિ પરિદીપિતાતિ યોજના.

૨૨૦. સઙ્કમનીયન્તિ સઙ્કમેતબ્બં. અઞ્ઞિસ્સા સન્તકં અનાપુચ્છા ગહિતં પુન દાતબ્બં પઞ્ચન્નં અઞ્ઞતરં.

૨૨૧. ગણચીવરલાભસ્સાતિ ભિક્ખુનિસઙ્ઘેન લભિતબ્બચીવરસ્સ. અન્તરાયં કરોતીતિ યથા તે દાતુકામા ન દેન્તિ, એવં પરક્કમતિ.

૨૨૨. ધમ્મિકન્તિ સમગ્ગેન સઙ્ઘેન સન્નિપતિત્વા કરિયમાનં. પટિબાહન્તીતિ પટિસેધેન્તી. પટિબાહિતે પટિસેધિતે.

૨૨૩. અગારિકાદિનોતિ આદિ-સદ્દેન ‘‘પરિબ્બાજકસ્સ વા પરિબ્બાજિકાય વા’’તિ (પારા. ૯૧૭) વુત્તે સઙ્ગણ્હાતિ. સમણચીવરન્તિ કપ્પકતં નિવાસનપારુપનુપગં. પયોગેતિ દાનપયોગે.

૨૨૪. ચીવરે દુબ્બલાસાયાતિ દુબ્બલચીવરપચ્ચાસાય ‘‘સચે સક્કોમ, દસ્સામા’’તિ એત્તકમત્તં સુત્વા ઉપ્પાદિતાય આસાયાતિ અત્થો. કાલન્તિ ચીવરકાલસમયં. સમતિક્કમેતિ ભિક્ખુનીહિ કાલચીવરે ભાજિયમાને ‘‘આગમેથ, અય્યે, અત્થિ સઙ્ઘસ્સ ચીવરપચ્ચાસા’’તિ વત્વા તં ચીવરવિભઙ્ગં સમતિક્કમેય્ય.

૨૨૫. ધમ્મિકં કથિનુદ્ધારન્તિ સમગ્ગેન સઙ્ઘેન કરિયમાનં કથિનસ્સ અન્તરુબ્ભારં. પટિબાહન્તિયાતિ નિવારેન્તિયા.

ન્હાનવગ્ગવણ્ણના તતિયા.

૨૨૬. તુવટ્ટેય્યુન્તિ નિપજ્જેય્યું. ઇતરં પાચિત્તિયં.

૨૨૭. પયોગેતિ ભિક્ખુનિયા અફાસુકકરણપયોગે કરિયમાને.

૨૨૮. દુક્ખિતન્તિ ગિલાનં. નુપટ્ઠાપેન્તિયા વાપીતિ તસ્સા ઉપટ્ઠાનં પરેહિ અકારાપેન્તિયા, સયં વા અકરોન્તિયા.

૨૨૯. ઉપસ્સયં દત્વાતિ કવાટબન્ધં અત્તનો પુગ્ગલિકવિહારં દત્વા. કડ્ઢિતેતિ નિક્કડ્ઢિતે.

૨૩૦. સંસટ્ઠાતિ ગહપતિના વા ગહપતિપુત્તેન વા સંસટ્ઠવિહારી ભિક્ખુની સઙ્ઘેન સંસટ્ઠવિહારતો નિવત્તિયમાના. ઞત્તિયા દુક્કટં ફુસેતિ સમનુભાસનકમ્મઞત્તિયા દુક્કટં આપજ્જેય્ય.

૨૩૧. અન્તોરટ્ઠેતિ યસ્સ વિજિતે વિહરતિ, તસ્સ રટ્ઠે. પટિપન્નાયાતિ ચારિકં કપ્પેન્તિયા. સેસકન્તિ પાચિત્તિયં.

તુવટ્ટવગ્ગવણ્ણના ચતુત્થા.

૨૩૩. રાજાગારાદિકન્તિ આદિ-સદ્દેન ચિત્તાગારાદીનં ગહણં.

૨૩૫. પયોગેતિ કપ્પાસવિચારણં આદિં કત્વા સબ્બપયોગે. ઉજ્જવુજ્જવનેતિ યત્તકં હત્થેન અઞ્છિતં હોતિ, તસ્મિં તક્કમ્હિ વેઠિતે.

૨૩૭. પયોગેતિ અગારિકસ્સ વા પરિબ્બાજકસ્સ વા પરિબ્બાજિકાય વા સહત્થા ખાદનીયાદીનં દાનપયોગે.

૨૩૮. ‘‘સમં આપત્તિપભેદતો’’તિ પદચ્છેદો.

૨૩૯. તિરચ્છાનગતં વિજ્જન્તિ યં કિઞ્ચિ બાહિરકં અનત્થસંહિતં પરૂપઘાતકરં હત્થિસિક્ખાદિસિપ્પં. પઠન્તિયાતિ સિક્ખન્તિયા. પયોગેતિ દુરુપસઙ્કમનાદિપયોગે. પદે પદેતિ પદાદિવસેન પરિયાપુણન્તિયા પદે પદે અક્ખરપદાનં વસેન.

૨૪૦. નવમે ‘‘પરિયાપુણાતી’’તિ પદં, દસમે ‘‘વાચેતી’’તિ પદન્તિ એવં પદમત્તમેવ ઉભિન્નં વિસેસકં ભેદકં.

ચિત્તાગારવગ્ગવણ્ણના પઞ્ચમા.

૨૪૧. તમારામન્તિ યત્થ ભિક્ખૂ રુક્ખમૂલેપિ વસન્તિ, તં સભિક્ખુકં પદેસં.

૨૪૩. અક્કોસતીતિ દસન્નં અક્કોસવત્થૂનં અઞ્ઞતરેન સમ્મુખા વા પરમ્મુખા વા અક્કોસતિ. પરિભાસતીતિ ભયદસ્સનેન તજ્જેતિ. ‘‘પાચિત્તિ અક્કોસિતે’’તિ પદચ્છેદો.

૨૪૪. ચણ્ડિકભાવેનાતિ કોધેન. ગણન્તિ ભિક્ખુનિસઙ્ઘં. પરિભાસતીતિ ‘‘બાલા એતા’’તિઆદીહિ વચનેહિ અક્કોસતિ. પયોગેતિ પરિભાસનપયોગે. પરિભટ્ઠેતિ અક્કોસિતે. ઇતરં પાચિત્તિયં.

૨૪૫. નિમન્તિતાતિ ગણભોજને વુત્તનયેન નિમન્તિતા. પવારિતાતિ પવારણસિક્ખાપદે વુત્તનયેન વારિતા. ખાદનં ભોજનમ્પિ વાતિ યાગુપૂવખજ્જકં, યાવકાલિકં મૂલખાદનીયાદિખાદનીયં, ઓદનાદિભોજનમ્પિ વા યા ભિક્ખુની ભુઞ્જન્તી હોતિ, સા પન દ્વેયેવ આપત્તિયો ફુસેતિ યોજના.

૨૪૭. મચ્છરાયન્તીતિ મચ્છરં કરોન્તી, અત્તનો પચ્ચયદાયકકુલસ્સ અઞ્ઞેહિ સાધારણભાવં અસહન્તીતિ અત્થો. પયોગેતિ તદનુરૂપે કાયવચીપયોગે. મચ્છરિતેતિ મચ્છરવસેન કતપયોગે નિપ્ફન્ને.

૨૪૮. અભિક્ખુકે પનાવાસેતિ યતો ભિક્ખુનુપસ્સયતો અદ્ધયોજનબ્ભન્તરે ઓવાદદાયકા ભિક્ખૂ ન વસન્તિ, મગ્ગો વા અખેમો હોતિ, ન સક્કા અનન્તરાયેન ગન્તું, એવરૂપે આવાસે. પુબ્બકિચ્ચેસૂતિ ‘‘વસ્સં વસિસ્સામી’’તિ સેનાસનપઞ્ઞાપનપાનીયઉપટ્ઠાપનાદિપુબ્બકિચ્ચે પન કરિયમાને દુક્કટં ભવેતિ યોજના.

૨૪૯. વસ્સંવુત્થાતિ પુરિમં વા પચ્છિમં વા તેમાસં વુત્થા. ઉભતોસઙ્ઘેતિ ભિક્ખુનિસઙ્ઘે, ભિક્ખુસઙ્ઘે ચ. તીહિપિ ઠાનેહીતિ ‘‘દિટ્ઠેન વા’’તિઆદિના વુત્તેહિ તીહિ કારણેહિ.

૨૫૦. ઓવાદત્થાયાતિ ગરુધમ્મોવાદનત્થાય. સંવાસત્થાયાતિ ઉપોસથપુચ્છનત્થાય ચેવ પવારણત્થાય ચ. ન ગચ્છતીતિ ભિક્ખું ન ઉપગચ્છતિ.

૨૫૧. ઓવાદમ્પિ ન યાચન્તીતિ ઉપોસથાદિવસેન ઓવાદૂપસઙ્કમનં ભિક્ખું ન યાચન્તી ન પુચ્છન્તી. ઉપોસથન્તિ ઉપોસથદિવસતો પુરિમદિવસે તેરસિયં વા ચાતુદ્દસિયં વા ઉપોસથં ન પુચ્છન્તી.

૨૫૨. અપુચ્છિત્વાવ સઙ્ઘં વાતિ સઙ્ઘં વા ગણં વા અનપલોકેત્વાવ. ‘‘ભેદાપેતી’’તિ ઇદં નિદસ્સનમત્તં ‘‘ફાલાપેય્ય વા ધોવાપેય્ય વા આલિમ્પાપેય્ય વા બન્ધાપેય્ય વા મોચાપેય્ય વા’’તિ ઇમેસમ્પિ કિરિયાવિકપ્પાનં સઙ્ગહેતબ્બત્તા. પસાખજન્તિ નાભિયા હેટ્ઠા, જાણુમણ્ડલાનં ઉપરિ પદેસે જાતં ગણ્ડં વા રુધિતં વા. પયોગેતિ ભેદાપનાદિપયોગે.

આરામવગ્ગવણ્ણના છટ્ઠા.

૨૫૩. ગબ્ભિનિન્તિ આપન્નસત્તં સિક્ખમાનં. વુટ્ઠાપેન્તીતિ ઉપજ્ઝાયા હુત્વા ઉપસમ્પાદેન્તી. પયોગેતિ ગણપરિયેસનાદિપયોગે. વુટ્ઠાપિતેતિ ઉપસમ્પાદિતે, કમ્મવાચાપરિયોસાનેતિ અત્થો.

૨૫૫. સહજીવિનિન્તિ સદ્ધિવિહારિનિં. નાનુગ્ગણ્હન્તીતિ ઉદ્દેસદાનાદીહિ ન સઙ્ગણ્હન્તી.

ગબ્ભિનિવગ્ગવણ્ણના સત્તમા.

૨૫૮. ‘‘અલં વુટ્ઠાપિતેના’’તિ વુચ્ચમાના ભિક્ખુનીહિ નિવારિયમાના. ખીયતીતિ અઞ્ઞાસં બ્યત્તાનં લજ્જીનં વુટ્ઠાનસમ્મુતિં દીયમાનં દિસ્વા ‘‘અહમેવ નૂન બાલા’’તિઆદિના ભણમાના ખીયતિ. પયોગેતિ ખીયમાનપયોગે. ખીયિતેતિ ખીયનપયોગે નિટ્ઠિતે.

કુમારિભૂતવગ્ગવણ્ણના અટ્ઠમા.

૨૬૦. છત્તુપાહનન્તિ વુત્તલક્ખણં છત્તઞ્ચ ઉપાહનાયો ચ. પયોગેતિ ધારણપયોગે.

૨૬૧. યાનેનાતિ વય્હાદિના. યાયન્તીતિ સચે યાનેન ગતા હોતિ.

૨૬૨. સઙ્ઘાણિન્તિ યં કિઞ્ચિ કટૂપગં. ધારેન્તિયાતિ કટિયં પટિમુચ્ચન્તિયા.

૨૬૩. ગન્ધવણ્ણેનાતિ યેન કેનચિ વણ્ણેન ચ યેન કેનચિ ગન્ધેન ચ. ગન્ધો નામ ચન્દનાલેપાદિ. વણ્ણો નામ કુઙ્કુમહલિદ્દાદિ. પયોગેતિ ગન્ધાદિપયોગે રચનતો પટ્ઠાય પુબ્બપયોગે.

૨૬૬. અનાપુચ્છાતિ ‘‘નિસીદામિ, અય્યા’’તિ અનાપુચ્છિત્વા. નિસીદિતે ભિક્ખુસ્સ ઉપચારે અન્તમસો છમાય નિસિન્ને.

૨૬૭. અનોકાસકતન્તિ ‘‘અસુકસ્મિં નામ ઠાને પુચ્છિસ્સામી’’તિ એવં અકતઓકાસં.

૨૬૮. પવિસન્તિયાતિ વિનિચ્છયં આરામવગ્ગસ્સ પઠમેનેવ સિક્ખાપદેન સદિસં કત્વા વદેય્યાતિ યોજના.

છત્તુપાહનવગ્ગવણ્ણના નવમા.

ઇતિ ઉત્તરે લીનત્થપકાસનિયા ભિક્ખુનિવિભઙ્ગે

પાચિત્તિયકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨૬૯-૭૦. અટ્ઠસુ પાટિદેસનીયસિક્ખાપદેસુપિ દ્વિધા આપત્તિ હોતીતિ યોજના. તતોતિ ગહણહેતુ. સબ્બેસૂતિ પાટિદેસનીયસિક્ખાપદેસુ.

પાટિદેસનીયકથાવણ્ણના.

૨૭૧-૨. ઇમં પરમં ઉત્તમં નિરુત્તરં કેનચિ વા વત્તબ્બેન ઉત્તરેન રહિતં નિદ્દોસં ઉત્તરં એવંનામકં ધીરો પઞ્ઞવા ભિક્ખુ અત્થવસેન વિદિત્વા દુરુત્તરં કિચ્છેન ઉત્તરિતબ્બં પઞ્ઞત્તમહાસમુદ્દં વિનયમહાસાગરં સુખેનેવ યસ્મા ઉત્તરતિ, તસ્મા કઙ્ખચ્છેદે વિનયવિચિકિચ્છાય છિન્દને સત્થે સત્થસદિસે અસ્મિં સત્થે ઇમસ્મિં ઉત્તરપકરણે ઉસ્માયુત્તો કમ્મજતેજોધાતુયા સમન્નાગતો જીવમાનો ભિક્ખુ નિચ્ચં નિરન્તરં સત્તો અભિરતો નિચ્ચં યોગં સતતાભિયોગં કાતું યુત્તો અનુરૂપોતિ યોજના.

ભિક્ખુનિવિભઙ્ગો નિટ્ઠિતોતિ એત્થાપિ ઉપ્પત્તિ વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બા.

ઇતિ ઉત્તરે લીનત્થપકાસનિયા

ભિક્ખુનિવિભઙ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.