૮. સહધમ્મિકવગ્ગો

૧. સહધમ્મિકસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૩૪. અટ્ઠમવગ્ગસ્સ પઠમે ઉપસમ્પન્નસ્સ પઞ્ઞત્તેન વચનં, અસિક્ખિતુકામસ્સ લેસેન એવં વચનન્તિ દ્વે અઙ્ગાનિ.

સહધમ્મિકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. વિલેખનસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૩૮. દુતિયે અલજ્જિતાતિ અલજ્જિતાય. એવં સેસેસુપિ. સઞ્ચિચ્ચ આપત્તિં આપજ્જતીતિઆદિ ભિક્ખુભિક્ખુનીનઞ્ઞેવ વુત્તં અલજ્જિલક્ખણં, સામણેરાદીનં, પન ગહટ્ઠાનઞ્ચ સાધારણવસેન યથાસકં સિક્ખાપદવીતિક્કમનપટિગૂહનાદિતો વેદિતબ્બં. લજ્જિલક્ખણેપિ એસેવ નયો. કિઞ્ચાપિ કુક્કુચ્ચે ઉપ્પન્નેપિ મદ્દિત્વા કરોન્તો, કપ્પિયે અકપ્પિયસઞ્ઞિતાય કરોન્તોપિ તઙ્ખણિકાય અલજ્જિતાય એવં કરોન્તિ. તથાપિ કુક્કુચ્ચાદિભેદે વિસું ગહિતાતિ દટ્ઠબ્બં.

વજ્જિપુત્તકા દસવત્થુદીપકા. પરૂપહારઅઞ્ઞાણકઙ્ખાપરવિતારણાદિવાદાતિ એત્થ અરહત્તં પટિજાનન્તાનં કુહકાનં સુક્કવિસ્સટ્ઠિં દિસ્વા ‘‘મારકાયિકા દેવતા અસુચિં ઉપસંહરન્તી’’તિગાહિનો પરૂપહારવાદા નામ. અરહતો સબ્બેસં ઇત્થિપુરિસાદીનં નામાદિઅજાનને અઞ્ઞાણં, તત્થ સન્નિટ્ઠાનભાવેન કઙ્ખા, પરતો સુત્વા નામાદિજાનનેન પરવિતારણો અત્થીતિવાદિનો અઞ્ઞાણવાદા, કઙ્ખાવાદા, પરવિતારણવાદા ચ તેસં, મહાસઙ્ઘિકાદીનઞ્ચ વિભાગો કથાવત્થુપ્પકરણે વુત્તો.

ચત્તારો મગ્ગા ચ ફલાનિ ચાતિ એત્થ ચ-કારેન અભિઞ્ઞાપટિસમ્ભિદાપિ સઙ્ગહિતાતિ દટ્ઠબ્બં. કેચીતિ પરિયત્તિધરા ધમ્મકથિકા. પુન કેચીતિ પટિપત્તિધરા પંસુકૂલિકત્થેરા. ઇતરે પનાતિઆદીસુ અયં અધિપ્પાયો – ધમ્મકથિકત્થેરા પન પંસુકૂલિકત્થેરેહિ આભતં સુત્તં સુત્વા –

‘‘યાવ તિટ્ઠન્તિ સુત્તન્તા, વિનયો યાવ દિપ્પતિ;

તાવ દક્ખન્તિ આલોકં, સૂરિયે અબ્ભુટ્ઠિતે યથા.

‘‘સુત્તન્તેસુ અસન્તેસુ, પમુટ્ઠે વિનયમ્હિ ચ;

તમો ભવિસ્સતિ લોકે, સૂરિયે અત્થઙ્ગતે યથા.

‘‘સુત્તન્તે રક્ખિતે સન્તે, પટિપત્તિ હોતિ રક્ખિતા;

પટિપત્તિયં ઠિતો ધીરો, યોગક્ખેમા ન ધંસતી’’તિ. (અ. નિ. અટ્ઠ. ૧.૧.૧૩૦) –

ઇદં સુત્તં આહરિત્વા અત્તનોવ વાદં પતિટ્ઠપેન્તા પારાજિકાનાપજ્જનવસેન ઠિતા પટિપત્તિસઙ્ગહિતા પરિયત્તિયેવ મૂલન્તિ આહંસૂતિ. તેનાહ ‘‘સચે પઞ્ચ ભિક્ખૂ ચત્તારિ પારાજિકાનિ રક્ખણકા…પે… સાસનં વુડ્ઢિં વિરુળ્હિં ગમયિસ્સન્તી’’તિ. એતેન ચ પરિક્ખીણે કાલે લજ્જિગણં અલભન્તેન વિનયધરેન અલજ્જિનોપિ પકતત્તે સઙ્ગહેત્વા તેહિ સહ ધમ્મામિસસમ્ભોગં સંવાસં કરોન્તેન બહૂ કુલપુત્તે ઉપસમ્પાદેત્વા સાસનં પગ્ગહેતું વટ્ટતીતિ ઇદં સિજ્ઝતીતિ દટ્ઠબ્બં. ગરહિતુકામતા, ઉપસમ્પન્નસ્સ સન્તિકે સિક્ખાપદવિવણ્ણનન્તિ દ્વે અઙ્ગાનિ.

વિલેખનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. મોહનસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૪૪. તતિયે પાળિયં કો પન વાદો ભિય્યોતિ તેહિ અઞ્ઞેહિ ભિક્ખૂહિ દિટ્ઠદ્વત્તિવારતો ભિય્યો પન વિત્થારેન ઉદ્દિસિયમાને પાતિમોક્ખે નિસિન્નપુબ્બતા અત્થિ ચે, તત્થ કિમેવ વત્તબ્બં, આપત્તિમોક્ખો નત્થિ એવાતિ અધિપ્પાયો. તઞ્ચ યથાધમ્મો કારેતબ્બોતિ તન્તિ કારણત્થે ઉપયોગવચનં, તાયાતિ અત્થો. યથા ધમ્મો ચ વિનયો ચ ઠિતો, તથા તાય આપત્તિયા કારેતબ્બોતિ વુત્તં હોતિ. મોહારોપનં, તિક્ખત્તું સુતભાવો, મોહેતુકામસ્સ મોહનન્તિ તીણિ અઙ્ગાનિ.

મોહનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. પહારસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૫૧. ચતુત્થે પાળિયં કાયપટિબદ્ધેન વાતિ એત્થ પાસાણાદિનિસ્સગ્ગિયપહારોપિ સઙ્ગહિતો.

૪૫૨. રત્તચિત્તોતિ કાયસંસગ્ગરાગેન વુત્તં. મેથુનરાગેન પન પહારતો પુરિસાદીસુ દુક્કટમેવ. મોક્ખાધિપ્પાયેન દણ્ડકોટિયા સપ્પાદિં ઘટ્ટેત્વા મણ્ડૂકાદિં મોચેન્તસ્સપિ અનાપત્તિ એવ. કુપિતતા, ઉપસમ્પન્નસ્સ ન મોક્ખાધિપ્પાયેન પહારોતિ દ્વે અઙ્ગાનિ.

પહારસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. તલસત્તિકસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૫૭. પઞ્ચમે ન પહરિતુકામતાય દિન્નત્તા દુક્કટન્તિ એત્થ કિમિદં દુક્કટં, પહારપચ્ચયા, ઉદાહુ ઉગ્ગિરણપચ્ચયાતિ? ઉગ્ગિરણપચ્ચયાવ, ન પહારપચ્ચયા. ન હિ પહરિતુકામતાય અસતિ તપ્પચ્ચયા કાચિ આપત્તિ યુત્તા, ઉગ્ગિરણસ્સ પન અત્તનો સભાવેન અસણ્ઠિતત્તા તપ્પચ્ચયા પાચિત્તિયં ન જાતં, અસુદ્ધચિત્તેન કતપયોગત્તા ચ એત્થ અનાપત્તિ ન યુત્તાતિ દુક્કટં વુત્તન્તિ ગહેતબ્બં.

૪૫૮. પુબ્બેતિ અનન્તરસિક્ખાપદે. સેસં અનન્તરસદિસમેવ.

તલસત્તિકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. અમૂલકસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૫૯. છટ્ઠે ‘‘અત્તપરિત્તાણં કરોન્તા’’તિ ઇદં ન ચ વેરમૂલિકા અનુદ્ધંસનાતિ દસ્સનત્થં વુત્તં. અનુદ્ધંસનક્ખણે પન કોપચિત્તમેવ ઉપ્પજ્જતિ. તેનેવ ‘‘દુક્ખવેદન’’ન્તિ વુત્તં. સેસં વુત્તનયમેવ.

અમૂલકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭. કુક્કુચ્ચુપ્પાદનસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૬૪. સત્તમે ઉપસમ્પન્નસ્સ અફાસુકામતા, કુક્કુચ્ચુપ્પાદનન્તિ દ્વે અઙ્ગાનિ.

કુક્કુચ્ચુપ્પાદનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૮. ઉપસ્સુતિસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૭૧. અટ્ઠમે સુય્યતીતિ સુતિ, વચનં. તસ્સા સમીપં ઉપસ્સુતિ. સુય્યતિ એત્થાતિ સુતીતિ એવઞ્હિ અત્થે ગય્હમાને સવનટ્ઠાનસમીપે અઞ્ઞસ્મિં અસ્સવનટ્ઠાને તિટ્ઠતીતિ આપજ્જતિ. અટ્ઠકથાયઞ્ચ ઉપસ્સુતિ-સદ્દસ્સેવ અત્થં દસ્સેતું ‘‘યત્થ ઠત્વા’’તિઆદિ વુત્તં, ન સુતિ-સદ્દમત્તસ્સ.

૪૭૩. એકપરિચ્છેદાનીતિ કદાચિ અકિરિયતો, કદાચિ કિરિયતો સમુટ્ઠાનસામઞ્ઞેન વુત્તં. ઉપસમ્પન્નેન ચોદનાધિપ્પાયો, સવનન્તિ દ્વે અઙ્ગાનિ.

ઉપસ્સુતિસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. ખિય્યનસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૭૪. નવમે ધમ્મકમ્મતા, જાનનં, છન્દં દત્વા ખિય્યનન્તિ તીણિ અઙ્ગાનિ.

ખિય્યનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. પક્કમનસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૮૧. દસમે વિનિચ્છયકથાય ધમ્મિકતા, તં ઞત્વા કમ્મતો પટ્ઠાય એકસીમટ્ઠસ્સ સમાનસંવાસિકસ્સ હત્થપાસવિજહનન્તિ દ્વે અઙ્ગાનિ.

પક્કમનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૧. દુબ્બલસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૮૪. એકાદસમે ઉપસમ્પન્નસ્સ ધમ્મેન લદ્ધસમ્મુતિતા, સઙ્ઘેન સદ્ધિં ચીવરં દત્વા ખિય્યિતુકામતાય ખિય્યનન્તિ દ્વે અઙ્ગાનિ.

દુબ્બલસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪૮૯. દ્વાદસમં વુત્તનયમેવ.

નિટ્ઠિતો સહધમ્મિકવગ્ગો અટ્ઠમો.