મહાવિભઙ્ગસઙ્ગહકથાવણ્ણના

૪. એવં સોતુજનં સવને નિયોજેત્વા યથાપટિઞ્ઞાતં ઉત્તરવિનિચ્છયં દસ્સેતુમાહ ‘‘મેથુન’’ન્તિઆદિ. ‘‘કતિ આપત્તિયો’’તિ અયં દિટ્ઠસંસન્દના, અદિટ્ઠજોતના, વિમતિચ્છેદના, અનુમતિ, કથેતુકમ્યતાપુચ્છાતિ પઞ્ચન્નં પુચ્છાનં કથેતુકમ્યતાપુચ્છા. તિસ્સો આપત્તિયો ફુસેતિ તસ્સા સઙ્ખેપતો વિસ્સજ્જનં.

૫. એવં ગણનાવસેન દસ્સિતાનં ‘‘ભવે’’તિઆદિ સરૂપતો દસ્સનં. ખેત્તેતિ તિણ્ણં મગ્ગાનં અઞ્ઞતરસ્મિં અલ્લોકાસે તિલબીજમત્તેપિ પદેસે. મેથુનં પટિસેવન્તસ્સ પારાજિકં ભવેતિ સમ્બન્ધો. ‘‘થુલ્લચ્ચય’’ન્તિ વુત્તન્તિ યોજના. ‘‘યેભુય્યક્ખાયિતે’’તિ ઇદં નિદસ્સનમત્તં, ઉપડ્ઢક્ખાયિતેપિ થુલ્લચ્ચયસ્સ હેટ્ઠા વુત્તત્તા. વટ્ટકતે મુખે અફુસન્તં અઙ્ગજાતં પવેસેન્તસ્સ દુક્કટં વુત્તન્તિ યોજના.

૬. ‘‘અદિન્નં આદિયન્તો’’તિઆદયોપિ વુત્તનયાયેવ.

૭. પઞ્ચમાસગ્ઘને વાપીતિ પોરાણકસ્સ નીલકહાપણસ્સ ચતુત્થભાગસઙ્ખાતે પઞ્ચમાસે, તદગ્ઘનકે વા. અધિકે વાતિ અતિરેકપઞ્ચમાસકે વા તદગ્ઘનકે વા. અદિન્ને પઞ્ચવીસતિયા અવહારાનં અઞ્ઞતરેન અવહટે પરાજયો હોતીતિ અત્થો. માસે વા ઊનમાસે વા તદગ્ઘનકે વા દુક્કટં. તતો મજ્ઝેતિ પઞ્ચમાસકતો મજ્ઝે. પઞ્ચ માસા સમાહટા, પઞ્ચન્નં માસાનં સમાહારોતિ વા પઞ્ચમાસં, પઞ્ચમાસં અગ્ઘતીતિ પઞ્ચમાસગ્ઘનં, પઞ્ચમાસઞ્ચ પઞ્ચમાસગ્ઘનઞ્ચ પઞ્ચમાસગ્ઘનં, એકદેસસરૂપેકસેસોયં, તસ્મિં. માસે વાતિ એત્થાપિ માસો ચ માસગ્ઘનકઞ્ચ માસમાસગ્ઘનકોતિ વત્તબ્બે ‘‘માસે’’તિ એકદેસસરૂપેકસેસો, ઉત્તરપદલોપો ચ દટ્ઠબ્બો.

‘‘પઞ્ચમાસગ્ઘને’’તિ સામઞ્ઞેન વુત્તેપિ પોરાણકસ્સ નીલકહાપણસ્સેવ ચતુત્થભાગવસેન પઞ્ચમાસનિયમો કાતબ્બો. તથા હિ ભગવતા દુતિયપારાજિકં પઞ્ઞાપેન્તેન ભિક્ખૂસુ પબ્બજિતં પુરાણવોહારિકમહામત્તં ભિક્ખું ‘‘કિત્તકેન વત્થુના રાજા માગધો સેનિયો બિમ્બિસારો ચોરં ગહેત્વા હનતિ વા બન્ધતિ વા પબ્બાજેતિ વા’’તિ પુચ્છિત્વા તેન ‘‘પાદેન વા પાદારહેન વા’’તિ વુત્તે તેનેવ પમાણેન અદિન્નં આદિયન્તસ્સ પઞ્ઞત્તં. અટ્ઠકથાયઞ્ચ –

‘‘પઞ્ચમાસકો પાદોતિ પાળિં ઉલ્લિઙ્ગિત્વા ‘તદા રાજગહે વીસતિમાસકો કહાપણો હોતિ, તસ્મા પઞ્ચમાસકો પાદો’. એતેન લક્ખણેન સબ્બજનપદેસુ કહાપણસ્સ ચતુત્થો ભાગો ‘પાદો’તિ વેદિતબ્બો. સો ચ ખો પોરાણકસ્સ નીલકહાપણસ્સ વસેન, ન ઇતરેસં દુદ્રદામકાદીનં. તેન હિ પાદેન અતીતા બુદ્ધાપિ પારાજિકં પઞ્ઞપેસું, અનાગતાપિ પઞ્ઞપેસ્સન્તિ. સબ્બબુદ્ધાનઞ્હિ પારાજિકવત્થુમ્હિ વા પારાજિકે વા નાનત્તં નત્થિ, ઇમાનેવ ચત્તારિ પારાજિકવત્થૂનિ, ઇમાનેવ ચત્તારિ પારાજિકાનિ, ઇતો ઊનં વા અતિરેકં વા નત્થિ. તસ્મા ભગવાપિ ધનિયં વિગરહિત્વા પાદેનેવ દુતિયપારાજિકં પઞ્ઞપેન્તો ‘યો પન ભિક્ખુ અદિન્નં થેય્યસઙ્ખાત’ન્તિઆદિમાહા’’તિ (પારા. અટ્ઠ. ૧.૮૮) વુત્તં.

સારત્થદીપનિયઞ્ચ –

‘‘ચતુત્થો ભાગો પાદોતિ વેદિતબ્બોતિ ઇમિનાવ સબ્બજનપદેસુ કહાપણસ્સેવ વીસતિમો ભાગોમાસકોતિ ઇદઞ્ચ વુત્તમેવ હોતીતિ દટ્ઠબ્બં. પોરાણસત્થાનુરૂપં લક્ખણસમ્પન્ના ઉપ્પાદિતા નીલકહાપણાતિ વેદિતબ્બા. દુદ્રદામેન ઉપ્પાદિતો દુદ્રદામકો. સો કિર નીલકહાપણસ્સ તિભાગં અગ્ઘતી’તિ વત્વા ‘યસ્મિં પદેસે નીલકહાપણા ન સન્તિ, તત્થાપિ નીલકહાપણવસેનેવ પરિચ્છેદો કાતબ્બો. કથં? નીલકહાપણાનં વળઞ્જનટ્ઠાને ચ અવળઞ્જનટ્ઠાને ચ સમાનઅગ્ઘવસેન પવત્તમાનં ભણ્ડં નીલકહાપણેન સમાનગ્ઘં ગહેત્વા તસ્સ ચતુત્થભાગગ્ઘનકં નીલકહાપણસ્સ પાદગ્ઘનકન્તિ પરિચ્છિન્દિત્વા વિનિચ્છયો કાતબ્બો’’તિ (સારત્થ. ટી. ૨.૮૮) અયમત્થોવ વુત્તો.

એત્થ કહાપણં નામ કરોન્તા સુવણ્ણેનપિ કરોન્તિ રજતેનપિ તમ્બેનપિ સુવણ્ણરજતતમ્બમિસ્સકેનપિ. તેસુ કતરં કહાપણં નીલકહાપણન્તિ? કેચિ તાવ ‘‘સુવણ્ણકહાપણ’’ન્તિ. કેચિ ‘‘મિસ્સકકહાપણ’’ન્તિ. તત્થ ‘‘સુવણ્ણકહાપણ’’ન્તિ વદન્તાનં અયમધિપ્પાયો – પારાજિકવત્થુના પાદેન સબ્બત્થ એકલક્ખણેન ભવિતબ્બં, કાલદેસપરિભોગાદિવસેન અગ્ઘનાનત્તં પાદસ્સેવ ભવિતબ્બં. ભગવતા હિ ધમ્મિકરાજૂહિ હનનબન્ધનપબ્બાજનાનુરૂપેનેવ અદિન્નાદાને પારાજિકં પઞ્ઞત્તં, ન ઇતરથા. તસ્મા એસા સબ્બદા સબ્બત્થ અબ્યભિચારીતિ સુવણ્ણમયસ્સ કહાપણસ્સ ચતુત્થેન પાદેન ભવિતબ્બન્તિ.

‘‘મિસ્સકકહાપણ’’ન્તિ વદન્તાનં પન અયમધિપ્પાયો –

અટ્ઠકથાયં –

‘‘તદા રાજગહે વીસતિમાસકો કહાપણો હોતિ, તસ્મા પઞ્ચમાસકો પાદો. એતેન લક્ખણેન સબ્બજનપદેસુ કહાપણસ્સ ચતુત્થો ભાગો ‘પાદો’તિ વેદિતબ્બો. સો ચ ખો પોરાણકસ્સ નીલકહાપણસ્સ વસેન, ન ઇતરેસં દુદ્રદામકાદીન’’ન્તિ (પારા. અટ્ઠ. ૧.૮૮) –

વુત્તત્તા, સારત્થદીપનિયઞ્ચ –

‘‘પોરાણસત્થાનુરૂપં લક્ખણસમ્પન્ના ઉપ્પાદિતા નીલકહાપણાતિ વેદિતબ્બા’’તિ (સારત્થ. ટી. ૨.૮૮) –

વુત્તત્તા ચ ‘‘વિનયવિનિચ્છયં પત્વા ગરુકે ઠાતબ્બ’’ન્તિ વચનતો ચ મિસ્સકકહાપણોયેવ નીલકહાપણો. તત્થેવ હિ પોરાણસત્થવિહિતં લક્ખણં દિસ્સતિ. કથં? પઞ્ચ માસા સુવણ્ણસ્સ, તથા રજતસ્સ, દસ માસા તમ્બસ્સાતિ એતે વીસતિ માસે મિસ્સેત્વા બન્ધનત્થાય વીહિમત્તં લોહં પક્ખિપિત્વા અક્ખરાનિ ચ હત્થિઆદીનમઞ્ઞતરઞ્ચ રૂપં દસ્સેત્વા કતો નિદ્દોસત્તા નીલકહાપણો નામ હોતીતિ.

સિક્ખાભાજનવિનિચ્છયે ચ કેસુચિ પોત્થકેસુ ‘‘પાદો નામ પઞ્ચ માસા સુવણ્ણસ્સા’’તિ પુરિમપક્ખવાદીનં મતેન પાઠો લિખિતો. કેસુચિ પોત્થકેસુ દુતિયપક્ખવાદીનં મતેન ‘‘પઞ્ચ માસા હિરઞ્ઞસ્સા’’તિ પાઠો લિખિતો. સીહળભાસાય પોરાણકેહિ લિખિતાય સામણેરસિક્ખાય પન –

‘‘પોરાણકસ્સ નીલકહાપણસ્સાતિ વુત્તઅટ્ઠકથાવચનસ્સ, પોરાણકે રતનસુત્તાભિધાનકસુત્તે વુત્તકહાપણલક્ખણસ્સ ચ અનુરૂપતો ‘સુવણ્ણરજતતમ્બાનિ મિસ્સેત્વા ઉટ્ઠાપેત્વા કતકહાપણં કહાપણં નામા’તિ ચ ‘સામણેરાનમુપસમ્પન્નાનઞ્ચ અદિન્નાદાનપારાજિકવત્થુમ્હિ કો વિસેસો’તિ પુચ્છં કત્વા ‘સામણેરાનં દસિકસુત્તેનાપિ પારાજિકો હોતિ, ઉપસમ્પન્નાનં પન સુવણ્ણસ્સ વીસતિવીહિમત્તેના’’તિ –

ચ વિસેસો દસ્સિતો.

તં પન સુવણ્ણમાસકવસેન અડ્ઢતિયમાસકં હોતિ, પઞ્ચમાસકેન ચ ભગવતા પારાજિકં પઞ્ઞત્તં. તસ્મા તસ્સ યથાવુત્તલક્ખણસ્સ કહાપણસ્સ સબ્બદેસેસુ અલબ્ભમાનત્તા સબ્બદેસસાધારણેન તસ્સ મિસ્સકકહાપણસ્સ પઞ્ચમાસપાદગ્ઘનકેન સુવણ્ણેનેવ પારાજિકવત્થુમ્હિ નિયમિતે સબ્બદેસવાસીનં ઉપકારાય હોતીતિ એવં સુવણ્ણેનેવ પારાજિકવત્થુપરિચ્છેદો કતો. અયમેવ નિયમો સીહળાચરિયવાદેહિ સારોતિ ગહિતો. તસ્મા સિક્ખાગરુકેહિ સબ્બત્થ પેસલેહિ વિનયધરેહિ અયમેવ વિનિચ્છયો સારતો પચ્ચેતબ્બો. હોન્તિ ચેત્થ –

‘‘હેમરજતતમ્બેહિ, સત્થે નિદ્દિટ્ઠલક્ખણં;

અહાપેત્વા કતો વીસ-માસો નીલકહાપણો.

હેમપાદં સજ્ઝુપાદં, તમ્બપાદદ્વયઞ્હિ સો;

મિસ્સેત્વા રૂપમપ્પેત્વા, કાતું સત્થેસુ દસ્સિતો.

‘એલા’તિ વુચ્ચતે દોસો, નિદ્દોસત્તા તથીરિતો;

તસ્સ પાદો સુવણ્ણસ્સ, વીસવીહગ્ઘનો મતો.

યસ્મિં પન પદેસે સો, ન વત્તતિ કહાપણો;

વીસસોવણ્ણવીહગ્ઘં, તપ્પાદગ્ઘન્તિ વેદિયં.

વીસસોવણ્ણવીહગ્ઘં, થેનેન્તા ભિક્ખવો તતો;

ચવન્તિ સામઞ્ઞગુણા, ઇચ્ચાહુ વિનયઞ્ઞુનો’’તિ.

૯. ઓપાતન્તિ આવાટં. દુક્ખે જાતેતિ યોજના.

૧૦. ઉત્તરિં ધમ્મન્તિ એત્થ ‘‘ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મ’’ન્તિ વત્તબ્બે નિરુત્તિનયેન મજ્ઝપદલોપં, નિગ્ગહીતાગમઞ્ચ કત્વા ‘‘ઉત્તરિં ધમ્મ’’ન્તિ વુત્તં. ઉત્તરિમનુસ્સાનં ઝાયીનઞ્ચેવ અરિયાનઞ્ચ ધમ્મં ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મં. અત્તુપનાયિકન્તિ અત્તનિ તં ઉપનેતિ ‘‘મયિ અત્થી’’તિ સમુદાચરન્તો, અત્તાનં વા તત્થ ઉપનેતિ ‘‘અહં એત્થ સન્દિસ્સામી’’તિ સમુદાચરન્તોતિ અત્તુપનાયિકો, તં અત્તુપનાયિકં, એવં કત્વા વદન્તોતિ સમ્બન્ધો.

૧૧. પરિયાયેતિ ‘‘યો તે વિહારે વસતિ, સો ભિક્ખુ અરહા’’તિઆદિના (પરિ. ૨૮૭) પરિયાયભણને. ઞાતેતિ યં ઉદ્દિસ્સ ભણતિ, તસ્મિં વિઞ્ઞુમ્હિ મનુસ્સજાતિકે અચિરેન ઞાતે. નો ચેતિ નો ચે જાનાતિ.

ઇતિ ઉત્તરે લીનત્થપકાસનિયા

પારાજિકકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૩. ચેતેતિ, ઉપક્કમતિ, મુચ્ચતિ, એવં અઙ્ગત્તયે પુણ્ણે ગરુકં વુત્તં. દ્વઙ્ગે ચેતેતિ, ઉપક્કમતિ યદિ ન મુચ્ચતિ, એવં અઙ્ગદ્વયે થુલ્લચ્ચયન્તિ યોજના. પયોગેતિ પયોજેત્વા ઉપક્કમિતું અઙ્ગજાતામસનં, પરસ્સ આણાપનન્તિ એવરૂપે સાહત્થિકાણત્તિકપયોગે.

૧૪. વુત્તનયેનેવ ઉપરૂપરિ પઞ્હાપુચ્છનં ઞાતું સક્કાતિ તં અવત્તુકામો આહ ‘‘ઇતો પટ્ઠાયા’’તિઆદિ. મયમ્પિ યદેત્થ પુબ્બે અવુત્તમનુત્તાનત્થઞ્ચ, તદેવ વણ્ણયિસ્સામ.

૧૫. કાયેનાતિ અત્તનો કાયેન. કાયન્તિ ઇત્થિયા કાયં. એસ નયો ‘‘કાયબદ્ધ’’ન્તિ એત્થાપિ.

૧૬. અત્તનો કાયેન પટિબદ્ધેન ઇત્થિયા કાયપટિબદ્ધે ફુટ્ઠે તુ દુક્કટન્તિ યોજના.

૧૭. તિસ્સો આપત્તિયો સિયુન્તિ યોજના. દ્વિન્નં મગ્ગાનન્તિ વચ્ચમગ્ગપસ્સાવમગ્ગાનં.

૧૮. વણ્ણાદિભઞ્ઞેતિ વણ્ણાદિના ભણને. કાયપટિબદ્ધે વણ્ણાદિના ભઞ્ઞે દુક્કટન્તિ યોજના.

૧૯. અત્તકામચરિયાયાતિ અત્તકામપારિચરિયાય.

૨૦. પણ્ડકસ્સ સન્તિકેપિ અત્તકામપારિચરિયાય વણ્ણં વદતો તસ્સ ભિક્ખુનોતિ યોજના. તિરચ્છાનગતસ્સાપિ સન્તિકેતિ એત્થાપિ એસેવ નયો.

૨૧. ઇત્થિપુરિસાનમન્તરે સઞ્ચરિત્તં સઞ્ચરણભાવં સમાપન્ને ભિક્ખુમ્હિ પટિગ્ગણ્હનવીમંસાપચ્ચાહરણકત્તિકે સમ્પન્ને તસ્સ બુધો ગરુકં નિદ્દિસેતિ યોજના.

૨૨. દ્વઙ્ગસમાયોગેતિ તીસ્વેતેસુ દ્વિન્નં અઙ્ગાનં યથાકથઞ્ચિ સમાયોગે. અઙ્ગે સતિ પનેકસ્મિન્તિ તિણ્ણમેકસ્મિં પન અઙ્ગે સતિ.

૨૪. પયોગેતિ ‘‘અદેસિતવત્થુકં પમાણાતિક્કન્તં કુટિં, અદેસિતવત્થુકં મહલ્લકવિહારઞ્ચ કારેસ્સામી’’તિ ઉપકરણત્થં અરઞ્ઞગમનતો પટ્ઠાય સબ્બપયોગે. એકપિણ્ડે અનાગતેતિ સબ્બપરિયન્તિમં પિણ્ડં સન્ધાય વુત્તં.

૨૫. ઇધ યો ભિક્ખુ અમૂલકેન પારાજિકેન ધમ્મેન અનુદ્ધંસેતીતિ યોજના.

૨૬. ઓકાસં ન ચ કારેત્વાતિ ‘‘કરોતુ મે, આયસ્મા, ઓકાસં, અહં તે વત્તુકામો’’તિ એવં તેન ભિક્ખુના ઓકાસં અકારાપેત્વા.

૨૮. અઞ્ઞભાગિયેતિ અઞ્ઞભાગિયપદેન ઉપલક્ખિતસિક્ખાપદે. એવં અઞ્ઞત્રપિ ઈદિસેસુ ઠાનેસુ અત્થો વેદિતબ્બો.

૨૯. ‘‘સમનુભાસનાય એવા’’તિ પદચ્છેદો. ન પટિનિસ્સજન્તિ અપ્પટિનિસ્સજન્તો.

૩૦. ઞત્તિયા દુક્કટં આપન્નો સિયા, દ્વીહિ કમ્મવાચાહિ થુલ્લતં આપન્નો સિયા, કમ્મવાચાય ઓસાને ગરુકં આપન્નો સિયાતિ યોજના. ‘‘થુલ્લત’’ન્તિ ઇદં થુલ્લચ્ચયાપત્તિઉપલક્ખણવચનં.

૩૧. ચતૂસુ યાવતતિયકેસુ પઠમે આપત્તિપરિચ્છેદં દસ્સેત્વા ઇતરેસં તિણ્ણં તેનપિ એકપરિચ્છેદત્તા તત્થ વુત્તનયમેવ તેસુ અતિદિસન્તો આહ ‘‘ભેદાનુવત્તકે’’તિઆદિ.

ઇતિ ઉત્તરે લીનત્થપકાસનિયા

સઙ્ઘાદિસેસકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩૨. અતિરેકચીવરન્તિ અનધિટ્ઠિતં, અવિકપ્પિતં વિકપ્પનુપગપમાણં ચીવરં લદ્ધા દસાહં અતિક્કમન્તો એકમેવ નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયં આપજ્જતિ. તિચીવરેન એકરત્તિમ્પિ વિના વસન્તો એકમેવ નિસ્સગ્ગિયં પાચિત્તિયં આપજ્જતિ. ઇદઞ્ચ જાતિવસેન એકત્તં સન્ધાય વુત્તં વત્થુગણનાય આપત્તીનં પરિચ્છિન્દિતબ્બત્તા.

૩૩. ગહેત્વાકાલચીવરન્તિ અકાલચીવરં પટિગ્ગહેત્વા. માસન્તિ સતિયા પચ્ચાસાય નિક્ખિપિતું અનુઞ્ઞાતં માસં. અતિક્કમન્તોતિ સતિયાપિ પચ્ચાસાય વીતિક્કમન્તો અન્તોમાસે અનધિટ્ઠહિત્વા, અવિકપ્પેત્વા વા તિંસદિવસાનિ અતિક્કમન્તો, ચીવરુપ્પાદદિવસં અરુણં આદિં કત્વા એકતિંસમં અરુણં ઉટ્ઠાપેન્તોતિ અત્થો. એકં નિસ્સગ્ગિયં આપત્તિં આપજ્જતીતિ ઉદીરિતન્તિ યોજના.

૩૪. અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા. યંકિઞ્ચિ પુરાણચીવરન્તિ એકવારમ્પિ પરિભુત્તં સઙ્ઘાટિઆદીનમઞ્ઞતરં ચીવરં.

૩૫. પયોગસ્મિન્તિ ‘‘ધોવા’’તિઆદિકે ભિક્ખુનો આણત્તિકપયોગે, એવં આણત્તાય ચ ભિક્ખુનિયા ઉદ્ધનાદિકે સબ્બસ્મિં પયોગે ચ. ‘‘નિસ્સગ્ગિયાવ પાચિત્તિ હોતીતિ નિસ્સગ્ગિયા પાચિત્તિ ચ હોતીતિ યોજના.

૩૬. પટિગણ્હતોતિ એત્થ ‘‘અઞ્ઞત્ર પારિવત્તકા’’તિ યોજના.

૩૮. પયોગસ્મિન્તિ વિઞ્ઞાપનપયોગે. વિઞ્ઞાપિતેતિ વિઞ્ઞાપિતચીવરે પટિલદ્ધે.

૩૯. ભિક્ખૂતિ અચ્છિન્નચીવરો વા નટ્ઠચીવરો વા ભિક્ખુ. તદુત્તરિન્તિ સન્તરુત્તરપરમતો ઉત્તરિં.

૪૧. પયોગેતિ વિકપ્પનાપજ્જનપયોગે.

૪૨. દુવેતિ દુક્કટપાચિત્તિયવસેન દુવે આપત્તિયો ફુસેતિ યોજેતબ્બં.

૪૪. પયોગેતિ અનુઞ્ઞાતપયોગતો અતિરેકાભિનિપ્ફાદનપયોગે. લાભેતિ ચીવરસ્સ પટિલાભે.

કથિનવગ્ગવણ્ણના પઠમા.

૪૫. કોસિયવગ્ગસ્સ આદીસુ પઞ્ચસુ સિક્ખાપદેસુ દ્વે દ્વે આપત્તિયોતિ યોજના. પયોગેતિ કરણકારાપનપયોગે. લાભેતિ કત્વા વા કારેત્વા વા પરિનિટ્ઠાપને.

૪૬. ‘‘ગહેત્વા એળકલોમાની’’તિ પદચ્છેદો. અતિક્કમન્તિ અતિક્કમન્તો.

૪૭. અઞ્ઞાયાતિ અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા. ‘‘ધોવાપેતિ એળલોમક’’ન્તિ પદચ્છેદો. એળલોમકન્તિ એળકલોમાનિ. નિરુત્તિનયેન ક-કારસ્સ વિપરિયાયો. પયોગેતિ ધોવાપનપયોગે.

૪૮. પયોગેતિ પટિગ્ગણ્હનપયોગે.

૪૯. નાનાકારન્તિ નાનપ્પકારં. સમાપજ્જન્તિ સમાપજ્જન્તો ભિક્ખુ. સમાપન્નેતિ સંવોહારે સમાપન્ને સતિ. પયોગેતિ સમાપજ્જનપયોગે.

૫૦. પયોગેતિ કયવિક્કયાપજ્જનપયોગે. તસ્મિં કતેતિ તસ્મિં ભણ્ડે અત્તનો સન્તકભાવં નીતે.

કોસિયવગ્ગવણ્ણના દુતિયા.

૫૧. અતિરેકકન્તિ અનધિટ્ઠિતં, અવિકપ્પિતં વા પત્તં. દસાહં અતિક્કમેન્તસ્સ તસ્સ ભિક્ખુનો એકાવ નિસ્સગ્ગિયાપત્તિ હોતીતિ યોજના.

૫૨-૩. નત્થિ એતસ્સ પઞ્ચ બન્ધનાનીતિ અપઞ્ચબન્ધનો, તસ્મિં, ઊનપઞ્ચબન્ધને પત્તેતિ અત્થો. પયોગેતિ વિઞ્ઞાપનપયોગે. તસ્સ પત્તસ્સ લાભે પટિલાભે.

૫૪. ભેસજ્જન્તિ સપ્પિઆદિકં.

૫૫. પયોગેતિ પરિયેસનપયોગે.

૫૬. પયોગેતિ અચ્છિન્દનઅચ્છિન્દાપનપયોગે. હટેતિ અચ્છિન્દિત્વા ગહિતે.

૫૭. દ્વે પનાપત્તિયો ફુસેતિ વાયાપનપયોગે દુક્કટં, વિકપ્પનુપગપચ્છિમચીવરપમાણેન વીતે નિસ્સગ્ગિયન્તિ દ્વે આપત્તિયો આપજ્જતીતિ અત્થો.

૫૮-૯. યો પન ભિક્ખુ અપ્પવારિતો અઞ્ઞાતકસ્સેવ તન્તવાયે સમેચ્ચ ઉપસઙ્કમિત્વા ચીવરે વિકપ્પં આપજ્જન્તો હોતિ. સોતિ સો ભિક્ખુ. દ્વે આપત્તિયો આપજ્જતિ, ન સંસયોતિ યોજના. પયોગેતિ વિકપ્પાપજ્જનપયોગે.

૬૦. અચ્ચેકસઞ્ઞિતં ચીવરં પટિગ્ગહેત્વાતિ યોજના. કાલન્તિ ચીવરકાલં.

૬૧. તિણ્ણમઞ્ઞતરં વત્થન્તિ તિણ્ણં ચીવરાનં અઞ્ઞતરં ચીવરં. ઘરેતિ અન્તરઘરે. નિદહિત્વાતિ નિક્ખિપિત્વા. તેન ચીવરેન વિના છારત્તતો અધિકં દિવસં યસ્સ આરઞ્ઞકસ્સ વિહારસ્સ ગોચરગામે તં ચીવરં નિક્ખિત્તં, તમ્હા વિહારા અઞ્ઞત્ર વસન્તો નિસ્સગ્ગિયં ફુસેતિ યોજના.

૬૨. સઙ્ઘિકં લાભં પરિણતં જાનં જાનન્તો.

૬૩. પયોગેતિ પરિણામનપયોગે. સબ્બત્થાતિ પારાજિકાદીસુ સબ્બસિક્ખાપદેસુ. અપ્પનાવારપરિહાનીતિ પરિવારે પઠમં વુત્તકત્થપઞ્ઞત્તિવારસ્સ પરિહાપનં, ઇધ અવચનન્તિ અત્થો, તસ્સ વારસ્સ પરિવારે સબ્બપઠમત્તા પઠમં વત્તબ્બભાવેપિ તત્થ વત્તબ્બં પચ્છા ગણ્હિતુકામેન મયા તં ઠપેત્વા પઠમં આપત્તિદસ્સનત્થં તદનન્તરો કતાપત્તિવારો પઠમં વુત્તોતિ અધિપ્પાયો.

પત્તવગ્ગવણ્ણના તતિયા.

ઇતિ ઉત્તરે લીનત્થપકાસનિયા

તિંસનિસ્સગ્ગિયકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬૪. મનુસ્સુત્તરિધમ્મેતિ ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મે. અભૂતસ્મિં ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મે સમુલ્લપિતે પરાજયો પારાજિકાપત્તિ.

૬૫. અમૂલન્તિમવત્થુના અમૂલકેન પારાજિકેન ધમ્મેન ભિક્ખું ચોદનાય ગરુ સઙ્ઘાદિસેસો હોતીતિ યોજના. પરિયાયવચનેતિ ‘‘યો તે વિહારે વસતી’’તિઆદિના (પરિ. ૨૮૭) પરિયાયેન કથને. ઞાતેતિ યસ્સ કથેતિ, તસ્મિં વચનાનન્તરમેવ ઞાતે.

૬૬. નો ચે પન વિજાનાતીતિ અથ તં પરિયાયેન વુત્તં વચનાનન્તરમેવ સચે ન જાનાતિ. સમુદાહટન્તિ કથિતં.

૬૭. ઓમસતો ભિક્ખુસ્સ દુવે આપત્તિયો વુત્તા. ઉપસમ્પન્નં ઓમસતો પાચિત્તિ સિયા. ઇતરં અનુપસમ્પન્નં ઓમસતો દુક્કટં સિયાતિ યોજના.

૬૮. પેસુઞ્ઞહરણેપિ દ્વે આપત્તિયો હોન્તિ.

૬૯. પયોગેતિ પદસો ધમ્મં વાચેન્તસ્સ વચનકિરિયારમ્ભતો પટ્ઠાય યાવ પદાદીનં પરિસમાપનં, એત્થન્તરે અક્ખરુચ્ચારણપયોગે દુક્કટં. પદાનં પરિસમત્તિયં પાચિત્તિયં.

૭૦. ‘‘તિરત્તા અનુપસમ્પન્નસહસેય્યાયા’’તિ પદચ્છેદો. અનુપસમ્પન્નેન સહસેય્યા અનુપસમ્પન્નસહસેય્યા, તાય. તિરત્તા ઉત્તરિં અનુપસમ્પન્નસહસેય્યાયાતિ યોજના. પયોગેતિ સયનત્થાય સેય્યાપઞ્ઞાપનકાયાવજ્જનાદિપુબ્બપયોગે. પન્નેતિ કાયપસારણલક્ખણેન સયનેન નિપન્ને.

૭૧. યો પન ભિક્ખુ એકરત્તિયં માતુગામેન સહસેય્યં કપ્પેતિ. દુક્કટાદયોતિ ‘‘પયોગે દુક્કટં, નિપન્ને પાચિત્તિય’’ન્તિ યથાવુત્તદ્વેઆપત્તિયો આપજ્જતીતિ યોજના.

૭૨. પયોગેતિ યથાવુત્તલક્ખણપયોગે.

૭૩. અનુપસમ્પન્નેતિ સમીપત્થે ચેતં ભુમ્મં. અનુપસમ્પન્નસ્સ સન્તિકે ભૂતં ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મં યો સચે આરોચેતીતિ યોજના. દુક્કટાદયોતિ યસ્સ આરોચેતિ, સો નપ્પટિવિજાનાતિ, દુક્કટં, પટિવિજાનાતિ, પાચિત્તિયન્તિ એવં દ્વે આપત્તિયો તસ્સ હોન્તિ.

૭૪. અઞ્ઞતો અઞ્ઞસ્સ ઉપસમ્પન્નસ્સ દુટ્ઠુલ્લસ્સ આપત્તિં અનુપસમ્પન્ને અનુપસમ્પન્નસ્સ સન્તિકે વદં વદન્તોતિ યોજના. પયોગેતિ આરમ્ભતો પટ્ઠાય પુબ્બપયોગે દુક્કટં આગચ્છતિ દુક્કટં આપજ્જતિ. આરોચિતે પાચિત્તિ સિયાતિ યોજના.

૭૫. પયોગેતિ ‘‘અકપ્પિયપથવિં ખણિસ્સામી’’તિ કુદાલ પરિયેસનાદિસબ્બપયોગેતિ.

મુસાવાદવગ્ગવણ્ણના પઠમા.

૭૬. પાતેન્તોતિ વિકોપેન્તો. તસ્સાતિ ભૂતગામસ્સ. પાતેતિ વિકોપને.

૭૭. અઞ્ઞવાદકવિહેસકાનં એકયોગનિદ્દિટ્ઠત્તા તત્થ વુત્તનયેનેવ વિહેસકે ચ ઞાતું સક્કાતિ તત્થ વિસું આપત્તિભેદો ન વુત્તો.

૭૮. પરન્તિ અઞ્ઞં સઙ્ઘેન સમ્મતસેનાસનપઞ્ઞાપકાદિકં ઉપસમ્પન્નં. ઉજ્ઝાપેન્તોતિ તસ્સ અયસં ઉપ્પાદેતુકામતાય ભિક્ખૂહિ અવજાનાપેતું ‘‘છન્દાય ઇત્થન્નામો ઇદં નામ કરોતી’’તિઆદીનિ વત્વા અવઞ્ઞાય ઓલોકાપેન્તો, લામકતો વા ચિન્તાપેન્તો. પયોગેતિ ઉજ્ઝાપનત્થાય તસ્સ અવણ્ણભણનાદિકે પુબ્બપયોગે.

૮૩. સઙ્ઘિકે વિહારે પુબ્બૂપગતં ભિક્ખું જાનં જાનન્તો અનુપખજ્જ સેય્યં કપ્પેતિ, તસ્સેવં સેય્યં કપ્પયતોતિ યોજના. પયોગેદુક્કટાદયોતિ એત્થ અલુત્તસમાસો. આદિ-સદ્દેન સેય્યાકપ્પને પાચિત્તિયં સઙ્ગણ્હાતિ.

૮૪. પયોગેતિ ‘‘નિક્કડ્ઢથ ઇમ’’ન્તિઆદિકે આણત્તિકે વા ‘‘યાહિ યાહી’’તિઆદિકે વાચસિકે વા હત્થેન તસ્સ અઙ્ગપરામસનાદિવસેન કતે કાયિકે વા નિક્કડ્ઢનપયોગે. સેસન્તિ પાચિત્તિયં.

૮૫. ‘‘વેહાસકુટિયા ઉપરી’’તિ પદચ્છેદો. આહચ્ચપાદકેતિ એત્થ ‘‘મઞ્ચે વા પીઠે વા’’તિ સેસો. સીદન્તિ નિસીદન્તો. દુક્કટાદયોતિ પયોગે દુક્કટં, નિપજ્જાય પાચિત્તિયન્તિ ઇમા આપત્તિયો ફુસેતિ અત્થો.

૮૬. અસ્સ પજ્જસ્સ પઠમપાદં દસક્ખરપાદકં છન્દોવિચિતિયં વુત્તગાથા, ‘‘ગાથાછન્દો અતીતદ્વય’’ન્તિ ઇમિના છન્દોવિચિતિલક્ખણેન ગાથાછન્દત્તા અધિટ્ઠિત્વા દ્વત્તિપરિયાયેતિ એત્થ અક્ખરદ્વયં અધિકં વુત્તન્તિ દટ્ઠબ્બં. પયોગેતિ અધિટ્ઠાનપયોગે. અધિટ્ઠિતેતિ દ્વત્તિપરિયાયાનં ઉપરિ અધિટ્ઠાને કતે.

૮૭. પયોગેતિ સિઞ્ચનસિઞ્ચાપનપયોગે. સિત્તેતિ સિઞ્ચનકિરિયપરિયોસાને.

ભૂતગામવગ્ગવણ્ણના દુતિયા.

૮૮. દુક્કટં ફુસેતિ યોજના. ઓવદિતે પાચિત્તિ સિયાતિ યોજના.

૮૯. વિભાગોયેવ વિભાગતા.

૯૦. અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા અઞ્ઞત્ર પારિવત્તકા ચીવરં દેન્તો ભિક્ખુ દુવે આપત્તિયો ફુસેતિ યોજના. પયોગેતિ દાનપયોગે.

૯૩. ‘‘નાવં એક’’ન્તિ પદચ્છેદો. પયોગેતિ અભિરુહણપયોગે. દુક્કટાદયોતિ આદિ-સદ્દેન અભિરુળ્હે પાચિત્તિયં સઙ્ગણ્હાતિ.

૯૪. ‘‘દુવિધં આપત્તિ’’ન્તિ પદચ્છેદો.

૯૬. ભિક્ખુનિયા સદ્ધિં રહો નિસજ્જં કપ્પેન્તો ભિક્ખુ પયોગેદુક્કટાદયો દ્વેપિ આપત્તિયો ફુસેતિ યોજના.

ઓવાદવગ્ગવણ્ણના તતિયા.

૯૭. તદુત્તરિન્તિ તતો ભુઞ્જિતું અનુઞ્ઞાતએકદિવસતો ઉત્તરિં દુતિયદિવસતો પટ્ઠાય. અનન્તરસ્સ વગ્ગસ્સાતિ ઓવાદવગ્ગસ્સ. નવમેનાતિ ભિક્ખુનિયા પરિપાચિતપિણ્ડપાતસિક્ખાપદેન.

૯૯. દ્વત્તિપત્તેતિ દ્વત્તિપત્તપૂરે. તદુત્તરિન્તિ દ્વત્તિપત્તપૂરતો ઉત્તરિં. પયોગેતિ પટિગ્ગહણપયોગે.

૧૦૧. અભિહટ્ઠુન્તિ અભિહરિત્વા.

૧૦૨. તસ્સાતિ અભિહરન્તસ્સ. પિટકેતિ વિનયપિટકે.

૧૦૩. દસમેપીતિ એત્થ ‘‘દસમે અપી’’તિ પદચ્છેદો.

ભોજનવગ્ગવણ્ણના ચતુત્થા.

૧૦૪. અચેલકાદિનોતિ આદિ-સદ્દેન ‘‘પરિબ્બાજકસ્સ વા પરિબ્બાજિકાય વા’’તિ (પાચિ. ૨૭૦) વુત્તે સઙ્ગણ્હાતિ. ભોજનાદિકન્તિ આદિ-સદ્દેન ખાદનીયં સઙ્ગણ્હાતિ. પયોગેતિ સહત્થા દાનપયોગે.

૧૦૫. દાપેત્વા વા અદાપેત્વા વા કિઞ્ચિ આમિસં. પયોગેતિ ઉય્યોજનપયોગે. તસ્મિન્તિ તસ્મિં ભિક્ખુમ્હિ. ઉય્યોજિતે પાચિત્તિ સિયાતિ યોજના.

૧૦૯. ઉમ્મારાતિક્કમેતિ ઇન્દખીલાતિક્કમે.

૧૧૦. તદુત્તરિન્તિ તતો પરિચ્છિન્નરત્તિપરિયન્તતો વા પરિચ્છિન્નભેસજ્જપરિયન્તતો વા ઉત્તરિં.

૧૧૧. ઉય્યુત્તં દસ્સનત્થાય ગચ્છન્તો દ્વે આપત્તિયો ફુસેતિ યોજના.

અચેલકવગ્ગવણ્ણના પઞ્ચમા.

૧૧૪. મેરેય્યન્તિ મેરયં. નિરુત્તિનયેન અ-કારસ્સ એ-કારો, ય-કારસ્સ ચ દ્વિત્તં. મેરય-સદ્દપરિયાયો વા મેરેય્ય-સદ્દો. મુનીતિ ભિક્ખુ.

૧૧૫. ‘‘ભિક્ખુ અઙ્ગુલિપતોદેના’’તિ પદચ્છેદો. પયોગેતિ હાસાપનપયોગે. તસ્સાતિ હાસાપેન્તસ્સ.

૧૧૬. ગોપ્ફકા હેટ્ઠા ઉદકે દુક્કટં. ગોપ્ફકતો ઉપરિ ઉપરિગોપ્ફકં, ઉદકં, તસ્મિં, ગોપ્ફકતો અધિકપ્પમાણે ઉદકેતિ અત્થો.

૧૧૭. અનાદરિયન્તિ પુગ્ગલાનાદરિયં, ધમ્માનાદરિયં વા. પયોગેતિ અનાદરિયવસેન પવત્તે કાયપયોગે વા વચીપયોગે વા. કતે અનાદરિયે.

૧૧૮. પયોગેતિ ભિંસાપનપયોગે.

૧૧૯. જોતિન્તિ અગ્ગિં. સમાદહિત્વાનાતિ જાલેત્વા. ‘‘વિસિબ્બેન્તો’’તિ ઇમિના ફલૂપચારેન કારણં વુત્તં. વિસિબ્બનકિરિયા હિ સમાદહનકિરિયાય ફલન્તિ વિસિબ્બનકિરિયાવોહારેન સમાદહનકિરિયાવ. તસ્મા વિસિબ્બેન્તોતિ એત્થ સમાદહન્તોતિ અત્થો. પયોગેતિ સમાદહનસમાદહાપનપયોગે. વિસીવિતેતિ વુત્તનયેન સમાદહિતેતિ અત્થો.

૧૨૦. પયોગેતિ ચુણ્ણમત્તિકાભિસઙ્ખરણાદિસબ્બપયોગે. ઇતરન્તિ પાચિત્તિયં.

૧૨૧. તિણ્ણં દુબ્બણ્ણકરણાનન્તિ કંસનીલપત્તનીલકદ્દમસઙ્ખાતાનં તિણ્ણં દુબ્બણ્ણકરણાનં. એકં અઞ્ઞતરં અનાદિય અદત્વા. ચીવરન્તિ નવચીવરં.

૧૨૨. નત્થિ એતસ્સ ઉદ્ધારન્તિ અનુદ્ધારો, તં અનુદ્ધારન્તિ વત્તબ્બે ગાથાબન્ધવસેન રસ્સત્તં, અકતપચ્ચુદ્ધારન્તિ અત્થો.

૧૨૩. અપનિધેન્તોતિ અપનેત્વા નિધેન્તો નિક્ખિપેન્તો. પત્તાદિકન્તિ આદિ-સદ્દેન ચીવરનિસીદનસૂચિઘરકાયબન્ધનાનં ગહણં. પયોગેતિ અપનિધાનપયોગે. તસ્મિં પત્તાદિકે પઞ્ચવિધે પરિક્ખારે. અપનિહિતે સેસા પાચિત્તિયાપત્તિ સિયાતિ યોજના.

સુરાપાનવગ્ગવણ્ણના છટ્ઠા.

૧૨૪. તપોધનોતિ પાતિમોક્ખસંવરસીલસઙ્ખાતં તપોધનમસ્સાતિ તપોધનો, ભિક્ખુ.

૧૨૫. તસ્મિં ઓપાતે.

૧૨૬. મનુસ્સવિગ્ગહો મનુસ્સસરીરો. તિરચ્છાનગતો નાગો વા સુપણ્ણો વા. તસ્સ ઓપાતખણકસ્સ.

૧૨૭. પટુબુદ્ધિનાતિ સબ્બેસુ ઞેય્યધમ્મેસુ નિપુનઞાણેન ભગવતા.

૧૨૮. પયોગેતિ પરિભોગત્થાય ગહણાદિકે પયોગે. તસ્સાતિ ભિક્ખુસ્સ.

૧૨૯. ઉક્કોટેન્તોતિ ઉચ્ચાલેન્તો યથાઠાને ઠાતું અદેન્તો. પયોગેતિ ઉક્કોટનપયોગે. ઉક્કોટિતે પાચિત્તિયં સિયાતિ યોજના.

૧૩૦. દુટ્ઠુલ્લં વજ્જકન્તિ સઙ્ઘાદિસેસાદિકે. એકં પાચિત્તિયં આપત્તિં આપજ્જતિ ઇતિ દીપિતન્તિ યોજના.

૧૩૧. પયોગેતિ ગણપરિયેસનાદિપયોગે. દુક્કટં પત્તો સિયા દુક્કટાપત્તિં આપન્નો ભવેય્યાતિ અત્થો. સેસાતિ પાચિત્તિયાપત્તિ ઉપસમ્પાદિતે સિયા. ગાથાબન્ધવસેન ઉપસગ્ગલોપો.

૧૩૨-૩. જાનં થેય્યસત્થેન સહ સંવિધાય મગ્ગં પટિપજ્જતો ચ તથેવ માતુગામેન સહ સંવિધાય મગ્ગં પટિપજ્જતો ચાતિ યોજના. પયોગેતિ સંવિધાય ગન્તું પટિપુચ્છાદિકરણપયોગે. પટિપન્નેતિ મગ્ગપટિપન્ને. અનન્તરન્તિ અદ્ધયોજનગામન્તરાતિક્કમનાનન્તરં.

૧૩૪. ઞત્તિયા ઓસાને દુક્કટં ફુસેતિ યોજના.

૧૩૫. અકતાનુધમ્મેનાતિ અનુધમ્મો વુચ્ચતિ આપત્તિયા અદસ્સને વા અપ્પટિકમ્મે વા પાપિકાય દિટ્ઠિયા અપ્પટિનિસ્સગ્ગે વા ધમ્મેન વિનયેન સત્થુસાસનેન ઉક્ખિત્તકસ્સ અનુલોમવત્તં દિસ્વા કત્વા ઓસારણા, સો ઓસારણસઙ્ખાતો અનુધમ્મો યસ્સ ન કતો, અયં અકતાનુધમ્મો નામ, તાદિસેન ભિક્ખુના સદ્ધિન્તિ અત્થો. સમ્ભુઞ્જન્તોતિ આમિસસમ્ભોગં કરોન્તો ભિક્ખુ. પયોગેતિ ભુઞ્જિતું આમિસપટિગ્ગહણાદિપયોગે. ભુત્તેતિ સમ્ભુત્તે, ઉભયસમ્ભોગે, તદઞ્ઞતરે વા કતેતિ અત્થો.

૧૩૬. ઉપલાપેન્તોતિ પત્તચીવરઉદ્દેસપરિપુચ્છનાદિવસેન સઙ્ગણ્હન્તો. પયોગેતિ ઉપલાપનપયોગે.