વસ્સૂપનાયિકક્ખન્ધકકથાવણ્ણના

૨૬૦૮. વસ્સૂપનાયિકા વુત્તાતિ સેસો. પચ્છિમા ચાતિ એત્થ ઇતિ-સદ્દો નિદસ્સને. વસ્સૂપનાયિકાતિ વસ્સૂપગમના. આલયો, વચીભેદો વા કાતબ્બો ઉપગચ્છતાતિ ઇમિના વસ્સૂપગમનપ્પકારો દસ્સિતો. ઉપગચ્છતા આલયો કત્તબ્બો, વચીભેદો વા કત્તબ્બોતિ સમ્બન્ધો. ઉપગચ્છન્તેન ચ સેનાસને અસતિ ‘‘ઇધ વસ્સં વસિસ્સામી’’તિ ચિત્તુપ્પાદમત્તં વા કાતબ્બં, સેનાસને સતિ ‘‘ઇમસ્મિં વિહારે ઇમં તેમાસં વસ્સં ઉપેમી’’તિ ચ ‘‘ઇધ વસ્સં ઉપેમી’’તિ ચ વચીભેદો વા કાતબ્બોતિ અત્થો.

૨૬૦૯. જાનં વસ્સૂપગમનં અનુપગચ્છતો વાપીતિ યોજના. તેમાસન્તિ એત્થ ‘‘પુરિમં વા પચ્છિમં વા’’તિ સેસો. ચરન્તસ્સાપીતિ એત્થ ‘‘ચારિક’’ન્તિ સેસો. પુરિમં વા તેમાસં પચ્છિમં વા તેમાસં અવસિત્વાવ ચારિકં ચરન્તસ્સાપિ દુક્કટન્તિ યોજના. તેમાસન્તિ અચ્ચન્તસંયોગે ઉપયોગવચનં. યથાહ – ‘‘ન, ભિક્ખવે, વસ્સં ઉપગન્ત્વા પુરિમં વા તેમાસં પચ્છિમં વા તેમાસં અવસિત્વા ચારિકા પક્કમિતબ્બા, યો પક્કમેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ (મહાવ. ૧૮૫).

૨૬૧૦. રુક્ખસ્સ સુસિરેતિ એત્થ ‘‘સુદ્ધે’’તિ સેસો. યથાહ – ‘‘રુક્ખસુસિરેતિ એત્થ સુદ્ધે રુક્ખસુસિરેયેવ ન વટ્ટતિ, મહન્તસ્સ પન રુક્ખસુસિરસ્સ અન્તો પદરચ્છદનં કુટિકં કત્વા પવિસનદ્વારં યોજેત્વા ઉપગન્તું વટ્ટતી’’તિ. ‘‘રુક્ખસ્સ સુસિરે’’તિ ઇમિના રુક્ખેકદેસો વિટપોપિ સઙ્ગહિતો, સોપિ સુદ્ધોવ ન વટ્ટતિ. યથાહ – ‘‘રુક્ખવિટભિયાતિ એત્થાપિ સુદ્ધે વિટપમત્તે ન વટ્ટતિ, મહાવિટપે પન અટ્ટકં બન્ધિત્વા તત્થ પદરચ્છદનં કુટિકં કત્વા ઉપગન્તું વટ્ટતી’’તિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૨૦૩).

‘‘છત્તેતિ એત્થાપિ ચતૂસુ થમ્ભેસુ છત્તં ઠપેત્વા આવરણં કત્વા દ્વારં યોજેત્વા ઉપગન્તું વટ્ટતિ, છત્તકુટિકા નામેસા હોતિ. ચાટિયાતિ એત્થાપિ મહન્તેન કપલ્લેન છત્તે વુત્તનયેન કુટિં કત્વાવ ઉપગન્તું વટ્ટતી’’તિ અટ્ઠકથાવચનતો એવમકતાસુ સુદ્ધછત્તચાટીસુ નિવારણં વેદિતબ્બં. છવકુટીતિ ટઙ્કિતમઞ્ચાદયો વુત્તા. યથાહ – ‘‘છવકુટિકા નામ ટઙ્કિતમઞ્ચાદિભેદા કુટિ, તત્થ ઉપગન્તું ન વટ્ટતી’’તિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૨૦૩).

સુસાને પન અઞ્ઞં કુટિકં કત્વા ઉપગન્તું વટ્ટતિ. ‘‘છવસરીરં ઝાપેત્વા છારિકાય, અટ્ઠિકાનઞ્ચ અત્થાય કુટિકા કરીયતી’’તિ અન્ધકટ્ઠકથાયં છવકુટિ વુત્તા. ‘‘ટઙ્કિતમઞ્ચોતિ કસિકુટિકાપાસાણઘરન્તિ લિખિત’’ન્તિ (વજિર. ટી. મહાવગ્ગ ૨૦૩) વજિરબુદ્ધિત્થેરો. ચતુન્નં પાસાણાનં ઉપરિ પાસાણં અત્થરિત્વા કતો ગેહોપિ ‘‘ટઙ્કિતમઞ્ચો’’તિ વુચ્ચતિ. દીઘે મઞ્ચપાદે મજ્ઝે વિજ્ઝિત્વા અટનિયો પવેસેત્વા મઞ્ચં કરોન્તીતિ તસ્સ ઇદં ઉપરિ, ઇદં હેટ્ઠાતિ નત્થિ, પરિવત્તેત્વા અત્થતોપિ તાદિસોવ હોતિ, તં સુસાને, દેવટ્ઠાને ચ ઠપેન્તિ, અયમ્પિ ટઙ્કિતમઞ્ચો નામ.

૨૬૧૧. ‘‘સતિ પચ્ચયવેકલ્લે, સરીરાફાસુતાય વા’’તિ અવસેસન્તરાયાનં વક્ખમાનત્તા ‘‘અન્તરાયો’’તિ ઇમિના રાજન્તરાયાદિ દસવિધો ગહેતબ્બો.

૨૬૧૨-૪. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સત્તન્નં સત્તાહકરણીયેન અપ્પહિતેપિ ગન્તું, પગેવ પહિતે ભિક્ખુસ્સ ભિક્ખુનિયા સિક્ખમાનાય સામણેરસ્સ સામણેરિયા માતુયા ચ પિતુસ્સ ચા’’તિ (મહાવ. ૧૯૮) વુત્તનયં દસ્સેતુમાહ ‘‘માતાપિતૂન’’ન્તિઆદિ.

માતાપિતૂનં દસ્સનત્થં, પઞ્ચન્નં સહધમ્મિકાનં દસ્સનત્થં વા નેસં અત્થે સતિ વા નેસં અન્તરે ગિલાનં દટ્ઠું વા તદુપટ્ઠાકાનં ભત્તાદિં પરિયેસનત્થં વા નેસં ભત્તાદિં પરિયેસનત્થં વા તથા નેસં પઞ્ચન્નં સહધમ્મિકાનં અઞ્ઞતરં અનભિરતં ઉક્કણ્ઠિતં અહં ગન્ત્વા વૂપકાસેસ્સં વા વૂપકાસાપેસ્સામિ વા ધમ્મકથમસ્સ કરિસ્સામીતિ વા તસ્સ પઞ્ચન્નં સહધમ્મિકાનં અઞ્ઞતરસ્સ ઉટ્ઠિતં ઉપ્પન્નં દિટ્ઠિં વિવેચેસ્સામિ વા વિવેચાપેસ્સામિ વા ધમ્મકથમસ્સ કરિસ્સામીતિ વા તથા ઉપ્પન્નં કુક્કુચ્ચં વિનોદેસ્સામીતિ વા વિનોદાપેસ્સામીતિ વા ધમ્મકથમસ્સ કરિસ્સામીતિ વા એવં વિનયઞ્ઞુના ભિક્ખુના સત્તાહકિચ્ચેન અપેસિતેપિ ગન્તબ્બં, પગેવ પહિતેતિ યોજના.

ભત્તાદીતિ એત્થ આદિ-સદ્દેન ભેસજ્જપરિયેસનાદિં સઙ્ગણ્હાતિ. યથાહ – ‘‘ગિલાનભત્તં વા પરિયેસિસ્સામિ, ગિલાનુપટ્ઠાકભત્તં વા પરિયેસિસ્સામિ, ગિલાનભેસજ્જં વા પરિયેસિસ્સામિ, પુચ્છિસ્સામિ વા ઉપટ્ઠહિસ્સામિ વા’’તિ. વૂપકાસેસ્સન્તિ યત્થ અનભિરતિ ઉપ્પન્ના, તતો અઞ્ઞત્થ ગહેત્વા ગમિસ્સામીતિ અત્થો.

વિનોદેસ્સામહન્તિ વાતિ એત્થ વા-સદ્દેન ‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ગરુધમ્મં અજ્ઝાપન્નો હોતિ પરિવાસારહો, સો ચે ભિક્ખૂનં સન્તિકે દૂતં પહિણેય્ય ‘અહઞ્હિ ગરુધમ્મં અજ્ઝાપન્નો પરિવાસારહો, આગચ્છન્તુ ભિક્ખૂ, ઇચ્છામિ ભિક્ખૂનં આગત’ન્તિ. ગન્તબ્બં, ભિક્ખવે, સત્તાહકરણીયેન અપ્પહિતેપિ, પગેવ પહિતે ‘પરિવાસદાનં ઉસ્સુક્કં કરિસ્સામિ વા અનુસ્સાવેસ્સામિ વા ગણપૂરકો વા ભવિસ્સામી’’તિઆદિનયં (મહાવ. ૧૯૩) સઙ્ગણ્હાતિ. એવં સત્તાહકિચ્ચેન ગચ્છન્તેન અન્તોઉપચારસીમાય ઠિતેનેવ ‘‘અન્તોસત્તાહે આગચ્છિસ્સામી’’તિ આભોગં કત્વા ગન્તબ્બં. સચે આભોગં અકત્વા ઉપચારસીમં અતિક્કમતિ, છિન્નવસ્સો હોતીતિ વદન્તિ.

૨૬૧૫. ‘‘અયં પનેત્થ પાળિમુત્તકરત્તિચ્છેદવિનિચ્છયો’’તિ અટ્ઠકથાગતં રત્તિચ્છેદવિનિચ્છયં દસ્સેતુમાહ ‘‘વસ્સં ઉપગતેનેત્થા’’તિઆદિ. એત્થાતિ ઇમસ્મિં સત્તાહકિચ્ચાધિકારે. અયં પાળિમુત્તકવિનિચ્છયો દટ્ઠબ્બોતિ અત્થો.

૨૬૧૬. ‘‘અસુકં નામ દિવસ’’ન્તિઆદિના નિમન્તનાકારં વક્ખતિ. પુબ્બન્તિ પઠમં. વટ્ટતીતિ સત્તાહકિચ્ચેન ગન્તું વટ્ટતિ. યથાહ – ‘‘સચે એકસ્મિં મહાવાસે પઠમંયેવ કતિકા કતા હોતિ ‘અસુકદિવસં નામ સન્નિપતિતબ્બ’ન્તિ, નિમન્તિતોયેવ નામ હોતિ, ગન્તું વટ્ટતી’’તિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૧૯૯). ‘‘ઉપાસકેહિ ‘ઇમસ્મિં નામ દિવસે દાનાદીનિ કરોમ, સબ્બે એવ સન્નિપતન્તૂ’તિ કતિકાયપિ કતાય ગન્તું વટ્ટતિ, નિમન્તિતોયેવ નામ હોતી’’તિ કેચિ.

૨૬૧૭. ભણ્ડકન્તિ અત્તનો ચીવરભણ્ડં. ન વટ્ટતીતિ સત્તાહકિચ્ચેન ગન્તું ન વટ્ટતિ. પહિણન્તીતિ ચીવરધોવનાદિકમ્મેન પહિણન્તિ. આચરિયુપજ્ઝાયાનં આણત્તિયેન કેનચિ અનવજ્જકિચ્ચેન સત્તાહકરણીયેન ગન્તું વટ્ટતીતિ ઇમિનાવ દીપિતં હોતિ.

૨૬૧૮. ઉદ્દેસાદીનમત્થાયાતિ પાળિવાચનાનિ સન્ધાય. આદિ-સદ્દેન પરિપુચ્છાદિં સઙ્ગણ્હાતિ. ગરૂનન્તિ અગિલાનાનમ્પિ આચરિયુપજ્ઝાયાનં. ગન્તું લભતીતિ સત્તાહકરણીયેન ગન્તું લભતિ. પુગ્ગલોતિ પકરણતો ભિક્ખુંયેવ ગણ્હાતિ.

૨૬૧૯. આચરિયોતિ નિદસ્સનમત્તં, ઉપજ્ઝાયેન નિવારિતેપિ એસેવ નયો. ‘‘સચે પન નં આચરિયો ‘અજ્જ મા ગચ્છા’તિ વદતિ, વટ્ટતી’’તિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૧૯૯) અટ્ઠકથાનયં દસ્સેતુમાહ ‘‘રત્તિચ્છેદે અનાપત્તિ, હોતીતિ પરિદીપિતા’’તિ. રત્તિચ્છેદેતિ વસ્સચ્છેદનિમિત્તં. ‘‘રત્તિચ્છેદે’’તિ સબ્બત્થ વસ્સચ્છેદોતિ સન્નિટ્ઠાનં કત્વા વદન્તિ, એવં સત્તાહકરણીયેન ગતં નં અન્તોસત્તાહેયેવ પુન આગચ્છન્તં સચે આચરિયો વા ઉપજ્ઝાયો વા ‘‘અજ્જ મા ગચ્છા’’તિ વદતિ, સત્તાહાતિક્કમેપિ અનાપત્તીતિ અધિપ્પાયો, વસ્સચ્છેદો પન હોતિયેવાતિ દટ્ઠબ્બં સત્તાહસ્સ બહિદ્ધા વીતિનામિતત્તા.

૨૬૨૦. યસ્સ કસ્સચિ ઞાતિસ્સાતિ માતાપિતૂહિ અઞ્ઞસ્સ ઞાતિજનસ્સ. ‘‘ગચ્છતો દસ્સનત્થાયા’’તિ ઇમિના સેસઞાતિકેહિ ‘‘મયં ગિલાના ભદન્તાનં આગમનં ઇચ્છામા’’તિ ચ ‘‘ઉપટ્ઠાકકુલેહિ દાનં દસ્સામ, ધમ્મં સોસ્સામ, ભિક્ખૂનં દસ્સનં ઇચ્છામા’’તિ ચ એવં કત્તબ્બં નિદ્દિસિત્વા દૂતે વા પેસિતે સત્તાહકરણીયેન ગચ્છતો રત્તિચ્છેદો ચ દુક્કટઞ્ચ ન હોતીતિ વુત્તં હોતિ. યથાહ ‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુસ્સ ઞાતકો ગિલાનો હોતિ…પે… ગન્તબ્બં, ભિક્ખવે, સત્તાહકરણીયેન પહિતે, ન ત્વેવ અપ્પહિતે’’તિ (મહાવ. ૧૯૯) ચ ‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, ઉપાસકેન સઙ્ઘં ઉદ્દિસ્સ વિહારો કારાપિતો હોતિ…પે… ઇચ્છામિ દાનઞ્ચ દાતું ધમ્મઞ્ચ સોતું ભિક્ખૂ ચ પસ્સિતુન્તિ. ગન્તબ્બં, ભિક્ખવે, સત્તાહકરણીયેન પહિતે, ન ત્વેવ અપ્પહિતે’’તિ (મહાવ. ૧૮૮) ચ.

૨૬૨૧. ‘‘અહં ગામકં ગન્ત્વા અજ્જેવ આગમિસ્સામી’’તિ આગચ્છં આગચ્છન્તો સચે પાપુણિતું ન સક્કોતેવ, વટ્ટતીતિ યોજના. વટ્ટતીતિ એત્થ ‘‘અજ્જેવ આગમિસ્સામી’’તિ ગન્ત્વા આગચ્છન્તસ્સ અન્તરામગ્ગે સચે અરુણુગ્ગમનં હોતિ, વસ્સચ્છેદોપિ ન હોતિ, રત્તિચ્છેદદુક્કટઞ્ચ નત્થીતિ અધિપ્પાયો.

૨૬૨૨. વજેતિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૨૦૩) ગોપાલકાનં નિવાસનટ્ઠાને. સત્થેતિ જઙ્ઘસત્થસકટસત્થાનં સન્નિવિટ્ઠોકાસે. તીસુ ઠાનેસુ ભિક્ખુનો, વસ્સચ્છેદે અનાપત્તીતિ તેહિ સદ્ધિં ગચ્છન્તસ્સેવ નત્થિ આપત્તિ, તેહિ વિયુઞ્જિત્વા ગમને પન આપત્તિયેવ, પવારેતુઞ્ચ ન લભતિ.

વજાદીસુ વસ્સં ઉપગચ્છન્તેન વસ્સૂપનાયિકદિવસે તેન ભિક્ખુના ઉપાસકા વત્તબ્બા ‘‘કુટિકા લદ્ધું વટ્ટતી’’તિ. સચે કરિત્વા દેન્તિ, તત્થ પવિસિત્વા ‘‘ઇધ વસ્સં ઉપેમી’’તિ તિક્ખત્તું વત્તબ્બં. નો ચે દેન્તિ, સાલાસઙ્ખેપેન ઠિતસકટસ્સ હેટ્ઠા ઉપગન્તબ્બં. તમ્પિ અલભન્તેન આલયો કાતબ્બો. સત્થે પન કુટિકાદીનં અભાવે ‘‘ઇધ વસ્સં ઉપેમી’’તિ વચીભેદં કત્વા ઉપગન્તું ન વટ્ટતિ, આલયકરણમત્તમેવ વટ્ટતિ. આલયો નામ ‘‘ઇધ વસ્સં વસિસ્સામી’’તિ ચિત્તુપ્પાદમત્તં.

સચે મગ્ગપ્પટિપન્નેયેવ સત્થે પવારણદિવસો હોતિ, તત્થેવ પવારેતબ્બં. અથ સત્થો અન્તોવસ્સેયેવ ભિક્ખુના પત્થિતટ્ઠાનં પત્વા અતિક્કમતિ. પત્થિતટ્ઠાને વસિત્વા તત્થ ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં પવારેતબ્બં. અથાપિ સત્થો અન્તોવસ્સેયેવ અન્તરા એકસ્મિં ગામે તિટ્ઠતિ વા વિપ્પકિરતિ વા, તસ્મિંયેવ ગામે ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં વસિત્વા પવારેતબ્બં, અપ્પવારેત્વા તતો પરં ગન્તું ન વટ્ટતિ.

નાવાય વસ્સં ઉપગચ્છન્તેનાપિ કુટિયંયેવ ઉપગન્તબ્બં. પરિયેસિત્વા અલભન્તે આલયો કાતબ્બો. સચે અન્તોતેમાસં નાવા સમુદ્દેયેવ હોતિ, તત્થેવ પવારેતબ્બં. અથ નાવા કૂલં લભતિ, સયઞ્ચ પરતો ગન્તુકામો હોતિ, ગન્તું ન વટ્ટતિ. નાવાય લદ્ધગામેયેવ વસિત્વા ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં પવારેતબ્બં. સચેપિ નાવા અનુતીરમેવ અઞ્ઞત્થ ગચ્છતિ, ભિક્ખુ ચ પઠમં લદ્ધગામેયેવ વસિતુકામો, નાવા ગચ્છતુ, ભિક્ખુના તત્થેવ વસિત્વા ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં પવારેતબ્બં.

ઇતિ વજે, સત્થે, નાવાયન્તિ તીસુ ઠાનેસુ નત્થિ વસ્સચ્છેદે આપત્તિ, પવારેતુઞ્ચ લભતિ.

૨૬૨૩. સતિ પચ્ચયવેકલ્લેતિ પિણ્ડપાતાદીનં પચ્ચયાનં ઊનત્તે સતિ. સરીરાફાસુતાય વાતિ સરીરસ્સ અફાસુતાય આબાધે વા સતિ. વસ્સં છેત્વાપિ પક્કમેતિ વસ્સચ્છેદં કત્વાપિ યથાફાસુકટ્ઠાનં ગચ્છેય્ય. અપિ-સદ્દેન વસ્સં અછેત્વા વસ્સચ્છેદકારણે સતિ સત્તાહકરણીયેન ગન્તુમ્પિ વટ્ટતીતિ દીપેતિ.

૨૬૨૪. યેન કેનન્તરાયેનાતિ રાજન્તરાયાદીસુ યેન કેનચિ અન્તરાયેન. યો ભિક્ખુ વસ્સં નોપગતો, તેનાપિ છિન્નવસ્સેન વાપિ દુતિયા વસ્સૂપનાયિકા ઉપગન્તબ્બાતિ યોજના.

૨૬૨૫-૬. સત્તાહન્તિ અચ્ચન્તસંયોગે ઉપયોગવચનં. ‘‘વીતિનામેતી’’તિ ઇમિના સમ્બન્ધો. ઉપગન્ત્વાપિ વા બહિદ્ધા એવ સત્તાહં વીતિનામેતિ ચે. યો ગચ્છતિ, યો ચ વીતિનામેતિ, તસ્સ ભિક્ખુસ્સ. પુરિમાપિ ન વિજ્જતીતિ અનુપગતત્તા, છિન્નવસ્સત્તા ચ પુરિમાપિ વસ્સૂપનાયિકા ન વિજ્જતિ ન લભતિ. ઇમેસં દ્વિન્નં યથાક્કમં ઉપચારાતિક્કમે, સત્તાહાતિક્કમે ચ આપત્તિ વેદિતબ્બા.

પટિસ્સવે ચ ભિક્ખુસ્સ, હોતિ આપત્તિ દુક્કટન્તિ ‘‘ઇધ વસ્સં વસથા’’તિ વુત્તે ‘‘સાધૂ’’તિ પટિસ્સુણિત્વા તસ્સ વિસંવાદે અસચ્ચાપને આપત્તિ હોતિ. કતમાતિ આહ ‘‘દુક્કટ’’ન્તિ. ન કેવલં એતસ્સેવ વિસંવાદે આપત્તિ હોતિ, અથ ખો ઇતરેસમ્પિ પટિસ્સવાનં વિસંવાદે આપત્તિ વેદિતબ્બા. યથાહ – ‘‘પટિસ્સવે ચ આપત્તિ દુક્કટસ્સાતિ એત્થ ન કેવલં ‘ઇમં તેમાસં ઇધ વસ્સં વસથા’તિ એતસ્સેવ પટિસ્સવસ્સ વિસંવાદે આપત્તિ, ‘ઇમં તેમાસં ભિક્ખં ગણ્હથ, ઉભોપિ મયં ઇધ વસ્સં વસિસ્સામ, એકતોવ ઉદ્દિસાપેસ્સામા’તિ એવમાદિનાપિ તસ્સ તસ્સ પટિસ્સવસ્સ વિસંવાદે દુક્કટ’’ન્તિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૨૦૭). તઞ્ચ ખો પટિસ્સવકાલે સુદ્ધચિત્તસ્સ પચ્છા વિસંવાદનપચ્ચયા હોતિ. પઠમં અસુદ્ધચિત્તસ્સ પન પટિસ્સવે પાચિત્તિયં, વિસંવાદેન દુક્કટન્તિ પાચિત્તિયેન સદ્ધિં દુક્કટં યુજ્જતિ.

૨૬૨૭. ‘‘વસ્સં ઉપગન્ત્વા પન અરુણં અનુટ્ઠાપેત્વા તદહેવ સત્તાહકરણીયેન પક્કમન્તસ્સાપિ અન્તોસત્તાહે નિવત્તન્તસ્સ અનાપત્તી’’તિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૨૦૭) અટ્ઠકથાવચનતો, ‘‘કો વાદો વસિત્વા બહિ ગચ્છતો’’તિ વક્ખમાનત્તા ચ ‘‘નુટ્ઠાપેત્વા પનારુણ’’ન્તિ પાઠો ગહેતબ્બો. કત્થચિ પોત્થકેસુ ‘‘ઉટ્ઠાપેત્વા પનારુણ’’ન્તિ પાઠો દિસ્સતિ, સો ન ગહેતબ્બો.

૨૬૨૮. વસિત્વાતિ દ્વીહતીહં વસિત્વા. યથા વસ્સં વસિત્વા અરુણં અનુટ્ઠાપેત્વાવ સત્તાહકરણીયેન ગચ્છતો અનાપત્તિ, તથા ગતટ્ઠાનતો અન્તોસત્તાહે આગન્ત્વા પુનપિ અરુણં અનુટ્ઠાપેત્વાવ સત્તાહકરણીયેન ગચ્છતો અનાપત્તિ. ‘‘સત્તાહવારેન અરુણો ઉટ્ઠાપેતબ્બો’’તિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૨૦૧) અટ્ઠકથાવચનં સત્તમારુણેન પટિબદ્ધદિવસં સત્તમેન અરુણેનેવ સઙ્ગહેત્વા સત્તમઅરુણબ્ભન્તરે અનાગન્ત્વા અટ્ઠમં અરુણં બહિ ઉટ્ઠાપેન્તસ્સ રત્તિચ્છેદદસ્સનપરં, ન સત્તમઅરુણસ્સેવ તત્થ ઉટ્ઠાપેતબ્બભાવદસ્સનપરન્તિ ગહેતબ્બં સિક્ખાભાજનઅટ્ઠકથાય, સીહળગણ્ઠિપદેસુ ચ તથા વિનિચ્છિતત્તા.

૨૬૨૯. ‘‘નોપેતિ અસતિયા’’તિ પદચ્છેદો, નોપેતીતિ ‘‘ઇમસ્મિં વિહારે ઇમં તેમાસં વસ્સં ઉપેમી’’તિ વચીભેદેન ન ઉપગચ્છતિ.

૨૬૩૦. વુત્તમેવત્થં સમત્થેતુમાહ ‘‘ન દોસો કોચિ વિજ્જતી’’તિ.

૨૬૩૧. ‘‘ઇમસ્મિં વિહારે ઇમં તેમાસં વસ્સં ઉપેમી’’તિ તિક્ખત્તું વચને નિચ્છારિતે એવ વસ્સં ઉપગતો સિયાતિ યોજના. ‘‘નિચ્છારિતેવ તિક્ખત્તુ’’ન્તિ ઇદં ઉક્કંસવસેન વુત્તં, સકિં, દ્વિક્ખત્તું વા નિચ્છારિતેપિ વસ્સૂપગતો નામ હોતીતિ. યથાહ – ‘‘ઇમસ્મિં વિહારે ઇમં તેમાસં વસ્સં ઉપેમીતિ સકિં વા દ્વત્તિક્ખત્તું વા વાચં નિચ્છારેત્વાવ વસ્સં ઉપગન્તબ્બ’’ન્તિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૧૮૪).

૨૬૩૨. નવમિતો પટ્ઠાય ગન્તું વટ્ટતિ, આગચ્છતુ વા મા વા, અનાપત્તી’’તિ (મહાવ. અટ્ઠ. ૨૦૭) અટ્ઠકથાનયં દસ્સેતુમાહ ‘‘આદિં તુ નવમિં કત્વા’’તિઆદિ. નવમિં પભુતિ આદિં કત્વા, નવમિતો પટ્ઠાયાતિ વુત્તં હોતિ. ગન્તું વટ્ટતીતિ સત્તાહકરણીયેનેવ ગન્તું વટ્ટતિ, તસ્મા પવારણદિવસેપિ તદહેવ આગન્તું અસક્કુણેય્યટ્ઠાનં પવારણત્થાય ગચ્છન્તેન લબ્ભમાનેન સત્તાહકરણીયેન ગન્તું વટ્ટતિ. ‘‘પવારેત્વા પન ગન્તું વટ્ટતિ પવારણાય તંદિવસસન્નિસ્સિતત્તા’’તિ (વજિર. ટી. મહાવગ્ગ ૨૦૭) હિ વજિરબુદ્ધિત્થેરો. સો પચ્છા આગચ્છતુ વા મા વા, દોસો ન વિજ્જતીતિ યોજના.

વસ્સૂપનાયિકક્ખન્ધકકથાવણ્ણના.