૧. પારાજિકકણ્ડં

૧. ઉબ્ભજાણુમણ્ડલિકસિક્ખાપદવણ્ણના

૬૫૬. ભિક્ખુનીવિભઙ્ગે મિગારમાતુયાતિ મિગારમાતુ, વિસાખાયાતિ અત્થો. પાળિયં ‘‘એહિ ભિક્ખુનીતિ ભિક્ખુની, તીહિ સરણગમનેહિ ઉપસમ્પન્નાતિ ભિક્ખુની’’તિ ઇદં ભિક્ખુવિભઙ્ગપાળિયા સમદસ્સનત્થં અટ્ઠગરુધમ્મપ્પટિગ્ગહણેન લદ્ધૂપસમ્પદં મહાપજાપતિગોતમિઞ્ચેવ તાય સહ નિક્ખન્તા ભગવતો આણાય ભિક્ખૂનઞ્ઞેવ સન્તિકે એકતોઉપસમ્પન્ના પઞ્ચસતસાકિયાનિયો ચ સન્ધાય વુત્તં. તા હિ ભગવતા આનન્દત્થેરસ્સ યાચનાય પબ્બજ્જં અનુજાનન્તેન ‘‘એથ ભિક્ખુનિયો, મમ સાસને તુમ્હેપિ પવિસથા’’તિ વુત્તા વિય જાતા. સાકિયાનિયો એવ સરણસીલાનિ દત્વા કમ્મવાચાય ઉપસમ્પાદિતત્તા ‘‘તીહિ સરણગમનેહિ ઉપસમ્પન્ના’’તિ વુત્તા. ન હિ એતાહિ અઞ્ઞા એહિભિક્ખુનિભાવાદિના ઉપસમ્પન્ના નામ સન્તિ. યં પન થેરીગાથાસુ ભદ્દાય કુણ્ડલકેસિયા –

‘‘નિહચ્ચ જાણું વન્દિત્વા, સમ્મુખા અઞ્જલિં અકં;

‘એહિ ભદ્દે’તિ મં અવોચ, સા મે આસૂપસમ્પદા’’તિ. (થેરીગા. ૧૦૯) –

વુત્તં. યઞ્ચ અપદાનેપિ –

‘‘આયાચિતો તદા આહ, ‘એહિ ભદ્દે’તિ નાયકો;

તદાહં ઉપસમ્પન્ના, પરિત્તં તોયમદ્દસ’’ન્તિ. (અપ. થેરી ૨.૩.૪૪) –

વુત્તં. તમ્પિ ‘‘એહિ ત્વં ભિક્ખુનીનં સન્તિકે પબ્બજ્જં, ઉપસમ્પદઞ્ચ ગણ્હાહી’’તિ ભગવતો આણા ઉપસમ્પદાય કારણત્તા ઉપસમ્પદા અહોસીતિ ઇમમત્થં સન્ધાય વુત્તં. તથા હિ વુત્તં થેરીગાથાટ્ઠકથાયં ‘‘એહિ ભદ્દે, ભિક્ખુનુપસ્સયં ગન્ત્વા ભિક્ખુનીનં સન્તિકે પબ્બજ્જ ઉપસમ્પજ્જસ્સૂતિ મં અવચ આણાપેસિ, સા સત્થુ આણા મય્હં ઉપસમ્પદાય કારણત્તા ઉપસમ્પદા આસિ અહોસી’’તિ (થેરીગા. અટ્ઠ. ૧૧૧).

૬૫૭. સાધારણપારાજિકેહીતિ મેથુનાદીહિ ચતૂહિ. તાનિ, પન અઞ્ઞાનિ ચ સાધારણસિક્ખાપદાનિ યસ્મા ભિક્ખુવિભઙ્ગે વુત્તનિદાનવત્થાદીસુ એવ સાધારણવસેન પઞ્ઞત્તાનિ, પચ્છા પન તાનિ ભિક્ખુનીનં પાતિમોક્ખુદ્દેસં અનુજાનન્તેન ભગવતા તાસં સિક્ખાપચ્ચક્ખાનાભાવેન ‘‘યા પન ભિક્ખુની છન્દસો મેથુનં ધમ્મં પટિસેવેય્યા’’તિઆદિના તદનુરૂપવસેન પરિવત્તેત્વા અસાધારણસિક્ખાપદેહિ સદ્ધિં સંસન્દેત્વા ભિક્ખુનિપાતિમોક્ખુદ્દેસવસેન એકતો સઙ્ગહિતાનિ. યસ્મા ચ નેસં ભિક્ખુવિભઙ્ગે (પારા. ૪૪ આદયો) વુત્તનયેનેવ સબ્બોપિ વિનિચ્છયો સક્કા ઞાતું, તસ્મા તાનિ વજ્જેત્વા અસાધારણાનં એવ ઇધ વિભઙ્ગો વુત્તોતિ વેદિતબ્બં.

૬૫૯. ભિક્ખૂનં ‘‘કાયસંસગ્ગં સાદિયેય્યા’’તિ અવત્વા ‘‘સમાપજ્જેય્યા’’તિ વુત્તત્તા ‘‘ભિક્ખુ આપત્તિયા ન કારેતબ્બો’’તિ વુત્તં. તબ્બહુલનયેનાતિ કિરિયાસમુટ્ઠાનસ્સેવ બહુલભાવતો, એતેન અકિરિયાસમુટ્ઠાનાપિ અયં આપત્તિ હોતીતિ દસ્સેતિ. કિઞ્ચાપિ દસ્સેતિ, મયં પનેત્થ એવં તક્કયામ ‘‘કાયસંસગ્ગક્ખણે સાદિયન્તિયા કિરિયાય અભાવેપિ તતો પુબ્બે પવત્તિતાનં પટિચ્છન્નટ્ઠાનગમનઇઙ્ગિતાકારદસ્સનાદિકિરિયાનં વસેનેવ કિરિયાસમઉટ્ઠાનમેવ, પરેહિ મગ્ગે કરિયમાનુપક્કમેન નિચ્ચલસ્સ સાદિયતો સુક્કવિસ્સટ્ઠિ વિય પુબ્બપયોગાભાવેપિ વા તસ્મિઞ્ઞેવ ખણે પરૂપક્કમેન જનિયમાનાય અત્તનો કાયચલનાદિસઙ્ખાતાય કિરિયાય, સા હિ સાદિયમાનેન તસ્સા ચિત્તેનાપિ સમુટ્ઠિતા કિરિયા નામ હોતિ અવાયમિત્વા પરૂપક્કમેન મેથુનસાદિયને વિય, ભિક્ખૂનં પન પરૂપક્કમજનિતં કિરિયં અબ્બોહારિકં કત્વા અત્તના કરિયમાનપયોગવસેનેવ ‘કાયસંસગ્ગં સમાપજ્જેય્યા’તિ એવં વિસેસેત્વાવ સિક્ખાપદસ્સ પઞ્ઞત્તત્તા સાદિયમાનેપિ ન દોસો. ઇતરથા હિ તબ્બહુલનયેનેત્થ કિરિયત્તે ગય્હમાને અઞ્ઞેસમ્પિ કિરિયાકિરિયસિક્ખાપદાનં કિરિયત્તગ્ગહણપ્પસઙ્ગો સિયા’’તિ. તસ્મા વીમંસિત્વા ગહેતબ્બં. સાતિ કિરિયાસમુટ્ઠાનતા. તથેવાતિ કાયસંસગ્ગરાગી એવ.

ઉબ્ભજાણુમણ્ડલિકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. વજ્જપટિચ્છાદિકસિક્ખાપદવણ્ણના

૬૬૬. દુતિયે પુરિમેનાતિઆદિ સુન્દરીનન્દાય વજ્જપટિચ્છાદને પઞ્ઞત્તતં સન્ધાય વુત્તં. ‘‘અટ્ઠન્ન’’ન્તિ વુત્તત્તા વજ્જપટિચ્છાદનસ્સાપિ પટિચ્છાદને પારાજિકમેવાતિ દટ્ઠબ્બં. ‘‘ધુરં નિક્ખિત્તમત્તે’’તિ વુત્તત્તા પણ્ણત્તિં અજાનન્તિયાપિ ‘‘ઇદં વજ્જં ન પકાસેસ્સામી’’તિ છન્દેન ધુરં નિક્ખેપક્ખણે પારાજિકન્તિ દટ્ઠબ્બં. તં પન પટિચ્છાદનં યસ્મા ‘‘પેસલા ઞત્વા ગરહિસ્સન્તી’’તિ ભયેનેવ હોતિ, ભયઞ્ચ કોધચિત્તસમ્પયુત્તં, તસ્મા ઇદં ‘‘દુક્ખવેદન’’ન્તિ વુત્તં. યં પન સારત્થદીપનિયં (સારત્થ. ટી. પારાજિકકણ્ડ ૩.૬૬૬) ‘‘કિઞ્ચાપિ વજ્જપટિચ્છાદનં પેમવસેન હોતિ, તથાપિ સિક્ખાપદવીતિક્કમચિત્તં દોમનસ્સિતમેવ હોતી’’તિ એવં પણ્ણત્તિવીતિક્કમચિત્તેનેવ છાદનં દોમનસ્સત્તે કારણં વુત્તં, તં અકારણં પણ્ણત્તિવિજાનનં વિનાપિ આપજ્જિતબ્બતોવ.

વજ્જપટિચ્છાદિકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬૬૯. તતિયં ઉત્તાનમેવ.

૪. અટ્ઠવત્થુકસિક્ખાપદવણ્ણના

૬૭૫. ચતુત્થે લોકસ્સાદસઙ્ખાતં મિત્તેહિ અઞ્ઞમઞ્ઞં કાતબ્બં સન્થવં. વુત્તમેવત્થં પરિયાયન્તરેન દસ્સેતું ‘‘કાયસંસગ્ગરાગેના’’તિ વુત્તં.

તિસ્સિત્થિયો મેથુનં તં ન સેવેતિ યા તિસ્સો ઇત્થિયો, તાસુ વુત્તં તં મેથુનં ન સેવેય્ય. અનરિયપણ્ડકેતિ તયો અનરિયે, તયો પણ્ડકે ચ ઉપસઙ્કમિત્વા મેથુનં ન સેવેતિ અત્થો. અનરિયાતિ ચેત્થ ઉભતોબ્યઞ્જનકા અધિપ્પેતા. બ્યઞ્જનસ્મિન્તિ અત્તનો વચ્ચમુખમગ્ગેપિ. છેદો એવ છેજ્જં, પારાજિકં.

વણ્ણાવણ્ણોતિ દ્વીહિ સુક્કવિસ્સટ્ઠિ વુત્તા. ગમનુપ્પાદનન્તિ સઞ્ચરિત્તં. ‘‘મેથુનધમ્મસ્સ પુબ્બભાગત્તા પચ્ચયો હોતી’’તિ ઇમિના કારિયોપચારેન કાયસંસગ્ગો મેથુનધમ્મોતિ વુત્તોતિ દસ્સેતિ. સબ્બપદેસૂતિ સઙ્ઘાટિકણ્ણગ્ગહણાદિપદેસુ. કાયસંસગ્ગરાગો, સઉસ્સાહતા, અટ્ઠમવત્થુસ્સ પૂરણન્તિ તીણેત્થ અઙ્ગાનિ.

અટ્ઠવત્થુકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

પારાજિકવણ્ણનાનયો નિટ્ઠિતો.