૭. સપ્પાણકવગ્ગો

૧. સઞ્ચિચ્ચપાણસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૮૨. સત્તમસ્સ પઠમે ઉસું સરં અસતિ ખિપતીતિ ઇસ્સાસો. ન હેત્થ કિઞ્ચિ જીવિતં નામ વિસું તિટ્ઠતીતિ સમ્બન્ધો. તત્થ પાણેતિ સત્તે. અપ્પમત્તેન વત્તં કાતબ્બન્તિ યથા પાણકાનં વિહેસાપિ ન હોતિ, એવં સલ્લક્ખેત્વા ઓતાપનસમ્મજ્જનાદિવત્તં કાતબ્બં. સેસં વુત્તનયમેવ.

સઞ્ચિચ્ચપાણસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. સપ્પાણકસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૮૭. દુતિયે ઉદકસણ્ઠાનકપ્પદેસેતિ કદ્દમપાસાણાદિભૂમિયં. તત્થાતિ આસિત્તે કપ્પિયઉદકે. સેસં વુત્તનયમેવ.

સપ્પાણકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. ઉક્કોટનસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૯૨. તતિયે ‘‘તસ્સ ભિક્ખુનો સન્તિકં ગન્ત્વા’’તિ વુત્તત્તા યસ્સ અધિકરણં સઙ્ઘકમ્મેન નિહતં, તસ્સ સમ્મુખે એવ ઉક્કોટેન્તસ્સ પાચિત્તિયં. પરમ્મુખે પન દુક્કટમેવ.

૩૯૫. ‘‘ધમ્મકમ્મે અધમ્મકમ્મસઞ્ઞી ઉક્કોટેતિ, અનાપત્તી’’તિ વુત્તત્તા અનાદરિયતાદિ વિય ઉક્કોટનં સયં અકુસલં ન હોતિ, ધમ્મકમ્મસઞ્ઞાય, પન વિમતિયા ચ ઉક્કોટનેનેવ અકુસલં હોતિ. યથાધમ્મં નિહતતા, જાનના, ઉક્કોટનાતિ તીણિ અઙ્ગાનિ.

ઉક્કોટનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. દુટ્ઠુલ્લસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૯૯. ચતુત્થે આપત્તિં આપજ્જતિયેવાતિ ધુરનિક્ખેપપક્ખે વુત્તં. વત્થુપુગ્ગલોતિ આપન્નપુગ્ગલો. છાદેતુકામતાય હિ સતિ એવ અવસ્સં અઞ્ઞસ્સ આરોચનં વુત્તં, વત્થુપુગ્ગલસ્સ ચ આરોચના નામ ન હોતીતિ પટિચ્છાદનમેવાતિ અધિપ્પાયો. કોટિ છિન્ના હોતીતિ છાદેસ્સામીતિ ધુરનિક્ખેપે સતિપિ પુગ્ગલપરમ્પરાય ગચ્છન્તી આપત્તિકોટિ છિજ્જતિ.

૪૦૦. ‘‘અનુપસમ્પન્નસ્સ સુક્કવિસ્સટ્ઠિ ચ કાયસંસગ્ગો ચાતિ અયં દુટ્ઠુલ્લઅજ્ઝાચારો નામા’’તિ ઇદં દુટ્ઠુલ્લારોચનસિક્ખાપદટ્ઠકથાયં ‘‘અનુપસમ્પન્નસ્સ…પે… આદિતો પઞ્ચ સિક્ખાપદાનિ દુટ્ઠુલ્લો નામ અજ્ઝાચારો, સેસાનિ અદુટ્ઠુલ્લો. સુક્કવિસ્સટ્ઠિકાયસંસગ્ગદુટ્ઠુલ્લઅત્તકામા પનસ્સ અજ્ઝાચારો નામા’’તિ (પાચિ. અટ્ઠ. ૮૨) ઇમિના વચનેન વિરુજ્ઝતીતિ વીમંસિતબ્બં. પુગ્ગલપેમેન છાદયતો ચેત્થ ‘‘અઞ્ઞે ગરહિસ્સન્તી’’તિ ભયવસેન છાદનક્ખણે પટિઘોવ ઉપ્પજ્જતીતિ ‘‘દુક્ખવેદન’’ન્તિ વુત્તન્તિ દટ્ઠબ્બં. ઉપસમ્પન્નસ્સ દુટ્ઠુલ્લાપત્તિજાનનં, પટિચ્છાદેતુકામતાય ધુરનિક્ખેપોતિ દ્વે અઙ્ગાનિ.

દુટ્ઠુલ્લસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. ઊનવીસતિવસ્સસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૦૨. પઞ્ચમે રૂપસિપ્પન્તિ હેરઞ્ઞિકસિપ્પં. ગબ્ભે સયિતકાલેન સદ્ધિં વીસતિમં વસ્સં પરિપુણ્ણમસ્સાતિ ગબ્ભવીસો.

૪૦૪. નિક્ખમનીયપુણ્ણમાસીતિ સાવણમાસસ્સ પુણ્ણમિયા આસાળ્હીપુણ્ણમિયા અનન્તરપુણ્ણમી. પાટિપદદિવસેતિ પચ્છિમિકાય વસ્સૂપનાયિકાય. દ્વાદસ માસે માતુ કુચ્છિસ્મિં વસિત્વા મહાપવારણાય જાતં ઉપસમ્પાદેન્તીતિ અત્થો. ‘‘તિંસ રત્તિન્દિવો માસો, દ્વાદસમાસિકો સંવચ્છરો’’તિ (અ. નિ. ૩.૭૧; ૮.૪૩; વિભ. ૧૦૨૩) વચનતો ‘‘ચત્તારો માસા પરિહાયન્તી’’તિ વુત્તં. વસ્સં ઉક્કડ્ઢન્તીતિ વસ્સં ઉદ્ધં કડ્ઢન્તિ, ‘‘એકમાસં અધિકમાસો’’તિ છડ્ડેત્વા વસ્સં ઉપગચ્છન્તીતિ અત્થો. તસ્મા તતિયો તતિયો સંવચ્છરો તેરસમાસિકો હોતિ. તે દ્વે માસે ગહેત્વાતિ નિક્ખમનીયપુણ્ણમાસતો યાવ જાતદિવસભૂતા મહાપવારણા. તાવ યે દ્વે માસા અનાગતા, તેસં અત્થાય અધિકમાસતો લદ્ધે દ્વે માસે ગહેત્વા. તેનાહ ‘‘યો પવારેત્વા વીસતિવસ્સો ભવિસ્સતી’’તિઆદિ. ‘‘નિક્કઙ્ખા હુત્વા’’તિ ઇદં અટ્ઠારસન્નં વસ્સાનં એકઅધિકમાસે ગહેત્વા તતો વીસતિયા વસ્સેસુપિ ચાતુદ્દસીઅત્થાય ચતુન્નં માસાનં પરિહાપનેન સબ્બદા પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સતં સન્ધાય વુત્તં. પવારેત્વા વીસતિવસ્સો ભવિસ્સતીતિ મહાપવારણાદિવસે અતિક્કન્તે ગબ્ભવસ્સેન સહ વીસતિવસ્સો ભવિસ્સતીતિ અત્થો. તસ્માતિ યસ્મા ગબ્ભમાસાપિ ગણનૂપગા હોન્તિ, તસ્મા. એકવીસતિવસ્સોતિ જાતિયા વીસતિવસ્સં સન્ધાય વુત્તં.

૪૦૬. અઞ્ઞં ઉપસમ્પાદેતીતિ ઉપજ્ઝાયો, આચરિયો વા હુત્વા ઉપસમ્પાદેતિ. સોપીતિ ઉપસમ્પાદેન્તોપિ અનુપસમ્પન્નો. ઊનવીસતિવસ્સતા, તં ઞત્વા ઉપજ્ઝાયેન હુત્વા ઉપસમ્પાદનન્તિ દ્વે અઙ્ગાનિ.

ઊનવીસતિવસ્સસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. થેય્યસત્થસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૦૯. છટ્ઠે થેય્યસત્થભાવો, ઞત્વા સંવિધાનં, અવિસઙ્કેતેન ગમનન્તિ તીણિ અઙ્ગાનિ.

થેય્યસત્થસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪૧૨. સત્તમં વુત્તનયમેવ.

૮. અરિટ્ઠસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૧૭. અટ્ઠમે અન્તરાયન્તિ અન્તરા વેમજ્ઝે એતિ આગચ્છતીતિ અન્તરાયો, દિટ્ઠધમ્મિકાદિઅનત્થો. આનન્તરિયધમ્માતિ અનન્તરે ભવે ફલનિબ્બત્તને નિયુત્તા ચેતનાદિધમ્માતિ અત્થો. ‘‘ન સગ્ગસ્સા’’તિ ઇદં ભિક્ખુનિદૂસનકમ્મસ્સ આનન્તરિયત્તાભાવતો વુત્તં. અરિયસાવિકાસુ, પન કલ્યાણપુથુજ્જનભૂતાય ચ બલક્કારેન દૂસેન્તસ્સ આનન્તરિયસઅસમેવ. મોક્ખન્તરાયિકતા પન લોલાયપિ પકતત્તભિક્ખુનિયા દૂસકસ્સ તસ્મિં અત્તભાવે મગ્ગુપ્પત્તિયા અભાવતો વુત્તા.

તસ્મિં અત્તભાવે અનિવત્તનકા અહેતુકઅકિરિયનત્થિકદિટ્ઠિયોવ નિયતમિચ્છાદિટ્ઠિધમ્મા. પણ્ડકાદીનં ગહણં નિદસ્સનમત્તં. સબ્બાપિ દુહેતુકાહેતુકપટિસન્ધિયો વિપાકન્તરાયિકાવ દુહેતુકાનમ્પિ મગ્ગાનુપ્પત્તિતો.

અયન્તિ અરિટ્ઠો. રસેન રસન્તિ અનવજ્જેન પચ્ચયપરિભુઞ્જનરસેન પઞ્ચકામગુણપઅભોગરસં સમાનેત્વા. ઉપનેન્તો વિયાતિ ઘટેન્તો વિય, સો એવ વા પાઠો.

અટ્ઠિકઙ્કલૂપમાતિ એત્થ અટ્ઠિ એવ નિમ્મંસતાય કઙ્કલન્તિ ચ વુચ્ચતિ. પલિભઞ્જનટ્ઠેનાતિ અવસ્સં પતનટ્ઠેન. અધિકુટ્ટનટ્ઠેનાતિ અતિ વિય કુટ્ટનટ્ઠેન. પાળિયં ‘‘તથાહં ભગવતા…પે… નાલં અન્તરાયાયા’’તિ ઇદં વત્થુઅનુરૂપતો વુત્તં. એવં પન અગ્ગહેત્વા અઞ્ઞેનપિ આકારેન યં કિઞ્ચિ ભગવતા વુત્તં વિપરીતતો ગહેત્વા પરેહિ વુત્તેપિ અમુઞ્ચિત્વા વોહરન્તસ્સાપિ વુત્તનયાનુસારેન તદનુગુણં સમનુભાસનકમ્મવાચં યોજેત્વા આપત્તિયા આરોપેતું, આપત્તિયા અદસ્સનાદીસુ તીસુ યં કિઞ્ચિ અભિરુચિતં નિમિત્તં કત્વા ઉક્ખેપનીયકમ્મં કાતુઞ્ચ લબ્ભતિ. સમનુભાસનં અકત્વાપિ ‘‘માયસ્મા એવં અવચા’’તિ ભિક્ખૂહિ વુત્તમત્તે લદ્ધિયા અપ્પટિનિસ્સજ્જનપચ્ચયાય દુક્કટાપત્તિયાપિ ઉક્ખેપનીયકમ્મં કાતુમ્પિ વટ્ટતેવાતિ દટ્ઠબ્બં. ધમ્મકમ્મતા, સમનુભાસનાય અપ્પટિનિસ્સજ્જનન્તિ દ્વે અઙ્ગાનિ.

અરિટ્ઠસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. ઉક્ખિત્તસમ્ભોગસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૨૪. નવમે ‘‘ઉક્ખિત્તો અનોસારિતો’’તિ વુત્તત્તા અરિટ્ઠસ્સ ઉક્ખેપનીયકમ્મં કતન્તિ દટ્ઠબ્બં.

૪૨૫. પાળિયં ‘‘એકચ્છન્ને’’તિ સામઞ્ઞતો વુત્તત્તા નાનૂપચારેપિ એકચ્છન્ને નિપજ્જને પણ્ણત્તિં અજાનન્તસ્સ અરહતોપિ ઉક્ખિત્તાનુવત્તકાનમ્પિ પાચિત્તિયમેવ. અકતાનુધમ્મતા, ઞત્વા સમ્ભોગાદિકરણન્તિ દ્વે અઙ્ગાનિ.

ઉક્ખિત્તસમ્ભોગસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. કણ્ટકસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૨૮. દસમે પિરેતિ સમ્બોધનત્થે નિપાતપદં. સેસં અનન્તરસિક્ખાપદદ્વયે વુત્તનયમેવ.

કણ્ટકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

નિટ્ઠિતો સપ્પાણકવગ્ગો સત્તમો.