ભિક્ખુનિક્ખન્ધકકથાવણ્ણના

૨૯૫૨. વિવરિત્વાન ચીવરં અપનેત્વા.

૨૯૫૩. યં કિઞ્ચિ સમ્પયોજેન્તિયાતિ યં કિઞ્ચિ અનાચારં કરોન્તિયા. તતોતિ તેન અનાચારસઙ્ખાતેન અસદ્ધમ્મેન. ભાસન્તિયાતિ વાચાય ભાસન્તિયા.

૨૯૫૪-૬. દીઘન્તિ એકપરિક્ખેપતો દીઘં. વિલીવેન ચ પટ્ટેનાતિ સણ્હેહિપિ વિલીવેહિ કતપટ્ટેન. ચમ્મપટ્ટેનાતિ ચમ્મમયપટ્ટેન. દુસ્સપટ્ટેનાતિ સેતવત્થેન. દુસ્સવેણિયાતિ દુસ્સેન ગણ્ઠિતવેણિયા. દુસ્સવટ્ટિયાતિ દુસ્સેન કતવટ્ટિયા. ન ફાસુકા નમેતબ્બાતિ મજ્ઝિમસ્સ તનુભાવત્થાય ગામદારિકા વિય ફાસુલિકા ન નામેતબ્બા. જઘનન્તિ મુત્તકરણપ્પદેસં. અટ્ઠિકાદિનાતિ ગોજાણુટ્ઠિકાદિના. ન ઘંસાપેય્યાતિ ન ઘટ્ટાપેય્ય. ‘‘અટ્ઠિકાદિના’’તિ ઇદં ‘‘ન ઘંસાપેય્યા’’તિ ઇમિના ચ ‘‘કોટ્ટાપેતી’’તિ ઇમિના કિરિયાપદેન ચ સમ્બન્ધિતબ્બં.

૨૯૫૭. ‘‘કોટ્ટાપેતી’’તિ ઇદં ‘‘હત્થં વા’’તિઆદીહિ ઉપયોગન્તપદેહિ પચ્ચેકં યોજેતબ્બં. હત્થન્તિ અગ્ગબાહં. હત્થકોચ્છન્તિ પિટ્ઠિહત્થં. પાદન્તિ જઙ્ઘં.

૨૯૫૮. ન મુખં લિમ્પિતબ્બન્તિ છવિપસાદકરેન તિલસાસપકક્કાદિના અનેકવિધેન લિમ્પનેન ન લિમ્પિતબ્બં. ન ચુણ્ણેતબ્બન્તિ મુખચુણ્ણલેપનં ન કાતબ્બં. મનોસિલાય મુખં લઞ્જન્તિયા આપત્તિ સિયાતિ યોજના.

૨૯૫૯. અઙ્ગરાગો ન કાતબ્બોતિ હલિદ્દિકુઙ્કુમાદીહિ સરીરચ્છવિરાગો ન કાતબ્બો. અવઙ્ગં ન ચ કાતબ્બન્તિ અઞ્જનં બહિ અક્ખિકોટિયા લેખં ઠપેત્વા ન અઞ્જિતબ્બં. ન કાતબ્બં વિસેસકન્તિ ગણ્ડપદેસે વિચિત્રસણ્ઠાનં વિસેસકં વત્તભઙ્ગં ન કાતબ્બં.

૨૯૬૦. ઓલોકનકતોતિ વાતપાનતો. રાગાતિ કામરાગેન. ઓલોકેતુન્તિ અન્તરવીથિં વિલોકેતું, સાલોકે ન ચ ઠાતબ્બન્તિ યોજના. સાલોકે દ્વારં વિવરિત્વા ઉપડ્ઢકાયં દસ્સેન્તીહિ ન ઠાતબ્બં. સનચ્ચન્તિ નટસમજ્જં.

૨૯૬૧. ગણિકં વુટ્ઠાપેન્તિયા વેસિં વુટ્ઠાપેન્તિયા. ‘‘વિક્કિણન્તિયા’’તિ ઇદં ‘‘સુર’’ન્તિઆદીહિ ઉપયોગન્તપદેહિ પચ્ચેકં યોજેતબ્બં.

૨૯૬૩. ન ચેવુપટ્ઠાપેતબ્બોતિ અત્તનો વેય્યાવચ્ચં નેવ કારાપેતબ્બો. તિરચ્છાનગતોપિ દાસો વા દાસી વા તિરચ્છાનગતોપિ કમ્મકરો વા ન ચેવ ઉપટ્ઠાપેતબ્બો નેવ અત્તનો વેય્યાવચ્ચં કારાપેતબ્બો. અપિ-સદ્દેન પગેવ મનુસ્સભૂતોતિ દીપેતિ.

૨૯૬૪. ‘‘સબ્બનીલાદિ’’ન્તિ ઇમિના –

‘‘સબ્બનીલકમઞ્જેટ્ઠ-કણ્હલોહિતપીતકે;

મહાનામમહારઙ્ગ-રત્તેસૂ’’તિ. (વિ. વિ. ૫૯૮) –

વુત્તાનિ અકપ્પિયચીવરાનિ સઙ્ગહિતાનિ. ‘‘નમતકં નામ એળકલોમેહિ કતં અવાયિમં ચમ્મખણ્ડપરિભોગેન પરિભુઞ્જિતબ્બ’’ન્તિ (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૨૬૪) અટ્ઠકથાય વુત્તત્તા, ગણ્ઠિપદે ચ ‘‘સન્થરણસદિસો પિલોતિકાહિ કતો પરિક્ખારવિસેસો’’તિ વુત્તત્તા ચ નિપજ્જાય પરિભુઞ્જિતબ્બો પરિક્ખારવિસેસો નમતકં નામ.

૨૯૬૫. છન્નમ્પિ પુરિસબ્યઞ્જનં ‘‘એત્થા’’તિ ચિન્તેત્વા રાગચિત્તેન ઓલોકેન્તિયા દુક્કટં હોતિ. સબ્બન્તિ વુત્તપ્પકારં સબ્બં.

૨૯૬૬. ભિક્ખું દૂરતોવ પસ્સિત્વા તસ્સ ભિક્ખુનો દૂરતો ઓક્કમિત્વાન મગ્ગો દાતબ્બોતિ યોજના.

૨૯૬૭. ભિક્ખં ચરન્તિયા ભિક્ખુનિયા ભિક્ખું પસ્સિત્વા પન યેન ભિક્ખાય ચરતિ, તં પત્તં નીહરિત્વા ઉપરિ છાદેત્વા ઠિતં સઙ્ઘાટિચીવરં અપનેત્વા ઉક્કુજ્જં ઉદ્ધંમુખં કત્વા ભિક્ખુનો દસ્સેતબ્બન્તિ યોજના.

૨૯૬૮. ઉતુનીનં ભિક્ખુનીનં ઉતુકાલે સઞ્જાતપુપ્ફે કાલે સંવેલ્લિકં કાતું કચ્છં બન્ધિતું મહેસિના કટિસુત્તકં અનુઞ્ઞાતન્તિ યોજના, ઇમિના અઞ્ઞસ્મિં કાલે કટિસુત્તકં બન્ધિતું ન વટ્ટતીતિ દીપેતિ. યથાહ – ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા સબ્બકાલં કટિસુત્તકં ધારેતબ્બં, યા ધારેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ઉતુનિયા કટિસુત્તક’’ન્તિ (ચૂળવ. ૪૨૨).

૨૯૬૯. ઇત્થિપોસયુતન્તિ ઇત્થીહિ વા પુરિસેહિ વા ઇત્થિપુરિસેહિ વા યુત્તં. ઇત્થિપોસયુત્તં હત્થવટ્ટકમેવ વા. પાટઙ્કીતિ પટપોટ્ટલિકં.

૨૯૭૦. ગરુધમ્મેતિ સઙ્ઘાદિસેસે. માનત્તન્તિ પક્ખમાનત્તં. સમ્મન્નિત્વાતિ ઞત્તિદુતિયાય કમ્મવાચાય સમ્મન્નિત્વા.

૨૯૭૧. યસ્સા ઇત્થિયા પબ્બજિતકાલે ગબ્ભો વુટ્ઠાતિ વિજાયતિ યદિ, પુત્તો ચે, તસ્સાપિ દારકમાતુ યાવ સો દારકો વિઞ્ઞુતં પાપુણાતિ, યાવ ખાદિતું, ભુઞ્જિતું, નહાયિતુઞ્ચ અત્તનો ધમ્મતાય સક્કોતિ, તાવ દુતિયા ભિક્ખુની તથા સમ્મન્નિત્વા દાતબ્બાતિ યોજના.

૨૯૭૨. સા પન માતા ભિક્ખુની અત્તનો પુત્તં પાયેતું, ભોજેતું, મણ્ડેતું, ઉરે કત્વા સયિતુઞ્ચ લભતીતિ યોજના.

૨૯૭૩. દુતિયિકાય ભિક્ખુનિયા દારકેન સહસેય્યં ઠપેત્વા યથા અઞ્ઞેસુ પુરિસેસુ વત્તિતબ્બં પટિપજ્જિતબ્બં, તથા એવ તસ્મિં દારકે વત્તિતબ્બન્તિ યોજના.

૨૯૭૪. વિબ્ભમેનેવાતિ અત્તનો રુચિયા સેતવત્થાનં ગહણેનેવ. યથાહ – ‘‘યસ્મા સા વિબ્ભન્તા અત્તનો રુચિયા ખન્તિયા ઓદાતાનિ વત્થાનિ નિવત્થા, તસ્માયેવ સા અભિક્ખુની, ન સિક્ખાપચ્ચક્ખાનેના’’તિ (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૪૩૪). ઇધાતિ ઇમસ્મિં સાસને.

૨૯૭૫. ગતાયાતિ એત્થ ‘‘સકાવાસા’’તિ સેસો. યથાહ – ‘‘યા સા, ભિક્ખવે, ભિક્ખુની સકાવાસા તિત્થાયતનં સઙ્કન્તા, સા આગતા ન ઉપસમ્પાદેતબ્બા’’તિ. ન કેવલં ન ઉપસમ્પાદેતબ્બા, પબ્બજ્જમ્પિ ન લભતિ. ઓદાતાનિ ગહેત્વા વિબ્ભન્તા પન પબ્બજ્જામત્તં લભતિ.

૨૯૭૬. વન્દનન્તિ પાદે સમ્બાહેત્વા વન્દનં. સાદિતું વટ્ટતીતિ ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સાદિતુ’’ન્તિ (ચૂળવ. ૪૩૪) અનુઞ્ઞાતત્તા વટ્ટતિ. તત્રેકે આચરિયા ‘‘સચે એકતો વા ઉભતો વા અવસ્સુતા હોન્તિ સારત્તા, યથાવત્થુકમેવા’’તિ વદન્તિ. એકે આચરિયા ‘‘નત્થિ એત્થ આપત્તી’’તિ વદન્તીતિ એવં આચરિયવાદં દસ્સેત્વા ‘‘ઇદં ઓદિસ્સ અનુઞ્ઞાતં વટ્ટતી’’તિ અટ્ઠકથાસુ વુત્તં, તં પમાણં. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સાદિતુ’’ન્તિ (ચૂળવ. ૪૩૪) હિ વચનેનેવ કપ્પિયં.

૨૯૭૭. યાય કાયચિ વચ્ચકુટિયા વચ્ચો ન કાતબ્બો, હેટ્ઠા વિવટે ઉદ્ધં પટિચ્છન્ને પન વચ્ચં કાતું વટ્ટતિ. હેટ્ઠા વિવટે ઉપરિ પટિચ્છન્નેતિ અટ્ઠકથાયં ‘‘સચે કૂપો ખતો હોતિ, ઉપરિ પન પદરમત્તમેવ સબ્બદિસાસુ પઞ્ઞાયતિ, એવરૂપેપિ વટ્ટતી’’તિ (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૪૩૫) વુત્તં.

૨૯૭૮. સબ્બત્થાતિ ભિક્ખુનિઉપસ્સયઅન્તરઘરાદિસબ્બટ્ઠાનેસુ. ગિલાનાયાતિ યસ્સા વિના પલ્લઙ્કં ન ફાસુ હોતિ. અડ્ઢપલ્લઙ્કન્તિ એકપાદં આભુજિત્વા કતપલ્લઙ્કં. સો એકં પણ્હિં ઊરુમૂલાસન્નં કત્વા ઇતરં દૂરે કત્વા આભુજિતપલ્લઙ્કો નામ.

૨૯૭૯. નરતિત્થેતિ પુરિસાનં નહાનતિત્થે. યથાહ – ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા પુરિસતિત્થે નહાયિતબ્બં, યા નહાયેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, મહિલાતિત્થે નહાયિતુ’’ન્તિ (ચૂળવ. ૪૩૬).

૨૯૮૦. યા સમણી ગન્ધચુણ્ણેન વા વાસિતમત્તિયા વાસિતકાય મત્તિકાય વા પટિસોતે વા ન્હાયેય્ય, તસ્સા આપત્તિ દુક્કટન્તિ યોજના. વાસિતવિસેસનેન અવાસિતા વટ્ટતીતિ દીપેતિ. યથાહ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, પકતિમત્તિક’’ન્તિ (ચૂળવ. ૪૩૬).

૨૯૮૧. અભુત્વાતિ એત્થ આમિસઅગ્ગં ગહણમત્તમ્પિ અકત્વા, પત્તચીવરં કતિપયદિવસાનિપિ અપરિભુઞ્જિત્વાતિ અત્થો. સચે અસપ્પાયં, સબ્બમ્પિ અપનેતું વટ્ટતિ.

૨૯૮૨. અનુપસમ્પન્ને અસન્તે સબ્બં ભિક્ખૂહિ પટિગ્ગહિતં વા અપ્પટિગ્ગહિતં વા સન્નિધિકતં વા સબ્બં અજ્ઝોહરણીયં ભિક્ખૂહિ પટિગ્ગહાપેત્વા પરિભુઞ્જિતું ભિક્ખુનીનં વટ્ટતીતિ યોજના. ‘‘ભિક્ખુનીનં વટ્ટતી’’તિ ઇદં પકરણવસેન વુત્તં. ભિક્ખુનીહિપિ પટિગ્ગહાપેત્વા ભિક્ખૂનમ્પિ તથાવિધં પરિભુઞ્જિતું વટ્ટતિ. યથાહ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં સન્નિધિં ભિક્ખુનીહિ પટિગ્ગાહાપેત્વા પરિભુઞ્જિતુ’’ન્તિ (ચૂળવ. ૪૨૧).

ભિક્ખુનિક્ખન્ધકકથાવણ્ણના.

ઇતિ વિનયત્થસારસન્દીપનિયા વિનયવિનિચ્છયવણ્ણનાય

ખન્ધકકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.