૪. પઠમસેનાસનસિક્ખાપદવણ્ણના

૧૧૦. ‘‘એવઞ્ચિદં ભગવતા ભિક્ખૂનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં હોતી’’તિ વચનતો, પરિવારે ‘‘એકા પઞ્ઞત્તિ, એકા અનુપઞ્ઞત્તી’’તિ (પરિ. ૨૨૬) વચનતો ચ ઇધ અત્થિ અનુપઞ્ઞત્તીતિ સિદ્ધં. કિઞ્ચાપિ સિદ્ધં, ‘‘એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, ઇમં સિક્ખાપદં ઉદ્દિસેય્યાથા’’તિઆદિના પન પઞ્ઞત્તિટ્ઠાનં ન પઞ્ઞાયતિ, કેવલં ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, અટ્ઠમાસે…પે… નિક્ખિપિતુ’’ન્તિ એત્તકમેવ વુત્તં, તં કસ્માતિ ચે? પઠમપઞ્ઞત્તિયં વુત્તનયેનેવ વત્તબ્બતો અવિસેસત્તા ન વુત્તં. યદિ એવં કા એત્થ અનુપઞ્ઞત્તીતિ? અજ્ઝોકાસેતિ. અયમનુપઞ્ઞત્તિ પઞ્ઞત્તિયમ્પિ અત્થીતિ ચે? અત્થિ, તં પન ઓકાસમત્તદીપનં, દુતિયં ચાતુવસ્સિકમાસસઙ્ખાતકાલદીપનં. યસ્મા ઉભયમ્પિ એકં કાલોકાસં એકતો કત્વા ‘‘અજ્ઝોકાસે’’તિ વુત્તન્તિ દીપેન્તો ભગવા ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે…પે… નિક્ખિપિતુ’’ન્તિ આહાતિ વેદિતબ્બં. તેનેવ માતિકાટ્ઠકથાયં (કઙ્ખા. અટ્ઠ. પઠમસેનાસનસિક્ખાપદવણ્ણના) વુત્તં ‘‘યત્થ ચ યદા ચ સન્થરિતું ન વટ્ટતિ, તં સબ્બમિધ અજ્ઝોકાસસઙ્ખ્યમેવ ગતન્તિ વેદિતબ્બ’’ન્તિ. હેમન્તકાલસ્સ અનાપત્તિસમયત્તા ઇદં સિક્ખાપદં નિદાનાનપેક્ખન્તિ સિદ્ધં, તથા હિ અજ્ઝોકાસપદસામત્થિયેન અયં વિસેસો – વસ્સાનકાલે ઓવસ્સકટ્ઠાને અજ્ઝોકાસે, મણ્ડપાદિમ્હિ ચ ન વટ્ટતિ. હેમન્તકાલે પકતિઅજ્ઝોકાસે ન વટ્ટતિ, સબ્બમિધ ઓવસ્સકેપિ મણ્ડપાદિમ્હિ વટ્ટતિ, તઞ્ચ ખો યત્થ હિમવસ્સેન સેનાસનં ન તેમેતિ, ગિમ્હકાલે પકતિઅજ્ઝોકાસેપિ વટ્ટતિ, તઞ્ચ ખો અકાલમેઘાદસ્સનેયેવાતિ અયં વિસેસો ‘‘અટ્ઠ માસે’’તિ ચ ‘‘અવસ્સિકસઙ્કેતે’’તિ ચ એતેસં દ્વિન્નં પદાનં સામત્થિયતોપિ સિદ્ધો.

કિઞ્ચ ભિય્યો – અટ્ઠકથાયં સન્દસ્સિતવિસેસોવ. ચમ્માદિના ઓનદ્ધકો વા નવવાયિમો વા ન સીઘં વિનસ્સતિ. કાયાનુગતિકત્તાતિ કાયે યત્થ, તત્થ ગતત્તા. સઙ્ઘિકમઞ્ચાદિમ્હિ કાયં ફુસાપેત્વા વિહરિતું ન વટ્ટતીતિ ધમ્મસિરિત્થેરો. ‘‘સઙ્ઘિકં પન ‘અજ્ઝોકાસપરિભોગેન પરિભુઞ્જથ, ભન્તે, યથાસુખ’ન્તિ દાયકા દેન્તિ સેનાસનં, એવરૂપે અનાપત્તી’’તિ અન્ધકટ્ઠકથાયં વચનતો, ઇધ ચ પટિક્ખેપાભાવતો વટ્ટતિ. ‘‘અઞ્ઞઞ્ચ એવરૂપન્તિ અપરે’’તિ વુત્તં. ‘‘પાદટ્ઠાનાભિમુખાતિ નિસીદન્તસ્સ પાદપતનટ્ઠાનાભિમુખા’’તિ લિખિતં. સમ્મજ્જન્તસ્સ પાદટ્ઠાનાભિમુખન્તિ આચરિયસ્સ તક્કો.

૧૧૧. ‘‘પાદુદ્ધારેનાતિ બહિઉપચારે ઠિતત્તા’’તિ લિખિતં. ગચ્છન્તિ, દુક્કટં ધમ્મકથિકસ્સ વિય. કસ્મા ન પાચિત્તિયં? પચ્છા આગતેહિ વુડ્ઢતરેહિ ઉટ્ઠાપેત્વા ગહેતબ્બતો. ધમ્મકથિકસ્સ પન અનુટ્ઠપેતબ્બત્તા. ‘‘અનાણત્તિયા પઞ્ઞત્તિયમ્પિ તસ્સ ભારો’’તિ વુત્તં.

૧૧૨. પરિહરણેયેવાતિ એત્થ ગહેત્વા વિચારણેતિ ધમ્મસિરિત્થેરો. અત્તનો સન્તકકરણેતિ ઉપતિસ્સત્થેરો. બીજનીપત્તકં ચતુરસ્સબીજની.

૧૧૩. ‘‘યો ભિક્ખુ વા સામણેરો વા…પે… લજ્જી હોતી’તિ વુત્તત્તા અલજ્જિં આપુચ્છિત્વા ગન્તું ન વટ્ટતી’’તિ વદન્તિ. પાઠે ‘‘કેનચિ પલિબુદ્ધં હોતી’’તિ ચ અટ્ઠકથાયં ‘‘પલિબુદ્ધ’’ન્તિ ચ સેનાસનંયેવ સન્ધાય વુત્તં, તસ્મા તથાપિ અત્થીતિ ગહેતબ્બં. ‘‘અનાપુચ્છં વા’’તિ પાઠો.

પઠમસેનાસનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.