૬. સુરાપાનવગ્ગો

૧. સુરાપાનસિક્ખાપદવણ્ણના

આયસ્મતો યં મુનિ સાગતસ્સ,

મહિદ્ધિકત્તસ્સ નિદસ્સનેન;

પાનસ્સ દોસો તસ્સ દસ્સનત્થં,

પુબ્બેવ સો ભદ્દવતિં પયાતો.

તસ્મા પસ્સં નાગમપોથયિત્વા,

વિનિસ્સટં સાગતં ઇદ્ધિયા ચ;

નતો સુરાપાનનિસેધનત્થં,

કોસમ્બિમેવજ્ઝગમાતિ ઞેય્યં.

૩૨૬-૮. પસુપાલકાતિ અજપાલકા. યેન મજ્જતિ, તસ્સ બીજતો પટ્ઠાય. કેચિ ‘‘સચિત્તકપક્ખે ચિત્તં અકુસલમેવાતિ (કઙ્ખા. અટ્ઠ. પઠમપારાજિકવણ્ણના) વુત્તત્તા વત્થું જાનિત્વા પિવતો અકુસલ’’ન્તિ વદન્તિ. એવં સતિ ‘‘અકુસલેનેવ પાતબ્બતાયાતિ ન વત્તબ્બ’’ન્તિ વુત્તે ‘‘સચિત્તકપક્ખમેવ સન્ધાયા’’તિ વદન્તિ. એવં સતિ ‘‘કુસલાકુસલાબ્યાકતચિત્તન્તિ વત્તબ્બ’’ન્તિ વુત્તે તમ્પિ ‘‘તબ્બહુલનયેન વુત્ત’’ન્તિ વદન્તિ. કઙ્ખાવિતરણિયમ્પિ અવિસેસેત્વા ‘‘અકુસલચિત્ત’’ન્તિ (કઙ્ખા. અટ્ઠ. સુરાપાનસિક્ખાપદવણ્ણના) વુત્તં, તસ્મા ‘‘તં અકુસલેનેવ પિવતી’’તિ વદન્તીતિ.

સુરાપાનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. અઙ્ગુલિપતોદકસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૩૦. અઙ્ગુલિપતોદકસિક્ખાપદં ઉત્તાનત્થમેવ.

૩. હસધમ્મસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૩૬. તતિયે કથં તિવેદનં? હસાધિપ્પાયેનેવ ‘‘પરસ્સ દુક્ખં ઉપ્પાદેસ્સામી’’તિ ઉદકં ખિપન્તસ્સ દુક્ખવેદનં. સેસં ઉત્તાનં.

ઇદં સઞ્ઞાવિમોક્ખઞ્ચે, તિકપાચિત્તિયં કથં;

કીળિતંવ અકીળાતિ, મિચ્છાગાહેન તં સિયા.

એત્તાવતા કથં કીળા, ઇતિ કીળાયં એવાયં;

અકીળાસઞ્ઞી હોતેત્થ, વિનયત્થં સમાદયે.

એકન્તાકુસલો યસ્મા, કીળાયાભિરતમનો;

તસ્મા અકુસલં ચિત્તં, એકમેવેત્થ લબ્ભતીતિ.

હસધમ્મસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. અનાદરિયસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૪૪. ‘‘લોકવજ્જં અતિક્કમિત્વા ‘ઇદં અમ્હાકં આચરિયુગ્ગહો’તિ વદન્તસ્સ ન વટ્ટતી’’તિ લિખિતં. યં સંકિલિટ્ઠેનેવ ચિત્તેન આપજ્જતિ, યં વા અરિયપુગ્ગલો અપઞ્ઞત્તે સિક્ખાપદે અજ્ઝાચરતિ, ઇદં લોકવજ્જન્તિ સબ્બત્થિકવાદીઆદીનિ આચરિયકુલાનિ. તત્થ દુતિયતતિયવિકપ્પો ઇધ ન અધિપ્પેતો સેખિયાનં લોકવજ્જત્તા.

ગારય્હો આચરિયુગ્ગહોતિ એત્થ ‘‘યસ્મા ઉચ્છુરસો સત્તાહકાલિકો, તસ્સ કસટો યાવજીવિકો, દ્વિન્નંયેવ સમવાયો ઉચ્છુયટ્ઠિ, તસ્મા વિકાલે ઉચ્છુયટ્ઠિં ખાદિતું વટ્ટતિ ગુળહરીટકં વિયા’તિ એવમાદિકો સમ્પતિ નિબ્બત્તો ગારય્હાચરિયવાદો ન ગહેતબ્બો’’તિ ચ, પણ્ણત્તિવજ્જે પન વટ્ટતીતિ ‘‘ન પત્તહત્થેન કવાટો પણામેતબ્બો’તિ ઇમસ્સ ‘યેન હત્થેન પત્તો ગહિતો, તેન હત્થેન ન પણામેતબ્બો, ઇતરેન પણામેતબ્બો’તિ અત્થં ગહેત્વા તથા આચરન્તો ન આપત્તિયા કારેતબ્બો. ‘તથા બુદ્ધબોધિચેતિયાનં પુપ્ફં ગણ્હિતું વટ્ટતીતિ તથા આચરન્તો’’તિ ચ. તથા આચરતિ અભયગિરિવાસિકો. મહાવિહારવાસિનો ચે એવં વદન્તિ, ‘‘મા એવં વદા’’તિ અપસાદેતબ્બો. તેન વુત્તં ‘‘સુત્તં સુત્તાનુલોમઞ્ચ ઉગ્ગહિતકાનંયેવા’’તિઆદિ. ‘‘ઇદં સબ્બં ઉપતિસ્સત્થેરો આહા’’તિ ચ વુત્તં. ‘‘સુત્તાનુલોમં અટ્ઠકથા’’તિ લિખિતં.

અનાદરિયસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. ભિંસાપનસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૪૫. ભિંસાપનસિક્ખાપદં ઉત્તાનત્થમેવ.

૬. જોતિસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૫૪. ‘‘વિસિબ્બનાપેક્ખો’’તિ વચનતો યસ્સ અપેક્ખા નત્થિ, તસ્સ અનાપત્તિ.

જોતિસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭. નહાનસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૬૪. નહાનસિક્ખાપદં ઉત્તાનત્થમેવ.

૮. દુબ્બણ્ણકરણસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૬૮. અલભીતિ લભો. યથા ‘‘પચતીતિ પચો, પથતીતિ પથો’’તિ વુચ્ચતિ, એવં ‘‘લભતીતિ લભો’’તિ કસ્મા ન વુત્તં? પરિનિટ્ઠિતલાભસ્સેવ ઇધાધિપ્પેતત્તા. મગ્ગેતિ સિબ્બિનિમગ્ગે. કપ્પકતેન સદ્ધિં અકપ્પકતં સિબ્બેતિ. યાવતા અધિટ્ઠાનં ન વિજહતિ, તાવતા પુબ્બં કપ્પમેવ. કપ્પં ન વિજહતિ ચે, પુન કપ્પં દાતબ્બન્તિ આચરિયસ્સ તક્કો.

દુબ્બણ્ણકરણસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. વિકપ્પનસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૭૪. પરિભોગો એત્થ કાયકમ્મં. અપચ્ચુદ્ધારણં વચીકમ્મં.

વિકપ્પનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. ચીવરાપનિધાનસિક્ખાપદવણ્ણના

૩૭૯. દસમે યસ્મા નિસીદનસન્થતં ચીવરનિસીદનમ્પીતિ ઉભયમ્પિ સદસમેવ, તસ્મા તં ઉભયમ્પિ એકતો કત્વા ‘‘નિસીદનં નામ સદસં વુચ્ચતી’’તિ આહ. તત્થાપિ ચીવરગ્ગહણેન ચીવરનિસીદનં ગહિતમેવાતિ અત્થતો સન્થતનિસીદનમેવ વુત્તં હોતિ. યદિ એવં ‘‘નિસીદનસન્થતં નામ સદસં વુચ્ચતી’’તિ વત્તબ્બન્તિ? ન, ઇતરસ્સ અનિસીદનઅદસભાવપ્પસઙ્ગતો. એત્થ નિસીદનસન્થતસ્સ પાચિત્તિયવત્થુત્તા ઇતરમ્પિ પાચિત્તિયવત્થુમેવાતિ વેદિતબ્બં તજ્જાતિકત્તા. સસ્સામિકે સૂચિઘરે સૂચિગણનાય આપત્તિયોતિ પોરાણા.

ચીવરાપનિધાનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સમત્તો વણ્ણનાક્કમેન સુરાપાનવગ્ગો છટ્ઠો.