૭. સપ્પાણકવગ્ગો

૧. સઞ્ચિચ્ચપાણસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૮૨. સઞ્ચિચ્ચપાણસિક્ખાપદં ઉત્તાનત્થમેવ.

૨. સપ્પાણકસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૮૭. ‘‘પાણો અત્થી’’તિ જાનન્તોપિ ‘‘મરિસ્સન્તી’’તિ અવિચારેત્વા પિવતિચે, અનાપત્તિ.

જલે પક્ખિપનં પુપ્ફં, જલપ્પવેસનં ઇદં;

એવં ઉભિન્નં નાનત્તં, ઞેય્યં ઞાણવતા સદાતિ.

સપ્પાણકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. ઉક્કોટનસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૯૨. તતિયે દ્વાદસ ઉક્કોટા વેદિતબ્બા. તત્થ અકતં કમ્મં, દુક્કટં કમ્મં, પુન કાતબ્બં કમ્મન્તિ અનુવાદાધિકરણે લબ્ભન્તિ. અનિહટં, દુન્નિહટં, ન પુન હરિતબ્બન્તિ વિવાદાધિકરણે લબ્ભન્તિ, અવિનિચ્છિતં, દુવિનિચ્છિતં, પુન વિનિચ્છિતબ્બન્તિ આપત્તાધિકરણે લબ્ભન્તિ. અવૂપસન્તં, દુવૂપસન્તં, પુન વૂપસમેતબ્બન્તિ કિચ્ચાધિકરણે લબ્ભન્તીતિ અટ્ઠકથાનયો, પાળિયં પનેત્થ મુખમત્તમેવ દસ્સિતં.

ઉક્કોટનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. દુટ્ઠુલ્લસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૯૯. ‘‘પારાજિકાનીતિ અત્થુદ્ધારવસેન દસ્સિતાની’’તિ કથં વિઞ્ઞાયતીતિ ચે? પરિવારપાળિતો. વુત્તઞ્હિ તત્થ ‘‘આપત્તાધિકરણપચ્ચયા કતિ આપત્તિયો આપજ્જતિ. આપત્તાધિકરણપચ્ચયા ચતસ્સો આપત્તિયો આપજ્જતિ. ભિક્ખુની જાનં પારાજિકં ધમ્મં પટિચ્છાદેતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ. વેમતિકા પટિચ્છાદેતિ, આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ. ભિક્ખુ સઙ્ઘાદિસેસં પટિચ્છાદેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. આચારવિપત્તિં પટિચ્છાદેતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ (પરિ. ૨૯૦). પારાજિકં પટિચ્છાદેન્તો ભિક્ખુ અનાપત્તિ, નો આપત્તિં આપજ્જતિ અવુત્તત્તાતિ ચે? ન, સંકિલિટ્ઠેન ચિત્તેન પટિચ્છાદને વિના આપત્તિયા અસમ્ભવતો. દુક્કટવારે વત્તબ્બાપિ પારાજિકાપત્તિયો પઠમં અત્થુદ્ધારવસેન સઙ્ઘાદિસેસેહિ સહ વુત્તત્તા ન સક્કા પુન વત્તુન્તિ ન વુત્તાતિ વેદિતબ્બા.

યાવ કોટિ ન છિજ્જતીતિ ચેત્થ યો અન્તમસો પટિચ્છાદનત્થં અઞ્ઞસ્સ આરોચેતુ વા, મા વા, પટિચ્છાદનચિત્તેનેવ આપત્તિં આપન્નો. તસ્સ પુન અઞ્ઞસ્સ પટિચ્છાદનત્થં અનારોચનેનેવ ન કોટિ છિન્ના હોતિ, કિં પુન પટિનિવત્તિત્વા વચનેન પયોજનન્તિ ન અન્તિમસ્સ અનારોચનેન છિન્ના હોતિ, અપ્પટિચ્છાદનેન એવ છિન્ના હોતિ, તતો અપ્પટિચ્છાદનત્થં અપુબ્બસ્સ આરોચેતબ્બં, તતો પટ્ઠાય કોટિ છિન્ના હોતિ, તદભાવો પટિનિવત્તિત્વા અપ્પટિચ્છાદનત્થં આરોચેતબ્બં, એવમ્પિ કોટિ છિન્ના હોતીતિ એવં નો પટિભાતીતિ આચરિયો. તતિયેન દુતિયસ્સાતિ એત્થ ‘‘દુતિયો નામ પઠમો’’તિ વદન્તાનં ‘‘વત્થુ પુગ્ગલો ન વત્તબ્બો’’તિ વારિતત્તા ન સુન્દરં. અઞ્ઞસ્સ ચતુત્થસ્સ આરોચનેપિ ન સુન્દરં. કસ્મા? પુબ્બેવ સુત્વા અઞ્ઞસ્સ અનારોચિતત્તા. ‘‘સુતેન અઞ્ઞસ્સ આરોચેતબ્બં સિયા’’તિ વદન્તિ.

દુટ્ઠુલ્લસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. ઊનવીસતિવસ્સસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૦૪. પુનપ્પુનં ઉપ્પજ્જનતો બહુધા. હાયનવડ્ઢનન્તિ માતુકુચ્છિસ્મિં ચે દ્વાદસન્નં માસાનં ઊનતાય હાયનં કતં. પસૂતસ્સ વડ્ઢનં કાતબ્બં. માતુકુચ્છિસ્મિં ચે વડ્ઢનં કતં. પસૂતસ્સ હાયનં કાતબ્બં. નિક્ખમનીયપુણ્ણમાસી નામ સાવણમાસસ્સ પુણ્ણમાસી. ‘‘પાટિપદદિવસેતિ દુતિયે ઉપગચ્છતિ દિવસે’’તિ લિખિતં. સો હિ પસૂતદિવસતો પટ્ઠાય પરિપુણ્ણવીસતિવસ્સો હોતિ. અવસેસાનં દ્વિન્નં વસ્સાનં અધિકદિવસાનિ હોન્તેવ, તસ્મા નિક્કઙ્ખા હુત્વા ઉપસમ્પાદેન્તિ. તં સન્ધાયાતિ ગબ્ભવસ્સઞ્ચ પવારેત્વા લદ્ધવસ્સઞ્ચ અગણેત્વા જાતદિવસતો પટ્ઠાય ગણેત્વા એકૂનવીસતિવસ્સં. એકૂનવીસતિવસ્સોતિ ‘‘ગબ્ભવસ્સં એવ પહાયા’’તિ લિખિતં, તં દુલ્લિખિતં.

૪૦૬. અઞ્ઞં ઉપસમ્પાદેતીતિ ઉપજ્ઝાયો વા આચરિયો વા હુત્વા ઉપસમ્પાદેતિ. ‘‘ઓપપાતિકસ્સ સોળસવસ્સુદ્દેસિકભાવતો પુન ચત્તારો વસ્સે અતિક્કમિત્વા ઉપસમ્પદા કાતબ્બા’’તિ આચરિયા વદન્તીતિ કેચિ.

ઊનવીસતિવસ્સસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. થેય્યસત્થસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૦૯. થેય્યસત્થો ચે સુદ્ધમાતુગામો દ્વે આપત્તિયો. અથ ભિક્ખુનિયો, સમયો રક્ખતિ. થેય્યસત્થભાવસ્સ ઠાનં કત્વા રક્ખણીયત્તા સહધમ્મિકાનં રક્ખતિયેવાતિ એકે. થેય્યભાવે ન સહધમ્મિકતા, તસ્મા ન રક્ખતિ એવાતિ એકે. અપારાજિકથેય્યભાવે સતિ સહધમ્મિકભાવોતિ ચે? ઇતરસ્મિં ઇતરન્તિ સમયો અનિસ્સટો આપજ્જતિ. ભિક્ખુ થેય્યસત્થો ચે, યથાવત્થુકમેવ. થેય્યસત્થે થેય્યસત્થસઞ્ઞી સદ્ધિં સંવિધાયાતિ ચ. ‘‘સદ્ધિ’’ન્તિ પદં કેસુચિ નત્થિ, તં અનનુરૂપં. તથા દુતિયેપિ.

થેય્યસત્થસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭. સંવિધાનસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૧૨. ‘‘તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરા ઇત્થી’’તિ ચ પાઠો અત્થિ, કેસુચિ નત્થિ. નત્થિભાવો સુન્દરો ‘‘તેન ખો સમયેના’’તિ અધિકારત્તાતિ કેચિ. ઇધ એકતોઉપસમ્પન્ના, સિક્ખમાના, સામણેરીતિ ઇમાપિ તિસ્સો સઙ્ગહં ગચ્છન્તિ. ઇમાસં પન સમયો રક્ખતિ, અયમિમાસં, માતુગામસ્સ ચ વિસેસો.

૪૧૪. અપિચેત્થ ‘‘વિઞ્ઞૂ પટિબલા’’તિ વચનતો અપ્પટિબલા અનાપત્તિવત્થુકાતિ એકે, તં ન યુત્તં દુક્કટવત્થુકત્તા. ‘‘ભિક્ખુ સંવિદહતિ, માતુગામો ન સંવિદહતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ હિ વુત્તં. તથા હિ ઉપપરિક્ખિતબ્બં.

સંવિધાનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૮. અરિટ્ઠસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૧૭. ગહટ્ઠસ્સાપિ ભિક્ખુનીદૂસકકમ્મં મોક્ખન્તરાયિકમેવ, તસ્મા તસ્સ પબ્બજ્જાપિ પટિક્ખિત્તા. વિપાકન્તરાયિકા અહેતુકત્તા. પુબ્બે સઞ્ચિચ્ચ આપન્ના સમ્મુટ્ઠા સુદ્ધસઞ્ઞિનો અન્તરાયિકા એવ. સેસાતિ જાતિકા. રસેનાતિ ભાવેન. અધિકુટ્ટનટ્ઠેનાતિ અધિકરણં કત્વા કુટ્ટનટ્ઠેન છિન્દનટ્ઠેન. અસિસૂનૂપમા કુસલધમ્મચ્છેદનટ્ઠેન. સત્તિસૂલૂપમા ચિત્તવિતુદનટ્ઠેનાતિ પોરાણા. અનાપત્તિપાળિયં ‘‘આદિકમ્મિકસ્સા’’તિ મુખારુળ્હવસેન લિખિતં.

અરિટ્ઠસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. ઉક્ખિત્તસમ્ભોગસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૨૫. ‘‘તં દિટ્ઠિં અપ્પટિનિસ્સટ્ઠેનાતિ ઇમિના લદ્ધિનાનાસંવાસકતં દીપેતી’’તિ વુત્તં. તિચિત્તન્તિ એત્થ વિપાકાબ્યાકતચિત્તેન સહવાસેય્યં કપ્પેય્યાતિ એવમત્થો દટ્ઠબ્બો. અઞ્ઞથા સચિત્તકત્તા સિક્ખાપદસ્સ કિરિયાબ્યાકતં સન્ધાય ન યુજ્જતિ.

ઉક્ખિત્તસમ્ભોગસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. કણ્ટકસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૨૮. યત્થ તે ન પસ્સામાતિ તેતિ તં. અથ વા તવ રૂપાદિં ન પસ્સામ. અયં સમણુદ્દેસો પારાજિકો હોતિ. ‘‘સચે તં દિટ્ઠિં પટિનિસ્સજ્જતિ, સઙ્ઘસ્સ આરોચેત્વા સઙ્ઘાનુમતિયા પબ્બાજેતબ્બો’’તિ પોરાણગણ્ઠિપદે વુત્તં, તં ન યુત્તં, દણ્ડકમ્મનાસના હિ ઇધાધિપ્પેતા. યદિ સો પારાજિકો, લિઙ્ગનાસના નામ સિયા. તે પટિસેવતો નાલં અન્તરાયાયાતિ ચ દિટ્ઠિ સત્થરિ અસત્થાદિદિટ્ઠિ ન હોતિ. સચે સા યસ્સ ઉપ્પજ્જતિ, સો પારાજિકો હોતિ, તસ્મિમ્પિ એવમેવ પટિપજ્જિતબ્બં સંવરે અતિટ્ઠન્તો લિઙ્ગનાસનાયેવ નાસેતબ્બોતિ આચરિયસ્સ તક્કો.

કણ્ટકસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સમત્તો વણ્ણનાક્કમેન સપ્પાણકવગ્ગો સત્તમો.