વત્તક્ખન્ધકકથાવણ્ણના

૨૯૧૪-૫. આગન્તુકો ચ આવાસિકો ચ પિણ્ડચારિકો ચ સેનાસનઞ્ચ આરઞ્ઞકો ચ અનુમોદના ચાતિ વિગ્ગહો, તાસુ વત્તાનિ, ઇતરીતરયોગદ્વન્દસમાસસ્સ ઉત્તરપદલિઙ્ગત્તા ઇત્થિ લિઙ્ગનિદ્દેસો. ભત્તે ભત્તગ્ગે, ઉત્તરપદલોપો. ‘‘ભત્તે’’તિઆદીહિ પદેહિ ‘‘વત્તાની’’તિ પચ્ચેકં યોજેતબ્બં.

આચરિયો ચ ઉપજ્ઝાયકો ચ સિસ્સો ચ સદ્ધિવિહારિકો ચ, તેસં વત્તાનીતિ વિગ્ગહો. સબ્બસોતિ સબ્બાવયવભેદેહિ. ચતુદ્દસેવાતિ અવયવભેદેહિ બહુવિધાનિપિ વત્તાનિ વિસયભેદેન ચુદ્દસ એવ વુત્તાનિ. વિસુદ્ધચિત્તેનાતિ સવાસનસકલસંકિલેસપ્પહાનતો અચ્ચન્તપરિસુદ્ધચિત્તસન્તાનેન. વિનાયકેનાતિ સત્તે વિનેતીતિ વિનાયકો, અનુત્તરપુરિસદમ્મસારથિભાવેન દમ્મદેવબ્રહ્મનાગાદિકે સત્તે નાનાવિધેન વિનયનુપાયેન દમેતીતિ અત્થો. અથ વા વિગતો નાયકો અસ્સાતિ વિનાયકો, તેન.

૨૯૧૬. આરામન્તિ એત્થ તંસમીપે તબ્બોહારો. યથાહ ‘‘ઇદાનિ ‘આરામં પવિસિસ્સામી’તિ ઇમિના ઉપચારસીમસમીપં દસ્સેતિ, તસ્મા ઉપચારસીમં પત્વા ઉપાહનાઓમુઞ્ચનાદિ સબ્બં કાતબ્બ’’ન્તિ (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૩૫૭). ‘‘પન અપનેતબ્બ’’ન્તિ પદચ્છેદો. મુઞ્ચિતબ્બાતિ ઉપાહના પાદતો અપનેતબ્બા.

૨૯૧૭. ઓગુણ્ઠનન્તિ સસીસપારુપનં. સીસે ચીવરમેવ વા ન કાતબ્બન્તિ સમ્બન્ધો. તેનાતિ આગન્તુકેન. પાનીયવારિનાતિ પાતબ્બજલેન.

૨૯૧૮. પુચ્છિત્વાતિ વસ્સગણનં પુચ્છિત્વા. વિહારે વુડ્ઢભિક્ખુનો આગન્તુકેન ભિક્ખુના વન્દિતબ્બાવ. કાલેતિ કાલસ્સેવ. તેન આગન્તુકેન ભિક્ખુના સેનાસનં ‘‘મય્હં કતરં સેનાસનં પાપુણાતી’’તિ પુચ્છિતબ્બઞ્ચાતિ યોજના.

૨૯૧૯. ‘‘પુચ્છિતબ્બ’’ન્તિ ઇદં ‘‘વચ્ચટ્ઠાન’’ન્તિઆદિકેહિ સબ્બેહિ ઉપયોગન્તપદેહિ પચ્ચેકં યોજેતબ્બં. પાનીયમેવ ચાતિ ‘‘કિં ઇમિસ્સા પોક્ખરણિયા પાનીયમેવ પિવન્તિ, ઉદાહુ નહાનાદિપરિભોગમ્પિ કરોન્તી’’તિ (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૩૫૭) અટ્ઠકથાગતનયેન પાનીયઞ્ચ. તથા પરિભોજનીયઞ્ચ. સઙ્ઘકતિકન્તિ ‘‘કેસુચિ ઠાનેસુ વાળમિગા વા અમનુસ્સા વા હોન્તિ, તસ્મા કં કાલં પવિસિતબ્બં, કં કાલં નિક્ખમિતબ્બ’’ન્તિ અટ્ઠકથાગતનયેન સઙ્ઘસ્સ કતિકસણ્ઠાનઞ્ચ. ગોચરાદિકન્તિ એત્થ ચ ‘‘ગોચરો પુચ્છિતબ્બોતિ ‘ગોચરગામો આસન્ને, ઉદાહુ દૂરે, કાલસ્સેવ ચ પિણ્ડાય ચરિતબ્બં, ઉદાહુ નો’તિ એવં ભિક્ખાચારો પુચ્છિતબ્બો’’તિ (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૩૫૭) વુત્તનયેન ગોચરઞ્ચ. આદિ-સદ્દેન અગોચરં ગહિતં. ‘‘અગોચરો નામ મિચ્છાદિટ્ઠિકાનં વા ગામો પરિચ્છિન્નભિક્ખો વા ગામો, યત્થ એકસ્સ વા દ્વિન્નં વા ભિક્ખા દિય્યતિ, સોપિ પુચ્છિતબ્બો’’તિ (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૩૫૭) વુત્તનયેન અગોચરઞ્ચ.

૨૯૨૦. એવં આગન્તુકવત્તં દસ્સેત્વા ઇદાનિ આવાસિકવત્તં દસ્સેતુમાહ ‘‘વુડ્ઢ’’ન્તિઆદિ. પચ્ચુગ્ગન્ત્વા પત્તઞ્ચ ચીવરઞ્ચ પટિગ્ગહેતબ્બન્તિ યોજના. ચ-સદ્દો લુત્તનિદ્દિટ્ઠો.

૨૯૨૧. તસ્સાતિ આગન્તુકસ્સ. પાદોદકઞ્ચાતિ ચ-સદ્દેન ધોતાધોતપાદા યત્થ ઠપીયન્તિ, તં પાદપીઠં, પાદકથલિકઞ્ચ ઉપનિક્ખિપિતબ્બન્તિ એતં ગહિતં. પુચ્છિતબ્બઞ્ચ વારિનાતિ ‘‘પાનીયેન પુચ્છન્તેન સચે સકિં આનીતં પાનીયં સબ્બં પિવતિ, ‘પુન આનેમી’તિ પુચ્છિતબ્બોયેવા’’તિ વુત્તનયેન પાનીયેન પુચ્છિતબ્બો. ઇધ ચ-સદ્દેન –

‘‘અપિચ બીજનેનપિ બીજિતબ્બો, બીજન્તેન સકિં પાદપિટ્ઠિયં બીજિત્વા સકિં મજ્ઝે, સકિં સીસે બીજિતબ્બં, ‘અલં હોતૂ’તિ વુત્તેન તતો મન્દતરં બીજિતબ્બં. પુન ‘અલ’ન્તિ વુત્તેન તતો મન્દતરં બીજિતબ્બં. તતિયવારં વુત્તેન બીજની ઠપેતબ્બા. પાદાપિસ્સ ધોવિતબ્બા, ધોવિત્વા સચે અત્તનો તેલં અત્થિ, તેન મક્ખેતબ્બા. નો ચે અત્થિ, તસ્સ સન્તકેન મક્ખેતબ્બા’’તિ (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૩૫૯) –

વુત્તવત્તાનિ સઙ્ગણ્હાતિ.

૨૯૨૨-૩. વન્દેય્યોતિ વુડ્ઢાગન્તુકો વન્દિતબ્બો. પઞ્ઞપેતબ્બન્તિ ‘‘કત્થ મય્હં સેનાસનં પાપુણાતી’’તિ પુચ્છિતેન સેનાસનં પઞ્ઞપેતબ્બં, ‘‘એતં સેનાસનં તુમ્હાકં પાપુણાતી’’તિ એવં આચિક્ખિતબ્બન્તિ અત્થો. ‘‘વત્તબ્બો’’તિ ઇદં ‘‘અજ્ઝાવુત્થમવુત્થ’’ન્તિઆદીહિ પદેહિ તંતંલિઙ્ગવચનાનુરૂપેન પરિવત્તેત્વા પચ્ચેકં યોજેતબ્બં. અજ્ઝાવુત્થન્તિ પઞ્ઞત્તસેનાસનસ્સ ભિક્ખૂહિ પઠમં વુત્થભાવં. અવુત્થં વાતિ ચીવરકાલં તસ્મિં ભિક્ખૂહિ અનજ્ઝાવુત્થભાવં વા. ગોચરાગોચરં વુત્તમેવ.

સેક્ખકુલાનિ ચાતિ લદ્ધસેક્ખસમ્મુતિકાનિ કુલાનિ ચ વત્તબ્બાનિ. ‘‘પવેસે નિક્ખમે કાલો’’તિ ઇદં ‘‘સઙ્ઘકતિક’’ન્તિ એત્થ વુત્તત્થમેવ. પાનીયાદિકન્તિ આદિ-સદ્દેન પરિભોજનીયકત્તરયટ્ઠીનં આચિક્ખનં સઙ્ગણ્હાતિ.

૨૯૨૪. યથાનિસિન્નેનેવાતિ અત્તના નિસિન્નટ્ઠાનેયેવ નિસિન્નેન. અસ્સાતિ નવકસ્સ.

૨૯૨૫. ‘‘અત્ર પત્તં ઠપેહિ, ઇદમાસનં નિસીદાહી’’તિ ઇચ્ચેવં ઇમિના પકારેન સબ્બં વત્તબ્બન્તિ યોજના. દેય્યં સેનાસનમ્પિ ચાતિ સેનાસનઞ્ચ દાતબ્બં. ચ-સદ્દેન ‘‘અવુત્થં વા અજ્ઝાવુત્થં વા આચિક્ખિતબ્બ’’ન્તિઆદિના વુત્તં સમ્પિણ્ડેતિ. મહાઆવાસેપિ અત્તનો સન્તિકં સમ્પત્તસ્સ આગન્તુકસ્સ વત્તં અકાતું ન લબ્ભતિ.

૨૯૨૬. ‘‘માતિકાય નિદ્દિટ્ઠક્કમેનેવ વત્તાનિ કાતબ્બાનિ, ઉદાહુ યથાનુપ્પત્તિવસેના’’તિ કોચિ મઞ્ઞેય્યાતિ માતિકાક્કમેનેવ કાતબ્બન્તિ નિયમો નત્થિ, યથાનુપ્પત્તવસેનેવ કાતબ્બન્તિ વિઞ્ઞાપેતું માતિકાક્કમમનાદિયિત્વા ગમિકવત્તં આરદ્ધં. અથ વા વત્તિચ્છાનુપુબ્બકત્તા સદ્દપયોગસ્સ માતિકાક્કમમનાદિયિત્વા યથિચ્છં નિદ્દેસો કતોતિ વેદિતબ્બોતિ. દારુમત્તિકભણ્ડાનીતિ મઞ્ચપીઠાદીનિ ચેવ રજનભાજનાનિ ચ. પટિસામેત્વાતિ ગુત્તટ્ઠાને ઠપેત્વા. આવસથમ્પિ થકેત્વાતિ આવસથે દ્વારકવાટાદીનિ ચ થકેત્વા.

૨૯૨૭. આપુચ્છિત્વાપીતિ ભિક્ખુસ્સ વા સામણેરસ્સ વા આરામિકસ્સ વા ‘‘ઇમં પટિજગ્ગાહી’’તિ નિય્યાદેત્વા વા. પુચ્છિતબ્બે અસન્તેપીતિ એત્થ પિ-સદ્દો પન-સદ્દત્થો. ગોપેત્વા વાપિ સાધુકન્તિ ‘‘ચતૂસુ પાસાણેસુ મઞ્ચં પઞ્ઞપેત્વા મઞ્ચે મઞ્ચં આરોપેત્વા’’તિઆદિના (ચૂળવ. ૩૬૦) વુત્તનયેન સમ્મા પટિસામેત્વા ગન્તબ્બન્તિ યોજના.

૨૯૨૮. પિણ્ડચારિકવત્તં દસ્સેતુમાહ ‘‘સહસા’’તિઆદિ. પિણ્ડચારિકો ભિક્ખુ અન્તરઘરં પવિસન્તો સહસા ન પવિસે સીઘં ન પવિસેય્ય, નિક્ખમન્તો સહસા ન નિક્ખમે સીઘં ન નિક્ખમેય્ય, ભિક્ખુસારુપ્પેન પવિસેય્ય, નિક્ખમેય્ય ચ. પિણ્ડચારિના ભિક્ખુના ગેહદ્વારં સમ્પત્તેન અતિદૂરે ન ઠાતબ્બં નિબ્બકોસતો અતિદૂરટ્ઠાને ન ઠાતબ્બં. અચ્ચાસન્ને ન ઠાતબ્બં નિબ્બકોસતો આસન્નતરે ઠાને ન ઠાતબ્બં.

૨૯૨૯. ઉચ્ચારેત્વાતિ ઉપનામેત્વા. ભાજનન્તિ પત્તં. દક્ખિણેન પણામેત્વાતિ દક્ખિણેન હત્થેન ઉપનામેત્વા. ભિક્ખં ગણ્હેય્યાતિ એત્થ ‘‘ઉભોહિ હત્થેહિ પટિગ્ગહેત્વા’’તિ સેસો. યથાહ – ‘‘ઉભોહિ હત્થેહિ પત્તં પટિગ્ગહેત્વા ભિક્ખા ગહેતબ્બા’’તિ (ચૂળવ. ૩૬૬).

૨૯૩૦. સૂપં દાતુકામા વા અદાતુકામા વા ઇતિ મુહુત્તકં સલ્લક્ખેય્ય તિટ્ઠેય્ય. અન્તરાતિ ભિક્ખાદાનસમયે. ન ભિક્ખાદાયિકાતિ ઇત્થી વા હોતુ પુરિસો વા, ભિક્ખાદાનસમયે મુખં ન ઓલોકેતબ્બન્તિ.

૨૯૩૧. પિણ્ડચારિકવત્તં દસ્સેત્વા આરઞ્ઞિકવત્તં દસ્સેતુમાહ ‘‘પાનીયાદી’’તિઆદિ. પાનીયાદીતિ આદિ-સદ્દેન પરિભોજનીયઅગ્ગિઅરણિસહિતકત્તરયટ્ઠીનં ગહણં. તત્રાયં વિનિચ્છયો – પાનીયં ઉપટ્ઠાપેતબ્બન્તિ સચે ભાજનાનિ નપ્પહોન્તિ, પાનીયમેવ પરિભોજનીયમ્પિ કત્વા ઉપટ્ઠાપેતબ્બં. ભાજનં અલભન્તેન વેળુનાળિકાયપિ ઉપટ્ઠાપેતબ્બં. તમ્પિ અલભન્તસ્સ યથા સમીપે ખુદ્દકઆવાટો હોતિ, એવં કાતબ્બં. અરણિસહિતે અસતિ અગ્ગિં અકાતુમ્પિ ચ વટ્ટતિ. યથા ચ આરઞ્ઞિકસ્સ, એવં કન્તારપટિપન્નસ્સાપિ અરણિસહિતં ઇચ્છિતબ્બં. ગણવાસિનો પન તેન વિનાપિ વટ્ટતીતિ.

નક્ખત્તન્તિ અસ્સયુજાદિસત્તવીસતિવિધં નક્ખત્તં જાનિતબ્બન્તિ સમ્બન્ધો. કથં જાનિતબ્બન્તિ આહ ‘‘તેન યોગો ચા’’તિ, તેન નક્ખત્તેન ચન્દસ્સ યોગો ઞાતબ્બોતિ અત્થો. જાનિતબ્બા દિસાપિ ચાતિ અરઞ્ઞે વિહરન્તેન અટ્ઠપિ દિસા અસમ્મોહતો જાનિતબ્બા.

૨૯૩૨. અઞ્ઞવત્તં દસ્સેતુમાહ ‘‘વચ્ચપસ્સાવતિત્થાની’’તિઆદિ. પટિપાટિયા ભવન્તીતિ ગતાનુક્કમેન સેવિતબ્બા ભવન્તિ. યથાહ – ‘‘વચ્ચકુટિયં, પસ્સાવટ્ઠાને, ન્હાનતિત્થેતિ તીસુપિ આગતપટિપાટિયેવ પમાણ’’ન્તિ (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૩૭૩). યથાવુડ્ઢં કરોન્તસ્સાતિ ગતપટિપાટિં વિના વુડ્ઢપટિપાટિયા કરોન્તસ્સ.

૨૯૩૩. વચ્ચકુટિં પવિસન્તો સહસા ન પવિસેય્ય. ઉબ્ભજિત્વાતિ ચીવરં ઉક્ખિપિત્વા.

૨૯૩૪. નિત્થુનન્તેન ભિક્ખુના વચ્ચં ન કાતબ્બન્તિ યોજના. ‘‘વચ્ચસ્સ દુન્નિગ્ગમનેન ઉપહતો હુત્વા નિત્થુનતિ ચે, ન દોસો’’તિ સિક્ખાભાજનવિનિચ્છયે વુત્તં. દણ્ડકટ્ઠં ખાદતો વચ્ચં કરોતો ભિક્ખુનો દુક્કટં હોતીતિ યોજના.

૨૯૩૬. ખરેનાતિ ફરુસેન વા ફાલિતકટ્ઠેન વા ગણ્ઠિકેન વા કણ્ટકેન વા સુસિરેન વા પૂતિના વા દણ્ડેન ન અવલેખેય્ય ન પુઞ્છેય્ય. ન કટ્ઠં વચ્ચકૂપકે છડ્ડેય્યાતિ તં કટ્ઠં વચ્ચકૂપે ન છડ્ડેય્ય. પસ્સાવદોણિયા ખેળં ન પાતેય્યાતિ યોજના.

૨૯૩૭. પાદુકાસૂતિ વચ્ચપસ્સાવપાદુકાસુ. નિક્ખમને નિક્ખમનકાલે. તત્થેવાતિ વચ્ચપસ્સાવપાદુકાસ્વેવ. પટિચ્છાદેય્યાતિ ઉક્ખિત્તં ચીવરં ઓતારેત્વા સરીરં પટિચ્છાદેય્ય.

૨૯૩૮. યો વચ્ચં કત્વા સલિલે સતિ સચે નાચમેય્ય ઉદકકિચ્ચં ન કરેય્ય, તસ્સ દુક્કટં ઉદ્દિટ્ઠન્તિ યોજના. મોહનાસિનાતિ સવાસનસ્સ મોહસ્સ, તેન સહજેકટ્ઠપહાનેકટ્ઠાનં સકલસંકિલેસાનઞ્ચ પહાયિના આસવક્ખયઞાણેન સમુચ્છિન્દતા મુનિના સબ્બઞ્ઞુના સમ્માસમ્બુદ્ધેન. ‘‘સલિલે સતી’’તિ ઇમિના અસતિ નિદ્દોસતં દીપેતિ. યથાહ –

‘‘સતિ ઉદકેતિ એત્થ સચે ઉદકં અત્થિ, પટિચ્છન્નટ્ઠાનં પન નત્થિ, ભાજનેન નીહરિત્વા આચમિતબ્બં. ભાજને અસતિ પત્તેન નીહરિતબ્બં. પત્તેપિ અસતિ અસન્તં નામ હોતિ. ‘ઇદં અતિવિવટં, પુરતો અઞ્ઞં ઉદકં ભવિસ્સતી’તિ ગતસ્સ ઉદકં અલભન્તસ્સેવ ભિક્ખાચારવેલા હોતિ, કટ્ઠેન વા કેનચિ વા પુઞ્છિત્વા ગન્તબ્બં, ભુઞ્જિતુમ્પિ અનુમોદનમ્પિ કાતું વટ્ટતી’’તિ (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૩૭૩).

૨૯૩૯. સસદ્દન્તિ ઉદકસદ્દં કત્વા. ‘‘પાસાણાદિટ્ઠાને પહરિત્વા ઉદકં સદ્દાયતિ ચે, ન દોસો’’તિ સિક્ખાભાજનવિનિચ્છયે વુત્તં. ચપુ ચપૂતિ ચાતિ તાદિસં અનુકરણં કત્વા નાચમેતબ્બન્તિ યોજના. આચમિત્વાતિ ઉદકકિચ્ચં કત્વા. સરાવે આચમનભાજને ઉદકં ન સેસેતબ્બન્તિ યોજના, ઇદં પન સબ્બસાધારણટ્ઠાનં સન્ધાય વુત્તં. યથાહ અટ્ઠકથાયં –

‘‘આચમનસરાવકેતિ સબ્બસાધારણટ્ઠાનં સન્ધાયેતં વુત્તં. તત્ર હિ અઞ્ઞે અઞ્ઞે આગચ્છન્તિ, તસ્મા ઉદકં ન સેસેતબ્બં. યં પન સઙ્ઘિકેપિ વિહારે એકદેસે નિબદ્ધગમનત્થાય કતં ઠાનં હોતિ પુગ્ગલિકટ્ઠાનં વા, તસ્મિં વટ્ટતિ. વિરેચનં પિવિત્વા પુનપ્પુનં પવિસન્તસ્સાપિ વટ્ટતિયેવા’’તિ (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૩૭૪).

૨૯૪૦. ઊહતમ્પીતિ અઞ્ઞેન વા અત્તના વા અસઞ્ચિચ્ચ ઊહતં મલેન દૂસિતટ્ઠાનં. અધોવિત્વાતિ જલે સતિ અસોધેત્વા જલે અસતિ કટ્ઠેન વા કેનચિ વા પુઞ્છિત્વા ગન્તબ્બં. યથાહ – ‘‘ઉદકં અત્થિ ભાજનં નત્થિ, અસન્તં નામ હોતિ, ભાજનં અત્થિ ઉદકં નત્થિ, એતમ્પિ અસન્તં, ઉભયે પન અસતિ અસન્તમેવ, કટ્ઠેન વા કેનચિ વા પુઞ્છિત્વા ગન્તબ્બ’’ન્તિ (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૩૭૪). ઉક્લાપાપિ સચે હોન્તીતિ વચ્ચપસ્સાવટ્ઠાનાનિ સચે કચવરાકિણ્ણાનિ હોન્તિ. ‘‘અસેસતો સોધેતબ્બ’’ન્તિ ઇમિના તતો કસ્સચિ કચવરસ્સ અપનયનં સોધનં નામ ન હોતિ, નિસ્સેસકચવરાપનયનમેવ સોધનન્તિ દીપેતિ.

૨૯૪૧. પિઠરોતિ અવલેખનકટ્ઠનિક્ખેપનભાજનં. કુમ્ભી ચે રિત્તાતિ આચમનકુમ્ભી સચે તુચ્છા.

૨૯૪૨. એવં વચ્ચકુટિવત્તં દસ્સેત્વા સેનાસનવત્તં દસ્સેતુમાહ ‘‘અનજ્ઝિટ્ઠો’’તિઆદિ. અનજ્ઝિટ્ઠોતિ અનનુઞ્ઞાતો.

૨૯૪૩. વુડ્ઢં આપુચ્છિત્વા કથેન્તસ્સાતિ યોજના. વુડ્ઢતરાગમેતિ યં આપુચ્છિત્વા કથેતુમારદ્ધો, તતોપિ વુડ્ઢતરસ્સ ભિક્ખુનો આગમે સતિ.

૨૯૪૪. એકવિહારસ્મિન્તિ એકસ્મિં ગેહે. ‘‘અનાપુચ્છા’’તિ ઇદં વક્ખમાનેહિ યથારહં યોજેતબ્બં.

૨૯૪૫. પઠમં યત્થ કત્થચિ વુડ્ઢાનં સન્નિધાને કત્તબ્બવત્તં નિદ્દિટ્ઠન્તિ ઇદાનિ એકવિહારે વસન્તેનાપિ તસ્સ કાતબ્બતં દસ્સેતું પુનપિ ‘‘ન ચ ધમ્મો કથેતબ્બો’’તિ આહ. ધમ્મચક્ખુનાતિ ધમ્મલોચનેન ધમ્મગરુકેન, ઇમિના અતાદિસસ્સ કતો વારો નિરત્થકોતિ દીપેતિ.

૨૯૪૬. કાતબ્બોતિ જાલેતબ્બો. સોતિ દીપો. ‘‘દ્વારં નામ યસ્મા મહાવળઞ્જં, તસ્મા તત્થ આપુચ્છનકિચ્ચં નત્થી’’તિ (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૩૬૯) વચનતો તં અવત્વા આપત્તિક્ખેત્તમેવ દસ્સેતુમાહ ‘‘વાતપાનકવાટાનિ, થકેય્ય વિવરેય્ય નો’’તિ.

૨૯૪૭. વુડ્ઢતો પરિવત્તયેતિ યેન વુડ્ઢો, તતો પરિવત્તયે, પિટ્ઠિં અદસ્સેત્વા વુડ્ઢાભિમુખો તેન પરિવત્તયેતિ અત્થો. ચીવરકણ્ણેન વા કાયેન વા તં વુડ્ઢં ન ચ ઘટ્ટયે.

૨૯૪૮. એવં સેનાસનવત્તં દસ્સેત્વા જન્તાઘરવત્તં દસ્સેતુમાહ ‘‘પુરતો’’તિઆદિ. થેરાનં પુરતો નેવ ન્હાયેય્ય, ઉપરિ પટિસોતે ન ચ ન્હાયેય્ય, ઓતરન્તાનં વુડ્ઢાનં ઉત્તરં ઉત્તરન્તો મગ્ગં દદેય્ય, ન ઘટ્ટયે કાયેન વા ચીવરેન વા ન ઘટ્ટયેય્યાતિ યોજના.

‘‘તિમણ્ડલં પટિચ્છાદેન્તેન પરિમણ્ડલં નિવાસેત્વા કાયબન્ધનં બન્ધિત્વા’’તિઆદિના (ચૂળવ. ૩૬૪) નયેન વુત્તાનં ભત્તગ્ગવત્તાનં સેખિયકથાય વુત્તત્તા ચ ઉપજ્ઝાયવત્તાદીનં મહાખન્ધકકથાય વુત્તત્તા ચ અનુમોદનવત્તાનં ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભત્તગ્ગે ચતૂહિ પઞ્ચહિ થેરાનુથેરેહિ ભિક્ખૂહિ આગમેતુ’’ન્તિઆદિના (ચૂળવ. ૩૬૨) નયેન ભત્તગ્ગવત્તેયેવ અન્તોગધભાવેન વુત્તત્તા ચ નિદ્દેસે તાનિ ન વુત્તાનિ, તથાપિ તેસુ અનુમોદનવત્તં એવં વેદિતબ્બં (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૩૬૨) – સઙ્ઘત્થેરે અનુમોદનત્થાય નિસિન્ને હેટ્ઠા પટિપાટિયા ચતૂહિ નિસીદિતબ્બં. અનુથેરે નિસિન્ને મહાથેરેન ચ હેટ્ઠા ચ તીહિ નિસીદિતબ્બં. પઞ્ચમે નિસિન્ને ઉપરિ ચતૂહિ નિસીદિતબ્બં. સઙ્ઘત્થેરેન હેટ્ઠા દહરભિક્ખુસ્મિં અજ્ઝિટ્ઠેપિ સઙ્ઘત્થેરતો પટ્ઠાય ચતૂહિ નિસીદિતબ્બમેવ. સચે પન અનુમોદકો ભિક્ખુ ‘‘ગચ્છથ, ભન્તે, આગમેતબ્બકિચ્ચં નત્થી’’તિ વદતિ, ગન્તું વટ્ટતિ. મહાથેરેન ‘‘ગચ્છામ, આવુસો’’તિ વુત્તે ‘‘ગચ્છથા’’તિ વદતિ, એવમ્પિ વટ્ટતિ. ‘‘બહિગામે આગમેસ્સામા’’તિ આભોગં કત્વાપિ બહિગામં ગન્ત્વા અત્તનો નિસ્સિતકે ‘‘તુમ્હે તસ્સ આગમનં આગમેથા’’તિ વત્વાપિ ગન્તું વટ્ટતિયેવ. સચે પન મનુસ્સા અત્તનો રુચિતેન એકેન અનુમોદનં કારેન્તિ, નેવ તસ્સ અનુમોદતો આપત્તિ, ન ચ મહાથેરસ્સ ભારો હોતિ. ઉપનિસિન્નકથાયમેવ હિ મનુસ્સેસુ કથાપેન્તેસુ મહાથેરો આપુચ્છિતબ્બો, મહાથેરેન ચ અનુમોદનાય અજ્ઝિટ્ઠોવ આગમેતબ્બોતિ ઇદમેત્થ લક્ખણન્તિ.

૨૯૪૯. વત્તન્તિ યથાવુત્તં આભિસમાચારિકવત્તં. યથાહ – ‘‘આભિસમાચારિકં અપરિપૂરેત્વા સીલં પરિપૂરેસ્સતીતિ નેતં ઠાનં વિજ્જતી’’તિ. ન વિન્દતીતિ ન લભતિ.

૨૯૫૦. અનેકગ્ગોતિ વિક્ખિત્તત્તાયેવ અસમાહિતચિત્તો. ન ચ પસ્સતીતિ ઞાણચક્ખુના ન પસ્સતિ, દટ્ઠું સમત્થો ન હોતીતિ અત્થો. દુક્ખાતિ જાતિદુક્ખાદિદુક્ખતો.

૨૯૫૧. તસ્માતિ યસ્મા દુક્ખા ન પરિમુચ્ચતિ, તસ્મા. ઓવાદં કત્વા કિં વિસેસં પાપુણાતીતિ આહ ‘‘ઓવાદં બુદ્ધસેટ્ઠસ્સ, કત્વા નિબ્બાનમેહિતી’’તિ. એહિતિ પાપુણિસ્સતિ.

વત્તક્ખન્ધકકથાવણ્ણના.