૪. વસ્સિકસાટિકસિક્ખાપદવણ્ણના

૬૨૮. ચતુત્થે જેટ્ઠમૂલપુણ્ણમાસિયા…પે… કરણક્ખેત્તઞ્ચાતિ પઠમદ્ધમાસમ્પિ કરણક્ખેત્તં વુત્તં. તં ‘‘કત્વા નિવાસેતબ્બ’’ન્તિ ઇમસ્સ પુરિમદ્ધમાસે વા પચ્છિમદ્ધમાસે વા કત્વા પચ્છિમમાસેવ નિવાસેતબ્બન્તિ એવમત્થં ગહેત્વા વુત્તં નિવાસનેયેવ આપત્તિયા વુત્તત્તાતિ. યં પન માતિકાટ્ઠકથાયં ‘‘ગિમ્હાનં પચ્છિમો માસો પરિયેસનક્ખેત્તં, પચ્છિમો અદ્ધમાસો કરણનિવાસનક્ખેત્તમ્પી’’તિ (કઙ્ખા. અટ્ઠ. વસ્સિકસાટિકસિક્ખાપદવણ્ણના) વુત્તં, તં તસ્મિંયેવ અદ્ધમાસે કત્વા નિવાસેતબ્બન્તિ એવમત્થં ગહેત્વા વુત્તં. ઇધ વુત્તનયેનેવ અત્થે ગહિતે વિરોધો નત્થિ.

‘‘વત્તભેદે દુક્કટ’’ન્તિ ઇદં વસ્સિકસાટિકઅદિન્નપુબ્બે સન્ધાય વુત્તં. તેનાહ ‘‘યે મનુસ્સા’’તિઆદિ. પકતિયા વસ્સિકસાટિકદાયકા નામ સઙ્ઘં વા અત્તાનં વા અપ્પવારેત્વાવ અનુસંવચ્છરં દાયકા.

૬૩૦. ‘‘છ માસે પરિહારં લભતી’’તિ એતેન અન્તોવસ્સેપિ યાવ વસ્સાનસ્સ પચ્છિમદિવસા અકતા પરિહારં લભતીતિ દીપિતં હોતિ. એકમાસન્તિ હેમન્તસ્સ પચ્છિમુપોસથેન સહ ગણેત્વા વુત્તં. તસ્મિં ઉપોસથદિવસે એવ હિ તં મૂલચીવરં કાતબ્બં, ઇતરથા હિ નિસ્સગ્ગિયતો. એકાહદ્વીહાદિવસેન…પે… લદ્ધા ચેવ નિટ્ઠિતા ચાતિ એત્થ એકાહાનાગતાય વસ્સૂપનાયિકાય લદ્ધા ચેવ નિટ્ઠિતા ચ દ્વીહાનાગતાય…પે… દસાહાનાગતાય વસ્સૂપનાયિકાય લદ્ધા ચેવ નિટ્ઠિતા ચ, અન્તોવસ્સે વા લદ્ધા ચેવ નિટ્ઠિતા ચાતિ એવમત્થો દટ્ઠબ્બો. તત્થ આસળ્હીમાસસ્સ જુણ્હપક્ખપુણ્ણમિયં લદ્ધા, તદહેવ રજનકપ્પપરિયોસાનેહિ નિટ્ઠિતા ચ વસ્સિકસાટિકા ‘‘એકાહાનાગતાય વસ્સૂપનાયિકાય લદ્ધા ચેવ નિટ્ઠિતા ચા’’તિ વુચ્ચતિ. એતેનેવ નયેન જુણ્હપક્ખસ્સ છટ્ઠિયં લદ્ધા, નિટ્ઠિતા ચ ‘‘દસાહાનાગતાય વસ્સૂપનાયિકાય લદ્ધા ચેવ નિટ્ઠિતા ચા’’તિ વુચ્ચતિ. યાવ પઠમકત્તિકતેમાસિપુણ્ણમા, તાવ લદ્ધા, નિટ્ઠિતા ચ ‘‘અન્તોવસ્સે લદ્ધા ચેવ નિટ્ઠિતા ચા’’તિ વુચ્ચતિ. પઠમકત્તિકતેમાસિપુણ્ણમિતો પરં લદ્ધા ચેવ નિટ્ઠિતા ચ યાવ ચીવરકાલો નાતિક્કમતિ, તાવ અનધિટ્ઠહિત્વાપિ ઠપેતું વટ્ટતીતિ અધિપ્પાયો.

એત્થ ચ ‘‘તસ્મિંયેવ અન્તોદસાહે અધિટ્ઠાતબ્બા’’તિ અવિસેસેન વુત્તેપિ વસ્સાનતો પુબ્બે એકાહદ્વીહાદિવસેન અનાગતાય વસ્સૂપનાયિકાય લદ્ધા તેહિ દિવસેહિ દસાહં અનતિક્કમન્તેન વસ્સૂપનાયિકદિવસતો પટ્ઠાય અધિટ્ઠાનક્ખેત્તં સમ્પત્તા એવ અધિટ્ઠાતબ્બા, તતો પન પુબ્બે દસાહાતિક્કમેન નિટ્ઠિતાપિ ન અધિટ્ઠાતબ્બા અધિટ્ઠાનસ્સ અખેત્તત્તા. તાદિસા પન વસ્સૂપનાયિકદિવસે એવ અધિટ્ઠાતબ્બા, અનધિટ્ઠહતો અરુણુગ્ગમનેન નિસ્સગ્ગિયં હોતિ. યદિ એવં ‘‘દસાહાનાગતાયા’’તિ ઇમિના કિં પયોજનન્તિ ચે? વસ્સાનતો પુબ્બે એવ દસાહે અતિક્કન્તે નિટ્ઠિતા વસ્સૂપનાયિકદિવસે એવ અધિટ્ઠાતબ્બાતિ દસ્સનત્થં વુત્તં. તેનેવાહ ‘‘દસાહાતિક્કમે નિટ્ઠિતા તદહેવ અધિટ્ઠાતબ્બા’’તિ.

દસાહે અપ્પહોન્તે ચીવરકાલં નાતિક્કમેતબ્બાતિ તેમાસબ્ભન્તરે દસાહે અપ્પહોન્તે નવાહાનાગતાય કત્તિકતેમાસિપુણ્ણમાય સત્તમિતો પટ્ઠાય લદ્ધા, નિટ્ઠિતા ચ ચીવરકાલં નાતિક્કમેતબ્બાતિ અત્થો. તથા હિ ‘‘માસો સેસો ગિમ્હાનન્તિ ભિક્ખુના વસ્સિકસાટિકચીવરં પરિયેસિતબ્બ’’ન્તિ પરિયેસનક્ખેત્તં વત્વા ‘‘વસ્સિકસાટિકં વસ્સાનં ચાતુમાસં અધિટ્ઠાતુ’’ન્તિ (મહાવ. ૩૫૮) વુત્તત્તા કતાયપિ અકતાયપિ માસમત્તં અનધિટ્ઠાતબ્બતા સિદ્ધા. યસ્મા ચ અકતા વસ્સિકસાટિકસઙ્ખ્યં ન ગચ્છતિ, અકરણઞ્ચ કેનચિ વેકલ્લેન, ન અનાદરેન, તસ્મા ચાતુમાસં અકતત્તા એવ પરિહારં લભતિ, કતા પન અધિટ્ઠાનક્ખેત્તે, અકતા ચ ચીવરકાલે દસાહપરમસિક્ખાપદેનેવ પરિહારં લભતીતિ અયમત્થો લબ્ભતિ. કસ્માતિ અત્તનો મતિયા કારણપુચ્છા. તસ્માતિ વસ્સાનેયેવ વસ્સિકસાટિકાય અધિટ્ઠાતબ્બતાવચનતો. ‘‘તિચીવરં અધિટ્ઠાતુ’’ન્તિ સુત્તં પનેત્થ સેસચીવરાનં એવં કાલનિયમાભાવં સાધેતું ઉદ્ધટં. ન હિ તેનેત્થ અઞ્ઞં પયોજનં અત્થિ.

કદા અધિટ્ઠાતબ્બાતિઆદિકુરુન્દિવચનેનાપિ ‘‘યદા વા તદા વા અધિટ્ઠાતું વટ્ટતી’’તિ ઇદં પટિક્ખિપિત્વા દસાહબ્ભન્તરે એવ કતાય અધિટ્ઠાતબ્બતં દસ્સેતિ.

પાળિયં અચ્છિન્નચીવરસ્સાતિઆદીસુ અચ્છિન્નસેસચીવરસ્સ નટ્ઠસેસચીવરસ્સ. એતેસઞ્હિ અસમયે પરિયેસનનિવાસનાપત્તિયા એવ અનાપત્તિ વુત્તા. તેનેવ માતિકાટ્ઠકથાયં ‘‘અચ્છિન્નચીવરસ્સ વા નટ્ઠચીવરસ્સ વા અનિવત્થં ચોરા હરન્તીતિ એવં આપદાસુ વા નિવાસયતો ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ અનાપત્તી’’તિ (કઙ્ખા. અટ્ઠ. વસ્સિકસાટિકસિક્ખાપદવણ્ણના) વુત્તં, ઇધ પન સમન્તપાસાદિકાયં અયં નિસ્સગ્ગિયા અનાપત્તિ પાળિતો સયમેવ સિજ્ઝતીતિ ઇમં અદસ્સેત્વા અસિજ્ઝમાનં નગ્ગસ્સ ન્હાયતો દુક્કટાપત્તિયા એવ અનાપત્તિં દસ્સેતું ‘‘અચ્છિન્નચીવરસ્સા’’તિઆદિ વુત્તન્તિ ગહેતબ્બં. ન હિ એસા અનાપત્તિ અવુત્તે સિજ્ઝતીતિ. વસ્સિકસાટિકાય અત્તુદ્દેસિકતા, અસમયે પરિયેસનતા, તાય ચ પટિલાભોતિ ઇમાનિ તાવ પરિયેસનાપત્તિયા તીણિ અઙ્ગાનિ. નિવાસનાપત્તિયા પન સચીવરતા, આપદાભાવો, વસ્સિકસાટિકાય સકભાવો, અસમયે નિવાસનન્તિ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ.

વસ્સિકસાટિકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.